장음표시 사용
191쪽
straripracepit. necfoluti erandae rationis aliquod habet momentum ima enim proptersi non potes considerari eo enim modo rerest cognoscenta,quo est,tam autem anima animati corporis sit priri riptumsic pertractanda est.i Preterea Aristoteles O .meta.dixit subflantia fieri sermonem,quia eius prisci a quyruntur. iliter nos dicimus,disseri de corpore animato,quippe anima eius principium indagatur .nec aeter solutio est recta ,siquidem operaepretium GIpartissubiectumsub uniuerso contineri, quoniam Aricto tetra primo poshcs ruitscientia ubiecti principia, di partes per i. post.tex scrutari er partes autem eas intellexit,quae 'ubiectiue utincupam AZ' xur, Jecie unt,qus deinde in partibus scientiae ut Fubiectapo nuntur. Additur etiam,qu)d idem esset subiectum, principium fucustasque principiis,que potissima est conditio ad scientiam requisita careret. Uti igiturfuremopere decepti Annuerum licercontra hos hac dixerimus,ea tamen opinionem ueram non opinor, quincmo plurimum d ueritate recedere . rlibram tollere conabimur,primum quia paulo ante ostendimus facultatem hanc partem essescieti e de animalibus, tunc igitur subiectum superaret scientiam, latius enim patet animatum corpus, quam anima aequaleq; discipliana non esset, imo partis subiectum amplioris esset ambitus, quam uniuersum, siquidem in tota de animalibus scientia est animal, hie vero esset corpus animatum. fuisset etiam Aristoteles diminutus in scientia de animalibus,no enim de eorum principio formati egisset. libro etiam de partibusfacturae tractaturum de anima animalis causa,quod animam, aut non sine anima esse asseruit. Dii conflaca iras huius opinionis,rationes ueta inferius diluemui. . - . t M
ST secunda opinio,quam feta fecutifunt omnes, nec qui eius auctor fuerit, certostaripotest, qui miseriam huius operis animam esse opinantur, quod rationibus ci autoritatibus moliuntur. En autem prima ratio, ut id si ubiectum , cuius di quid in ea praecognoscitur, ut paret primopoli. de anima utrunq; praecognoscitur, in Secundo enim libro de anima eius traditur definitio, es' quid ipsa sit, explicesur. Praeterea id subiectum ab con -
192쪽
eonsueuimus uocare, cuius facultas uenatur partes Opassioner , ut crebro diximus dunt autem anima partes uegetatiua, mensitiva,
in intellectiua,de quarum duabus prioribus fecundo libro di putatum est, de pomema uero in tertio.nec depassionibus tractatio momissa , luculenter enim in his tribus libris dictum est de uegetare, sentire, O intelligere,qua asinaesunt passiones . perspicuum igitur est eam constituisubiectum.Deinde id, gratia cuius facultas omnia contemplatur,es subiectum, omnia enim ad ipsum dirigi oportet, tractantur hic omnia anima causa, propter eam; de caeteris aliis fit di putatio. edditur etiam,quod cum inscriptio a re, de qua dis . feritur,ctas operis scopo fumatur, anima erit subiectum, quippe liber hic de anima inscribitur.Praeterea si alterum quid pro subi cto statueretur, facultas haec aliis scientia naturalis partibus nobilior non esset,ut Aristoteli placuit, quandoquidem in compluribus aliis libris de ijs agitur, quaepraestantiora iunt, ueluti libro de coe se, in quo subiectum diximus uniuersum, cuius caeleste corpus extat para . quaresi disciplina haec inter primas locanda est, ac compluribus aliis dignitate eampraestare uolumus, eri necesse animam essesubiectum.Huic etiam opinioni tectimonio est Arsoteles, qui initio libri de anima hanc facultatem uocat historiam de anima, e paulopul intelligens librum hunc de anima loqui ait eius cognitionem Ese utilem ad omnem ueritatem, temtertio sic inquit inquirimus autem considerare dc cognoscere naturam ipsius & substantiam, postea quaecunq; accidunt circa ipsam. O in principio
libri de sensilibus fatetur se egisse de animasecundumstimam. In
hanc earidem opinionem iuit Auerrois a.de anima,ubi ait Ari II
telem accepisse anima potentias sola diuisione,nec aliquam ad id afferre demon rationem, quia artifex non potest demonstraresubi ctumsua artis, neq; species illi's subiecti,quare uerrois animam Abiectum esse concedit, potentias uero partes subiecti . hoc idem graci interpretes Them.Ioan. gram. Simpl.er Alexandresens runt,quo plerique latinerumsecuti sunt.
