장음표시 사용
171쪽
De remediis simulantibus. iis s. T remedia stimulantia vocantur il-- la, quae vel sensum in partibus
sentientibus, vel motum in partibus musculosis excitant. Pleraque sane remedia stimulantia, sed non omnia, utrumque par te effectum praestant conjunctissimae enim sunt, quamvis naturae diversae, is se inae dote nervorum musculorumque, ita ut quod in illis sensum excitat, hocquoqUe ad contractionem cieat. Quin et sensus ipse vehemens, qualiscunque fuerit ejus causa, vim aliquam stimulantem saepe habet, partesque musculosa ad novos et validos moti is incitat. Non tamen idcirco
172쪽
temere concludendum est, nullum in partibus mushulosis motum per stimulantia remedia excitari posse, nisi haec prius sensum aliquem effecerint. in fio. Plurima medicamenta, aliaque remedia, talem stimulandi facultatem post
dere, satis certum et manifestum est nec minus notum est, alia remedia, et alia medicamenta, Contrarium prorsus effectum praestare, et non modo non stimulare corpus, sensumve motumve efficere, sed sensum omnem obtundere atqUe sopire momtumque reprimere, corpusque demum ita
afficere, ut segnius in posterum dum illorum effectus durat veri stimulantibus remediis excitetur. 116 I. Quamvi Vero hae res adeo certae sin ut nihil magis, tamen ratio earum valde obscura et dissicilis est. Imprimis, quia multa medicamenta, Aliaeque TeS, DR-turae si non prorsus ejusdem saltem simillimae, contrarios penitu effectus habenis dum
173쪽
dum alia bene multa, quamvis diversissimae naturae, eosdem vel simillimos saltem effectu praestant. Maxima autem dissicultas atque obscuritas hujus rei in hoc consistit, quod magnitudo effectus talium remediorum minime respondet magnitudini causae; ita ut hanc intendendo non semper effectum Pro rata parte augere possimus. Tam
longe aliter enim res se habet, ut saepe primus et quasi naturalis remedii vel stimulantis vel sedantis effectus, si hoc multum
intendimus, brevi desinat, et tandem eluti in contrarium transeat quin et secum . dum varias corporis, et praesertim generis nervose conditiones, quae Pliarimae et admodum diversae existunt, cum in diversi hominibus, tum quoque in iisdem variis temporibus, aetio horum remediorum saepe aut impeditur, aut mirum in modum turbatur ita ut effectus ab iis haud raro ob serventur a solitis, et quae ideo creduntur naturale et proprii, omnino diversi.1rsa. Hinc iis qui verbis pugnare am
174쪽
mant egregia occasio disputandi, et, ut vocant, philosophandi plurimasque, et subtilissimas, et ab omni usu medico alienissimas doctrinas aedificandi, de viribus et
actione remediorum stimulantium et sedantium, quorum esse itum primum et naturalem, simplicissimum et constantissimum semper esse contendunt, variasque qua revera in corpore humano ab eorum usu spectamus mutationes, oriri, non a diversis remediorum in eo effectibus, sed ab ejus actione in se, sive renixu, ut quidam vocant, per vire suas insitas et salutares,
de quibus jamdudum satis dictum fuit,(6S. o. 368. IS.).1163. Sic nonnulli sibimet persuadent,
nullum existere, aut posse existere, remedium per se vere stimulans, quale scilicet corpori admotum, statim, et prima sua actione sensum motumque XCitet omniaque potius remedia quae corpus stimulare videntur, id essicere per vim suam si dant em, quae corpori noceret idque debilitaretis
175쪽
litaret, hocque demum viribus suis sal taribus contra talem debilitatem reniti, eandemque brevi superare, contrariUmque aliquando statum inducere. Dum alii simili fere et vix minore ratione siquidem ratio vocari possit talis odio mire contendunt, Ulta ex remediis quae vulgo sedantia habentur, natura sua primaque in corpore actione stimulantia esse, et tantum per excessum vis et effectus stimulantis, vel per vim quandam minus adhuc intellectam, sedantia fieri. II M. Parum certe conveniret de talibus commentis disputare, scilicet quae non modo nihil ad usum medicum pertineant, nec unquam, quamui Verissima fuerint, conferre possint, sed ne quidem nodum istum qui multos adeo solet morari ullo modo solvant. Nam nisi contenderint aliquid voluntariae vis istis salutaribus corporis viribus inesse, quod nemo sanus crediderit), nihil omnino proficitur eadem enim dira ficultas redit, semperque redibit, quamdiu effectus
176쪽
effectus adeo diversae ab iisdem remediis
observantur. Nil refert sive unus tantum sive mille gradus intercedant inter remedium corpori admotum et esse num ultimum et manifestum qui in eo spectatur; quorum scilicet graduum, quotquot fuerint, unusquisque effectus ejus qui antecedit et causa ejus qui consequitur habendus est, ita ut pari ratione ac nexus inter primum et proximum certu et constans esse
