장음표시 사용
151쪽
I Ipotest . aut minui, iisdem pene ex causis, multaqhre inprimis rubri cru ris jactura.
I. II. A globidorvin ruseorum alundantia.
His ex causis aliisque tempframenta nascuntur. Nempe veteres meduci mutuam quamdam elementorum languinis proportionem dari, neque temere posuerunt, etsi nondum per experimenta Constat, quibus num ris ea globulorum seri, particularumque oleos arum, aut ad sal sani ira dialem pronarum portio exprimatur, quae legitima qui si, optimae valetudini pro exemplari sit. Facile vero intelligitur, si aliquod horum et cmentorum pro rLliquorum portione superet, etiam totius corporis temperiem fit ri. quae hactenus ab optimo habitu recedat. Valde vero discrimen augeri evidenter apparet, si in alio homine aqua abundaverit, in alio globulorum Vis, aut partis, quae ad ignem urinosa fit. Ergo globulorum rubrorum numerus, uti in diversis animalium generibus, ita in hominibus diversis alius, & alius esse potest. Si eorum ad aquam major ratio fuerit q , ruberrimus sanguinis color erit, majorque densitia', pcnduSque specificum, Athleticus inde habitus Η i P po c R TIS r nascitur, quem pi ssimus cum sanguineo temperis mento s) veterum hactenus conparare, ut simus memores, veteres cum ea temperie
molle quid. & laxum fibrae genus conjunxisse , quod a globulorum numero non sequitur. Ah eo enim aucto vires cordis totiusque corpo iis auis gentur. I eque plet hora est, ea enim vox nimiam totus languinis, ut ex variis elementis mistus est , copiam ponit . quae risistentiona vasorum superet, eademque distendat. E id cratisi. n um erae Flethc iae exin plum in iis anima abus t) rt petimus , qtae plus sanguinis ex alidiim b stiatim incisis arteriis. admiserunt, quam amficiant, aut Vpsis suis ubique nimia distentione poterant recipere. Varia inde s3n ric mi ta passa sunt v , S cor. venaeque languine distentae suerunt u' , Li I ini u S lai Gui, et uni pei urb
152쪽
nam erumperet, quae mala eo superfluo sanguine per incisam venam emisso sublata sunt π . Sed etiam in homine vasorum nimis sanguine pi norum , & subitarum inde mortium, exempla habemus F : neque ahrutis animalibus id vitium abest, quando aut nimium laute g pasta fuerunt, aut vasorum resistentia per sanguinis missiones fracta fuit a . Posse vero in iisdem vasis & multum rubri sanguinis contineri & parum, per experimenta ostendi b .
g. IIL A particularium ubertate, quae ad urinosam naturam tendunt.
Si vero in sanguine eae particulae abundaverint, quae ad ignem urinOsam c indolem induunt, tunc utique id temperamentum producitur, quod veteres cholericum vocarunt. Potuit ea intemperies ab ipsis paremtibus congenita dominari: poterit ex alimentis nimis carnosis nasci. Idem enim omnibus animalibus ferocibus, deque praeda viventibus, temperamentum est. acerrima bilis d , sudor olidus e , faeces alvi intolera
ma, quae omnia humorum ad urinosam indolem degenerantium evidentia signa sunt. Tanta vero volatilis naturae vis una eminet, ut sanguis cholericorum hominum intra 24 horam totus eXhalet, & lamellas siccas relinquat i . Conjunguntur autem hac cum cacochymia, capilli saepe rufi it , carnes durae, compactae siccaeque, macilentia, cor magnum i , pulsus
ram iaciunt, ct necessitatem riovete ni issionis sanguinis airgent G. v. S w IE T E U 1. l. P. 13. BOND of the nishmare P. τε. χτ. Plethoracae seminae maximas haemori hagias facile tolerant S C Η - Ε Η κ E P. 2δ. b Seeona mem. sur is moris. siet Exp. 7o. 77. 92. Comparati cum I. sI. 92.9s. I 83. ce Vallos sΕΗs 'times de Trev - 17 9. m. nov. d Ostendetur, naedicatam bilem a rapacibus animalibus repeti. c e Sudor olidus Athletae carne caprilla unice, Palli apud veteres celebris est. cI A colore diverso reticuli mucosi subcutanei sigila temperameutorum simili Rus.