193쪽
v c E T haec opinio compluriusit expositorum,o eorti quidem, qui doctrina di ingenio prae iterunt, nulla tamen au enatus consulto aut plebiscito cogimur, ut cum glissemper sentire debeamus , philosophi enim opiniosissimi homines
sunt ,fum; eos discrepantes xnuenimus, iccirco nemo mihi uitio uertat,si aliquando ab eorum opinionibus discesserimere; nonnunquam improbauerim, quae autoritate quadapotius qnam certa ulla ratione tradita sunt,plus apud me uera ratio, remotelis autoritas ualet,quam omnium interpretum opinio. Dicimus igitur hane eorum opinionem a veritate abhorrere, quodsic primo ouenditur. iasubiectum esse arbitramur,de quo moinranturpastiones, uelatiarissoteles his uerbisprimo post. significauit omnis enim demo i. post strativa scientia circa tria est,& quscunq; esse ponuntur,haec au te tem sunt,genus, cuius per se passionum est speculativa quare
semperficientia desubiecto oriendit pastiones, it hae de anima miniam mviraripossunt,camet enimpassionibus,quandoquidem ei tria huendae funt passiones, cui accidentia in uni , Aut enimpassiones propria accidentia,anima uero bis non potes ubi es, siquidem compositaesumfumantiae, nonsimplicis, cuiusmodi es anima. Ad- haec recipere proprium in materiae, cuius quoque est pati, anima uero es forma, cui magis recipi, O agere competit, quare accidentibus passionibusuJsubiici nequit, deficiunt igitur sibi subiecti
conditiones. 2gec me solutio nonnullorum fugit asserentium rem simplice ubiectum Babiliri nihil uetare, licet accidentibus non sit obnoxia. non enim fieritrem ut de eo moinrentur accidentia, cui non insunt,re igitu ubiectum passiones habere necesse est.Trateria crictoteles et . p .ait quod omnis demon alio assiquid de ali a. post quo monstrat,aut id,quod ine mi quod non inest, monseratur,ndsecunda, tunc euis demonstratio essetfama, aeris igitur accidentia in haereresubiecto oportet Deinde nec illud veru m, nempe uegetaressentire, in intelligere esse anima passiones, quandoquidem eius sint operationes, alterius uero ut puta compositi di habentis an mam dicuntur passiones, proinde primo de mima Aristotelein raeeaaim.
inquit. Dicere autem irasci animam simile est, & si aliquis dicat text . Bb 5 eam
194쪽
eam texere,vel edificare, melius est enim fortassis non dicere animam misereri,aut addiscere,aut intelligere , sed hominem anima. Deinceps cuiusque scientia propriasunt principia , miari oteles 6.meta.tulatus est dum sic inquit. Simpliciter omnis intellectualis scientia, siue aliquo modo intellectu participans circa causas,3c principia,aut certiora,aut sunpliciora est.er primo post. sic ait Dissicile autem est cognoscere,si sciuit,aut non, dissicile est: enim cognoscere,ii ex uniuscuiusq; principiis scimus,aut non,quod est sciresunt autem principia,ex quibus scimus,m Uubiecti,natese Aris totele primo de anima quod quid est subiecti es principium omnis demonstrationis, quod de principiis,ex quibus rei exinit, o non cognitionis tantum intelligendues, ut uisus es innuere Aristoteles 6. meta. quando dixit cuiusque scientiae esse principia, causas. ostenderetur etia accidens per a terum accidcni,primaq; propositio, in qua accidens de altero praedicaretur,non essetPrima, qua ii requiritur ad demon rationem, anima aut quoniam Absalia est simplex, caret id genus principi s. subiectum igitur esse non pol raterea idsubiectum dicimus, cuius principia inquiruntur,anima uero principia indagari nequeunt, quidem illa non habet , sed magis ipsa dicitur alterius principium , vut animalis, aut corporis animati, hic argumcntandi modus ess. Aristotelis 6 .meta.a mante de musteri sermopem, quoniam i Aus inquiruntur principia,O I r.eiusdem ait haberi doctrinam . sub antia: siquidem huius traduntur'mcipia. His itaque constat animam subiectum non posse de Andi.