debet, omnium continuatio et quasi catena fixa et immutabilis foret. Praeterea, neque per haec neque per alia commenta aete-nu prolata, ulla aut explicatio redditur, aut sana conjectura proponitur, de modo quo remedia de quibus agitur corpus assiciant, qualiscunque prima eorum actio fuerit. Neque profecto hanc primam, et obscuram, et vix detegendam remediorum
actionem, siqua fuerit, medici interest novisse, scilicet quae adeo levis et fugax est,
ut neque prodesse multum neque nocere
possit), sed effectum ultimum, et validum, et manifestum, et durabilem scire, in quovis
177쪽
vis et usus eorum Plane consistunt, et rationem intelligere hunc utilem effectum seu salutarem in corpore mutationem inducendi. Quamvis vero talia de his et multis aliis remediis commenta nullius medici, neque profecto ullius fani attentionem me amantur, tamen et decet et oportet a philosophia adeo vana et fallace, scientiam nos tram pessime corrumpente, nihil utilis iii se continente, neque ad ullam utilitatem tendente, sed medicorum, et praesertim tironum, animos ab aliis et feriis rebus avocante, quale et potuissent et meruissent intelligi, omni cura et diligentia cavere. Nequis igitur temere confidat effatis illis de Naturae ordine et philosophandi legibus quibus nonnulli se credentes philosophos
semet circummunire tentanta nimirum quorum alia vaga et futilia, vel etiam pro sus falsa existunt, alia fortasse quodam sensu vera et utilia, sed neque adeo generalia ac quidam sibi persuadent, neque adeo certa et fixa ut adversante etiam experientia pro veris sumenda sint.
178쪽
II 6s Minime enim licet medico, aut inexperientiam aut sanam ratiocinationem incumbenti, hujusmodi effatis, quae multis semper in ore sunt, et ab iis pro veris fixis et immutabilibus habentur, semet impedire : Eandem causam eundem semper prae- stare effectum; eosdem vel similes eo fectus, ab iisdem vel similibus causis semper oriri; magnitudinem effectus ' semper pro rata parte respondere mag- nitudini causae, ic Ex his enim effatis, posteriora duo manifestissime falsa et
futilia sunt, et primum adeo vagum et generale, ut quamvis sano sensu verissimum sat, tamen temere receptum ad gravissimos errores perducat Non enim verum est eandem causam eundem semper habere effectum; nam hic multum pendet a conditione rei quae causa quavis assici debet, et etiam multarum rerum quae Primo asse
pectu nihil fere ad effectum manifestum coliferre visae essent. Ma vero varia conditiones, saepe meque intelligere, neque praevidere, meque praesente scire, possu-
179쪽
mus Verisimile est, siquidem certum dici
nequit , et omni scientiae naturae principium et fundamentum, Naturae cursum et ordinem constantem et minutabilem esse eandemque igitur causam eundem semper praestare effectum, dummodo et ipsae prorsus eadem sit, aliaeque res similiter omnino se habeant; sin minus; et in medicina pariter et in omnibus aliis rebus, diversi simi aliquando effectus ab eadem manifesta causa observantura quod profecto nil mirum, cum haec non plena sit causa; sed pars
tantum causae, mutationis quae consequitur. Certissimum quoque est, eosdem, vel simillimos saltem, effectus, saepe a causis valde diversis, nonnunquam Plata contrariis, oriri tantumque abesse ut effectus semper pro rata Parte respondeat magnitudini causae, ut saepe a majore causa effectus minor, interdum novuS, nonnunquam demmum solito contrarius, fiat.
ii 66. Missis igitur hujusmodi ambagibus, de re adeo obscura atque inutili ac
180쪽
modus est quo remedia stimulantia corpus eXcitent, magis e re nostra erit ad effectus quo manifeste Praestant animos attendere.
II 6 . Principio igitur observandum est,
multa res, Um medicamenta tum quoque
et alia remedia, vi tam manifeste stimulante pollere, ut vel sano et integro corpori, vel musculo cuivi jam separato, sed vitam et vim suam contrahendi adhuc retinenti, admota contractionem aliquam in partibus quas contingunt statim excitent. Quin et eadem remedia nervo qui musculum quemvis adit admota hunc ad motum cient iis et seqq.); et nonnulla eorum neque musculo neqUe nervo riu admota, sed tantum in cerebro agentia, pleroseque, vel omne forsan, Corporis musculos similiter assiciunt. Hujusmodi reS, ex prima sua, ut videtur, actione, remedia vere
stimulantia non immerito haberi possunt;
quamui etiam majore quam par esset copia data, aut corpori praeter solitum quodammodo se habenti admota contrariam vim