153쪽
pulsus valens & ceIer, robur etiam in minori corpore summum, & eX propriarum virium Conscientia nata audacia. & ira, omnia nempe , quae Ocholericis hominibus vetulti medici scripserunt. Tartari unice carnes amant, herb isque contemnunt, destinata hestiis pabula rn : iidem apprime seroces sunt & crudeles n . Solebat BoERMA Avius de homine narrare, qui ex compacto solis perdicibus victitare coactus, neque eam vitae rationem ferre potuit, neque eam morum humanitatem Conservavit, quae ipsi propria fuerat. Satis ego memini. summam a viperarum usu impatientiam me observasse Contra mite Brachmanum ingenium & Indorum, solo cibo vegetabili vitam sustentantium. & similis animalium heris bivororum placidior indoles, denique summa debilitas, quae ex victu vegetabili homini gravis supervenit, satis ostendunt o γ , quanta rationiis vivendi in temperamento definiendo potentia sit. Similia sere victus carnosi producunt caelum aestuosum, vita labore exercitata, venatio, spirituosi potus copia, febris denique , quae omnem eam acrimoniam, urinaeque & sudoris istorem , & conjunctum vigorem musculorum cordisque lummum subito generat. In phlegmaticis hominiabus ipse variolarum prior status alacritatem & actuosam indolem gene,
Sed neque contrarium temperamentum quidquam habet obscuritatis in quo ratio globulorum rubrorum. & salsuginis ad aquam nimis modica est. Una vis densabilis sanguinis minor est, & rubor, & calor minuuntur. Porro in toto corpore, inque ipso pariter corde, fibrarum minus eohaerentium, aqua inebriatarum, mollium, laxitas. ad corporis motum inertia, cor parvum, pulsus parvus. & mollis, venosi cruoris tarditas, hinc vaporum ad cor reductum stagnatio, cellul Oste telae aquosus tumor . sudor, urina, aqua, ciborum degeneratio in eam corruptionem, ad quam
sponte tendunt, flatus . &c. In pauperibus solo victu vegetabili utentibus tinguis flavus sere&absque rubore p )Ηaec
154쪽
Haec omnia & sponte sua in hominibus ita natis dominantur, & variis modis in corpora humana introduci possunt, quae nondum a mediocritate recesserunt. Quies corporis, cibus vegetabilis lacteus, somnus nimius, longo usu ad eam temperiem ducunt, subito vero virium quaecunque Vehementior exhausti O , sive ea a praegresso valido morbo nata sit, sive a sanguinis rubri quacunque jactura. Innumerabilibus exemplis constitit, sero omnino, aut nunquam. legitimam globulorum copiam reparari, si quando lubita eorum nimiaque evacuatio acciderit. PAULI NA, Senecae celebrata uxor. cum de venis incisis magnam sanguinis vim emisillet, a
NERONE vivere coacta. nunquam per totam vitam genarum nativum ruborem recuperavit, neque Achilles G AssΕRus q), cum ex dente avulso plurimum cruoris amisit Iet. Sed etiam a spontaneis sanguinis eu cuationibus r . a narium haemorrhagia, quod exemplum coram Video,
a nimiis demum de vena sanguinis missionibus it , etiam ab unica N), sed ab normi, evacuatione, etiam in validissimis animalibus, & ab aqu sis morbis I alienissimis. g. V. Temperamenta Veterum. Quae hactenus proposuimus, satis cum veteris scholae et placitis con Veniunt, non perinde, quin dicenda supersunt. Schola nempe Galenu
ι Iul. Osrai dela METTR in aetiores de mederi f. 2 o. De hydrope pericardii I quitur. v Hr P voca prorbet. L. II. D. XI. S T D Ε Η Η Α Μ de Θἀrope , G A L E N U s meth. med. L. XII. addito exemplo. I De. Wr PFER, RAULIN des variat. de fair, P. I 4. SC. x Cum quinque librae sanguinis sano homi si detractae fuissent m E P ν E R de apoplex. P. I et s. 5 In cane experimentum fecit niderieus HopΜANN de elasticit. I r. p. II. - a sanguis, pituita, bilis duplex Princeps auctor est scriptor libra de uatura b minis , qui exstat inter hippocraticos. & alterius etiam libri---ωα auctor , qui PAriater inter hippocraticos est. Inde Ropus eam sententiam leuitat de appellas. pa t. P. I. 44. edit. C L IN c u , aliique passim dogmatici.
