장음표시 사용
291쪽
re vel oppositum operari . motivo obsisteret . et contra movili vum operaretur 3 quod quis serat Hanc dissicultatem et in Onlologia et superius satis lueuienter diluimus . Ex inibi di elis constat . Voluntatem posse judicio illi sive motivo permotivum negatio tam non adhaerere seu volitionem suspende re . vel etiam illud respuere atque oppositum agere. si quidem intere edat aliud iudieium praeticum sive motivum . iuxta quod voluntas ipsa sese ad oppositum libera determinet . Mitis timus cetera i neque enim tanti ponderis sunt . ut in ipsis
Numana voluntas a boni oel mali uenies repraesentatione
s8 . Pre Posita boni siniti repraesentatione . vel potest vo Iuotas hamana volitionem cohibere . vel non potest . Si hoe alterum 3 ergo nulla eat in voluntate libertas. Neque porro sive ad judicium practi eum sive ad consultationem eonfugi-nnt Lethnitiani ; utrumque enim iam praeso ea imus f. 584. 585. et Onto . Annost. ad I. uao. . Sin autem Potest ἔ ergo Posita boni repraesentatione . vo untas potest Edhue esse i determinata a ergo ut re ipsa ultimo determinetur . quidpiam aliud praeterea requiritur; ergo a laudata finiti boni reprae uentatione ultimo non determinatur . Hoc idem de reprstes en latione mali siti iti eoclem jure dictum sit; quaerimus nempst. utrum eadem posita . Possit necne voluntas noli ionem suam eo biberet Quidquid reponant . eodem . quo mox n Sh sumus. argumento Leibnitianos perstringimus . Quae eum ita sint humana voluntas Me. e. E. P. 588. Coro I. Hinc te ibnitiana sussiciens ratio . quae in una honi malive repraesentatione sita est lol. I. im. . humanam libertatem prorsus evertit . Nam praeter alibi demonstrata ibid. q. allo. . laudata repraesentatio dici nequit voluntatem ultimo determiuare . quin simul nullam relinquat ira
voluntate ipsa obsistendi potestatem c I. 587. . Jam vero hac potestate sublata . nulla amplius est vel esse Poteat indifferentiae libertas .
292쪽
Da in elinationibus , habitibus , et affectibus . 289
Vo Iunias est . qtias Di Prostria atque energia juxta boni malive rvraesentationem Imara sess MIIimo determinat .
589. Pr. Id ex hactenus dictis manifeste sequi videtur . Aliquid prosecto esse debet . unde voluntas ultimo determimetur et aliter enim quidpiam sine ratione sume leti te admitti oporteret a quod plane repugnat tol. S. 194. . Illud autem non es neque Praevium judietum practi eum . neque con- ultatio . neque demum repraesentatio honi malive ii niti g. 584. 585. 58 . , . Superest ergo . ut sit ipsa voluntas , quas vi propria atque energia juxta Me. Q. E. P. π59o. CoroI. In hac itaque mentis humacias vi , energia , facultate sese citra quamvis nee essitatem ultimo determinandi sita est vera ac Propnie dicta indifferentiae libertas . . νί -
ARTICULUS II. . . . O . . s q. D ns quibuadam Mentis humanae assectionibus . ne α. de inetinationibus , habuiaus ,
59r. Def. Mentis humanae inelinationes seu PMPensiones sunt certas quaedam ipsius asseetiones, quibus in res sibi su-Reque naturae eonsentaneus lendit.
592. Schol. Inclinationes . de quibus Ioquimur . intelligi faci Ilus possunt ex intima uniuscujusque experieratia . qua Verbis explieari s Earum originem diliginti usi perscrutemur . Praecipuus finis . t quantum ad hominem spoctat, ob q eu Deus Optimus Maximus hominem ipsum condiditu sane s tui is esset omnino beatus . nempe ut si Mum omnis rutatus. ΔοκIoris tristitiaeque experiem . . si inuique omniψPer DCt.que quantum ea pax est.. voluptata resertum consequelletur . -i-:ma itaque hominis in elinatio est propensio ad heautiraei em.' At beatitudinem obtinere non potest . nisi bona . quae βuutud beatitudinem ipsam media . possideat . Hinc altera ejuε dem ad bonum in genere inclinatio . Porro beatitudinem habere in se nequit . eaque Dui nisi ipse conservetur . Qu M
293쪽
assa ne inelinationibus . habilibus .
