Historia ecclesiastica gentis Anglorum;

31쪽

I. 12. 19 maris interiacontibus, quorum unus ab orientali mari, alter ab occidentali, Brittaniae terra longe lateque inrumpit, quamuis ad se inuicem pertingere non possint.

Orientalis abo in medio sui urbem Giudi, occidentalis supra se, hoc est ad dexteram sui habet urbem Alcluith, quod lingua eorum significat petram Cluith; est enim

iuxta fluuium nominis illius. Ob harum ergo insestationem gentium Brettones togatos Romam cum epistulis mittentes lacrimosis precibus auxilia flagitabant subiectionemque continuam, dummodo hostis imminens longius arceretur, promittebant. Quibus mox legio destinatur armata, quae, ubi in insulam aduecta et congressa est cum hostibus, magnam eorum multitudinem stemens, ceteros sociorum finibus expulit: eosque interim a dirissima depression liberatos hortata est instruere into duo maria trans insulam murum, qui arcendis hostibus posset esse praesidio: sicque domum cum triumpho magno reuersa est. At insulani murum, quem iussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, utpote nullum tanti peris artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter

duo freta uel sinus, de quibus diximus, maris, per milia passuum plurima ut, ubi aquarum munitio deerat, ibi praesidio ualli fines suos ab hostium inruptione desonderent. Cuius operis ibido facti, id os ualli latissimi et altissimi, usque hodie certissima uestigia cernere licet Incipit autem duorum serme milium spatio a monastino Aobercurnig ad occidentem in loco, qui sermone Pictorum Ρsanfahel, lingua autem Anglorum Penneltun appellatur;

et tondens contra occidentem terminatur iuxta urbem

Noluith.

Verum priores inimici, ut Romanum militem abisso

conspexerant, mox aduecti nauibus inrumpunt terminos eaeduntque omnia et quasi maturam segetem obuia quaeque metunt, calcant, transeunt unde rursum mittuntur

Romam togati, obili uoce auxilium implorantes, ne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanae prouinciae, quod apud eos tam diu claruerat, exterarum gentium improbitato obrutum uilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adueniens magnas hostium

32쪽

20 I. 12. strages dedit eosque, qui euadere poterant, omnes transmaria fugauit, qui prius anniuersarias praedas trans maria nullo obsistente cogere solebant. Tum Romani denuntiauere Brettonibus non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse satigari ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam, quam si ipsi inertia soluerentur, ei possent esse sortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis, quos derelinquere cogebantur, aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramito inter urbes, quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, ubi et Seuerus quondam uallum fecerat, firmodo lapide conlocarunt quem uidelicet murum hactenus famosum atque conspicuum, sumtu publico priuatoque, adiuncta secum Brittanorum manu, construebant, ΙΙΙpodos latum et XII altum, recta ab oriente in occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est quo mox condito dant fortia segni populo monita, praebent instituendorum exemplaria armorum. Sed et in litoro coani ad meridiem, quo naues eorum habebantur, quia et in barbarorum inrupti timebatur, turres per interualla ad prospectum maris collocant, et ualedicunt sociis tanquam

ultra non reuersuri.

Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti totiquo reditus denegatione, redeunt consestim ipsi et solito confidentiores facti omnem Aquilonalem extremamque insulae partem pro indigenis ad murum usque capessunt. Statuitur ad has in edito acies segnis, ubi trementi ordo stupida die noctuque marcebat. At contra non cessant uncinata hostium tela ignaui propugnatores miserrimo de muris tracti sol adlidebantur. Quid plura relictis ciuitatibus ac muro fugiunt. Insequitur hostis, adcelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut nimagni a seris, ita miseri ciues discerpuntur ab hostibus:

unde a mansionibus ac possessiunculis suis eiecti imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto uenandi solacio, uacustretur.

33쪽

Ι. 13-14. 2113.

