장음표시 사용
261쪽
Te praesentationem . atque essicit quidem . ut voluntas sit li- hera ibid. I. auo. . non autem ut possit nolle honum subration E boni . uti ex superius dictis eo natat g. 5 i5. 55 a. 4. ad a. Quamvis virtus ac Deus . Si in seipsis eo naiderentur . nihil mali contineant . quin imo sint verum aereale bonum . possunt tamen sub ratione mali saltem apparentis spectari . quatenus effrenatis cupiditatibus adversantur. vel laborem . studium . atque id genus alia sibi Postulant . Homines ita qua sub hac mali rationa i scientiam . virtutem . quin et Deum ipsum quandoque odio hahent et aspernant f. 5IS. 4. aae 3. Vi suae libertalia potest humana voluntas quoad honum finitum uolitionem suam suspendere . uti paullo infra ostendemus g. 5 7. . Porro huius suspensionis motivum est negativum . est nempe inflniecta bonitatis careneia OntoI. f. 2Si. . At . inquis. fieri potest . ut quis velit ipsum volitionis suspensionem . Ita prosecto a sed in hac hypothesi non ipsam speetaret quatenus alicujus honi carentiam sibi affert . quae esset quid malum . hene vero sub ra tione boni , saltem prout est aetna liberi aut arbitrii et exer-nitium . Ceterum nonnisi de nolitione quoad honum sub ratione honi spectatum . non autem de mera ausPensiona volitionis hoe Ioel nos disputamus
SI . Def. r. Neeessitas . quantum ad praesens institutum Pertinet . universim est id . per quod agena . positis omni bus ad agendnm requisitis ; non Potest non agere . 5 5. Sehol. Multiplex est . absoluta et byotheelea sive con-ἀiti nata . quae in antscedentem et eonsequentem distinguitur . Haec posterior nihil omnino in effectum insuit . sed sup- Ponit . De hia salia superque in Ontologia li. 4 a. . Ah Praeterea intrinseca est Rive interna et naturaIis . externa alia sive extrinseea . Hahetur , prior . si agens indole Sua ac natura necessario ad agendum determinetur . uti ignis . dum stuppam eomburit ; altera vero si agens ipsum ab externaessiciente caussa ad operandum necessario determinatum sit . velut Diuitigod by Corale
262쪽
- De libertate Mentia humanae. 259vellit quum lapis ab impulsore in altum detruitur . Porro si Essicietis caussa externa determinet rem ad aliquid . quod ipsius rei naturae indoli senio ine linatio ui adversetur . uti est lautiati Iapidis in alium projeetio . ipsam cogere dicimus , atque hinc orta necessitas eoaetionis . coactio . viOIentia . 556. Def. o. Libertas universim spectata est exemptio a
i 537. Sehor, Triplex vulgo est , cum tripli ei necessἰtati .
nempe internae . externae . et coactionis opponatur . Itaque quod natura sua sive essentia ad operandum nece sario non determinatur , liberum est libertate a necessitate interna ; Iibertate autem necessitate externa , quod a nulla externa Elin sciente caussa ad operandum necessario adigitur ; quod de mum contra propriam indolem . naturam . propensionem , genium ad operandum necessario non compellitur . seu quo a iuxta propriam indolem , inelinationem . naturam operatur . est liberum libertate a necessitate coaetiant2 sive vontaneum , ut lapis dum i a libero aere sibi relictus deorsum Praeceps abitur
558. Corol. I. Omne v geus liberum libertate a nee essitate
externa est etiam liberum a coaetione . seu spontaneum . quod enim a nulla externa essiciente eaussa nil operandum adigitur .
