장음표시 사용
101쪽
quorum doctrina fuit , sed etiam recentiorum experimenta confirmare videntur l.
Deinde si a fibrae contractione calor, rationi consenta-nelim videtur, calorem in eadem corporis parte tunc forem Orem, quo tempore violentiori, ac diuturniori motu agitata fuerit: nec etiam hac in re suspicionem nos fallere experientia ita declarat, ut ad exempla cuivis obvia hic provocare vix opus sit: dum hyberno tempore scribendo quis incumbit, laevam brevi otio frigentem percipit, dum dextra calorem suum diutius servat, et diligentia defendit. Quis vero est, qui cursu, labore, lucta, verbo strenua membrorum exercitatione totum corpus aliquando
μαλιστα των ε ν τω Quum cor partium humani corporis calidissmum sit. Vid. etiam ARRT. CAPPAD. de cur. mor h. aeui. lib a. cap. 7. ARIST. de Part. animal. lib. 3. cap 4.
l Clar. WHYTae Phys Essays, oper. pag. at 7. Nor is ibis γλn:on founded in theo alone et for, upon triat, it mill anear, that ibe greatest heat in animati is almost alvos about the heart. In a jaeh-δεω, rhe heat under the ming rai sed the mercu in the thermomerer to IO4 δε-grees of Vahrenheli s sale ; in the intestinum rectum, it rore Io ror onehuy; and, vhen applied to the beari, to IO9. An , agreeabb to this, Thuυe found the heur in the beari os a pleon above a degree greater Gauthar in the rectum. Neque soli theoriae haec opinio nititur, facto enim pericus adparebit, in animalibus maximum calorem fere semper circa cor υersari. In moneola calor sub axilla mercurium thermometri elevabat ad scalae Fabrenheltianae gradum i O4 adsurgebat idem in intestino recto ad toreum dimidio, cordi vero admotus ad Ios. Consentientem cum his experimentis calorem in corde columbae deprehendi, integro, ct quod excedebat, tradu intestini recti calore majorem.
102쪽
Porro, si omnis stimulus una cum motu in contractili fibra calorem excitet, sequitur squod prima fronte paradoxum videri potest frigus irritabili humano adplicatum, siquidem id quoque stimulis motum excitantibus accensendum est CLVII.) calorem producere debere : quo etiam effato nihil est, quod cum experientia magis consentit. Frigidissimo nive lotae manus, iterumque sicco linteo diligenter abstersae, ut ulterior frigoris adplicatio, et lique facti nivis resolutio in vaporem praecaveatur, primo instanti nivis frigus sentiunt, brevi post auctum in seipsis manifeste, et notabili gradu calorem. Idem toto suo corpore percipiunt, qui media hyeme subito calentes ipsi in gelidissimam aquam immerguntur: quod me, cum puer essem, dum additis pedibus alis ferreis per dolosam, et teneram nimis glaciem, usitatissimo patriae meae ludo, fallax iter tentarem, Proprio periculo saepius edoctum
Nec ulla est dubitandi ratio, an Particularum ex contractili fibrae motu in se mutuo adversa fronte ruentium collisio producendo tantum calorem Vim sussicientem ha beat. Quem enim effectum in corpore humano ex inter no principio scaturientem illa actione majorem concipere liceret, a qua omniS Omnino motus, qui in toto corpore unquam Producitur, tanquam principio essiciente repe
Haec de caloris nexu cum vita sussiciant. Altera se quitur generalis corporis Viventis conditio TURGEscΕΝ-
Tia, quam proximo loco recenisio, quia post calorem adgnitu
103쪽
snitu est facillima, ac fere pro caloris adpendice quodam liaberi potest. Per turgescentiam blandam illam intelligo, atque cumtono aliquo conjunctam intumescentiam flacciditati, atque collapsui oppositam, qua moles humana succulenta, interno calore aeta in Venustam, atque omnia Prosperae valetudinis indicia prae se ferentem formam adsurgit, a morbosa inflatione, ex oedemate, anasarca, ascite, hydrocephalo, abscessu, &c. multuna diversam, et distinguendam facile.