Vt regnante Theodosio minore, culus tempore PaIIaelus ad Seottos in christum erodentes missus est, Brettones ab AetloeonsuIe aux11lum agitantes non impetrauerint.

Anno dominicas incarnationis CCCo 'ΙΙΡ Thoodosius iunior post Honorium quadragesimus quintus ab Augusto regnum suscipiens uiginti et sex annos tenuit; euius anno imperii octavo Ρalladius ad Scottos in Christum eredentes a pontifice Romanae occlesiae Caelestino primus mittitur episcopus. Anno autem regni eius vigesimo tertio, Aetius uir inlustris, qui et patricius fuit, tortio eum Symmacho gessit consulatum. Ad hanc pauperculae Brettonum reliquiae mittunt epistulam, cuius hoc principium est: Aetio ter consuli gemitus Brittanorum' et in processu epistulae ita suas calamitates explicant: R pollunt barbari ad mare, repellit mare ad barbaros inter haec oriuntur duo genera funerum, aut iugulamur, aut mergimur. Neque haec tamen agentes quicquam ab illo auxilii impetrare quiueruiat, utpote qui grauissimis eo tempore bellis cum Blaedla et Attila regibus Hunnorum

erat occupatus. Et quamuis anno ante hunc proximo

Blodia Attila fratris sui sit intoromtus insidiis, Attila

tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae romansit hostis, ut totam pene Europam excisis inuasisque ciuitatibus atque castellis conroderet. Quin et eisdem temporibus fames Constantinopolim inuasit nec mora pestis secuta est; sed et plurimi eiusdem urbis muri cum LVII turribus cor-rruerunt; multis quoque ciuitatibus conlapsis ames et aerum pestifer odor plura hominum milia iumentorumque deleuit. 14.

t Brettones fame famosa coaet barbaros suis e nnibus pe-puIerint nee mora, frugum copia, Iuxuria, pesilientia et exterminium gentis seeutum sit.

Interea Brettones sames sua praefata magis magisque adficiens, ac famam suae malitiae posteris diuturnam

34쪽

22 I. 14- relinquens multos eorum coegit uictas insestis praedonibus dare manus, alios uero numquam, quin potius confidentes in diuinum, ubi humanum cessabat, auxilium, de ipsin montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant et tum primum inimicis, qui per multos annos praedas in terra agebant, strages dare coeperunt. Reuertuntur ergo impudentes grassatores Hiberni domus, post non longumitempus reuersuri; icti in extrema parte insulas uno primum et deinceps quieuerunt, praedas tamen nonnumquam exinde et contritiones do Brettonum gente geris

non cessarunt.

Cessante autem uastatione hostili, tantis frugum copiis insula, quantas vita retro aetas meminit, affueris coepit cum quibus et luxuria crescere et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adcelerauit crudelitasi praecipue et odium ueritatis amorque mendacii, ita ut, siquis eorum mitior et ueritati aliquatenus propior uidΘ-retur, in hunc quasi Brittaniae subvorsorem omium odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non solum haec saeculares uiri, sed etiam ipse grex domini eiusquis pastores egerunt ebrietati, animositati, litigio, contentioni, inuidiae ceterisque huiusmodi acinoribus sua colla, abiecto leui iugo Christi, subdentes. Interea subit co ruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in breui tantam eius multitudinem strauit, ut ne sepeliendia quidem mortuis uiui sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore mortis hi, qui supererant, a morte animae, qua peccando sternebantur, reuocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diriscelsris secuta est. Initum namque est consilium, quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad euitandas uel repellendas tam oras tamque creberrima gentium Aquilonalium inruptiones placuitque omnibus cum suo rege Uurtigerno, ut Saxonum gentem de transmarinia partibus in auxilium uocarent quod domini nutu dispositum esse constat, ut ueniret contra inprobos malum, sicut euidentius rerum exitu probauit.

35쪽

L 15 23 15.