ob caussam tertia quaedam . nempe ad sui conseroationemine linatio in eodem homine inest. Nemo tandem vel quaerithoni . vel iis potitur . vel ex eisdem voluptatem consequitur . nisi polleat cognossendi pote. ale . qua verum honum. ac media ad ipsius boni assecutionem istonea discernat . ne scilicet mala Pro honis . et Pro beatitudime midaria 3n albi eo m p ret dumque omni naturae conatu beatus esse vult . omnino miser fiat . niue quartη , quae est ad serum . inclinatio . Prior ea illae d voluntatem . h ee autem posterior ad intellectum Perii Ment . Si in aetu ; us aiunt . rimo Vestentur , omnibus omnino hominibus eommunes avnt. ac natural ps r quippae ipsa intelle civ. . epius objeptam est veritas. et Voluntati ε .evius objectum est honita . . finia putem Duili et ne beatitudo . essenIta contine 'tur, Hoc sensu in geuitae sunt. neque ulla ratio me a nobis veI acquiruntur vel pendent. At vero ut aceti exerce antur . Propensio ad ' erum pendet ab iis omnibus , quibus in tellectus ad rerum cognitionem exeitatur; quae autem pertinent ad voluntatem . pendent ah intellee tu i voluntas enim est per e e ca , neque exire in actus potest nisi intellectus obje-τta . in quae illa tendat . eidem repraesentet . uti ex iis lu-Culenter constat . quae de appetitionibus et aversationibus . volitionibu et et nolitipnibus paullo inparius disseruimus. Hi ne Peculi res actuales propensione. . quae ex Iaudatis nascuntur . non i' omnibua plano eaedem et Requale uni. sed in artis variae Pro aetatis . loei temperamenti institutionis . sonsuetudinis . finis . atatus . digni latia . ceterorum diversitate.
595. Quaevis potentIa quantum ad objectum sibi proprium determinata est ae propensa . tantum ab objecto altero , qu dilli contrarium est . refugit; velut lapi4 . qui e vi , quR dcano iam cotur . . eadem a uentra ipso recedero rapugnat. H. rito propterea laudatia quatuor hominis inclinationi hu4 totidem Geunations opponimus . . empe deel in alionem αδ infe is tae . a mura . a sui Aesιyiariis use . ae damu - α μαιμ'. Hinc naturat ipsa ah iisdem omni eonatu abhorremus . Ein qu 'quo ut uotm Exerce ntur . ah allia rebus P pudent ; tu Peculiares με ualea declinationes nos aisdem in omnibuε sunt φι uequales .. , 'quamadmodum ita ine inaiionibus mox dicebat
294쪽
tis ad operandum faei litas i puta qua Geometra mathematicas suas operatibnes nullo sere negotio abso ivli ι595. Sehol. Multiplex est : In natus . si quidem vel primo existentiae momento impressus in hobis suerit . ut habitus seientiae in Adamo . Infusus ι qui a naturae Adetote conceditur . aequisitis I . qui exeseitatione a nobis comparatur . unde vulgatum illis i ex ph petitis aeuuetis se habitiis . Λαια ratis qui seeundum naturae ordi fietu est ; ut hahitus naeiura lis scientiae . Supernaturalis . qui est praeiee ordinem natu trae , quales sunt habitus fidei spei et e haritatis . qui in ga ero regenerationis lava ero iri nobis impii inuntur . 596. Quamvis naturales et aequisiti homi his habitus ab a-hi in a simul Et a horpora . aliqua saltem rati.tie dependeant ob mirum illud i quod ii, ier eas substantias intere edit . eommercium ; alii lamen diei ao leni eorporei . ex quo corporem gis quam mente exere antur . ut scribere . io qui . ambu lare t alii veto mentales . quod nempe a mente mιgis quams corpore quoad eo eum exeretiationem de gehileant . pos ohabitus mentales alit ad intellectum perlinent ι uti habituo refleeiendi ι statiocinandi. bstrahendi . similium . ei inteIle ctuales vulgo adpellantur ; et alii ad voluntatem . eeu habitus fortitudinis . prudenti αε ι misericordiae . simillum, et mora les dicuntur 1 qui praeterea si hohuin speetent . vi=tutis . ain
autem malum . Milia dici eonsueverunt . 597. Habitus . Daturales praesertim et aequisiti in tetiduntur . ercitatione . desuetudine veso . eontrariisque hahitibus fe-
mittuntur vel etiam omnino delentur ι Sie uti enim id genus habitus ex stepe illis delibus nascuntur . ita quoque iisdem
et conser Vaulur . ei perficiuntur . et augentur . adeo ut quandoque veluti novam naturam nobis superaddant . qtiam1Ieet evellas Iurea , tamen usque reeurpit e Contra eveni rade hei . si aut desuetudo aut eontrarii habitus Io eum iis bue rint . Hine etiam lique i . cur hahitus quo plures fuerint . eo quoque debiliores esse soleant a Nam iis priori hypothesi actus non toties . quoties in altera repetunior . Cete a facili negotio explicari Possunt . maxime si ea , quae de memoria.
