장음표시 사용
51쪽
Quin-etiam observari potest, continuari in hac Urbe vespertinum crepusculuin cum matutilio per dies octo ante, & totidem post aestivum Soruititiaen ; sicque ne in media quidem nocte crepusculuin deficere , quod tunc non de mergatur Sol totis gradibus 18. infra horti rem, sed in idissi quidem Solstitio desistant minuta ZO. Nihil autem vi opus admonere Crepusculum iri continuatum per dire tanto plureis, & evasurum etiam in media nocte tanto clarius, quanto Spliaera suerit obliquior; quod Sol iit tanto propius ab horizonte abfuturus , quousque supra horizontem circuitum perficiens sub Polar, nempe circulo, & ultru diem ut continentem, ita sine ullo crepuscillo
Praetermittendum porro non est, obliquitatem hortioniis, & paralle-Iorum inaequalitatem causam fieri, ut cum maximum Crepusculum per aestivum Solstitium sit longesimum, non sit tamen brevissimum per Solstitium hibernum; sed in hac quidem Urbe brevissimum sit stib diem pria inum M anii, & sub duodecimum octobris.. In Sphaera dein im Parallela esse continuum Crepusculum per dies proxime 3 a. quod Sol aut descendens non citius, aut ascendens non ta dius ab horizonte absit 18. gradibus secundum verticalem acceptis.
De Radiorum Sidereorum Refractionibus, qua ad horirantem maxim.
AD Refractiones quod attinet; cum notum sit radios transeunteis oblique ex medio rariore in densius, refringi, & versus eum radium, qui perpendicularis habetur, deflecti veluti ex opposito transeuntes ex densiore in raὰus refringuntur, & abeunt ab eodem perpendiculari E propter & Solis, & caeterorum Siderum radii, dum ex purissimo aethere in jam memoratam Atmesphaeram incidunt oblique, ac transituri per ipsam sunt, rcfringuntur versus perpendicularem,scu versus illum radium, qui dirigitur ex Sole versus centrum terrae, quod idem cum centro Λ- ψhaerae est. Et Diuiligod by Corale
52쪽
Λ s T R O N Ο Μ 1 e LIB. I. 39 Et quia tendentes versim nos radsi sunt tum maxime versu perpendiaeularem obliqui, clim sidus est in horironte; ideirco tum se maxima refractio; eaque evadit, in stellis quidem innatitorum 3 o. in Sole autem, JeLuna s s. aut ac deprehenditur tanto minor, quanto Sidus evectiusta; adeo ut Stella ultra vigesimum, Sol, & Luna ultra 33. aut 38. gradum altitudinis, sensibilem nullam refractionem p tianiar. Ex illa porro horizontali refractione essicitur, ut Sol, v. c. in hortio te constitutus, & per radium refractum visus, appareat nobis sq. aut pro xime minutis altior, quam revera sit, & quam appareret, si sublatis vaporibus, directo radio conspiceretur: & cum ipuus diameter dimidii gradus, seu minutorum s o. sit, ideo possit videri totus, clim est tamen totus revera infra horizontem. Id perinde fit, ac dum posito in fisndo pelvis calculo, caput ita firmas , ut labium pelvis obsici, ne calculum videas, quem sis tamen aqua infusa viseriis, calculo licet, oculoque immotis: Nilnirlim, qui radius directus desinebat prius in frontem, ita refringitur transeundo ex aqua in aerem, ut allabatur oculo, calculumque ipsi visibilem sectat. Ex hac interim causa est, cur interdum Luna Eclipsin patiente propter terram ipsi, Solique interpositam, utrumque tamen Luminare supra horia zontem exstans observetur; Scilicet utrumque est revera infra;licet prorter radios res actos super-extare appareat. Ex eadem etiam, cur in Nova Zembla post noctem continuam duorum mensum , ac semissis, Hollandi olem recuperarint aliquot diebus maturius, quis merito exspectatur; Atmosphaera videlicet speciem illius
Praetereo autem obliquitatem, qua species Solis in Atmosphaeram respectu nostri allabitur, causam esse,quamobrem Sol horiaonti vicinus,non praecise orbicularis, sed ellipticus, ovatave specie appareat; perpendicul
rem nempe diametrum transversa contractiorem habent.