Vt inultata Brittaniam gens AngIorum, primo quidem aduersarios Ionglus oloeerit; sed non muIto post luneto eum his foedere in oelos arma uerterit.

Anno ab incarnatione domini quadringentisim quadragesimo non Marcianus cum valentiniano quadragesimus sextus ab Augusto regnum adeptus septem annis tenuit. Tun Anglorum siue Saxonum gens, inuitata a rege praefato, in Brittaniam tribus longis nauibus aduehitur, et in orientali parto insulae iubent eodem ego locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem uora hanc expugnatura, suscipit. Inito ergo ortaminctoum hostibus, qui ab Aquilone ad aciem uenerant, uictoriam sumsere Saxones. Quod ubi domi nuntiatum est, simul et insulae sortilitas a segnitia Brettonum mittitur eonfestim illo classis prolixior armatorum serens manum Artiorem, quae praemissae adiuncta cohorti inuincibilom iacit exercitum. Susceperunt ergo, qui aduenerunt, Onantibus Brittanis, locum habitationis inter eos, ea condicione, ut hi pro patriae pace et salute contra aduersarios

militaront, illi militantibus obita stipendia consorrent. Adusnorant autem do tribus Germania populis sortioribus, id est Saxonibus, Anglis, Iutis. De Iutarum

origine sunt Cantuarii et Victuarii, hoc est ea gens, quae Vectam tenet insulam et ea, quae usque hodie in prouincia Occidentalium Saxonum Iutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam. De Saxonibus, id est ea regione, quae nunc Antiquorum Saxonum cognominatur, uenere orientales Saxones, eridiani Saxones,

occidui Saxones. orro de Anglis, hoc est de illa patria, qua Angulus dicitur et ab eo tompore usque odio

manere desertus inter prouincias Iutarum et Saxonum

perhibetur, orientales Angli, oditorranei Angli, erci,

tota Nordanhymbrorum progenies, id est illarum gentium, quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant, ceterique Anglorum populi sunt orti. Duces suisse perhibentur eorum primi duo Batros Hengist et Orsa e quibus Horsa postea occisus in bello a Brettonibus, hactenus in orientalibus Cantia partibus monumentum habet suo nomine insigno. Erant autem filii Uictgilsi, cuius pater

36쪽

24 I. 15-16. Vitia, cuius pater Uecta, cuius pater Uoden, de cuius stirpe multarum prouinciarum regium genus originem duxit. Non mora ergo, confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus coepit aduenarum, ita ut ipsis quoque, qui eos aduocauerant, indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis, quos longius iam belland pepulerant, in socios arma uertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem diuortii, protestantur, nisi profusior sibi alimoniorum copia daretur, se cuncta insulae loca rupto foedere uastaturos. Neque aliquanto segnius minas effectibus prosecuntur. Siquidem, ut breuiter dicam, accensus manibus paganorum ignis, iustas de sceleribus

populi dei ultiones expetiit, non illius inpar, qui quondam

a Chaldaeis succensus merosolymorum moenia, immo aedificia cuncta consumsit. Sic enim et hic agente impio uictoro, immo disponente iusto iudice, prorimas quasque ciuitates agrosque depopulans, ab orientali mari usque ad occidentale, nullo prohibente, suum continuauit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtoxit Rusbant aedincia publica simul et priuata, passim ae dotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis sino ullo respectu honoris erro pariter et flammis absumebantur; nec erat, qui crudeliter interemtos sepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandis reliquiis in montibus comprehensi aceruatim iugulabantur alii fame consecti procedentes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri seruitium, si

tamen non continuo trucidarentur alii transmarinas regiones dolentes petebant alii perstantes in patria trepidi pauperem uitam in montibus, siluis uel rupibus arduis

suspecta semper mente agebant. 16. Ut Brettones primam de gente Anmorum letoriam duee Ambrosio Romano homine sumserint.