155쪽
SECT IV. PARTIUM PROPORTIO &c. 1 s
ca a ad quatuor elementa , quatuor etiam in sanguine humores pota rat, qui elementis responderent. Ergo medici sanguinis in varios humo res secessionem contemplati, quae sponte fit, bilem tu sanguine, a flavo
colore, dixerunt aquam eam, quae placentae sanguineae innatat, quamque serum dicimus , quam eamdem in proprio suo receptaculo meraciorem , serio bilis nomen mereri tenebant. Porro O grιinem vocarunt, qui suo se rubore prodit, & quem peculiariter cruorem diximus. Aquam , qua ' praecipuum utique & sanguinis, & aliorum humorum animati corporis elamentum est , phlegmatis nomine designaverunt. Denique , ne deesset humor, qui terrae inter elementa responderet, atram bilem inter sanguinis praecipuas partes admiserunt, trimus nempe coloratam illam sanguinis sentinam , quae vasculi fundum contingit. quo cruor continetur , cujusmodi etiam materiem vomitu rejici Viderunt, & quo nomine recentiorum
medicorum aliqui eum sanguinem dignum judicant , qui diu in vasis corporis humani stagnavit b . Hanc super theoriam pene totam pathol
giam. & curationem demum morborum aedificaverunt, & alia medicamenta assirmaverunt flavam bilem . alia atram educere : esse etiam quae phlegina peculiariter eXpurgent.
Nunc ex ejusmodi quatuor humoribus sanguidem ajebant temperari . iustamque omnium principiorum commistionem perseelissimum temperamen tum essicere ; si vero aut sanguis supra legitimam suam quasi dosin abundaret , sive bilis . sive terra , atrave bilis , sive phlegma , quatuor tunc simplicia, & praecipua temperamenta ajebant oriri, a bilis abundantia cholericum, ab aquae ubertate phlegmaticum , a sanguinis aucta po: tione languineum, & denique a copia atrae bilis melancholicum. Contra haec totius medicinae sundamenta varia equidem, acute satis .
monuerat J. Baptisa HELMONTius cci , ut tamen medici clanculum veteris scholae placita pergerent amare. Nam MILLIs Ia cc principia spiri.
L. VI. c. 8. aut sere minium quemque a GALENO in HEL NO TI Ure strii torem qui in manus venerit.
156쪽
tum , salem , terram , aquam & oleum facile eo retuleris, A STAR LIAN elementa cf), aquam, principium inflammabile, terramque, ex quorum quidem alia & Ω alia abundantia Ill. hujus viri schola & eadem temper menta restituit, quae GALE Nus posuerat, & perinde ornavit f .
s. VI. Nihil in his temperamentis 'mi es.
Nos contra sinceri ut simus, & unice verum sequamur, continuo via demus , quartum in sanguine principium nullum reperiri. Neque enim viatiose restagnantem sanguinem huc traxisse licet, quando de elementis ci cumflui motique sanguinis sermo est: neque mucosa & mitissima seri pars pro atra bile recipi potest, quam veteres nigram, acidam, cum pulvere effervescentem . in liene ajebant habitare, etsi iidem veteres pituitae nomine melancholicum humorem nonnunquam insigniverunt. Nullo enim modo vel eminus probabile est, in vere melancholicis hominibus, aut pituitam hundare , aut pituitae ubertatem cum terrei principii abundantia consiste. re g , aut vitiose acres humores ch ad atram bilem pertinere. Ita eis nim aut senes omnes melancholicos redderes, nam in iis procul dubio terrae elementum auctum est : aut demum morbosam colluviem . quae morbus est, haberes pro temperie. Pituitae certe ubertas phlegmaticae est intemperiet , quae longissime a melancholica distat. Atram vero imi grumi superficiem ostendemus, a sola inversione rutilum colorem recuperare i . Sed neque reliqua sanguinis principia firma sunt, etsi saniorem sensum sorte admittunt. Serum illud flavum neque amarum est, uti bilis i , neque inflammabile , ut eadem hilis est , quam primum nimia aqua exhalavit. Deinde nimis subtiliter quatuor unice temperamenta facta sunt, quae innumerabilia sint , ut cuique homini fere suum sit. Absque saltu , continuis gradibus , lentoque ordine . a summa acris & robusti temperamenti violentia, ad imam phlegmaticae intemperiei inertiam descenditur. h . Conscii veri dudum veteres composita ex principibus temperamenta excogit runt cum tantam simplicitatem viderent a natura non tolerari.