UT jam de ortu, Occasuque Siderum aliquid dicamus; is distingui
solet universe duplex, Astronomicus,& Poeticus. Non quod istum
53쪽
quoque Astronomi non citrent ; sed quod Pocis ipsim, reliquo ni iseio, potissimum usurpent. Iri Astronomicus quidem ortus,occasusque,cum nihil aliud sit,quam recta, obliquave Ascensio, & Descensio penes AEquatorem spectata; ideo eum iam dictum de recta, obliquaque Ascensione sit: non m , quorsi heic nos quicquam inciretur. Docticus autem attenditari vel penes Horizontem, sepra quem emergunt, aut insta quem demerguntur Sidera; vel penes Solem, a cujus radiis reliqua Sidera aut liberantur, aut occultantur. bi porro penes horizontem attenditur, distinguitur duplex: alter scialicet Cosnicus, alter Aeronychus vocatur. Cosnicus, seu quas Mundanus tam ortus, quam occasas est, qui spectitur proprie circa ipsem tempus exorientis Solis nempe quas tunc Mundus, seu Naturae facies instauretur. Namsi quod Astrum oritur, quo tempore oritur Sol; id dicunt Cosinice oriri. Et si rursus quo tempore Sol oritur hoc enim inculco, ut caveatur confusio aliquos Astrum occidit; illud Cosnice occidere dicunt.
Osinico ortu intelligitur oriri Taurus Mense Aprili, quo Soli in ipse exsistenti cooritur, iuxta illud Virgilii,
Candidus oratis aperit cum cornibus annum
Cosnico occasii intelliguntur Meidere Pleiades per ipsim Autum num, cum Oriente Sole una cum Scorpione, in quo est, ipse in Tau ro stae horirontem ex adverso subeunt, juxta illud ejusdem, Ante tibi Eoa Atlotidis asondantur , ' Debita quam sulcis committia semina. Dico autem proprie: quoniam volunt etiam Osinice ories, & oecia re clametsi minus proprie) quod Astrum oritur, occiditve interdiu, seu donec Sol est supra horirontem. ι 'Acronychus autem tam ortus, quam occasis est, qui spectatur propria circa ipsem tempus occidentis Solis, seu initii noctis ; unde factum nomen depravate nempe Chronicum appellant. Nam, si quod Astrum uni cum Sole occidente occidk, occasis est Acronychus; &, si quod is rum occidente Sole hoc enim etiam heic inculco ex adverso oritur,
Acronycho ortu intelliguntur oriri per Autumnum Pleiades, coorie
54쪽
Α s T 'R N o M r c n. . Lia: I. At res scilicet Tauro, in quo ut dict- est, sunt sis, donec Sol in Scorpione degens ex adverse occidit, in xta illud OVidii,
Ut careo vilis, Scythicvi detrusiniis eras, uuatsin autumnos Plesinorisfacit. o loco vides obiter, eundem Autumnum exprimi, . Viigilio quidem per occasum, ab ovidio vero per ortum earundem Pleiadum. Sed videllaei prout illeoccasum Cosmieum intelligit; Pleiades enim per illud tempus mane occidunt: iste ortum Acronychum; eaedem enis, tunc vespere oriuntur. Λcronychi occasus rariora sunt exempla; nam quod volunt quidem Sagitatium intelligi occasu hoc occidere,chin Lucanus expressurus crepus Dum, proxii deaestivum Solstitium, ait, - Nam Sol Ledea tenebat o Sidera, ricines. Iuxesis a Cocros, Noxium Thesai Murgebat par Sagittas; eonstat non posse Sagitarium occi lare tune , nisi Cotalia, oriente puta Sole eum Geminis; ac sortiri dumtaxat posse occasim Acronychum, dum Sol est in ipso, ac una cum eo occidit. Dico vero etiam heic proprie; namminus propriὸ appellant etiam Acronychum orium,& occasum illum, qui per noctem fit, seu Sole versante infra horizontem. Nota proinde posse tam ortum, quam casum Cosnitam appellari Matutinum; &tam ortum, quam occasum Aeronychum dici Vesperti-.