quatenus est habitus , superius diximus g. 489. et seqq. .
295쪽
boa De inelin ditionibus. Aiabilibus Da affectibus .
598. Def. meetus . quos Recentes quidam et Iam passiones
adpellant . sunt certae quaedam naturae humanae commotiones . quae ex boni malive perceptione Proe edunt . qu sequocum aliqua Praeternaturali sanguinis . apirituum animalium . corporisque viil ejus partium perturbatione conjunguntur . 599. Schol. Cum praeternaturali quodam corporis eiuSque Partium motu atque agitatione asseelus conjungi . quisque Fi e in seipso experiri. sive observare in aliis quam facile potest . Quis enim in metu gelidum per ossa tremorem non sentiat I quis non videat . irati oculos ardere . corrugari frontem . vultum instam mari I Affectus universim speciali plurimum a corporis constitutione assectione temperamento depen dent . Proindeque etiam a sanguitiis qualitate et circulatione cum haec ulraque in lem peramentum ipsum non minimum in
elura etiam externa facile conjiciunt . ad quosnam assectus sive passiones dati homines sint procliviores . 6oo. Plures sunt . Veri . qui objectum spectant , quod re Ble Sit . eorumque naturae respondo at . neque ipso id genus objecto majores sunt aut minores , qui autem secus sese ha
laent . falsi sunt ac dicuntur. Puta qui timet , ubi nulla nisi ebi macrica et Phaniastica est timendi caussa ; vel plus limet aut minus . quam i eale objectum timoris expostulat , is falsis assectibus .agitatur . . Sensitioi seu naturaleS , qui rolio nis eonSullationem usumque liber latis antevertunt et qui aut tinconsultationem hane et libertatis usum subsequuntur . ratio riales vocantur . primi tot qui . ex aliis asseelibus non nascuu-tur ἔ qiii autem nascuntur ex alii a . secundarit . Simplices qui ex aliis Don eo inponuntur ; qui vero secus . comPoditi Moderati . qui flatulos a recta ratione limites non excedunt.
qui porro illos excedulat immodarati sive e renes , qui etiam perturbationes potius quam asseclus dicuntur .sior. Nou omnes quoad asse eluum primitivorum designationem . tum quoad aliorum divisionem . numerum . originem , theoriam eonveniunt. Opinamur . gaudium et tristitiam esse offectus primigenios . ex quorum Priori ceteri omnes asseelus grati sive jucundi . ex posteriori vero molestι sive ingratidi manent . Et re quidem vera quilibet assectus ex boni mali-
e pereeptione enasci iur f. 598. . Placet bonum pereo
296쪽
el a re Ibus I93ylum , unde appetitio et voluptas ; perceptum malum displicet .
unde aversatio et taedium . Porro ex volutate seu honi persen Sione . quae is metus non est . oritur gaudium . ex taedio autem seu persensione mali . tristitia . Itaque hi duo asse eius esse videntur primi illi , qui ex honi malive pereeptione in nobis nascuntur . Quomodo autem ceteri omnes ex iis pro manent.
exponi eum viris doctis ita potest . Et quidem ad eos . qui com Plectuntur gaudium . quod pert net . gaudium ex sine ma-Ii est hilaritas et ex hono praesenti jucunditas . tripudium .
