Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

141쪽

MEDICINAE THEO RETICA Ias

minuit a s et seqq.); ita ut tandem exercitatio omnis, vel lenissima, difficilis et laboriosa fiat, et labore graves quamvis subfrigido Jove tolerandi fere impossibiles, vel si tentati fuerint, in summam debilitatem, et animi defectionem, vel forsan subitam

mortem, desituri. Neque tanta infirmitas musculis voluntarii motus solis incumbit, sed omnes fibras musculosa plane pervam dit. Frigus vero, hoc est calor minor, corpori admotum, intra certos, eosque satis aretos limites, contrarium effectum habet nimirum quod sensum et mobilitatem aliquatenus minuit, et simul vigorem au

get, et musculo roborat, et exercitationem

omnem facilem reddit, et labores tolerabiles. Neque hoc in magni tantum Voluntarii motus musculis fit, sed in omnibus quodammodo accidit.

1123. Hinc facile intelligetur, frigui

satis modicum, Puta frigidulum aera remem diu roborans haud levi momenti interdum fore, in varii morbis, cum vetus

142쪽

ra CONSPECTUS : Cap. XXVIII.

tis tum acutis, praesertim in iis ubi morbosa debilitas quod minime rarum est animi calore oriri vel ingravescere visa est. Ita . Neque solus aer frigidulus, aut umniversae cuti admotus, aut in pulmone Perspiritum receptus, talem vim roborantem

habet, et hoc consilio a medicis praescribitur aqua etiam frigida simili facultate, sed saepe haud parum validiore, pollet, et merito in magno usu et aestimatione est. 11as Aqua imprimis frigida pro potu hausta, vel potio quaelibet tenuis et frigidula in ventriculum recepta, vi sua roborante et refrigerante simul prodesse potestuet revera haud raro profuit in variis mor- his, cum acuti tum vetustis Verisimile etiam videtur, vires et usum frigoris' modo adhibiti, nondum satis cognita et explorata esse. II 26. Saepius vero, et majore cum benem

sicio usus balnei frigidi pro roborante remedio

143쪽

MEDICINAE THEO RETICA Ia

medio praescriptus est ejusque saluberrimi effectus in plurimis morbis tam bene jam sunt noti, ut nemo medicorum de iis dubitare possit.

IIa . FriguM autem per aquam corpori admotum, aut in Ventriculum receptum,

eo majore vi pollet quam Er seque frigi duS, quod per materiam tanto densiorem

calor corpori multo Promptius aufertur,

et omnes igitur effectus frigoris, tam honi quam mali, citius et fortius inducuntur. Quapropter id semper omni cura cavendum est, quandocunque lavatio frigida utenda est, ne frigus vel nimium sit, vel aeger in eo nimis diu maneat; sin minus pro robore infirmitatem sibi comparabit(i Iaa.x; nam frigus, ut nimia experientia et ianorum et aegrotantium jam probe compertum est, si valde intensum fuerit, vel diu continuatum, quamvis haud adeo

intensium, Corpus mirum in modum debilitat, et saepe tremores, et aliquando paralysin et nonnunquam demum mortem, in ducit.

144쪽

ra CONSPECTUS Cap. XXVIII

ducit Pari ratione, idem sedulo observandum est de potione frigida nonnunquam enim debilitare, et sic haud parum nocere, visa est Ios I.); neque profecto defuerunt exempla hominum, qui, quam vis fani, et quidem robusti, brevissimo tempore post haustam multam frigidam subito

exanime corruerint.

II 28. Nullum vero frigoris punctum gradusve definiri potest, quod omnibus aegris aptum sit qui lavatione in aqua frigida uti debentn nimirum quod multum variat in diversis hominibus, et in iisdem,

diversis temporibu ; quodque pendet a constitutione corporiS, et natura morbi, et statu praesente, et demum a consiaetudine singulorum aegrotantium. II ab Scire tamen juvat, id frigus non nimium esse, neque nimi diu continuatum, quod brevissimus tantum artuum tremor, ethrevi rubor, et postea calor, et humor, aut mollities saltem, cutis, et vigor musculorum,

145쪽

MEDICINAE THEO RETICE ias

et bonus cibi appetitu S. bonaque concoctio, et animi hilaritas, excipiunt Contra, nimium esse frigus, vel saltem nimis diu adhibitum, quod magnu et diuturnu membrorum tremor, et vultus et cutis pallor, et frigus, et siccitaS, et artuum imbecillitas, et spiritus demissi, et ventriculus male amfectus, veluti nausea aut appetitu defectu,

IIJo. Saepe etiam cum aegri balneunti frigidum solitae temperet, puta graduum quinquaginta, propter haec incommoda(Iias ), primo cum tentant tolerare nequeunt, scaliquantum calidae cum frigida aqua balnei commistum fuerit, id tumhene tolerabunt, et consuetudine IIa I.)vel paucorum dierum, subducta paulatim calidae copia, eo usque pervenient, ut hal ne quam frigidissimo non modo sine incommodo aut periculo, sed cum insigniheneficio utantUr.

