장음표시 사용
101쪽
83 INsTI Tu TIONI sQuia demum in parte Epicycli destendente, seu o Iretali, rua parte ex Directo Retrogradus fit; ae in ascendente , seu oeci
entali , qua ex Retrogrado fit Directus , haerere videtur L eumdem sub Pixis quodam aempore locum occupare ; Minc est , eueutrobique stare , seu Stationarius fieri dicatur ε, & in descendente quia dem parte esse dicatur Statio prima , in Ascendente vero Statio secuada; eum in Venere, & Mercurio illa praeterea Matutina, issa Vespertina vois
Et movetur tunc quidem Planeta, perinde ac alias, aequabiliter per Epicrclum; sed non percipit tamen oculus illius progressuin; quod motus tunc fiat oculi respem secundum rectam quasi lineam ab ipse protensam, non secundinia ductim transversum, ut ideo possit animadi Verti. Non fiunt autem Stationes la maximis ipsis planetae a Sole Elongationibus, designatis per duas llaeas, ab oculo, aut centro Mundi duinctas , &Epicyclum inclade contingenteis ; sed insta ipsas. Ex quo fit, ut arcus Retrogradationis mihor semper sit arcu Directionis reum & aliundὸ arcus Retrogradationis tanto brevior sit, quanto motus Eccentrici motui Epicrcti amplius detrahit ; arcus Directionis tam eo productior , quanto motus Eccentrici motui Epicrcti amplius ad dit. iQuae omnia latestigi ut possint, attendendum statim est ad SA mata in ipsis Errantium Stellarum Theotiis allata'; aud em dumtaxat iuspiciendum iu hoc , in quo centrum Mundit, seu sciatoris oculus A ; Zodiacus secundum signorum. successionem 'B C D . Eerentilaus E F G ; Epicyclus E H GI : continsentes , seu maximarum Elongationum Meae ΛΒ, AD; Areus Dilecti
Interim ex iis , quae mox dicta sunt, & ex iis, quae de snges rum Planetarum motibus tam is Eccentricis , quam in Epiciclis aptὸ attigitnus , latelligitur fieri ut ex tribus quidem planeus su perioribus , non retrogredimur Saturnus , nisi 7. L adibus aut quanto plus; Iupiter , 'nisi io. Mars , nisi ad summam io Micra dum enim, nis Ia. Ex duobus autem Inserioribus, Venus retro- '
102쪽
Α a T R O N o Μ I C a. LIB. II. grediatur circiter I 6. aut II; Mercurius interdum tantumdem, interdiva circiter undecim. etereo inis , eum in istis duobus Coniunctio eum Sole sit media inter duas Stationes ; esse in illis tribus Oppiahionem mediam ι & dum Stationes celebrantur , distare a Sole , Saturnum quiadem, ultra quadrantem circuli 3 Iovem , triente; Martem , ultra trien
. Praeterea 3c , cum ex iis duobus plures sint stationes Mercurii, quam Veneris , quoniam longe citius percurretndo Epicyclum , --
103쪽
pius heine inde a Sole fit ε, Ex tribus superioribus opposta modo, stares sunt Saturni, quam Jovis , & hujus, quam Martis; quoniam clim S turnus sit tardior, quana Iupiter, Sol iplum citius assequitur ; & pari r tione cum Iupiter sit tardior, quim Mars , Sol assequitur quoque ipsunx
Dixi pocili hanc affectionem competere solum s. stellis errantibus; quoniam Sol quidem non movetur per Epicyclum, seld per E centricum dumtaxat; in quo proinde potest quidem videri uno tempore moveri tardius, quam alio; . at non propterea uaquam retrogredi, aut staret Luna vcro movetur quidem per Epicyclum, hi: superiore quidem parte contra successionem Signorum I at quoniam motus Eccentrici sei, centri Epicycli per Eccentricum emonge velocior, quam motus Lunae per Epicyclum; atque idcircoi Luna tunc quoque velocius dev hipir ab Eccentrico in consequentia, quaim revellatur per Epicyclum in antecedentia; bellic fit, ut tardius quidem moveri. at non propterea stare,r redive appareat. , C Α P . u τ- XIL id Parallaxis , ob quam Planeta altiores aut humiliam judicantur. ΡArallaxeos homine intelligitur heic non qua vis commutatIo V sus, quae appellatur etiam Visus aberratio , & Αdspectus diversiatas ; ae describi solet , Differentia inter verum & visum locum alic ius Astri. Verus porro locus alicuius Astri est punctum in Firmamento , aut supremo caelo ; ad quod terminatur recta linea excentro Terrae, sive Mundi, per ipsum Astri centrum traducta. Visus autem locus est punctum in eodem , ad quod terminatur recta linea , quae exoc Io , per idem Astri centrum traducitur. Unde & quid ista duo pumcta Incidunt in eundem verticalem circulum i definiri quoque Parali xis solet. Arcus verticalis, qui intercipitur inter verum, di visumlo.
