장음표시 사용
91쪽
hst, in se definitos esse, quos transgredi hic non licet ;
p iam rem funesti etiam nimium aucti, imminutive calorigeffectus tristibus exemplis dudum confirmarunt.
Secundo certa quadam humiditate opust est, qua medium, in quo Vivitur, madeat, eoque major, quo tenerrimum embryon sub ipsis existentiae suae initiis ad fluidi consistentiam propius accedit, imo etiam proVectiori aetate humor aliquis requiritur, nec suspicari fas est, medii ariditatem quantitate humor s inter alimenta adsumendi rite posse compensari; si enim de medio humorem Omnem sepapaveris, fieri nequit, ut interiora corporis Undique perspirabilis uda maneant ; et effectuum, quos ferrum candens cuti hominis adplicatum producit, aliqUam etiam partem, non ita facile per expansionem a calore explicandam, siccitati, quam impatiens humoris cauterium secum trahit, deberi
Tertio hic loco nobis occurrit idonea medii ambientis pre o in materiam vivificandam, nec dubitandum est, quinet illa ad inducendam vitam, et unitatem in materiam conspiret. Premi creditur sub mediocri atmosphaera hominis adulti corpus pondere 3O, OOO libras superante, et bene se habet : est igitur in sano corpore, et adulto vis huic ponderi aequalis, et in oppositum nitens : quid futurum existimas, si sublata hac pressione vis illa 3O, OOO librarum
in damnum, et interitum vivi corporis verteretur Z idem profecto accideret, ac si viribus Cppositis, quae conjunctae 3O,OOO libras aequarent, minimae corporis particulae distrahere*tur.
92쪽
Quarta conditio liber est aeris accessus. Sine aere nullum semen, nullum ovum, quantumvis idoneo calore solum, humiditate irroratum, et externa Pressione compactum, Vivum embryon Unquam Producet: ex quo intelligas, necessitatem aeris ad Vivendum a tribus illis conditionibus, quas modo memoravi, non esse derivandam:
certe majus quid hic subest, et major Vitae cum aere adgnoscenda necessitudo. Si quid hic conjicere mihi liceret, aerem crederem, etiam generalioris cujusdam stimuli οὐ ficio fungi, quo irritentur ad motum, et ad agendum erigantur viventia organa inertia Per se, et jacentia. Sane ejusmodi quid eminentiori sensu in primario viventis machinae organo, corde, locum habere, plura sunt, quae probabile reddant.
Quae conjectura perquam idoneo loco de ultima condiatione ad vivendum requisita noS monet : Scilicet, ut corpus vivat, necesse est, Ut inter stimulos organis suis adapta tos versetur. Haec, meo judicio, magni momenti conside ratio est, et sorte etiam aliqUam confirmationem requirit
Μotum neglivi, in corpore Vivente, qua tali, XCVII. ineste spei tandum ; sed certe spectanda est vis motrix, nec abesse ea a corpore Viventi potest primo vitae instanti :opus est, ut ipsius quantitas, et directio in omni particula vivente rite sit determinata, si proximo instanti corporis vitam eo in loco, et statu Versari velis, in quo versari eam necesse est, Ut Fontinuae ad majorem persectionem scalae fundamentum constituat ; at in vivente, et irritabili fabrica
93쪽
brica vis motrix determinari ad ulteriorem perfectionem acquirendam nequit, nisi ea inter idoneos stimulos collocetur. Si vero corporis vita in recta determinatione virium singularum partium quaerenda sit LXIII.) evidens est, sine idonea stimulorum adplicatione vitam in materia excitari non posse.
94쪽
CAΡ UT DECIMUM Vitam corporis humani tanquam principium confiderat, et de essectibus ejus in ipso corpore visente
OUANDO QS IDEΜ vita corporis determinatio
quaedam est vis insitae in vivente s LXIII.) non est vis ipsa, nec actio, sed actionis terminus. Quia autem duplex est actionis cujuscunque terminus, alter a quo incipit, alter in quem desinit actio, quorum primum actionis principium, posteriorem finem, seu effectum alibi dixi , quum praeterea in omni actionum serie continua clusibet actionis effectus principium sit actionis proxime sequentis, perspicuum est, Vitam corporis aeque tanquam principium, atque effectum alicujus actionis posse spectari, et quidem quoniam est accidentalis) tanquam effectum actionis transeuntis, Vivificantis, principium vero actionis immanentis in vivente. CLIV. At vitam tanquam multiplicem effectum unius actionis simplicis hactenus contemplati sumus, dum ipsius causas, et principia investigavimus, ordo nunc, et methodus exigit, In Parmeniis, S a P .