Metitia et ex bono suturo universim Eesiderium . ex certo veSex certiori r inducia ex hono praeterito commodum gene an te voluptas r ex eo natu honum obtinendi cupiditas . quae evadit animositas seu magnanimitas , si conjuncta sit eu
fiducia superandi difficultates. quibus bonum illud neutiquarta
potest adeo facile obtineri . et longanimitas . si ne ipsa qui dem itoborum atque disse ulla lum diuturnitas animum frangat Ieadem Porro animositas vertitur in avdaeiam , si adsit unimus adgrediendi viribus majora , aut etiam in temeritatem . si audacia ipsa sit Praeceps r ex hene saetis a nobis acquiescentia r ex ravorabili justo qne aliorum de nobis deque rebus nostris praeclaris judicio gloria i ex sensibili voluptato OPPetitus ' aviditas , concupiscentia , libido pro voluptatum pecie diversa . a amoris intensitate i ex alterius Persectione mor , qui est grata animi asseclio . qua is sertur in bonum.
in eoque veluti conquiescit et complacet : ex amore cogno scendi res novas evrio altas i ex amore erga unum Vel alte
rum hominem conjucio cum animo eidem henefaciendi a mimc ιia : erga parentes aut silios Me. amor ilialis . patriuI Ae. 3ergR sei PSum Philaunon si oece . latine amor Proprius sive amor σui . qui si ceteros negligat , parumque euret leges honestatis . eat amor prostritis amor sive egoismtis 3 sique eo Djunctus sit eum nimia sui ne stimatione . vel eum immeritae aestimationis a Iienae de se cupiditate non sine aliorum de S Pectu , est vanagloria . aut vanisas sive animi tumor . auto fudium leo italis , aut stiperbia , vel aliam jactantia . quo ties accedat inanis de se praedicatio ; erga Deum ut Parentem amantissimum e haritas , quae o in Iea complectitur .moris . gratitudinis . obsequii . reverentiae . Subjectionis asse-Clus, erga heue factorem non sine obsequioso accepti beneficii sensu gratis irato ; erga amnuti similes beneὐOlentia , qua ae fit ivlernum de alterius hono saudium ac desiderium , quaeque Diqitigod by Cooste
297쪽
ogι Da in elinatio clibus , habitibus
que evadit benefeentia . si essie ax sil et operosa ν erga viralutes amor honestatis . Iustiιiae . similium ι erga divitias ad thesaurizandum Maritia . vat etiam sordes . si quis sibi neget . quae postulant natara . aiio ι eonditio . urbantias . tempus ι o ea fio 3 erga hona res ac d snil ales ambitio t ex desiderio et tura promovendi alio vin te hieitatem studium rex emore singulari P aesertim ob animi dona praestantiora favor r ex alterius imperseotione maleoolentia ei malistrilias rex alterius rehus prosperis gratulatio i ex optimae de Praee
et aris aliorum meritis opinio Da aestimaιιο . reverentia . Na-.neratio . quibus tonsensista opponitur aut dδvlirus t ex objecto raro alque exit ordinario admiratio . quae si eae edat .
evadit atωρον r ee desidario aequirendi perseelionem aut bo num , quod in aliis est . aemulatio i ex abs ut do risus . Ad aliaetus lxistitiam involventes quod attinet . tristitia ex disse ullata obtinendi hohum est Ei enita et Ptissillanimitas ι scilicet abjectio animi inepta ad magna aggredienda rex privatione boni praeteriti ineommodum generonte . Vel ex praeelerito malo . quod nos aegre sustinuisse recordamur taeolo ex mora honi spεrati Zesiderium t ex iii alo . quod obvenis e nobis posset . metua ex malo suturo appropinquan te timo P . qui si oriatur ex malo levi tacitique vitatu . Senerati ipsius mali coniam tum , ani honsidentiam et mem illud itandi , tum eontra illud idem animositatem vel audaeiani aut etiam femoritatem ι e malo ingenii horror et ex Sr vi malo impendente et inevitabili depressio animi Seu devera-ιio i ex malo improviso terrori ex malo praesenti aegriιυα ,e Ordolium . molestia , solicitudo . an eoγ . a Λxietas ι scilio et gradus diversi prout malum magis minusve persentiscitur 3 quae quidem tristitia si in habitum transedit . e adii moeror :ex voluptatis impedimento . vel sensatione mali impatientia.
