Cl. Galeni Pergameni Ars medica, quae et Ars parva dicitur

301쪽

partium simplicium spatiis humor, crassus

an tenuis, multus an paucus sit. Nam sine his distinctionibus certa ex ante Icti notis habitus corporis cognitio haberi non potest. Neque enim ex niu parti temperamento reliquaru cognitio habeturiquando altera calida, altera frigida, altera gratacilis,altera crassa esse potest Caput exemtapli gratia calidum lumidum,proindeque

carnosum esse potest, reliquae vero corpOris habitus partes siccae balidae, proinde que graciles, maxime si cor decur eo temperamento praedita sint. Itaque ex partis unius temperie, reliqui corpori natura deisHprehendi non potest quemadmodum nec ex crassitie ac gracilitate, si solis oculus iudex sit. Ampla enim ac magna ossa esse possunt,caro vero quae ipsa contegit, pauca. Et contra ossii exigua,&caro musta Si igitur magna ossa sint, vicaro pauca, videbitur quidem pars carnosa esse, si diligenter membrum ipsum manibus contrecteS.Tunc enim crassitiem non carnis esse, sed ossis, tactu cognosces. Si contra ossa exigua sint, caro vero multa minoilis, pars oculis

gracilis videbitur: quod si tactu experi

302쪽

dis' tr AvDIT G Ar INI:IS,carnosam hanc esse certo scies. Si igitur caro multa est, eademque mollis, siue gracilis, siue crassa pars appareat, temperies calidad humida erit. Si vero pauca ac dura Ast,etia fictas pars videatur, calida insic caerit. Siruirus tangenti mollis appareat, non protinus humida censenda est. Aut si dura videatur, non statim sicca iudicada. Fieri enim potest ut qui in partium qua sim plices vocari diximus spatiis intermediis

humor continetor, multiatisit, enuis, pariatis tamen substantia natura sicca:aut contra humor paucus ac crassus, inpartis substanatia humida In qua autem multus ac tenuis continetur, humidior et in qua vero paucus ac crassus, siccior repraesentabitur Hua morem autem hunc qui in meatibus ante dictarum partium continetur, Galenu Sinsitum,cum alibi, tum maxime in libris de febrium disserentiis vocat Insitus autem hic humor proprium alimetum est partium quas himplices appellant, ut mox fusiu explicabitur.

Ipse evire solidae corporis partes,quae uere solidae ac primae sunt, nullo modo

haemidiores feri posunt, sed stibist si

celeriter eri exiccari prohibe .

Corporis partes solidae dictitur aut quod

303쪽

e erassamento solidae sint,aut quod vere tales existant. Crassamento solidae sunt,quae, ut Galenus docet, contra humores distin gutatur:cuiusmodi caro est,atque inritus humor,de quomodo Verba fecimus,atq; nunc etiam faciemus Vere autem solidae, quae primae dicuntur, crassamento etiam solidae duraeq; sunt. Sed vere solidae dicuntur atq;prima' quod primo gentis,atq; uniuersi corporis velut basis ac firmamentu sint. Ex maetis enim foemine genitura fiunt,in qua magna est igneae substanae, ut Galenus docet, portio quae ex ipso semine genita partes, D hoc est ei e folidas, assidue exiccat, ita ut in laratione si citatis iniuria reparari pota sit. Na maius est quod perit, quam quod cibo reparari possit.Ne tame praepropere re- siccetur,impediri possunt. Nacu eiusmodi partes durissianae ac solidissimae sint(crassa- meto enim etiam solida sunt, ut ante dixi mus pauci humore in spatiis suis admittiit, salte pauciorem quam qui perditam resol tamq; humiditate resarcire possit. Ita tamesiccandi vis impediri poteli, ut quod alio. qui celeriter exiccaret, et ei desticiat si contraria siccitati causa adhibeatur.

Intermedia uer ipsas missatia taeuel illo humore replere pol diu , hic

304쪽

enim est proprium simplicium partium Lalmentum quod ex appositionest, no

autem per uasa attrahitur communis

uer haec ratio est omnitam partium: de qua rursus cum de salubribis causis

commenrabimur, dicemus nunc autem reliqua tractemus.