Uti postulat id genus libertas f. 55 . ὲν sane vi Propria. atque ideo iuxta naturam suam'. indolem , propens onem , genium operatur I in quo quidem libertas a eoactione , seu ut qui amant Seholae . spontaneitas sita est ibid. . 559. Corol. II. Non omne agens liberum libertate eoactione est etiam liberum libertate a necessitate interna . Fieri enim potest . ut aliquid a nulla externa effetente eaussa ad
operandum contra proprium naturam atque indolem eompellatur . atque ideo sit spontaneum . simulque natura gua atquo
essentia ad i Ilud ipsu in determinetur ι quod quidem libertati a necessitate interna omnino opponitue l. 53 . ὶ . Exemplo sit lapis , dum sibi libere relictus deorsum ruit .s o. Def. 3. Libertas indifferentiae eleetionis sive ar-hi rii est activa saeuitas . qua asen 1 eadem donatum ei tra
'γ in Omnis aequio ocatio a medio hae, super re to Παtur , distinguendus est triplex menιis nostrae sιatia 4, FCilί-
263쪽
υ6o Da ἐῖb retate , ' Aomne is necessitatem lum internamicum externam i atque ideo -etiam eo actionis potest ex boni vel mali ratione sibi propria ville aut nolle, atque adi agendum vel ad non agendum , , ad vinum potius essectum quam ad alium illi contrarium vel ab eodem diversum producendum . etiam posilia omnibus Iad n sandum requisitis . sese determin re. I . i 54t. Sehol. r. Non omnes quoad libertatis notionem omni-N Conveniunt . I aequelotus n si iam esse putat in saeuitate .gendi aut cestandi ex voluntate .; Loehius b in saeuitate agendi aut e es sandi se eundum cogitationum nostrarum deter--minationes ; Aphrodis eus cc in saeuitate eligendi ex consub
et Sta fusi aequilibrii , prepondii , et indisserentiae . Habetur status aequilibrii , si in uno eodemque set in duobus aut Pluribus objectis aequalem stoe boni siae e mali ratis nem Per-Nistiamus ; hinc enim aequalia quoque erit αρPetitio et qwer-. g io li. au8. γ . ob quam Ooluntas oeluti in aequiIibrio su
Sistat nee essε . est . cum GPPetilio et auersatio . de quibus uni laquimur . repraesentationem boni Dei mali , , quae est earum
minara . ut ne Possit, quidem v ile aut nolle 3 1ecu namquς vellet aut nollet stage boni. ooeliis 'li repraesentatione . horeSι . sine motivisi; quod Plana irepugnae i I. . sis. Verum hoc Ioel indifferentiam laudato sensu non usu a mus , hen σν ero quatenus voluntqs retiam in ιtatia aequilibrii et praeph xj
dii non . est ad Oolitionem aut nolitionem . ita determinata . tit necessario velit aut nolit . seu ut necessaria intercedat inter potentiam proximam osten Hi aut nolendi et aestim se eundum seu volitionem . ipsam et nolitionem connexis . sed
264쪽
Mentis fit manae . 26 intione . ualebranchius a in vi . quam habet animus deter minandi ad partieularia objecta , quae:nobis placent . impres Sionem sive inclinationem. quam habemus ad honum in geonere . quamque ipse a Deo immediate derivat . ac volunta- teri appellat; i Wolfius b in saevitate ex pluribus Possibilibus sponte eligondi . quod ipsi placet . eum ad nullum eo rum per essentiam determinata sit ; Volta ire c . quem merito: DPhilosophorum albo expunxeris . alit qui Peremit . Mult .. agit . in agendo liber est . Mittimus ceteros . illud