mres modo admonet, ut nostram recenseamus opinionem, ro qua nonussa animaduertere oportet, primu est
tu de subiecto nos loquimur, illud intelligimus, quod partis uocatur luandoquidem di imus hanc de anima disciplivam par' tem esset eius, ipsa de animalibus extat,dicitamen potest, ut ad unim uersarib, s operi facultatem refertur,mbiectum totius, cum to- iri scientiae aequale esse oporteat, praterea et Uciendum quod illius duae sunt partes inuestigara rei nempe considerata, didisserendi modus,
195쪽
moduS,ut in aliis praefationibus monuimus. Ex his dicimus qu)d si' in universa de animalibus scientia loquimur,subiectum totius amiamat flabiliendum est, quod cum etiam a primo philosopho pertractetur,adiici oportet tractandi meum, qui proprius sit philosophi naturalis, hic autem est, ut habet in seipso principium motus inquietis,illius enis cientia de animasibus principi partes,di passiones uenatur, quod idem subiectum poni operurectum est in qualibet huius facultatis parte diuerso tractandi genere. fuit auir
necesse de animalibus sermonem in multos dividi tractatus, quant doquidem multa de ijs tradenda erant, primum de eis quatuor co-tnosciprincipia oportebat,materiam,formam, em, in effiens, nec non et passiones, quom quodAbet multa egebat perscrutari ne,ideo de singulis,o separatim tractari oportuit.de materia autedictum es libro de pretibus,ra de incessu animal.ubi ea omnia tra- idita sunt,quae ad materie cognitionem spectabant. de altero intemno principio nempe deforma libro de anima disputatum est , uiadem mima es animaliumforma, uetam cum ea simul is sit,ut paret fecundo libro, de quo etiam' dixisse prius Aristoteles fatetur x.deaninia
initio degener.anis . merito libro de anima de duabus causisfuis x*3 3 Z- se disputatum asseuerare possumus,de efficiente uere, O de ea assectione, que diciturgeneratio,dictum eri in opere degeneratione animalium.depastionibus habetur doctrina libris pareorum matur jum,ut desomno uigila, morte dii uita, Ode huiusmodi avi maliu assectionibus. in omnibus igitur his tamentariis uniuersa de
animalibus scientia comprehenditur. sed se oferunt dubitationes, prima est,cur in tot fuit distributa partes de animalibus disciplina, cur illud in hac non inuenitur, qudd tu reliquis, ut simul et eodem loco de principiis, passionibus fieret femoἰSecundo ambigii tur,si uniuersa cientiam de partibua tractare oportet, pars, Pedespeciebus agit,non habetur inhac doctrina.Trima evertitur , s. id fuit necessaria lusermone de animalibus,quoniam eorum unumquodque longa egebat oratisne, cuiusque uolaminis magnitudo - . ii fatis creuerat, ideo separatim de illorum quolibet fuit tractarum soluitur secunda dubitatio,ita Ariuoteles de animalibus scri- mx,ut omnia patefecerit ingenio,atque elaborauerit industria, di
nihil est,quod in eo desiderari posit, quod ad eoru attineat disciar inmi
196쪽
plina, multaque de postremis egit speciebus complura deserens ex alijs perdisiada.ut autem ad rem no ram redeamus,in omnibus de animalibus libris subiectu totius est animal uario tamen disserendi genere,quandoquidem libro de partibus quod principium materiale, habense: in seipso principium motus o quietis, hanc ultimam particulam adieci, quoniam etiam animal, ut ex materia gignitur,d primo consideratur philosopho, libro uero de anima cum eadem adiecta dictione quo ad formam Ofinem est ubiectum,quo uero ad efficientem causam ct ut generatione efficitur,libro de generis'. mal.quatenus autem adpassiones attinet subiectum con iuuitur in libris paruorum naturalium, di insingulis ut diuersam respicit passionem.quare licet de animali in uniuersa scientia disseratur, ut uero diuerso modo consideratur,in singulis libris proprium fi utat tectum.sed quis posset ambigere, frustra depastionibus dissut tur in libris paruorum naturalium, cum de eis tractatum sit libro de anima,quando sermosactus est de uegetare, sentire,di intelligere. diluitur,de eis duplici loco diuerso tractandi modo fuit dictum, i libro de anima ut ab anima perinde ac ab efficiente proueniunt, rum ex parte corporis, in paruis ured naturalibus multa ex