At ubi hostilis AExercitus exterminatis dispersisque insulae indigenis domum aeuersus est, coeperunt et illi

37쪽

I. 16-17. 25 paulatim uires animosque resumere emergentes de latibulis, quibus abditi fuerant, et unanimo consensu aurilium caeleste precantes, ne usque ad internecionem usquequaque delerentur. Vtebantur eo tempore duce Ambrosi Aureliano uiro modesto, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen o insigne ferentibus. Hoc ergo duce uires capessunt Brettones, et uictores prouocantes ad proelium, uictoriam ipsi deo fauente suscipiunt. Et ex eo tempore nunc ciues, nunc hostes incebant, usque ad annum obsessionis Badonici montis, quando non minimas eisdem hostibus strages dabant, quadragesimo circiter et quarto anno aduentus eorum in

Brittaniam. Sed haec postmodum. 17.

t Germanus episeopus eum Lupo Brittaniam nauigans et primo maris et postmodum PeIagianorum tempestatem el- ulna uirtute sedauerit. Antis paucos sane aduentus eorum annos haeresis

Pelagiana por Agricolam inlata, Seueriani episcopi filium,

fidom Brittaniarum foeda peste commaculauerat. Verum Brittani, cum neque suscipere dogma peruersum gratiam Christi blasphemando ullatenus uellent neque uersutiam nefariae persuasionis refutare uerbis certando sufficerent,

inueniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo quaerebatur in commmo, qui illic ad succurrondum fidei mitti deberent atque omnium iudicio lecti sunt apostolici sacerdotes Germanus Autis- siodorensis et Lupus Trecasenae ciuitatis episcopi, qui ad

confirmandam fidem gratiae caelestis Brittanias uenirent. Qui cum promta deuotione preces et iussa sanctae ecclesiae suscepissent, intrant Oceanum et usque ad medium itinoris, quo a Gallic sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus nauis tuta uolabat. Tum subito occurrit pergentibus inimica uis daemonum, qui tantos talesque uiros ad recuperandam tendere populorum salutem inuiderent concitant procellas, caelum diemque nubium nocte

38쪽

26 . 17 subducunt uentorum furores uela non sustinent cedebant ministeria uicta nautarum serebatur nauigium ratione, non uiribus et casu dux ipse uel pontifex hactus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est. Tum uero quasi repugnatore cessante tempestas excitata conualuit, o iam nauigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus omnesquo turbati excitant seniorem olementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitato

constantior Christum inuocat et adsumto in nomine sancta trinitatis leui aquae spargin fluctus saeuientes opprimit, collegam commonet, hortatur uniuersos, oratio uno ore et clamore prosunditur adest diuinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, uenti e contrario ad itineris ministeria reuertuntur, decursisque breui spatiis pelagi, optati littoris quiete potiuntur. Ibi conueniens ex diuersis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos uenturos etiam uaticinatio aduersa praedixerat. Nuntiabant enim sinistri spiritus, quod timebant, qui imperio sacerdotum dum ab obsessis corporibus detruduntur et tempestatis ordinem et pericula, quae intulerant, satebantur, uictosque se eorum meritis et imperio non negabant. latore Brittaniarum insulam apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, uirtutibus implouerunt: diuinusque per eos sermo cotidie non solum in ecclesiis, uerum etiam per triuia, per rura praedicabatur ita ut passim et fidolos catholici firmarentur et deprauati uiam correctionis agnoscerent. Erat illis apostolorum instaret gloria et auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, uirtutes ex meritis. Itaque regionis uniuersitas in eorum sententiam promta transierat Latobant abditi sinistrae persuasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos euadentes, ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Ρrocedunt conspicui diuitiis, ueste fulgentes, circumdati adsentatione multorum discrimenque certaminis subire maluerunt quam in populo, quem subuerterant, pudorem taciturnitatis incurrere, ne uiderentur se ipsi silontio damnauisse. Illic plano inmensa multitudo etiam cum coniugibus ac liberis excita conuenerat, aderat populus expectator, et futurus iudex, adstabant partes dispari