QUI s solem attenditur reliquorum Siclarum Ortus,& occasus, is ab ipso Sole, qui Graecis est Heliacus vocitari silet. Oecidere porris Heliaee illud Astrum dicitur, quori cum prius manὸ, vespere ve conspiceretur, ob sui a Sole inta horisontem verrante distantiam, conspici deinceps posse desiuiit, ob Soli viciniam, ipsiusque Astri immersionem in Solareis radios; utpote quorum splendore qui quid ci ou usque est, obducitur,ct, ut sic dicam, evanescit. . - . F . oriri
55쪽
oriri vero illud, quod cum prius foret, ob Solis viciniam, eiusque radios, inconspicuum, conspici deinceps mane, vespereve posse incipit, ob factam a Sole distantiam, emersionemque ex ejus splendore. Causa autem, cur aliqua Sidera occidant mane, & oriantur vespere,est, qu6d suo per Lodiacum, seu in ortum motu velociora sint, quam Sol; sicque eum mane assequantur, & vespere deserant.. LHujusinodi vero eli Luna, quam constat suo in Ortummotu & manu subire, & vespere exire ex radiis Solis. Causa cur aliqua occidant vespere, & oriantur mane, est, quod Sol suo motu per Zodiacum sit ipsis velocior, sicque ipsa suo splendore asequatur vespere,& deserat manc. . . t
Hujusmodi vero sunt tam Stella: Fixae, quam tres superiores Planetae, Saturnus, I upiter, & Mars. Celebrant autem Poetae praesertim occasum, ortumque Fixarum qi sit innuit Ovidius occasum Delphini, dum Sol C pricornum percurrit, illo disticho, iuvem modo calatum stellis Delphina videbia, Is fugiet visus nocte sequeme tuos. Sic lVimilius occasum Canis supplemajoris, quem Caniculam quoque, & Sirium, appellari jam diximus) dum Sol versatur sit finem Tauri, illis versibus, Candidus auratis aperit cum cornibus annum Torus , ct adverso cedens Canis occidu Astro. Uti & occasum Heliaeum Coronae Septentrionalis, dum Cosmic- est Pleiadum, cujus iam meminimus, illis, antὸ tibi Eoa Atlantides abscondantur, , Gnosiaque ardentis deredat Stella Corona,
Debita quam sulcis. θαSic innuit Ovidus Aquarii ortum, dum Sol est Pisceis subiturus, illo disticho.' Fam laris obliqua siubstra aquariinuma;
Proximus vitarios excipe Piscis 'un. Et nemo pene Authorum est, qui non celebrarit Caniculta orium, uti, consequenteis ipsum so. 4o.' aut 3 o. dies Aut res nempe varii sint Caniculareis ex eo vocat . Praetereo autem, num tales dies, qui numerabantur pridem a dis Iulii circiter II. quo ortus Canis contingebat, numerari deueant etiwnum
56쪽
Α s T R o M o M I b α LIE. I. Iab eodem , ut solet vulgo fieri , cum iam ortus Canis contingat dumtaxat sub medium Augusti.