in D ueluus ὸ ι quasdam ex roeens riis similesque libertatis definitiones eam, tantum notionem Exi hexe . quaei. S' Penit ius in troapiciatur 3 purum pulum sapit fatalismum Elium puer ad usum rationis atque idem adi libertatis exere taliam non adhu Ventus . ne dicam brutum agit aut cessat aesco ofundate ; Per
cipit , ovit . agit . Pro se elo Antonius Collina impudentissimus libertatis hostis in .praefatione Libui . eui titulus; Reeherehesaur Ia liber δε; profitetur . se liheria tem defendere. . si ejus nomine non intelligatur . nisi 'otentia . qua homa gavdet
X t. tenim vir i callidus , hatac notione in syontaneirati potius alve. libertati a coaetione . quam verae proprieque dictae ii- .eriata indi erentiae . consenire . Ne igitur in tanti momena, re verbis tenus a Fatalistis dissentiamur . eatra exhibuimus liber thiis indifferentiae notionem quae triplieem laudatam ne
se si talem:. ivternam nempe . externam , et colle ionis a SaFeni ιras 1 excludit . quaeque . illud demum essicit . . t ut dubitari uora Postsit . quin agens , quod eadem donatum sit . Vera Pria prieque dicta indissere taliae lihertate gaudere dicatur ae ii , i. sia. Schol. I. Duplex porro est . id genus libertas . con-ιradictionis, sive exercitii , per . quam agens . Positis omnibus d agenduini requisitis, aese defer minare et non determinare P teot . agere et non agere . quae contradictoria sunt et eo n-ι radictorie sibi invicem.opponuntur r altera cointrarietatis SimI Qtiam diversitatis et speei rationis , Per quam ageris i P sum, . Positis requisitis omnibus , potest se se determinare ad unum Potius actum qciam ad alium illi contrarium vel ab il-
265쪽
α fiet De tibertatelo diveraum . puta ad amorem potius quam ad odium , qui
actus sunt sibi invicem eontrarii . ad lectionem potius quam ad ludum . qui sunt Reius diuersi. Sensus quaestionis . 5 3. Quaerimus itaque . uteum mens humana in suis volitionibus et, nolitionibus laudata in disterentiae libertate alva contradictionis sive contrarietatis donata sit 35 4. Schol. Putat Lovius. a . Iibertatem principio agenti
seu homini . non voluntati seu potentiae iri hui debere . adeo tit voluntatem appellate Iiberam perinde ait ac virtutem nuncupare quadratam . Verum nihil id refert , dummodo liberistas servetur . Quantum porro libertas humana sese extendat . quomodo a cognitione dependeat . ut exerceatur . atque alia id genus partim in obiectionum solutionibus . Partim vero tu Appendice exponemu&. 1 inionum aloerri as . i545. Mirum sane est . tot suisse atque.etiam nunc item P. ris esse . qui humanam liber Latem E.medio sustulerint. Nem Pe ii omnes.. qui etiam spitiithus vim omnem activam adimunt on fol. I. 295. . sine qua nulla esse potest ubertas. Materialis lae quoque .ῆ.inriso . eum materiae libertas nulIa Possit convenire . Quidam ex Stoi eorum familia . et qui Zoroastri doctrinam. sequuti sunt . quos inter Manichael . Marcio- uitae . et Priscillianistae . Luthera ni praeterea . Calvinis tuo ι et Ian senis lae i tum quibus Fatum sive de motriticum . iv.