parte corporis de eis disputata sunt. pers cuum igitur est libro de anima subiectum esse animat,i : quo a principium formaee,ndenis cognosci poterat, visperspecta fuissent omnia eius principia, in praespu/forma, a quapotissimum recipit existentiam, in ideo
Armoteles primo de anima adiiciens uitilitatem, quin ex scientia hac suscipimus ait conferre ad naturalem scientiam,quia anima est principium animalium, quare propter animae eam considerari i dicauit Praeterea illud pasta diximus essesubiectum, cuius facu tas principia uenatur, animalis principium nempe anima inquis, Itur, ergo illud est subiectum ,sic etiam Arctoteles argumentatui est i a. meta. dum de substantia fieri sermonem Uenderet. De- meta. inde tractandi modus d definiendi modo capitur, ut patet saneta. trari. . cnima hic definitur,ut principium, ergo sic consideratur, quando
enim dicitur quod anima es actus,perinde est ac si dixisset, fomma, in addidit, cuius, nempe corporis organici, quod animal i laesisti oportet, siquidem disciplinam hanc ostendimus partem esse scientia de animalibus. Imiliter altera definitio eodem pacto
197쪽
en intelligenda, cum dicitur, quod est principium eorum, quae dicta sunt uegetanes scilicet sentiendi, intelligendi. Traeterea quomodo es, res est cognoscenda , anima estprincipium, ut unicuique rei perspectum, ergo ut sic de eo habenda es doctrina. nec nonnutalorum solutio aliquod habet momentum , quod principia interdum uis biectum p int considerari, quando per se fuerint tractata Fer non ad alterum relata, id esse necessarium dicunt,quia unumquodque prius in se consideratur, deinde cum resse . si autem maxime decipiuntur,quia res si modo absoluto fuerint consideratae, ad primum attinent philosophum, qui omnia cum ratione ratis contemplatur Deinde frueoteles cum collatione ad alterum hic de anima disserit, quandoquidem eam ut principium definiuitatu uerum est principia aliquando in se considerari,quoniam semper aliquorum esse dicuntur relationem includunt,necprosubiecto, cum eorum. alia non sint principia, conseituipossuntAquido itaque conssat libro de anima scopum ci materiam esse animal, ueluti quidam recentiorum in paruis naturalibus uisus est aperire. Verum unasuperest dubitatio ,si animal quo ad formam sitsubiectum, di id quidem unia uersum,ut ad hanc pectat facultatem, quod erit id, quod principale dicitur Nonnulli, qui etiam de anima caeli hic disseri opinantur, dicunt corpus coeleste ,siquidem inter animalis species iliud est pr flantius o nobilius, sicuti ad principalisubiectum requiritur. v rum istorum uersuta distinosa doctrina nimis ab Aristotelis mente dissentit,quod ita primum ostendimus. Aristoteles primo depam xibus animal. cum sub antias in eo, qua ingenita sunt, O in eas, /qp qua ortui ci interit uisunt obnoxisierasset,ait de aeremisse egisse, O de animantibus corruptibilibus pollicetur se tractaturum, cuius uerba haec sunt. sed cum iam satis de illis egerimus, nostrammexplicauerimus sententiam, restat ut de animante natura disseramus.ram intelligit naturam, quam ortus in interitus paulo ante dixit esse participem. egit autem de animali aetereo libro de caelo. Praeterea de illius anima is forma hic uerba ne, de cuius mat
ria tractatum est libro de partibus animatium, quoniam in fine de is :cessu ait cum de partibus materialibus dictum est, mota deforma in anima est QEdum, at solum materia animalis corruptibilissibro patriduinit explicat ut eo libro loco citato dixit Aristoteles,m ueluti
198쪽
Meluti etiam id patet ex iis tuae in eo tradita sunt,siquidem ijsta