95쪽
exigit, ut eandem hanc Vitam tanqUam principium com positum multiplicis actionis consideremus, ejusque effectus in ipso corpore vivente, tanquam uno aliquo obvios, titulo conditionum vitalium corporis humani recenseamus, ab aliis minus recte, saepius licet, pro ipsa Vita, aut aliqua Vitae parte, vel et vitae caussis habitos. CLV. Prima generalis conditio humani corporis viventis est CALERE, vix enim alia est, quae hominem vivum intuenti Irior occurrunt in oculos : Oritui' scilicet in viventi corpore calor, qui non alibi genitus per causas externas cum corpore non communicatur, sed manifeste cum vitali actione nascitur, increscit, minuitur, desinit, et plerumque calorem medii humanum corpus proxime ambientis superat, et manifestum est, vitain caloris hujus principium esse, nunquam enim in materia vita excitatur, nisi una oriatur calor, si vero mortuo vitam restituere conatus fueris reddendo calorem, frustra laborabis.
Praeterea mira est in viventi corpore caloris sui tenacitas, quem externo Vel calore, vel frigore adplicato nec ultra gradum consuetum augere, nec infra eundem deprimere facile licet, indicio, ipsius generationem a potentiori, et magis constanti principio, quam prima fronte suspiceris, proficisci. Est autem calor ille, qui vitae effectus est, sedulo distinguendus, ab illo calore, quo materia omnis ad vivendum praedisposita fovetur CXLVII.) qui mera conditio est, sine qua non vivitur, et ab externa causa Peudet.
96쪽
Videtur vero calor vitalis inter Vitam, et motus Orga, nicos a Vita procedentes medius interesse, et ad hos tanquam causam finalem debere referri. Extimsto calore, aut plurimum imminuto in animali fabrica ad motum tarda fiunt omnia, fluida aeque, atque solida, iterumque resuscitato calore, etiam in cadavere, magis expedita, et ala
Verum hic non unicus est caloris usus et calor quoque vitae perfectioris comes est inseparabilis. Certe si in irritabilitate vitam recte posuimus XCIV.ὶ si irritabilitas vim suam exerceat contrahendo Particulam, cui praesidet, quidquid vero irritabilis organi statum tUrbare conatur, idem ad contrahendum se stimulet ', sequitur frigus quoque stimulis irritabilem partem, si natura sua calida fuerit, excitantibus esse adnumerandum ; hinc ratio patet, cur Deus cum irritabilitate calorem exiguo excessu aestivi etiam aeris temperiem superantem conjunxerit. Hac arte scilicet
' Cogitent, si qui propositionem hanc nimis generalem esse, adeoque consequentiam inde deductam non procedere forte existimant, nullam esse in irritabili fibra quietem, nisi tunc, cum ad statum, qui ipsi naturalis est, pervenerit, adeoque omnes illas causas, quae irritabilis fibrae partes divelsas diverso modo movent, actionem ipsius vitalem non posse non excitare. Nec minus evidens est, in toto universo causam reperiri non posse, quae in fibram irritabilem, sed otiosam. sibique relictam qualem hoc loco consideramus) sedativam potestatem exerceat, si per sedativam potestatem illam intelligamus, quae natum in fibra motum compescit, ac proinde omnem causam vel in fibram irritabilem, et quiescentem, irritabilitatemque servantem omnino nihil agere, vel stimulare.
97쪽
scilicet stimulantium classem novo aculeo, et ordine in-1truxit, et irritabilitatis limites extendit, acuente irritabilitatem calore, frigore stimulos.
Nec obstat, quod ex indubitata observatione magni Viri monuerunt ', frigus tam natos jam in corpore motus compescendi sedativam medici vocant) quam novos excitandi potestatem habere, quae effectuum differentia non a frigoris diverso gradu, sed a subjecto diverso, cui frigus inest, atque calor, repetenda venit. Quamdiu enim frigus motum in irritabili Parte excitat, frigus est instimulo, in parte calor : Ubi Vero eo usque protracta fuit frigoris adplicatio, ut ad ipsas fibras jam transierit, quid mirum est, frigus in frigefactam partem agendi vim amisisse, et cum caloris excessu omnem irritabilitatem frigoris respeetri esse eXtinctam, nec dicere forte possum melius, nec brevius, quam irritabili fibrae frigus ad Do tum motus, communicatum quietis esse causam f. CLX. Quod ad efficientem caloris animalis causam adtinet rim ego, vitam corporis caloris esse principium CLIV. ut non a calore vita, sed contra eae vita calor originem
struces, has manifesti, ase otiνe po*erk-Busis equintis, in certam circumsaν ei, colae proves a stimulus to the Fragus tu certis ci omnimvsiis potestatem feda am mouis ' 'Thi At certis in circumstantiis frigra viνenti corpori stim lum se praebere a sue est manifest m. at Conser omnino, quae de frigoris sedativa potestate peracute notavit Doctiss. ARcΗ. CVLLLN in inaus. differt. De Frigore, pas