Pinoa isti cum ..i sive mahum med anum , alve demum astrono
inicum adrisit tol. q. a s. ae seqq. . Nominandi votissimum xunt Thomas Hobhesius sb . , Collina e . Helvetias a Petrus. Bayle . Benedictus Spinoxa θὶ . Tolandus . Potreius . Di derot . Voltates . La metri o. Freret'. Auctor systematis naturae . aliique increauli et libertini . Qu dam suspicaetur da .eibnitioi ῆ. 352. . quem laudatus Collina ejusdem amicis-aimus tauquam necessitatis defensorem laudat . Wolfius humanam libe utatem et profitetur, et vindicare conatur i verum ex
266쪽
Mentis 'humanae. 263 eius de Batione sussiciente isystemate quidpiam recta descendere . quod libertati ipsi opponi videtur . alibi adnotavimus ιol. I, 2ὸ o. ; ac subinde , rursus dicemus . Hi omnes It cet diversas inierint vias , uno vocabulo Fatalistae jure ad Pellantur . quibus reliquum Libertinorum vulgus accessit . qui in circulis interque pocula et amores scientias ructant, eruditionem assectant . animum a praejudiciis . melius a Religione liberum ostentant . incautos impie latis veneno inficiunt . no- isque proselytis e sirenatam scelestamque Incredulorum 1eclam Promovent . augent . cumulant . Contra hos omnes pugnant Sacrae Scripturae . Concilia . Patres . leges ipsae sive divinae sive humanae . conscientiae Stimuli . experientia . honum et malum morale . Praemium et poena . lum docti quique sive Theologi sive Philosophi . quin et totum ipsum cuju1que a1-tatis status et conditionis humanum geuus . . Hypothesiε .546. Ad libertatis . de qua loquimur . naturam atque es-
lentia in re quivitur I. i. qnod agens sit a nee essitate tum interna cum externa et a coactione Prorsus immune et v. quod activam vim habeat aes E ad agendum vel non agendum . Rd Producendum hunc potius esse elum quam alium sive contra
rium sive diversum ex boni vel mali ratione sibi propria du- terminandi . Hypotes is loco id assumimus . cum in accurata libertatis indisserentiae notione manifestae eontineatur j. 54o. -
Mens. Atimana in suis uolitionibus et nolit
nibus a neeessitate tum interna . cvm exter- n. . et a coactιone est prorsus immunis .sέ7. m. 3 . Pars. Leges praecipuae . quibus caussae interna ad operandum nee esatiate determinatae subjiciuntur , et ex quibus dimanant ceterae G aunt r. . quod positis omnibus ad gendum requisitis . nequeant . ns per instans quidem stetio nem suspendere . aed continuo operentur : a. quod ad extre mum Virium, . seu quantum possunt . semper agant. PerβPi Lua haec fiunt tum ex natura caussae necessariete Onιοι. j. 48. 272. , tum ipsa experientia . qua constat . lapidem . qui sibi relictus deorsum eadat . his legibus ne eessario et constantissime obtemperare . Numquid vero et mens humana rNon equidem priori . Ea enim . quae . ut mens Velit . Pr.e requiruntur . sunt ipsius mentis vis et energia . tum bonum eidem repraesentatum ἱ illa quidem ut potentia . hoc autem ut Disiligod by Cooste
267쪽
lo ei supponimus . et Fatalistas . quos oppugnamus . concedunt,t neque enim asserere Possunt . mentem ipsam intervallive naturae necessitate velle aut nolle . quin simul internam
vim activam . qua velit aut nolit eidem adiudicent . At vero si aliquod peculiare finitum honum menti exhibeatur . jugi experientia compertum est. nos Posse volitionem vel omnino vel saltem per tempus aliquod suspendere . lie et voluntas ad bonum illud per appetitionum inclinetur . Id usu venit saepissime, adeo ut qui vel negaverint vel in.dubium verteritat . non modo aliis quibusqne hominibns . . sed etiam sibi ipsis turpissime mentia utur . Quare Priorem necessitatis internae legem ne eessario non sequitur humana voluntas . Sed neque alteram . Quis enim nesciat , se non semper totis . quibus potest . viribus operari r quis semper ad extremum virium legat: . ambulet , diligat . meditetur Τ quem nunquam Poeniteat . desidem se in re aliqua suisse si Manifesta haeeaunt . Cum igitur mens humana necessitatis internae leges non me cessario sequatur . Perspicue liquet . quod ipsa in suis vo- Iitionibus et nolitionibus a necessitate interna est Prorsus in
548. Pr. a. 'ars. Humanam volunt stem non adigi nec exa itale externa . inde Patet . quod non aliena . sed vi propria sese determinat: sentie animus . inquit Tullius a . se moveri ; quod o uni sentit, illud una sentit. σου stea νi . non aliena mooeri. Neque Porro bonum menti 'ropraesentatum nobis objiciant Fatalistae r non enim ejusdem repraesen lati vim eonfert menti . aed supponit. Tum cum repraesentatio haec non sit nisi mentis cognitio . in ipsa est mente . et a fimentem perlinet ; neque idcirco est externa essiciens mussa . εκ qua uua debet necessitas externa procedere I. 555. . Tandem bonum finitum repraesentatum . do quo loquimur vim tantam non habet ut volitionem neces rio extorqueat e Possumus enim volitionem ipsam cohibere. I. 5 7. ; quod Prosecto necessitatis externae legibus omnino adversatur . uti
Dotissimum est Physicis ac probatissimum . Hoc idem dictum ait de malo finito . quod nolitionis objectum est ac motivum .