Primas vereq; solidas partes multa ratione humidiores reddi posse modo demo strabamus:quomodo autem siccitatem re morari poseis,nunc ostendendum est. Libetaria enim cuiq est,ut costat, ea victu ratio ne uti, quae plurimum humectet, uberemq;

insit humoris copiam in simplicii partium Pspatiis generet, quiq commemoratas partes alat. Certu enim est, quo alimen tu id humidius ac uberius fuerit,eo parte quae ipso alutur,minuSIsiccari. Eiusmodi autem humor proprie alimentisi dicitur, quod corpus iam nutriat, ac ipsi adiungatur. Quae vero in venis xve ire sunt,non proprie alimeta dixeris: sed alterii quasi alimentis, alterum vero quod vereali metum futurum est. Ad eunde modum qui in reliquarum partium simplf cium spatiis continetur humor, proprie altimentum dicitur:quod&eas iam nutriat,&Gipsis adiungatur. Hactenus de temperatura

305쪽

Ventris signa:natura quidem siccioriris sest tim siticulosi fant,paucu s pom his susciat, et largior laedat, lurictuationess excitet: aut per summa, quod redundat innatet.

Docet hic Galenus,eos qui sicciore sunt ventre,celeriter ac statim pirum Mese, hoc est siticulosos feri sitis enim sit vela calore, vel a siccitate, vel utroque Veter igitur naHtura siccus statim postpramos annos reddat siticulosos:non autem primiSanmS cum lucadiit humor qui sitim arcere pos5it,procedete vero aetate hic magis magiSq; imminui tur,no solum in hac,sed in aliis omnibus te mperaturis. Itaq; quod natura siccum est, celerius ad summam siccitatem quam humidum aut temperatum peruenit. Venter Igitur natura siccus celerius ad extremam senectutem perducitur,quam humidu aut i e ratus. Quod si res ita habet(vt ei te habet citius qui siccum ventrem habent siticulosi sitit. Cum igitur eiusmodi veter pau- cum habeat natiuum humorem, isque asSidue, ut diximus,per aetatem ablumatur: qui

sic periit,potu rei arciri desiderat Quod cuA frequenter accidat, Nequeter sitiunt, proin

deq;

306쪽

oh et AvDD MALE NIdeque siticulosi dicuntur. At sitis exiguo potu extinguitur. Nam ut paucus humor cito absumitur,ita pauco potu reparatur. Neque plus appetitur, qua quod amissum est, qu circa si liberalius bibant, laeduntur. Quod enim abundat, tanquam inutile renox iuni natura respuit, quare in ipso ventre largior potus aut fluctuationem ac strepitum excitatat,aut per summa haeret,ac innatat

cibi is gaudent sicciori, M.

Scilicet similibus, xquibus seruari pos nsint,seruantur enim similia similibus.

Haemidioris uero, si rasticulosi nosunt, et sine molestia largiorem Donum fir nisibi s gaudeant humidioribue.

Quemadmodum paucuS humor cito celeriterque , ita copiosus tarde absumitur. Quibus igitur venter humidus est, tardius sitiunt. Opus est enim longiore tepore ad uberi cris humoris quam ad pauciorihata sumptionem. Igitur largiore potu minus offenduntur Tantus enim sumi innocue potest, quantus absumptus est Cibis quoque chumidioribus oblec1antur, ob ante dictam

rationem.

At si calidior natura uenter sit, meaei in concoquit quam appetit: langes

307쪽

melius durabile coctu disjicilia Naque

facile minutantur,corrumpit cibo utar ac potu calido gaudet, nec a frigis dis noxam ullam accipit,firmodice hu

Non impliciter ventriculum calidum probe concoquere ait sed melius quam apta petere, quanquam probe quidem immutatac conficri cibum, minus tamen quam caliaduso humidus, ut mox docebitur: sed qua D frigidus melius Cibos igitur teneriores ac delieatiores coctuq facile potius urit calidus venter ac corrumpit, quam cocoquit: daro contra ac cotumace optime coficit. Rationem enim quandam inter se, quod agit, xquod patitur,liabere debet, ut docet iristoteles. alioqui aut imperfectum relinquetur quod patitur,aut corrumpetur EXiguus igitur ac impar cibo immutando crudita tem parit,vehementior vero ac viribus p tentior quem immutat cibum adurit ac corrumpit. Mediocri autem mediocrem optime concoquit, vehemens durum,coetuq; contumacem: exigitus vero mollem ac dealicat V. Caeterii nec citius nec celeratis, dat melius calidia ventrem dura ac contumacia

