Opuscula medica

161쪽

hi rursus ascaridulos , seu Vermiculos minores Semper, atque minores ; & sic deinceps. 17. II. Fata: I. Quaecumque in primo hominis conceptu adsint Vermium rudimenta, in progressu tamen aetatis fieri potest quod nulli, vel tantum pauci adolescant Vermes; utpote vel ante , vel etiam post Decundationem sub candi a vi vitae, quasi dicam , animaligante seu energia Primitivi animalis praevalente . Quod attente notandum pro seqq. rite capiendis . a. Vermium humanorum status ,

atque fortuna erga suam sanitatem , morbum , ac moditem , idem est ac status , atque fortuna corporis eUd.

hominis: i. e. connaScuntur, convivunt, valent, aegrotant, commoriuntur cum eodem homine: Retento tamen

mox designato discrimine : i. e. Quod eorum Ovula subfocantur pari passu , quo homo sanitate , atque vigore perficitur : Ac plura inde sequentia ') . 18. IlI. instinctus . Vermes hum. Corporis, maxime grandiores, de qui b. qtiaestio, praeter vitam , reliquis ani

) Fata quod attinet secretiora vermium humanorum , puta generationem , vitaeq. aetatem scrutari , datum est nemini. Si cui vero atridet analogia Lumbricorum terrestrium , ecce nostra SbserVata. Delegi varios ex his variae aetatis, servavique in nativa gleba ; alio.. Vero plures , in vasib. terreis , quotidie irriguis , crebro explorando , quid cui q. eveniret. Illi singuli , singuli pariter manserunt Semper et hos contra paveos post dies multiplicari animadverti ex vermiculo incluso in ovulo simili semini coriandri, cuspide eleganter prominulo. inter eos procerior post dies 39. jam glandaevus deposuit exuviam integram, indeq vegetior evasisse videbatur: nihilominus triduo Postea mortuuS est post menses quatuor : alter post quinq. circiter;

quorum nulla apparuit exuvia. Nonnulli minimae aetatis obierunt intra mensem circiter . absq. ullo relicto sui vestigio .

162쪽

332 DE TRIB. MS DICOR. pR sTIOIIsniantibus communem, gaudent etiam aliquali Instinctu ipsis peculiari; qui ab humana arte moderari vix, observari autem commode potest. Itaque I. sicut omni pro sus animanti inditum est invictum quasi fascinum possidendi statum , seu sphaeram cuivis propriam , uti Piscibus aquam , ita pariter vermibus humanis insitum est inhabitare intra corpus humanum. a. Vermes incitantur ad tentandos motus quosdam peculiares in uno corum statu prae alio: i. e , alii prae alijs humoribus tam sanis, quam morbosis, quibus innatant , aptiores sunt excitando hujusmodi instinctui : Quare in

hoc hominis, sive valentis , sive aegrotantis , statu ex tum e corpore moliuntur vermes ; secus in alio . 3. Sicuti in aere libero , seu extra corpuS hum. , nequeunt diu vivere vermes humani, ita nec in cadaverib.

defunctorum . Verbo : Quemadmodum Piscis , non nisi ob vim caeternam renuntiat Instinctui degendi sub aquis, dum prosilit ad ripam ; utputa pro vitandis insidijs alle'

rius Piscis robustioris, vel etiam Piscatoris : Ita prorsus contingit Vermibus humanis , proripienti b. a corpore in aerem liberum : ad vitandum scilicol discrinaen sibi imminens, vel ex insidiis alterius vermis valentioris, vel ex ictibus viscerum sursum , deorsum ve praevalentibus; Vel ob deficiens aptum, vel deniq. ob exuberans adversum eis

dem pabulum . Quibus praemissis jam sit

163쪽

II. OMINOsA VERM. NATURAU. De Ueris noxis , Cermium humanor. si deesse Iibus , sise socijs . 19. Loquendo de causis ,& effectib. proximioribus vermium in singulis hominum, alij putant , actualem eorundem copiam repetendam esse ex usu ciborum lacteorum; uti casei, &c. : alii ab esu ciborum agrestium , se a rudiorum, ut in rusticis hominibus: alij a victu quocumque sordido, ut in castris militum, incultis populis, &c. enos autem constanter observavimuS majorem , eXtra lor

bum , vermium copiam ex ab usu fructuum horaeorum, &signate castaneorum , quam aliorum ciborum . Praeterea observatur quotidie maxima varietas inter homines ,& homines , vulgo verminosos: alij scilicet per maximam vitae partem ; alij per modicam tantum, utputa iuvenilem , scatent vermibus si . e , Lumbricos regerunt,neq. enim aliud argumentum habetur , cui fidere possimus , vermium in corpore adhuc latentium praeter eorum eruptionem : alij contra vix unquam eosdem rei jci.