104쪽
A s τ h 'o N O AE LIB. II. 'I Esto v. e. Α centrum Terrae, vel Mundi; CBD Terra superfi-Hex; B oculus; EFG verticalis in Firmamento, seu supremo caeIo Mium sit imprimis in Horizonte sensibili H ; tunc Verus Iocus erit I . terminans puta lineam AIr Locus visiis Κ, terminans puta lineam ΒΚ ; & arcus IK Parallaxis; scilicet discrimen interutrumque lo
Qubd si deinde Astrum elevatum suetit ad L ; constat ParalIa-atin eius fore M N; Si ad O, Parallaxin fore P Q; &ata de caeteris
Iocis. Ubi interim adnota Parallaxin horizontalem esse maximam ; aci sun , ascendente Astro , sic decrescere , ut si mrum ad verticem Riservenerit, nulla demum sit Parallexis fit tura ; qubd lineis veri Ze visiocorum in unum coeuntibus , idcin futuris sit Verus , ac Visus i
Adnotare vero etiam licet, Quo aliquod Astrum est Terrae propinquius, eo maiorem ipsi Parallaxin creari. Nam Astrum, v. e. in S; hoc est in eadem horizontali linea cum H, creat Parallaxin T K; in V, hoc est in eadem veri loci linea cum L, ereat Parallaxin N X ; in Y, hoe est in eadem cum O, creat Parallaxin Q Z. Quin adnotare etiam oportet Angulum , qui fit in centro Plan is ex lineis Veri, ac Visi locorum , & cui semidiameter Terrae o M a ponia
105쪽
I N s T I T ir T IONI s . . ponitur, Qualis in v. c. Angulus Α Η Β aut A L B , dici ipsim, proprie esse , qui & dicitur Angulus , & est mensura , Parallaxeos. Nimiruna prout ipse est aut magnus , aut diruus , aut nullus ; asecus quoque ille, qui Parallaxis dicitur, magnus, parvus, aut nullus est. Praetereo porro esse aliam quandam Parallaxeos speciem , quae in Luna attenditur , & tam secundum i gitudinem , quam secum dum latitudinem sit. Ea nempe non attenditur in verticali circulo ς sed aut is ipsa Ecliptica, quam circuli latitudinum veri, ac vis locorum in diversiis eartibus intersecant , arcumque intercipiunt Longitudianis Parallaxui di m r aut in circulo ad Eclipticam recto , quemi tersecant duo circuli per loca verum, &visum ducti, Ecclipticaeque paralleli , & intercipientes arcum , qui Parallaxis Latitudinis appella
que adeὸ Caelorum redo. Curi, quo major.est Parallaxis, eo res visa propinquior sit; ubminor, eo distantior: idcirco in eo sitnt Astronomi. ut Parallaxes Siderum , sintne , & quantae sint, observent; quo de ipsorum propinquitate, aut remotione a Terra pronuncient. --vero , cum in ipsa Luna Parallaxis fiat admodum sens bilis Videlicet Horirontalis integrum etiam gradum excedit in caeteris nihilominus res est subtilis adeo negotii , ut ve dimilitudinem non excedat. Quippe in Mercurio , Venere , Sole , Marte , dissicillime aliqua notatur; In Iove , ac Saturno vix ulla est; & ad Fixas ruod attinet , eae sunt lange evectiores , quam ut ullam penitus pro
Non memoro causam hujus rei esse , quam supra insinuaviinus ;quod Terrae nimirum Semidiameter , quae & pro communi mensura , & quasi pro duarum stationum dii nensoriarum interstitio accipitur , sensibilem quidem rationem ad Lunae dillantiam obtineat 2
106쪽
Α s o o H I Q II. υ-near ad caeterorum distantiam , adeo exilem habeat , ut sere , aut etiam pronus evanescat; quas T rra i in velut punctum sit; nihilque tigeriit, Sidus aliquod ex Terrae viperiacie, aut ex ejus centro secet tuti, i Ut hoe tamen loco Siderim distantiam , quam ex mente Ptolemaei, Albaegnius praesertim ν & Alphraganus deduxerunt, aliique amplexi sunt, proponamus; quoniam illa per repetitas Terrae semidiametros explicitur; ideo attingendum est paucis, quan -nam Terrae semidiam ter sit. Cum ergo , licet viro de ambitu Terra opinisnes sint , nobis tamen propemodum constet , esse ipsam milliarium Italicorum. 26133 , quod in maximo ad Terrae superficiem circulo respondeant uni gradui milliaria proxinaὸ 7s ; ea de causa , tum Diameter Terrae erit milliarium Italicorum 833 ; tum Semidiameter millia