39쪽

eondicion dissimilos hinc diuina fides, indo humana prassumtio; hinc pietas, inde superbia inde olagius

auctor, hinc Christus. rimo in loco beatissimi sacerdotes praebuerunt aduersariis copiam disputandi, quae

sola nuditate uerborum diu inanitor et aures occupauit et tempora deinde antistites uenerandi torrentes eloquii sui eum apostolicis et euangelicis imbribus profuderunt miscebatur sermo proprius cum diuino, o adsortiones molestissimas octionum testimonia sequebantur. Conuincitur uanitas, perfidia consulatur ita ut ad singulas uerborum obiectiones errare se, dum respondere nequiit, fateretur: populus arbiter uix manus continet, iudicium tamen clamore testatur.

18. Vt Idem Hlam tribunt aseam InIuminauerit, ae deinde alganetum ΛIbanum pomonlens reliquias ibidem et ipsius ae- everti et beatorum apostoIorum siue Ilorum martyrum posuerit.

Tum subito quidam tribuniciae potestatis cum coniuge procedit in modium, filiam X annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi aduersariis os ferri praeceperunt: sed hi conscientia punient detorriti iungunt cum parentibus preces et curationem paruulas a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo aduersarios intuentes orationem breuiter fundunt, ac deinde Germanus plenus spiritu sancto inuocat trinitatem;

nec mora, adhaerentem lateri suo capsulam cum sanctο-rum reliquiis collo auulsam manibus comprehendit eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicauit, quos statim euacuatos tenebris lumen ueritatis impleuit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit postquam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaquo peruersitate damnabili eiusque auctoribus confutatis atquo animis omnium fidei puritato compositis sacerdotes beatum Albanum martyrem, acturi de per ipsum gratias petierunt, ubi Germanus omnium apostolorum diuersorumque martyrum secum reliquias

40쪽

28 . 18-19. habens, acta ratione, iussit reuelli sepulcrum, pretiosa ibidom munera conditurus arbitrana oportunum, ut membra sanctorum ex diuersis regionibus collecta, quos Mesmeritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret

hospitium. Quibus depositis honorifice atque sociatis, doloco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam piuueris secum portaturus abstulit, in qua apparebat,

cruore seruato, rubuisse martyrum caedem, persecutorct

pallente. Quibus ita gestis innumera hominum eodem

die ad dominum turba conuersa est. 19. t idem ausa instrinitatis ibidem detentus et incendia domorum orando restinxerit, et ipse per uisionem a suo sit Ianguor euratus.

Vnde dum rodeunt, insidiator inimicus, casualibualaqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contriuit, ignorans merita illius, sicut Iob beatissimi, afflictione corporis propaganda et dum aliquamdiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in uicina, unmanebat, casula exarsit incendium quod consumtis domibus, quae illic palustri harundine tegebantur, ad eum habitaculum, in quo idem iacebat, flabris stimulantibus

ferebatur. Concursus omnium ad antistitem conuolauit, ut elatus manibus periculum, quod imminebat, euaderet: quibus increpatis moueri se fidei praesumtione non passus ost. At multitudo omnis desperatione perterrita obuiam currit incendio. Sed ut dei potentia manifestior appareret, quicquid custodire temtauerat turba, consumitur; quod uero iacens et infirmus defenderat, reserato hospitio sancti uiri, expauescens flamma transiliuit ultra citraque desaeuiens et inter globos flammantis inesndii incolume tabernaculum, quod habitator inclusus seruabat, emicuit. Exultat turba miraculo si uictam so diuinis uirtutibus gratulatur Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis uulgus sine numero hi animas curare

cupientes, hi corpora. Referri nequeunt, quae Christus operabatur in famulo, qui uirtutes faciobat infirmus et cum debilitati suas nihil remedii pateretur adhiberi, qua-