Non tamen haec turgescentia merus est caloris adpendix, etiamsi plurimum hic calori, atque humiditati debentur, ac etiam cadaveri aquae calidae immerso turgescentiam aliquam conciliare possis. Est tamen in vivente proportio quaedam elegans, atque decora, qua diversa membra, diversique musculorum tori diverssis turgescentiae limitibus continentur, ac tonus quidam hinc, inde remissior, intensior, ab incredibili stimulorum ad diversam partium irritabilitatem accurate adaptata Varietate, quam nulla arte in mortuo imitari possis.
Unde facile sentias, causam hic requiri internam, quae corporis viventis habitum ad leges Vitalis harmoniae,
quae Fibrae tonus mihi dicitur conditio fibrae partium suarumseparationi actu resistentis, qua talis. Quae definitio locum relinquit distinguendo tono a tensione, quae tonum inducit Quam differentiam acutissime, licet in transitu, notantem videte Clar. CULLENuΜ in Primis Lineis Pract. s Ia 6. The activib of thissstem depends, in a great meastire. von the tone, and this agam Uon the tension of the vesseis. SUemaris hujus activitas magnam partem a tono, seque iterum o tensione vasorum dependet.
104쪽
quae in tota fabrica conspicitur, formet, nee mireris amplius, me ad effectus, qui vitam sequuntur, et Una cum vita evanescunt, turgescentiam retulisse, non enim vitam illa ingreditur, sed vitae sequela est, nec unquam in otiosa fibra tanquam in musicorum instrumentorum chordis)sed in agente tantum, tonum experimenta demonstrant.
Una cum hac turgescentia MOLLITIEs quaedam, et Vividus co LOR corpori inducitUr. Ρrima magnam partem
calori deberi, alter obscuriori fonte manare videtur. Si externae superficiei colorem spectes, quis non illam etiam homini pulchritudinem adferre, et cuti esse ornamento observavit quod non omnino Deum neglexisse, quum ad harmoniam CLXXV. Scc.) dicendam pertineat, viliorum quoque animalium exemplis constat.
Quintam corporis conditionem vitalem facere liceat INCORRUPTIBILITAT ΕΜ, ita enim adpellare fas sit in corpore vivente facultatem materiam suam a putredine defendendi, cui cadaver caeteris paribus brevi temporis spatio obnoxium sit. Nihil meo judicio vitae characterem hac ipsa conditione nerVosius exprimit, promptiusque demonstrat viventium particularUm consensum, et communis unitatis promovendae studium. Ad hunc titulum referenda quoque est insolita illa resistentia, qua vivens particula se adversuS menstruorum chemi -
corum mordacitatem tueri creditur, cujus rei memorabile exemplum in actione gastrici liquoris, qui mortuam 'carnem exedere, ViVenti parcere dicitur, Occurrere videtur.
105쪽
A vita, et nisu in unitatem inseparabilis videtur, quem sexto loco refero, nisus in cohaesionem vitalis, et ab hac pendens singulare fibrae contractilis, et viventis ROBUR, qaod in mortuo non cernitur. Differt haec proprietas aliquantum a ' praecedentibus, quae sua sponte in oculos incurrunt, licetque a priori jam probabile sit, hanc conditionem in vivente adesse debere, ipsa tamen res immediate non observatur, sed Opus est anatomes auxilio, et comparatione cadaveris cum vivente, Ut hanc cognoscamus. Celeberrimum hic est experimentum, quo constitit, brachii bicipitem cadaveris longe minori pondere, quam musculus vivus ferre potuisset, adpenso fuisse dis
Nunc oculos convertamus ad magis composita, ad ea nempe, quae licet in omni corporis Particula reperiantur, cognosci non possunt, nisi plures simul distinete considerentur, quaeque consistunt in relatione partis ad partem. Septima itaque conditio, quam in Omnem particulam corporis vita induc in admirabilis est HARMONIA cum reliquis singulis, atque universis. Corporis Humani harmoniam adpello, eiusmodi consensium inter unamquam; ur particulam corporis, et reliquas, ut per succes os ipsius salus snchroni
satus reliquarum omnium d terminato, constantique modo exprimantur '.