268쪽
ne merit/s humanae . Isis Quae eum Sint . mens humana in suis solitionibus et nolitionibus a necessitate externa est prorsus immunis . Q. E.
5 s. Pr. 5. 'ars. Omne agens liberum libertate a necessitate externa est etiam Ii herum seu immune a coaetione ῆ. 538. . Hujusmodi porro est voluntas humana I. 5 8. . Tum si haec a coactione immunis non esset . eum eoaeti rem adigat ad agendum contra propriam ejus inclinationem
Propensionem indolem genium c k. 535. jam mens ipsa vel et simul et nollet a vellet quidem . cum ex hypothesi astvolendum cogatur ; no Ilet autem . cum volitio coacta Contra nitentem . repugnantem . ac Dolentem voluntatem Suppo Nat; veirbo velle ι invita . seu . quod perinde est . Vellet no-Iens cuperet refugiens . diligeret non diligens ; quae profecto mani seriam ontradictionem ac pugnam involvunt. Igitur mens humana in suis volitionibus et nolitionibus a coactione est prorsus immunis Q. ιE. 5. Pars.
Mens Rumana Metiam vim habet se se ad agendum vel non agendum'. ad Produeendum hune potitia effectum quam alium sive, contrariiam stoe Eiυersum ex ' iv. boni oel maIi ratione sibi propria determinandi . i
. 55o. Pr. Vqluntatem humanam veIle et non 'Velle . quae Contradictoria sunt ;inum vellae et nolpe , et quidem hoc potius modo quam alio si vo eo ut rario sive diverso . PutB Rma re vel odio habere . idque majori vel minori intensione , quorum illi sunt aetus eontrarii . hi autem divest . adeo inti-m uniuscujusque conscientia perspectum est atque evidens, ut ne ipsi quidem , Fatalisiae negare audeant ac possint. Hae iPorto ab extenuat efficiente caussa non adveniunt menti . cum ipsa is necessitate ex torna ait prorsus immunis g. 5 8. . Itaque harum actionum caussa Physica est ipsa mens . qua Proinde interna vitae liva ad illas ipsas eliciendas donata est. Quod autem mens actiones illas eliciat ex boni vel mali ratione sibi propria , liquet ex eo , quod honum et malum re Praesentatum sint voluntatis objeeta et motiva I. 5r . 538. γε ine quibus neque agit voluntas neque agere potest g. 539. . Qus re mens humana die, Q. E. F. l . Si 2 , . PR. -
269쪽
Mens humana vera proprieque dicta indi erentiast Iibertate donatur . 551. H. Ad libertatis . de qua Ioqqi inur . naturam atquo
essentiam requiritur i. . quod agens sit a necessitate tum in terna cum externa et ' coactione prorsus immune t 2. quoductivam vim habeat sese ad agendum vel non agendum . R4 Produs endum liuue rotius e fractum qiaam alium sivς contrar
'i Iam sive diversum ex honi via mali raetio nefa ibi propria denterminandi *. 546. a atqui huiusmodi est mena humana S. 5 7. 548. 5έm 55o. i ergo mans humana lae. Q. E. Passa. βchol' Haec . qdiam demotastravimus . do. humana in disserentiae libertate veritas ust praecipuum maximique moramenti in Beligionis Begoelo Fidai nostrae dogma . Deus , ninquit Ecclesiasticus de primis hominibus loquens a . ab iniveis constituit hominam . st reliqui i/lum in manu consilii oui . Neque porro id verum tantiam est de innocente lis mimno , uti Lutherus Calvinus , et ansenius blasphemarunt et quippe idem sacer Scripto e de Idipso