unt. Nonnulli, praesertim Parvuli caeteroquin sani, Asca. ridib. ad podicem prurientibus affliguntur diu : alij nunquam : Taeniam quod attinet, vix novi novi autem plures) a quo cadem eruperit, nisi in morbo epide mice gras. sanie . Quae sponte descendunt ex dictis q. praeced. et O. Ex quibus pariter sponte descendit: Quod eveni re possint non nunquam mala quaedam realia, saepilis lae. Via, raro gravia, a moroso quopiam Vermium Instinctu

quem alij morsum, alij suctum ; alij simplicem reptatum

164쪽

I34 TRIB. MEDICOR. PRAESTIGIJs . in area viscerum, alii aliud appellant. Tales videntur esse in delicatulis sive ex aetate, sive ex prava humorum temperie corporibus, fugaces quaedam passiones, uti Camdialgia , Colica , Lipo thymia , Motus Epileptici, &c. an ullo apparatu morboso incoeptae, neq. per crisim inde sequentem , sed unice post eruptionem cujuspiam vermis grandioris, sedata . 2I. Non ita, fateor, sponte capitur Vermium humanor. Phaenomenon, quod sequitur. Nimirtim observantur passim in quibusdam teterrimis febribus Lumbricorum sumsuna versum eruptiones adeo enormes, ut captu dificilli- mulo sit, quonam pacto in aegro , paucis ante diebus nihil suspicante , scaturire possit adeo ingens vermium, jam adultorum, propago.Num credendum,tantam lumbricorum copiam pra extitisse diu ante in hujusmodi aegro pNon videtur. An potius , quod haec contingat repente, Si ve ad modicum temporis intervallum post incoeptum. aliis utique de causis, morbum 8 Pro responso quidem observata desunt; exempla vero satis analoga substi

tuuntur.

21. Sic Primo : Cadavera, seu carnes brutorum in aere libero, paucis diebus, vel etiam horis post incoeptam ,& non ante , putredinem , scatent vermibus; & quidem tandiu duraturis, donec, audia immaniter mephitide, iter ina suffocentur. Secundo: Ita pariter in sicca tempestate aestiva, rara praegrandi cadente pluvia in aridam putrem tellurem, e vestigio cernuntur saltantia animalcula

Ranunculis simillima , & post brevissimam vitam iterum disparentia. Tertio: Sic, loquendo quam proxime ad

i rem

165쪽

II. OMINOSA VgRH. NATURA I gyrem ; in morbo vulgo Pediculari, improviso conspicimus nedum aegros , verum & eorum stragula, myriadibus P, diculorum a torum brevi exarescentium , aliorum vero renascenti uin) scatentia. III. R id sentiendum de malis quibusdam nequi oribus , Pesano cuipiam Germium ingenio hactenus attributis Θ23. Vesanum utique insimulatur Vermium genium , quoties saevire dicuntur praeter modum in corpus humanum , maxime adhuc tenellum, uti habetur ex processu, seu criminatione Boerhaviana ad num. T. Sup. allegata . Quin etiam vesanius, quoties probatur , vermes Varii generis , atq. figurae, laceratis tractus alimentari j, alio, runt l. Viscerum repagulis, atro probosciduli morsu vesprotinus extinxisse hominem, vel viam sibi parasse ad remotas corporis plagas; ibidemq. latuisse, donec saevis angoribus lacessitum peremerint hominem. Non pauca hujusmodi terrifica exempla prostant tam apud veteres , quam penes I R. mirandarum rerum medicarum commentatores, quorum praecipuos ad totam Sect. I. su p. laudavimus . Singulare porro illud est duod habetur apud Georgium Baglivi in epist. Do. Andry dicata: De insigni Lum. brico reperto ad pericardium hominis, qui exinde post

immanes cruciatus peri j t. I akod emonas pariter merito dixeris Lumbricos illos, qui interplicas Intestinorum , aliorumque viscerum, Semicomestas latuisse feruntur usque ad internecionem hominis . Inter quos accenseri for