coetuere scribat. Tarde enim haec coquutur,

308쪽

CLAvDII MALINI sed a valido calore probe immutatur. Cum

enim cibus a calore an ve ire immutatUr,antequam coquatur, in tenuissima cominutatur. Igitur crassior ac durior egrius genuior ac mollior facilius coquitur Constat igitur calidam ventris reperiem cibum durum lius quam mollem ac tenuem cocoquere, tardius illum quam hunc immutare. Quod vero melius concoquat quam appetat,ost dendu est. Quod ut clarius fiat scire oportet duplicem esse appetentiam, alteram naturalem,alteram animalem,ut vocat Gale Dum Naturali animalem praecedit, quod ad Fhunc modum fieri idem autor scribit. Animal assidue per cutis spiraculam ambietem aerem disii patur:primoq: partes cuti subiectae .lcia in ur, vacuatae, ex vicinis partibus

alimentum ad se atti aliunt: ut quod inanitatum est repleant: mox illae rursus ex sibi vi cinIS, rursu que hae ex atri sibi propinquis. Itaq: ex proxima quaque parte acto semper celeri tracturi perinde quasi in choro quodam, venae qua ad ventriculum perueniunt,tandem inaneS evadunt, quae recosueuerunt fossunt cibum ex ventriculo ad se Gconuellere, vel tui stirpium radices ex terra uliginem. Atque haec actio cum animalis non sit ted naturaliS, haud aliter inanimalibus quam in plantis perficitur Ventriculi

autem

309쪽

A Ru A. os autem inanitionem sequitur lactionis senasus,quem animalis appetentia hoc est fames sequitur .Primum igitur,ut idem autorio cet,antecedit inanitIO quam sequitur naturalis appetentia demde ventriculi stactio, postea suctionis sensus: tande vero arvina sis appetentia. Porro autem facultatem qua cibi penuriam sentimus, ventriculo indidit natura,vt ad cibu capessendum animas exciUtaret. Reliquae autem partes Um semper praesentem cibum nabeant quem attrahisit, ad instar plantarum quae per radices terrae uliginem attrahunt,hac sentiendi vi caret. Solus autem venter cibi penuriam sentit,vianimal ad cibum,ut dixi,excitet. A cerebro

enim natura ortos neruo duo in os ventris

transmisit, per mos sentiendi vim recipit Famem auget ventries frigus, ut quod illius substantiam stringat prematque,& premendo inanit Impedit vero ac minuit hanc cautor . Solidasentin partes laxat ac soluit proinde ad attrahendum ventrem reddit imhabiliorem . Humidam quoque substan. tiam liquat, ac spatia vacua replet. Ita cali-Adus venter minta appetit quam concoquit.

Quod si tantus calor esset, ut robur omni noso lueret, non solum non appeteret, sest&male concoqueret: vitii in calidaten pons constitutione.

310쪽

Calliis eum cibis ac potioni, Maai det meque a frigidis noxam ullam accis

piis modice ipsi urum

Calidum cibum potum no solum quire ipsa,sed facultate substantiaq; talis sit, intelligit Galenus:quibus delectari ventretiatura calidum scribit. Unicuique enim pare a natura tributum est, ut quod sibi fami mi e torret u appetat ac attrahat:quod

vero cotrarium inimicuinq; est, repudiet ac expellat. Qualitatis enim contrariae odium quoddam a natura habet, ut Galenus docet,unaquaeque corporis pars Itaq; cibis potionibus calidis, alidus veter tanqua sibi amicisseq; tuetibus ac conseruatibus deleactatur. Neq; tamen a trigidis laeditur, si moderatus sit usus. Subitas enim vehementesque mutationes natura non sustinet. Ita que si ad mediocritatem reducere calorem velis, utendum est frigidis,tanto quide eccessu, quantum ab ipsa mediocritate calor recedit. Idque moderate fieri debet. noce , neque astatim , neque initio statim tam frigida offerenda tunt, quam calidus venteres sed mitiora primum, deinde vehementiora, paulatim vires eorum augendo.Atque sic mutationem nanc natura sine

ullamolestia feret.