quae evadii immoderaritia . si sit praepotens studium compellendi aliorum opini' nos et Aetiones ad proprium sensum aevoluntatem ex nimia sensationis mali duratione tae fiam ex desectu sensationum iucundarum . quas nempe adesse vellemus . molestia sive fastidium t ex honoris desee in vel smis Sione . sive ex sinistro aliorum do nobis j si dicio dejecfio an s- mi seu puaor e ex mali Perpetrali memoria stimulus conscientim sive interior so Iicitudo : ex molestia patrali mali poen sentia r ex ulterius imperfectione et calamitate commisestatio
298쪽
digno miser ordia r ox injuria vel malo nobis ab aliis illato non sine alimulo ad vindictam ira sive iracundia , quae dicitur furor . si h qec agitatio animo procellosa sit ac uiuturna : ex ira inveterata vel ex alterius persectione non sinadestructionis aut remotionis objecti odibilis desiderio odι timquod coniunctum eum interno alieni mali desiderio et gauctio vocatur malevolentia . malignit*s vero . Si malitiam . quamdam nempe astutiam plerumque i se ternam sevum ierat; vel denique malefeentia . si malit id et odium sint operosa rex ira statim erumpente amaritudo; ex pontumescent φ autem bilis ; ex observante demum aut quaerente ulciscendi te in Putet eo in modum inimieitia r ex alterius aut bono , quat unus illud nobis vel a malis nostris evenire pre optamus . invidia aut liuor i ex praemio vel dignitale ab immerente Obt nta .
vel ex acliona mala prospere iniquo homini cedente indignatio ; postremo gaudium ex bono . quod unis nobis convenire putamus . simulque tristilia indignatio . metus aut timor ex eo . quod alii bonum illud vel assequuti jam sint . vel in t a sequuturi . braevius . ardens privatae Duilionis desiderium simulque tristitia . quod alii ejusdem fruitionis sint participes . est aetOtrata . 6oa. Paveis contraximus quae ad inclinationes . habitus , atque affectus pertinent; ejusmodi tamen sunt . ut tiro 'e' uostri saltem aliquam de iisdem nolitiam . quantum speetat ad Neia physica in . hahere commode possint; tum veluti sun da merita iecerint . quibus superstruitur Ethica seu moralis Phi- ἰοιγhia . eujus omnino interest de hisce Mentis humanae assectionibus . praesertim vero de Asseetibus longiori accuratiorique .inquisitione di agerere .
300쪽
Re Spiritualitate . immortalitate . essentia Ori-gιns . et mult*Iieitate Mentis humanae. ' 8 Caput I. De Mentis fitimanae spiritualitate . ibidQuaestio I. Utrum Mens humana sit substantia spiritua
Propositio. Mens humana est substantia spiritualis. Materιa istarum argumenta solvuntur .aput II. De Mentis humanae immortalitate . Quaestio II. Ortim Mens humana sit immortalis rPropositio . Mens humana est reapse mmortalis . - . . Ο - io um 6 Phismata extricantur. aput III. De essentia Mentis humanae , et perenni eiuSuem coetiatione. 5Quaestio III. Utrum actualis eogitatio sit physica Seu rea- ιιs humanae Mentis essentia . ibidIropositio . Aetualis cogitatio non est Phyεica seu rea ιιS humanae Mentis essentia . Ga lorantur dinevitates . ibidQuaestio IV. Utrum Mens humana . quoad corpori copu-o ... qt φ *n Percnni cogitatione Oersetur r 6εPosilio . em simile est. Mentem humanam . quoad cor-