tam conveniunt animalibus,quae ortui ct interitui sint libiecta,ctatio enim ibi non disputatur,nisi de came tertiis, o libus, ct i gernus partibus,quae in coelecti corpore mini, inuenitituri deinde Aristoteles in fine quatri meteor. cum de similaribus comuniter egisset partibus, pollicerar se de dissimilaribus di iusti umentari s locuturum, quandoquidem ait in his facilius cognosci rationem simia risi, huiusmodi ueta partes coelicti corpori non insunt,quia uno ore omnium concessum est corpus esse similare, nec in partes essentia diuersas distribui,neq; illa cnes densitatem oraritatem uarietas ius
ciens est pro metura animalis organici, tunc enim elementa consi nili ratione dicerentur organica. Ex quo Et liquet de anima traditam definitionem minime coeli are congruere. Ad haec ueluti cateri libri ide animalibus conscripti de eo loquuntur remali quod mortale est,
sit iter de eodem libro de anima tractari in de istius forma suspicadum in, aliter libri facultatum, O rerum diuersarum confunderem rur tibiectum; partis latius esset eo,quod est totius,hic enim liber
inter eos constituitur,qui de animali cormptibili agunt, nempe imur libros departibus,de incessu, o paruorum naturalium opuscula, in quibus aut de materia, aut de passionibus animalis interitui
subiecti di putatur. Ad haeco rimules in calce de Ion O breuit. uita ait librum de morte ciuita finem esse de anima ibus scientiae,
cuius haecfunt uel ba. Reliquum autem nobis considerare,de ii uentute & senectute, & uita & morte, his autem determinatis finem utique habebit , quae de animalibus methodus . inuentus
senectus ita edi mors ueluti di caetera, quae in illis libris tractatur in mimali essem non insunt. Constat itaq; nequaquam hoc libro agi de caeli anima, aut de cylecti corpore perinde ac de principali subiecto. gosautem alitersoluimus propositam dubitationem, horri-ne , t e subiectum uocari asserimus, siquidem is nobilior est i terani meis mortalis species Sed adhuc accidithamare, Aristo: Ies enim erit diminutus, quoniam libros coelo solam de caeli mat Haloratus Unde anima uero erram ut ibi locorum inuentus est tractasse. Ad id respondetur , quod licet hic primaria intentione de etai anima non egerit, tamen de ea tractatio secundaria intentione: non excluditur,quandoquidem estis cognitio ex hi elici potest, qua
199쪽
de resina mortalis animalis posita funt,ut etiam diximus m prima Praefatione de primis vli principiis et in enim necesse ut sit actus corporis pustici. Puterea complura eorum, quae intellectui humano tributa sunt, lecti possunt accommodari, ut cum corpore non sit mistis,actu intelligens,et in quo idem sit intellectus, intellectio, in late ectum,corruptionisque expers.ct id non in praeter Ari- sotelis consuetudinem sicuti Aueriin prooemio libri pili. de de nitione tefatus est,cuius coditiones trade da erantsecundo posLuetaim quia cum ijs conueniebant,quae imi demonstrationis, merito in primo cum de demonstratione loqueretur, de qua facilior tradi poterat doctrina, simul definitionis conditiones largitus est. ita hic nos dicimus quod cum facilius anima mortalis animalis cognosceretur,er ex eius oratione accipi possent, quae coelesti intellectui competunt,iure de nostra duntaxat anima locutus es.haec ili Aristotelis mens paucis cognita, O d profundisiimis philosophiae literis eruta, ut nos clarius diximus in comentariis, quos hinc ad paucos dies edituri sumus .Eorum vero opinio anilis est, maximam, dum eam profitentur, ostendunt leuitatem ,si iudices quemadmodum in eos,qui aliquo celus aut improbe factum commiserunt, graues poenas excogitauerunt, in minutosphilosophos, ambagia hasque doctrinam inuolutam disseminantes animaduertissent,isi
cuique non liceret philosophari, falsasq; opiniones aliis perdiscendas tradere. Verum de re hacfatis dixisse arbitror, re quisq; autemsi caueat ab ineruditis, allis philosophis.