Suppono autem , ut rem tritam , Miltiare disi , quod mille passus sui Stadia 8. quae singula sint Ias. passuum contineat ; & Passum intelligi Geometricum seu duplum vulgaris) quinque scilicet pedes continentem ; Pedem vero Geometricum intelligi ε, re talem quidem. qui minor sit Parisino , seu RUio vocato ', una decima quam- proxi-lnis parte. Scilicet diviso Parisino Pede in milla particulas, deprehendimus Romanum antiquum continere ex illis. nongentas , & qu
usirpo verb Italicum milliare , .potiusquam Leucam Galli- eam , quod mensura constantior sit. Tametsi , cum Leuca Gallica mediocris contineat plus mimis tria milliaria Italica , nihil vetet allatas mensura sic reducere , ut ambitus Terrae censeatur eont,nere Leucarum Gallicarum 373a r Diameter 2783: Semidiam 'ter 1392.
Utcumque sit; ecce distantiam, quam Arabes illi ex Ptolemaei principiis , non modo circa Solem,& Lunam ; verum etiam circa quinque laetanteis stellas, ac Fixarum quoque Sphaeream, deduxerunt.' Intellia genda vero est hi ipsis Planetis distantia mediocris , acceptave, cum si vinantur circa longitudines medias; a quis enim is Apogaeo longius, in Perigaeo propius distanti
107쪽
Distantia diotiis, quaa , . . sim R Te o. i. i
: 1nretim ἀrδ ex ipsa se sessis aedili latiueinere ni k comprobatos manet, qui Caelorum ordo in hujusce Institutionis Procennalibus pro- 'politus est; saltem ad usque caeluin Fixarum; nam quod de caeteris dici potest, id attigimus circa Theoriam Firmamenti. ., Ac solent quidem alve nonnullae, praeter Parallaxin, rationes asserti 'comprobando huic ordini; verum illae aut sunt fallaces, ut qua ex umbris . petitur falsum est enim breviorem umbram a luminoso corpore dista tiore projici, si la eadem supra horizontem altitudine, hoc est eodem gr. du, accipiatur, quo propius) aut a decoro assumptae, non perinde suadennui dum consentaneina meperhibent, Solem, qui princeps omnium se, solium in mmo obtinere. Haec certe ratio neque Platonem, neque Aristotelem movit, ipsi ut Lunam in infimo, se Solem in loco siccedentecollocarunt. Non movit item Anaximandrum, aut Metrodorum Chium, qui Solem instipremo; Lunam in sequente; stellas Erranteis is locis succedentibus ; Ilaertanteis in infimo habuerunt. Non item alios, qui alias, aliasque Soli, caeterisque 'sedeis assignarunt. 1 . . b pt- Et dicendum quidem hoc loco videretur, quemadmadum probabile se Mercurium Uenerem ita Soli circumduci, ut aliquando quidem inferiores, propioresque; sed & aliquando etiam superiores, distantiores. que a Terra sint, quam Soli verum res est intelligenda ex ipsis tam C pemici, quam Delionis, Systematibus sequente libro propcu disso in hesc referamus dumtaxat communem , Ptolemaicamque state
108쪽
i metrio Hra Magnitudo. Qui A ex supposita distantia , & observata apparente visibilis rei di metro, judicare licet de vera illius tum diametro, tum superficie, tum crassitudine, corporeave moler eaproptfr, ubi, praeter distantiam, adnotarunt etiam, illi iidem Astrononii, vapta cois 'ue S eris diameterm , se*vi isseret
Catterum videtur ad quoque negotιum longe diffcilius, quam repu-
tui soleat, definire ; in sit habenda Sideris cujusque diameter apparens. Nam Sol 'quidem Eo Jplendore se ctetur ipse seu alia indu stria eius 3
a terris fractione immunis apparent , Prout oculus eos Ipem ex varus lum