166쪽

DE TRIBUS MEDICOR. PRAESTIGIIssitan merentur Lumbrici illi, de quib. apud π. Solete'

ubi su p. n. 9α et . Quidquid tamen sit de veritate, plurium saltem , hujusmodi narrationum , dubium adhuc remanet, non ta. cith solvendum; num plagae illae, sive exulcerationes, quibus accumbentes reperti sunt vermes in cadavere hominis fuerint necne a talib. vermibus revera inflictae; an vero ab aliis longe causis producta: λ Nobis sane contigit s mel , inquirere in cadaver Foeminae, de vi illata suspectum: ad cujus tractum alimentarium variae hinc inde plagae aliaq. damna reperiebantur quidem, Vermes vero neutiquam: neque alias in diuturno ejusdem foeminae morbo Luesbricos erupisse meminimus; Immo fateor ingenue , mihi, lices ad omnia, in arte novorum semper phaeno- merων fertilissima , iam diu parato, ne minimum quidem praedictor. vermium portentorum umqu1m Occurrisse. as. Dicendum itaq. similia vermium monstra considerationem medicam vix mereri: thm quia raro admodum contingunt; tum quia frustri insudaret clinicus pro indaganda tempore habili ver1 tanti mali causa ; & multo magis pro excogitandi efficaci medela Anthelm in thica . Quidquid i itur mali ominis inferunt revera vermes hominibus, coarctatur inter angustos c. ncellos duob.*j. praecedd. summatim descriptos . Dum intere1 immanis exhi. hetur malorum Processus, de quibus passi inexpostulantur vermes; uti vidimus in prima Sectione ; licet prorsus inique : di quidem ex dicendis ad seq. Sect. manifestum fiet, quod ad summum morbi nonnulli causant, Seu generant Vermes: vermes vero fere nunquam morbos. Quinimo: morboS

167쪽

II. OMINOsA VIRM. NATURA I 37 bos ipsos, quo pejores, eo magis esse vermium, a minimis morbis , ut puta a simplici Κachexia, generatorum eater.

minatores .

S E C Τ I. O III. De insonti, quinimo passiod in morbis , τη okerminosis Vermium natura. I. Palicis praemissis , exponitur prae jacta doctrina per Experimenta , nedum eruditis, verum idiotis , attentis passim obvia: adjectis corollarib, exemplis .

α 6. V erinium infamia ita invaluit apud promiscuum

vulgus, ut vix contingat in populo aerumna, absurdis Symplomatibus stipata, cujus causa non imputetur vermibus : Idque maximθ post monitum Georg. Baglivi, de quo Sup. n. Io. Interea nemo tradidit hactenus auxilium ad vermes sive necandos, sive expellendos adeo eff-caae , cui fidere possimus, sarta interim hominis verminosi fortuna : quod facit E intelligitur ex productis praeced. sectione : ex communi quippe utrisq. massae corporeae origine , si non bona . saltem mala utris q. communia e SSe, Vel fore pronum est: excepta utique in raro quopiam eventu peculiari eorundem vermium morositate, sive instinctu; de quo pariter ibid. actum est satis .

27. Quare in vestibulo dicendorum prae primis tui studiosi suasor tibi stim , A. L. , ut alacri animo perlegas

168쪽

338 DE TRIBUS IdEDICOR. PRAESTIGII s

in propriis fontibus quidquid de vermium animantium primordiis, variaque eorumdem natura prostat apud Celeberr. AA. im I. Sectione laudatos : mira etenim solertia diluunt ijdem quidquid ad hanc rem pertinet; Itb ut argumentum eg se adeo vile , ingenii elegantia ne-dtim ab omni vindicent nausea , verum etiam Ornent, &gratum quodam modo faciant: In eo autesii quod agunt ijdem , vel quisquis alius ; de malis vermibus imputatis,