II si Verisimile est balneum frigidum

146쪽

is, CONSPECTUS Tap. XXVIII

pro roborante remedio prodesse aliqua saltem ex parte, per stimulum illum vehementem quem subitus descensus in is cinam gelidam universo corpori dat, quique et genus nervosum probe excitat, et vasa quae sanguinem vehunt, et una cum iis cor ipsum, ad validum motum incitat; unde expeditior sanguini motuS, et eXCretio Per cutem liberior, et quotquot ex his

beneficia accipiuntur 1 O8.). iis Quod si ita re se habet, tum sati perspicuum erit, lavationem frigidam iis maxime profuturam esse qui parum diu

in aqua manent, neque in ea natant, sed

vel semel tantum esse in eam praecipites dant, vel iterum iterumque, Prout vires tulerint, id repetunt; nam sic quicquid boni a stimulo tanti frigoris sperari possit obtinebitur, neque vis eiu sedans atque infirmans ita . corpori nocere Poterit. IIJ J. Quod victum vero attinet, haud verbi OPUS est, ut probe constet, idoneum cibum,

147쪽

MEDICINAE THEOR Et IC E igi

cibum, tempestive assumptum, et bene

concoetum, corpus humanum prae omni

hus aliis rebus roborare. A natura enim ita fabricata et constituta sunt corpora nostra, ut propriis actionibu S, cum voluntariis, tum quoque invitis, quaeque ad vitam ipsam retinendam prorsus necessariae sunt, brevi exhauriantur et infirmentur; neque aliud fere tantae debilitatis reme dium a natura suggeritur quam bonus et nutriens cibus neque alio fere opus est. Saepe etiam quum corpus, aut longa inedia aut gravibus laboribus, aut Vehemen tioribus morbis, sive acutis sive vetustis, aut magnis exinanitionibus, praeter modum exhaustum fuerit, adque summam et periculosissimam debilitatem redactum, brevissimo post tempore, ope tantum idone1 cibi, quam plenissime convalescit; et iii

tali statu, alia remedia, saltem omnia medicamenta roborantia, utcunque hona et efficacia, parum omnino proficere potuis sent. Praeterea, experientia athletarum satis compertum est, homines certo victus genere

148쪽

is CONSPECTUS Cap. XXVIn

genere robur praeter naturam ingenS, et vix

credibile, et quasi morbosum, sibimet posse ComParare quod non verisimile est validissima quaeque medicamenta roborantia unquam fuisse effectura, quamvis vivendi ratio quod ad omnes alias re prorsu eadem fuisset. Iste autem corpori vigor et robur quem athletae acquirunt, adeo Pendet ab ejus plenitudine e tempestivo alimenti subsidio, ut si hoc strenuissimo cuiquam pugili per duos tresve dies fuerit negatum, solutis lacertis, viribusque subductis, membra sua aegre trahenS, non modo non ad palaestram, sed ne quidem ad levissimam corporis exercitationem, neqUe ad communia vitae officia, valebit. Qualis autem victus aegris exhaustis atque debilitati pro roborante remedio sit praescribendus, ex amris s. et seqq. dictis perspicuum erit praesertim si memoria tenemus, id genus victus corpus maXime roborare, quod simul partes ejus solidas, musculos que imprimis, optime nutrit et firmat, et Vasa

149쪽

MEDICINA THEO RETICA is s

vasa sanguinem vehentia bono et denso cruore implet.IIS . Pari fere ratione ac bonus victus, satis large assumptus, et bene concoctuS, ad corpori vigorem et robur conducit, aliae quaedam ejus functiones variis modis ad eundem effectum conducere possunt; nimirum quarum nullae non ad sanitatem, et

ideo ad vigorem, vel necessariae vel saltem utiles existant, nullaeque fere laedi aut impediri possint, quin brevi virbs corporis plus minus collabantur. Hic autem sat fuerit unam ex iis siquidem fune io vocari possit memorare, quae proxime post subsidium idonei alimenti ad robur Or-

Pori maxime necessaria est, forsan etiam vix minus necessaria quam nutrimentum ipsum, quaeque si fuerit impedita vires mus culorum mirum in modum attenuat somnum scilicet, vigilis justa per intervalla succedentem. Inter vigiliam enim, quamvis Parum actuosa vita fuerit, vires satis subito exhauriuntur, ut sanissimi et robustissi

a mi

150쪽

is CONSPECTUS Cap. XXVIII

mi in se ipsis probe possunt experiri se-grotis ero, et jam imbecillis, longa vigilia

ita nocet, et corpora ita debilitat, ut nihil magis eosdemque saepe somnus praeter omnem spem et fidem, nisi minime rara res esset, reficit roboratque Reputandum quoque est, vireS, forsan antea labefactas, per somnum renoyari, et in sanis quasi int grari; et etiam magnum illud dispendiuiu quod longa vigilia effecisset non accidere, somnumque igitur in morbis duplice ratione prodesse, et conservando quod virium superesset, et reparando quod defuerat atque decesserat. Quapropter eo minus mirum erit, Varia remedia quae somnum in variis morbis alia atque alia ratione invitant atque conciliant, ad corpori robur quodammaedo, vel egregie fortasse, conducere, qUam-yi proximUS et generalis eorum effectus

sit, id haud parum infirmare qualia sunt,

remedia quaedam emollientia et laxantid, nonnullae exinanitiones, et demum medicamenta aliqua quae Vocantur narcotica, Teluti opium, et similia.