Harmoniam, qualem hoc loco descripsi, inter omnes effectus, qui a vita proficiscuntur, in omnibus particulis
106쪽
humani corporis reperiri adsero, nec est res demonstratu difficilis. Singularum partium humani corporis conditio vitalis ab aetione unius simplicis causae pendet et aliquid pone immutatum in actionis hujus effectu, sit illud quam
minimum, sit in unica tantum, sit in minima corporis Particula, nec negabis, hanc in effectu mutationem concipi non posse, nisi una mutationem in actione causae factam supponamus. At causa simplex modo sibi dissimili in Unam particulam agere nequit, nisi eodem dissimili modo agat in reliquas omnes, similis ergo mutatio omnibus inducitur ; unde evidens est, nullam mutationem avita pendentem in aliqua corporis particula locum habere posse, nisi reliquae omnes synchronam, et constantem rationem ad priorem illam habentem mutationem patiantur. Exprimit igitur determinata, et constanti ratione quaevis corporis particula synchronos reliquarum omnium status, id est, inter quamlibet partem corporis Viveutis, et reliquas omnes constans est harmonia. Perspecto igitur cujusvis particulae statu, et perspecta ratione, qua reliquae huic harmonice respondent squam harmomae exponentem dixi ') Una etiam reliquarum conditio innotescit.
Haec hactenus sola ratio : quemadmodum vero hujus praeceptis obsequentem experientia nunquam destituit, sic metus non est, ne dum propositionem demonstratam ad Lydium hunc lapidem adhibemus, opinio nostra nos fal
Et certe licet harmoniae hujus plurima pars Oculis nostris erepta sit, et sensuum aciem eludat, negari tamen
107쪽
non potest, in diversis animalis fabricae provinciis eviden-2issima ejus vestigia ubivis occurrere, ut ex ungue leonem cognosci, in proverbium abierit, et ex HERCULis vestigio Herois staturam innotuisse memoriae proditum sit.
Ex consideratione causarum, a qUibus Vita corporiS Pendet, sequitur, perfectionem, ad quam humani corporis harmonia adsurgit, per vim substantialem, qUa menS Unitatem adpetit, tum quoque per praedispositionem materiae ad unionem harmonicam, ac tandem per actionem causa-Tum externarum in materiam agentium determinari. Est autem harmonia perfectissima, quae maXimam materiae quantitatem simplicissimo exponente coercet.
Haec scilicet humani corporis sanitatem perfectissimam, et ab omni proprio morbi seminio liberam constituit. Si
Vero in materiam excessu, vel defectu peccantem similis harmonia, servata proportione inter exponentem, et mR-teriae quantitatem, cadat, praedispositio habetur ad mor-bOS determinatos, quae tamen ipsa intra sanitatis limites continetur, nec UnqUam per se, quantumViS aucta, corpori morbum inducit, multo minus morbus ipse, aut itatus quidam morbum inter, atque sanitatem medius habenda est. Est nimirum in praedisposito corpore debita proportio omnium partium, atque virium inter se, licet propter imbecillitatem causis occasionalibus morbum intentantibus resistendo minus fossiciant. Morbus vero harmonicam hanc partium, atque Virium humanarUm proportionem ipsam turbata n ponit.
108쪽
Verum, ne minutius ea, quae vitalis harmoniae vincula laxare Valent, perquiramus, ex ipsa quoque principii Contemplatione, cui innititur, nemo non sentit, valde imperfectam illam este debere, et ab universali illa harmonia, qua totius universi parteS continentur, omni cura distinguendam. Nam quemadmodum sublimior illa ex Dei simplicitate pendet, et ad omnia, quae concipi possimi, se extendit, haec vero tantum humanae mentiS simplicitatem sequitur, perspicuum est, utriusque Perfectionem analogo intervallo discrimini, quod Dei unitatem amentis unitate sejungit, distare.