Solutio rationum prioris opinionis.
s Odosoluenda sunt rationes earum opinionum, quas nori reiecimus, ct illius primum,quae corpus animatu subie sectum esseputabat,prima diluitur , quod licet hic ea tradantur, quae etiam corpori animato conueniunt, strictius tamen accipiuntur, is scilicet animalis tantum naturam declarant, quaedoquidem agitur de antina, ut principium es animalis,quoniam id erat Aristotelis institutum laetiri animalis doctrinam, cuius cc gratia
200쪽
o i Ascanij Cornitis Praefatio. c.
gratia omnia tractantur. similiter de assectionibus dicendum est, de quibus disputatur,ut animali in sint,cuius tradebatur disciplina. Altera soluitur rato , concedimus partis subiectum contra neri sub unisi emo, ob id inficias luimus,mimam esse subiectum,
animal vero complectitur sub corpore natu rali. Ad alteram respondemus,quod Aristoteles non semper ab eo, quod es communius,exorssitur doctrinam,sed interdum a nobiliori,aut notiori 'e' cie,primo post. locuturus de demonStratione non prius uniuerse
de ea disseruit,sed flatim de demon ratione simpliciter,perinde ac depractantiori aggressus est sermonem . similiter cum in eo libro sit subiectum in ramentum sciendi,de quo communiter prius crati
necessarium agi, deserens communem tractationem de demonsi none tanquam de notiori oecie coepit verba facere. Nec ut uulgus philosophorum,oe bacchantium nebulonum turba frequenter asseuerat tenendum est,ut prius desciendiinfra umento dictum siein illapropositione,omnis doctrina, omnis disciplina intellectiaua sit ex praecedente cognitione, quia omni competit speciei, Odemon irationi, definitioni. sunt enim complura pudicata, quae utrique conueniunt,ct ea quidem maioris moment/,que prius communiter non sunt tradita, ut fuisset necesse explicari in sermone uniuersali, cuiusmodi sunt, fieri ex primis,veris,immediatis,prioribus,notioribus,ra causis quaesitissimiliter ex necessarijs, ex se, qua sunt de omni,per se,ct fecundum quod ipsum,quae in demonstratione, definitione inueniuntur, praedicataque generis dici possunt, ea tame pro demonstratione tactum fuere explicata,quippe rex. 8. Aristoteles dixerat posterius, ct in secundo fe tractaturum de definitione; adhuc enim non erat perspecitam, an daretur altersciendi modus prater demonstrae ionem. Dit etiam necessarium
prius tractari de demonstratione,quia libris priorum de huius forma disputatum fuit, aliter a minus communi ad uniuersalius fui Sisti factus progressus ,c v sciendi inctrumentum latius pateat.inuenisus igitur noctiunquam, aeri totelem peruertisse ordinem assecie exordium facientem, sicut altis in locis idem seruasse ostendi potest. nimo coeli monstraturus nullum ingenerabile interire, O nullum genitum fieri perpetuum, prius id contra Platonem de Io di putavit, deinde uniuersaliter utre.1op.his uerbis significa