Caeterum Planetas dixi superiores; nam duo inseriores Venus, &Mercurius aliquando oriuntur mane, & occidunt vespere; aliquando oriuntur vespere, & occidunt manE. Causa est, quia cum Solem circumeant, dc non semper in ortum eum sum diuigant; sed aliquando etiam versus occasim regrediantur, ut dicen dum seo loco in t efiis itur, ut aliunde sint velaei re ipso Solet Tum assequantur illum mane, dum ab e ccidente adventum, &vespere eum deserant: dum procedere in orientem pergunt; Tum vestere in Solem laeurrant, ex oriente regrediuntur,& mane ipsuin deserant,dum
ire pergunt in occidentem. o. .: i
DIEtian est' ante Revolutionem, seu ino Primi Mobilis, 'hiem, plicari per Sphaeram selet,ac penes AEquatorem praesertim spectatur, mensuram esse Temporia quamos emincongruum non emutheic pa ca quaedam de partibus Temporis. quatenus ia ejusmodi mensumn c
Cum vero Dies primum occurrat, uestio sempus notius non sit; N tandum est Diem accipi estiriam, sicutii jam ante insin tum est; primo nempe pro duratione integrae circumductionis Solis circa Terram; de ει cundo pro duratione, sive mora Solis seprahotirontem. Priore sensu Diem Naturalem , posteriore Artificialem a lari vulgare eiu Dies Naturalis, qui etiam , quasi Noctidi is vocatur, quod tam diem artificiniem, quani etiamno n comprehcia dat, aut Astron micus est, aut Civilis. Astronomicus est temporis spatium, quo revolutio int gra AEquatoris peragit . una cum portione ejusdem aequatoris respondente illi Ecliptiacae portioni, quam interim percurrit Sol. Nam si Sol quidem non moveretur per Eclipticam, & cum eodem AEquatoris puncto, quo a meridiano, v. c. discedit, ad meridianum F a rediis Disitigod by Corale
57쪽
rediret, tinn integra um . initoris revolutio prasse moesuraret diems At quia Sol continuo promovetur, & dietim quidem uno proxime versus ortum gradu ; hei fit, ut puncto AEquatoris, cum Sol cliseessit, ad meridianum redeunte , Sol adhuc non rearat, sed cum uno gradu proxime posterius. A,
Proxime, inQuam, nam partim quidem prolner Zodiaci obliquit tem, partim ob taxentricitatem, de qua dicendinninferiusest, nune alti quid amplius, ne aliquid minus uno gradu addendum occurritiae ex eo proinde aliqua creatur inaequalitas dierum. Nota vero obiter, cum Solnicitu mediocri percu rat diebus singulis minuta, 'ἔ. eae, diaeo , seu Ecliptica, percu rere interdum duo proxime minuta amplius; interdum
duo proxime minus. nc Cn. t i mi
Civilis est, qui pro communi Civitatis, nationiste lege, aut usi, quod ad sui princibum, fin ve spessit deterimitiatur. Sic enim olim tota diem auspicabantur ab exortu Solis qinia etiam-num Nortat. genses ticiunt. Iudaei, & Ath trienses ab occasu quod etiam-munmetunt Itali, Austriaci, Bohemi. Silesii. Tmlita media nocte quod
etia num Mysienses, b & Nos quoque;nisi quoa videmur,uti & Ue inani. duplex initium taetre, quatenus exata in meridie horis I a. abstintate iterum inchoatinis Ia residuas. Umbri a meridie 'uod etiamnum Araes, & plavique alii Ne memorem Astronomos inchoare quoque diem a meridie; nisi quod Tabulae Prurenicae di , primi an statuunt in media no M. Quae insiper vatietas sit dierum Festorum, Protestoriam, Comit Ilum, careerorumque hujushiodi, infinitum sit dicerer C in gens unaquaeque sitos speciatim habeat. , Cirta di m Artificialem, acceptumve pro mora Solis supra horizona tem, illa debent sussicere, quae dicta sunt circa positum multiplirem spha
. Addendum heis scitandies Artificialeis inaequaliter crescere, ac deaerescere, ob Zodiaci obliquitatem. Siquidem circa AEquinoctia cres cunt, ac decrescunt admodum sensibiliter, c d arcus diurni amplifiee tur , contrahanturque admodum; circa solstitia vect valde lasciuibiliter ι quod arcus diurni fere augeantur, aut minuantur nihil.