cis , tene-rumque smibus et it to siquidem majorem 'videntur . quanto, fus tenebi φ sox & ne lux quidem , qua apparent exilissiliu si illia , par si ii de est; ut nobis quidem con
. Sane , Me illud repetam , quod de observatis a nobis Solis ac Lu-bat diametris apparentibus est . iam anti die tam ; ac ne . aliquid et si heic subjiciam de caeteris Unoto dumtaxat diametrum Hercurii , quae alioquin apparet , haberique selet minutorum duorum .' aut trium , fuisse a riblitet observatam triente minuti monmajorem O idque , cum hac inurbe , latino I 63I , & die Novembris . mme , in ipso Solis discis apparuit , ac suae se umbella , citra telescopium , in papyro pinxit, potuitque eius diameter cum diametro Solis comparari impunae Praetereo autem illum exiisse e margine occiduo Solis fuit . enim retrogradu in hora Io. cum munutis a 8. latitudinem Boreas assequutum mlautorum 6. secvnL
Enimveris. quia, ut jam moni us , Ptolamaei , Secti rum,
109쪽
i I h.' s T I T. u T , b re s ι que sententiam hela reserrimus 3 ecce imprimis Pantas diametros appa renteis habuerint; & maxime quidem rub mediocrem illorum a Terra. distantiam. Diameter parens ' Lunae
Circa Fixas auteni nihil definierunt, nisi quod Albategnius stellia Magnitudinis pristiae unius minus, ac semissis seu quantam & Marti di
Deinde vero ex habita caeteris cujusque distantia ae visibili diametro, obtinuere diametrum veram: eamque cum diametro Terrae compara
tes, cubiciqiae multipllaantes : Siceris tu usque crassitudinem, corpus. ve it 'aeduxerunt, iii quantuin i corpore Tenae excederetur, aut ipsum cxcederet , d navetitit 'Designatio avicin quod ad Planetas spectat hujusmodi fiat. s Luna
vicibus. Quod ad . rixas vero . itra' Pa am . assumptione hujusillog
Sunt ri a Magnit dinis.. s. NE IIIIIII VU
110쪽
maiores, quam Terram, & stellas VI sexdecini ; docet ex Mundanis corporibus secundum imagηmadinem spectatis. primo loco esse Solem; secundo stellas Fixas Inrin dinur terti Iovem quarto Saturnum; quinto Fixas caeterausino Martem; sedis Tenis octavo Venerem;
oD A NE TARuri Adspectus, quos Graeci ;-Litini ap-x pellant Configurati.nes, nihil aliud sunt, quam mutuae habitudines, quibus Planetae se invicem, quatenus sint in variis Zodiaci partibus constituti, respiciunt. , Et quia pumerus duodenarius, quo Zodiaci Signa dissimu tur, sor . titur aliquotas parteis, Semissem 6,i Trientem , as tena 3 ; Sextanteiri a. ea de causa, si Planeta uno constituto in certa Zodiaci pam te, alius ab eo distet per semissein, sitque proinde e regione , dicitur esse inter illos adspeetus Oppositus , sive Diametralis ; s per trientem, Trinus 3 si per quadrantem, Quadratus, se per sex tem, Sextilis. Et videbatur quidem praeterea assisnandus adspectus, qui uncialis diceretur ; quatenus Unitas I, est etiam aliquota duodenarii pars ; de potest etiam unus Planeta abesse ab alio per unam duodecimam Zodiaci partem: at talis adspectus admitti non solet, & vice illius admittitur alius, qui quas cyphra: o. attribuatur; cum nimirum unus Planeta nihil distat ab
aso; sed illi quasi corylic situr, unde ac dicitur adspectu Res intellisenda. est ex hae Raura in 'qua , eonstituro Planeta uno in principio v. e. Y , patet , si alus sit constitutus in principio e. ; Opeostibnis adspectum esse r si in principio Q. , aut . . , Trinum' r si 'in pridcipio, M , .aue χρ adrantuni t si in principio u , aut άtileni. Si dethiquein principis Y , 'adspe- ictum Conjunctio his ; ut' & inscriptae ilineas demonstrant S. charactetes quibus sol cnt singuli Adspectus depingi ; ut puta o o , Δ,