Convertendo hoc ratiocinium, harmoniae vitalis imperfectio imperfectionem principii, ex quo Peudet, lucUlentissime demonstrat, et in specie, causam ipsius efficientem multis modis per causas externas limitari evincit. I nunc, et cUm HALLERO , caeterisque contende, humani corporis confructionem digiti esse Omnipotentis I Quae verba, pio licet animo prolata, anthropomorphismum subtiliorem spirant, et menti notionem ingerunt, quae cum sUprema Numinis Μ estate in concordiam redigi omnino non potest.
Pendet ab hujus harmoniae vitalis imperfectione octava viventis corporrS conditio, quam SYΜPATHIAM adpellant, quae a nullo systemate harmonico, quod imperfecto nisu in unitatem agitur, Potest abesse, et tanquam harmoniae diminutio quaedam consideranda est. Sympa
109쪽
Sympathia voce tenus consensum denotare videtur harmonicum inter passiones plurium substantiarum. In animali oeconomia confessum significat ejusmodi inter unamquamque corporis particulam viventem, et reliquas, ut per salus reliquarum o rinium determinato, co stantique modo exprimatur,
quidquid quaevis alia passa fuerit iasius vitali conditioni contrarii.
Dari eiusmodi sympathiam inter omnes particulas corporis viventis ex harmoniae vitalis contemplatione, et imperfectione principii, ex quo illa profluit, lucide adparet. Nam si per harmoniam in singulis particulis repraesentetur, quidquid universis ab actione vitalis principii accidit, atque evidens sit, nullam particulam quidquam pati posse a causa vitali principio opposita, nisi Pars quaedam essedius a vitali principio manantis elidatur, quae effectus destructio mutationem proportionatam producit in actione vitalis principii proxime sequenti, fieri non potest, quin haec actionis inversio in reliquis par-xibus humani corporis, in quas momento proxime sequenti agit, conspiciatur.
Ex hoc ratiocinio cernitur, sympathiam ab harmonia differre cum ratione principii, ex quo originem ducit, tum respectu objecti, quod harmonice, vel sympathice rePraesentatur, tum etiam temporis, quo repraesentatur. Acontinuo enim adpetitu, quo mens in unitatem fertur, harmonia corporis procedit, dum adpetitus hujus imperfectioni sympathia debetur : deinde per harmoniam qualibet corporis particula exhibet, quid vitale principium agat in reliquis, per sympathiam, quid patiatur : tandem
110쪽
harmonice consentiunt diversarum partium status simultanei, sympathice successivi.
Qdum autem mutatio sympathica partis ex injuria alteri parti inlata non tantum a principio Utramque partem animante communi, sed etiam ab utriusque partis dispositione praedeterminante Pendeat, ratio adparet, cUr no nullae partes humani corporis peculiari quadam, et sensibus magis notabili sympathia, prae reliquis contineantur, et haec illa est sympathia cujus adtentam considerationem medicis in determinanda morborum sede, et natura, instituendaque eorum curatione, toties facem praeferre ob servamUS.
Ne tamen turpi vocis abusu in detrimentum solidioris disciplinae utilissima notio vertatur, notandi hoc loco illi Iatrioli sunt, qui, ubi de explicando morbidorum phaenomenorum nexu agitur, sympathiam Usque in ore habent,
rogatique, qui fiat, Ut cum pars quaedam per morbificam causam male adfecta fuerit, saepe altera, ad qUam tamen causae istius actio pertingere non videtur, male se habeat twmpathiam tibi reddunt pro causa. In qua quidem repares se praestant philosophrastris iis, qui magni NEWToxivestigia pulchre sibi legere videntur, ubi, dum corpora vicina, sibique relicta absque eausa evidenti ad se invicem accedentia cernunt, fieri id aiunt per adtraditonem. Errorem praeviderat, praedixerat, sapienti monito prohibere conata fuerat incomparabilis philosophi abusus futuri praesaga mens, merUm phaenomenon sonare inculcans, nunquam pro phaenomini causa adhibendum, adtractionis vocabulum. Aureo hoc effato simillimo in casu simili malo cavere jubemur, quoties harmoniae VOX, aut sympa-