98쪽
ducat ; quum autem manifestum sit, effectum agentis destrui non posse, nisi agentis actio evertatur, intelligere licet, quo pacto sublato calore vita pereat. Quaeri etiam solet, qUn ratione calor enascatUr in corpore t an tanta promptitudine id fiat, ut calor vitae potius pars sit, quam effectus, et a vitae corporeae notione caloris idea quem hac de causa innatum dicere possis) prorsus sit inseparabilis y an vero hic lento processu, ac multis ambagibds, et adminiculis opus sit, antequam calor exoriatur Z Sic veterum nonnulli per respirationem eX aere calorem adduci crediderunt in sanguinem ', quae nostra etiam memoria sententia revixit, alii adtritu nasci humorum ad latera vassis, alii fermentatione evolvi, &c. de qua re rogatus, sententiam dicere non dubito, calorem vitalem mihi nec videri cum vita corpori innatum, nec tamen ipsius generationem ab ulla actione vitali esse separabilem, sed ad omnem ita pertinere, ut cujusvis particulae actio ex vitali principio profecta in eandem tanquam effectum ne
Ergo quaelibet fibra irritabilis in corpore ad producendum calorem sibi sussicit. Quae cum nec temere, nec absique omni fundamento effutire deceat, Primo caloris ortum in irritabili simplicissimo ex vita tanquam principio paucis explanare tentabo, Postea, quam egregiae data explicatio observationum testimoniis confirmetur, ostensu -
' opinionis hujus mentionem facit ARIsTOTELEs De Rein rati
99쪽
Determinata vitae corporeae forma, in eXplicando caloris vitalis ortu parum laborabimus : quam quum in irritabilitate positam esse cognoverimus, omni dubio caret, actionem vitalem omnem ad contractionem partis irritabilis per stimulum posse revocari. Nunc, quia apertum est, in hac contraditone minimas viventis fibrae particulas cum impetu inter se collidi, ac sibi invicem adteri, mirum nobis non videbitur, calorem generari in omni contractilis fibrae particula hoc concitata motu , si adtritu solidae particulae ad solidam semper calorem produci cogitaverimus : Qua Vero ratione per adtritum solidae partis ad solidam oriatur calor, meum non est exponere, et profecto didita est arduum.
Hinc dicere fas est, omnem actionem vitalem esse contractionem, hujus principium vitam, effectum calorem, occasionalem causam stimulum : unde etiam adparet, stimulum esse vinculum, quo cum vita calor connectitur, vitamque nisi admoto stimulo calorem non Producere, irritabilem vero particulam stimulo solicitatam non posse non incalhscere.
Qua tamen, ut spero, nemo ita intelliget, ac si generati caloris gradum in omni casu contractioni fibrae proportionatum esse contenderem, nullumque excogitari posie obstaculum, quod calori ex partium adtritu nascituro limites ponendo par esset, aut frigidius medium, quod natum
Ab adtritu plurium fibrarum inter se caloris originem repetierat. I. de Gorter de Per Pir. cap. 8. 6 6. '
100쪽
jam calorem dissiparet; quum nihil verius sit, et notissima
mechanicorum artificum encheiresi magis confirmatum, qui interpositis oleo, aqua, axungia, caeteris, nimio in instrumentis suis orituro calori prudenter moderari norunt, aut lubricatis rotarum axibus cum adtritu tollunt calorem, motum relinquunt. Estne causa similis, quae infiigidi sanguinis sui aiunt) animalibus faciat, ut minus
caloris, quam a violentiori fibrarum actione caeteroquin expectares, producatur ; dum contra in siccioribus, et asperioris fibrae corporibus cum languidiori etiam motu ingentem saepe aestum natura conjunxerit Z
Sed missis conjecturis, quam sit accuratus datae CLXI.) explicationis cum Phaenomenis consensus cognoscite i Si ex contractione vitali fibra incalescat, aequum est, ut in illa corporis Parte summus sit calor, ubi numerosiores fibrae contractili motU, Perpetuo, celerrimo, et magno exercentur et Rusmodi vero locum cordis regionem esie debere, quis non sentit Z Summa est oculorum velocitas, sed exiguus est motus, et in exilibus musculis, magn9m praeterea temporis partem otiosis : spectabilior est diaphragmatis adtio, et nunquam intermittitur, sed tarditate deficit, quod et reliquis respirationem perficientibus musculis objici potest, tum quoque intestinis, minus etiam in censum veniunt reliqui voluntarii motus musculi, qui praeter molem vix habent, quo se commendent : quibuscum si cor contuleris, micat inter omnes ;nam et motus diuturnitate superat, et contractionis velocitate, et fibrarum simul agentium multitudine, et, quod a singulis fibris percurritur, spatio : at cor prae reliquis visceribus intensius calere, nou tantum communiS antiquorum