eorumque medela etiam atq. etiam te hortor , ut teipsum contineas. donec sequentia perpendas EXperimenta . 28. I. Lumbrico sursum eXitum moliente, atq. inter CeSophagum , & gulam perreptante, percipitur ibidem sensuS . quidam obtusus corporis lumbrici,semoventis,& ad simplicem eructationem incitantis : qui sensus, verme aut iras erumpente, aut iterum deorshm dilapso, protinus evanescit, absq. ullo sui vestigio ibidem relicto. II. Notum est vulgo , Ascarides, dum ad podicem par Vulorum magna copia congregantur, excitare ibidem pruritum magis minusve molestum ; istum q. pruritum , non a quopiam Ascaridum nocendi; multoq. minus mordendigenio produci; sed a solo reptato in area valde sensili, simili q. morositate ipsis peculiari, perpetuo rotandi; atq. se sh invicem deturbandi pro occupando potiori loco. III. Lumbrici passim ab homine , maxime puero, dilabuntur per secessum, nequidem ipso de iisdem vel cogitante ; neque adhuc aegrotante .

cte, sed male quoquo modo se habere & percipit,& ex immutato vultu cognoscitur ipsemet homo. Nilna quia in

169쪽

stinctus monet Lumbricum de imminenti morbo , antequam aegrotum Θ Ita videtur. V. In morbis exquisite inflammatoriis, quantumvis lethalibus , raro exeunt e corpore aegroti vermes . VI. In primo stadio febrium acutarum Putris generis , nisi ex propinato Pharmaco , raro exeunt e corpore Vermes : Contra ; in secundo, atq. ultimo passim . Vt I. in morbis a contagio , aegri perniciem minitante, plerumq. protinus a suscepto mi asmate, fugiunt a corpore

verme S.

VIII. In variolis mali moris per omnia fermθ stadia modibi erumpunt e corpore vermes : Contra; in Benignis, atq etiam in morbillis regularibus, plerumq. in primo tantummodo stadio , & non amplius.

IX. Idem fere contingit in febribus Tertianis: Id est; in

Perniciosis ad omnes fer 3 parogysmos priores , etiam nemine cogente, sursum deorsum exeunt vermes. Contra in

Benignis; ex propinato seu Emetico , seu Cathartico passim : alias vix erumpunt ijdem .X. in febribus acutis ano malae indolis quandoq. nemine cogente, seu furtim dilabuntur vermes: ubi contra, propinatis praetensis Anthelm in thicis ; quiescunt fere . XI. Idem accidit in passionibus quibusdam Hystericis, atque Hypochondriacis: ubi saepe ante omnem Pharmacorum usum proripiunt a corpore vermes, quorum nulla praeerat suspicio : Contra in pari obviam casu, quin imo et accedentibus vulgaribus eorum signis , adhibito l. Specifico Anthelm in thico, prorsus Silent.

XII. In pr edictis febribus ano malis, iudicato quidem,

170쪽

I s DE TRIhUs MEDIcOR. PRAEsTIGIIssed nondum plene soluto morbo, prolabente clanculum uno, Vel . altero Lumbrico , postero die res aegri paulo deterius se habent, quam se haberent ante prolapsum. Nuim quia reviviscens adhuc fomes morbi praesentitur. offenditque prius vermem , quam aegrotum p Ita videtur . XIII. In morbis saevissimis Putris generis, perpetim atq. magno numero eaeeuntibus Vermibus, plerumq. tandem moritur aeger. Unde nugatoria est methodus vulgaris medendi similibus morbis ope remediorum, uti vocant, Ver-mifugorum. XLV. In iisdem morbis , mortuo etiam aegro , susquε deque proripiunt foris superstites vermes . uaeritur aquanam causa incitati ita se gerant ρ aut cui nocere moliantur profugi vermes 8 Respondebis; nemini sane ; sed ut sibi ipsis consulant. Idem dictum habe de eodem homine

adhuc aegrotante .

COROLLARIA.

29. Primum : Ergo temperies cachectica hominis, in axime pueri, est potissima causa excitans vermes ad moliendos motus, seu res novas. Donec eod. homine male iam se habente, morbique materia fervere incoepta : vel etiam

ex propinatis quod attente notandum) opportune importune Anthelminthicis, rancidiori reddita fugam quidem elpatrio domicilio moliuntur vermes; fomitem Vero morbi minime tollunt: Perperam interea sibi gratulante vetula de efficacia sui arcani vermi fugi. Secundum: Igitur vermes in homine, eo magis adlapho ri