58쪽
Solet dies proxima divisione olvi in Horas; & proxima compositIone evadere in Hebdomadas. iHorat vox antiqua est quidem; sed sumpta nempe pro tempestate; nam usurpata posterius est pro parte dies vigesima quarta; cum Priscis vix alia ratione divideretur dies, quam in matutinum, meridia'um, oc vespertu
V autem genus Horarum duplex; nam aliae AEquales, aliae Inaequales scuntur. Hora aequalis squae etiam AEquinoctialis dici soleo est pars diei Nat ratis vigesima quarta; seu id tempus , quo gradus AEquatoris I . meridianum praetercurrunt nisi quod exiguum sit additamentum ob caussam non multo ante memoratam. Ac tale est genus horarum, quo semper usi Astronomi , quoque omnes fere gentes jam utuntur.' Prauci eo autem Astronomos talem horam dividere in 6o. scrupula, i seu minuta prima; & quodlibet primum subdividere in εα secunda; quodlibet secundum in 6o. tertia, dic. ut supra insinuatum est: Computatores vero Annaleis dividere horam in 4. quadrantes seu,ut vocant,pu ω; de quodlibet punctum varie subdividere in ostenta, momenta, &c. . Hora hi qualis quae etiam Temporaria est pars duodecima diei artusculis , & pars item duodecima nota; qualiset nimirum die artificiali in duodecim parteis aequaleis divisa, & ncise consimiliter; adeo proi de , ut hora inaequalis Latur, non comparata ad alias horas ejusdem diei, sed ad horas aliorum dierum; eum cotulat horas diurnas per liremem, esse longe breviores horis diurnis per aestatem, di horas nocturnas ier emem, aestatemque ex opposito. Isto Horarum s re un uant Iudaei, ut ex variis scripturae Ioeli interungitur, in quibus cum hora Prima sit ea, quae immediate ortum Solis eo sequitur; Tertia est ea,quam nos dicimus nonam matutinam intellige v Ito ptaesertiun circiter ipsem AEquiminium) Sexta,quammeridiem; Nona, quam tertiam pomeridianam 3 undecima, a qua superest uisa ante occari arbose.
59쪽
Eodem genere usos esse Graecos vel ex eo latelligitur, 'ubd Aesiisses Tatius quaerit, explicatque, cur in ea regione diceretur bol in aes Biso Solstitio creare diem I . horarum, in hiberno novem: clim in mechanicis horologiis, hydrologiisbe dies videretur perpetuis constare ex Iacti Eodem quoque usos Romanos innumera loca Authonam convincunte
euiusmodi sunt, v. c. illa. . rPrima salutanteis, atqM altera continet hora; Exercet raum tertia causidicos , oc. Et, Stertimus , indomitum quod despumare nurnum Sugulat , quinta dum linea tangιtur umbra. . . t
Ubi constat intelligi horam undecimam matutinam , seu unaen horam
HEanoM AD RH esse dierum collectionem omnium antiquissimam, ex sacro textu Genestos patet.
Illa usos fuisse ab omni memoria omneis orientaleis propemodum eonstat: occidentaleis autem dumtaxat a Christiana Fide recepta. Nam Graeci quidem Decade, Romani neade potius utebantur. Indigitavere Ethnici singulos hebdomadis dies nominibus Planet rum singulis; ac retinentur etiam-num vulgo appellationes apud nos; nisi quod loco dies Solis, diem Domini, scit Dominicani dicimus, ob reverentiam eius diei, qua Christus Dominus surrexit a monuis ; & loeo diei Satumi, diem Sabbathi, quasi diem iniistis,ob memoriam ejus,qua Deus initio legitur quievisse ab omni opere, quod patrarat. At, cur post diem Solis multur dies Lunae; post hunc dies Martis&e. nu'utin servato ordine, quo se Planetae habent in caelo Id intelligendum est ex circulo, cuius circumfrientia in selom parteis aequaleis di isa, & ab utroque fine cujusque partis ductis lineis in punctum oppositum, triangula septem aequicrura creentur, in quorum. cuspiadibus Planetae ex ordine collocentur; ut videre licet in apposito selis
60쪽
Videlieet , si ex F smiraris ductum lineae, quae est ad laevam, Incides in Solent; si ex Sole sequaris ductuin alterius, incides in Lunam; si ex Luna alterius, in Martem, atque ita porro eo ordine, quo dies Hebdomadis
Exinde etiam intelliges, qui fiat, quod putant hunc ordinem sequi ex eo Dominio, quod tribuunt Planetis singulis in singulas horas. Cum enim velint prima diei hora sincipiendo a meridio dominari Planetam, qui diei nomen dat; & hora secunda Planetam sequentem, juxta ordinem, quem destendendo habent in caelo; ac tertia sim, & sic deinceps; etiam redeundo ad supremum, cum ventum fuerit ad infimum, juxta vulgaria