homine loquens illum .udat b qui potuit transgredi et non ese transgreβsus .fac re mala es non fete. Unda Tridentinum Concilium eu Mo m nt M , qui ιiberum hominis arbitrium post Adae Pec ς tum amissum, et, extin etiam raso dixerit . Mittimus Ecclesiae Patres . inter quos β. Augustinua . quem , tertio tameneon tu . trahero in suas partes per ne Da nituntur Haeretici Consulantur hae super τε Theologi . Ad nos quod pertinet . quRedam praeterea subii pimus ex naturali ratione depromPtR . quee a Ssertionem hane nostram musis magisque eonfirmisnto tr. Toti humano generi insidet da propriae ἐihertate cons an Persuasio . Nonne inquit Augustinus , nonne ista te antant et 1 montibus pastore . et in theatris poetna . indocti in cir mculis , ot cloeti in hibliotbaeis et magistri iti ac lis . et im Fbe terrispum genus humanum I Hie eommunis omnium. hom iu io paucis imos . qui ratione abutuntur . vel PObius mentiuntur sibi ipsis . oreaeperis . sensu. si eati iv alii rebv c Log. Annom aa f. Sos. . iva etiam iη ea die qu gimu*
270쪽
blurimi aestimandus est . cum et vox naturae esse viae a tur ι et nihil omnino alicujus momenti eidem adverSetur . u. Si nulla est libertas . nulla quoque hst moralis honitas aut turbitudo. Nam neque virtuti neque vitio verti potest . quod talali necessitate peragitur . An virtutem esse in lapide dix ris. Si immotus eona istens ad sahricae eonstructionem inserviat saut viii uin . si hominem ex alio eadens oeeiderat r5. Ut quid sine libertate leges ι praesertim quae male saetis supplieia decernunt Nonne plane injustae Si Hyed Dmni-Mm rerum est caussa ergo ai quis patrem Oeei pit ι Parea in cuba est . Si Minos recte velle uti judicis . multo ae
stae . reponit Collina i ham leges illae et Feseeant eorrupta membra , et he erimina in posteriitti perpetrentis e . impedi unt. At ubinam quaeso torrupta membra sitie vitio . aut ut tium vel crimina sive libertate ρ Tum sie ut hine saetis grati animi stetisus prae iniumque debentur . etiamsi haee ad aequ-hturam virtutum exercitationem non conserrent , ita quoque erimina puniri debent . quamvis punitio ipsa neque in exemplum ne qae in aliorum hominum emendationem . neque dein mum fid futurorum criminum impedimenium inservit et ι Juste . inquis, plectuntur bruta. si male egesthi i et leones in quibusdam Alaleae Proviseiis eruet assiguntur . Ite et nulla libertate donent ut . At nemo cordatus hutaverit . iustitiae proprie diei ac iura in bruta exere eri . dum poenis aut hi iam
in Ofth assiciuntur . eum nulla o mutuo mali meriti fatio in t psis existat a 4; Nemo est . qui necessarias animi sui ametiones . buta sensationes a liberis . uti sunt volitiones . tum appetitionem in delibera iam a deliberata volitione non aperte distinguat 4 Hinc ills conseientiae trafiqnillitas vel stimuli , quibus se homines exeusant vel etiam accusant ι Asserere hutem eum Au et ore Anonymo b . hos intesno hoe sensu stimuNstiue Per
petuo illudi ι impium est se si uilissimum . hespondet Lollius
conseientiam esse judicium humanarum actionum secundum datam qua indam regulam . quam observatam si se non