157쪽
g. VII. Partes frinae temperamenta faciunt.
I 7 Denique, non potest solis in humoribus, ullo modo, temperamentorum primcipium poni. Etsi enim, quae ex victu sequitur certi elementi abundantia, hactenus ostendit h, non debere humores ab hac contemplatione excludi, certum est tamen , humorum , quam vocant coctionem, sanguinisque adeo salubrem constitutionem, & salium & oleorum demum ubertatem , a motu peristallico , a cordis m emcacia, a celeriori vel lento circuitu, aque solidis partibus Praecipue pendere; ut a firmarum partium labrica, non a fluidis humoribus pendet, diversissimorum salium oleorumque ex diversis seminibus de eadem terra nutritis, in adulta planta dominium. Non est hujus loci, haec ex ipsis principiis demonstrare, paucis interim liceat verbis exposuisse, a robore partium solidarum n aque ingenio irritabili, majori utroque aut
diminuto , causas temperamentorum fere pendere , eaque principia praecedere ea, quae ex victu possunt supervenire, humorum discrimina. Robur partium solidarum & conjuncta natura irritabilis temperamentum choleti cum facit : robur absque irritabili indole temperamentum baeotictim , Ira dratum , rusticum , parum dictum medicis , aque phlegmatico penitus diversum , pariter quidem insensiile, sed una firmum, & suo robore stans ea melancholica intemperie perinde alienum , quod irritabilitate sua excedat. Ergo indoles solidarum partium apprime irritabilis , cum debulitate , melancholicum , hystericum . & hypochondriacum temperamentum constituit: debilitas denique non irri abilis, id quod phlegmaticum vo
Non adeo a fluidis partibus, aut a victu , quam a congenito stamine temperamenta pendere multa demonstrant. Idem homo , cum diversissimo victu, vegetabili , & animali, mores suos & vitia dotesque suae temperiei Conservat, quod ipse in me aut omni carnium victu, aut vino abstinente,
temperAmenta derivat. CL IAAN NUPlo g. P. 124. n Minime dissentiunt Cl. viri OmVim ST AKL ibi . mes. P. 3ca. de in hisor. temp. Josephus L iE UT AUD p siolog. p. 6 I. Franciscis Q U E s N a V oeconom ωιiω. T. III. P. 444. L o R R TI. c. p. 64 &C. quin tonus de partium firmamina robur ad temperamenta pluriamum conserant. Neque Iss. Ρ R. EC E P T O si a s fibra debilis est laxa alio res icit. Magis vitam, & sere unice, ut partes firmas methodica secta Iespexit, & Diq3er Georgius B ac Livus de fibra motrice v rho a P. 13. inque Praxi celeberrimus naudicus ri odorm T a o H-
158쪽
aut iisdem vicἰssim uso expertus sum. Insantes eodem lacte nutriti, nulla in victu diversitate, alii impatientes & iracundi, alii blandi sunt aut somno lenti , & diversa temperamenta prius demonstrant, quam a victu causisque exterioribus aliqua humorum diversitas accesserit. Qui magnas per haemorrha-gias , aut vehementes salivationes humores suos pene omnes amiserunt, novisque succis regeneratis vivunt, idem temperamentum recuperanti Diversae plantae ex eadem terra, aut ab aquae communi alimento. diversissimos succos non dubie ideo sibi praeparant, quod primigenium firmarum partium fabricam aliam , aliamque habeanti Cum sanguine vitulino , aut de vervece infuso non unus homo , tamquam suo vixit. neque suos mores, etiam penitus singulares , mutavit ,cum tamen alienos ab humano sanguine vitulinos humores videt
tui in intima recepisse Ο . Sed etiam aegre aliqua per analysin diversitas hominis inter sanguinem aut ovis, bovis, & leporis, aut ovillum inter & gallinaceum cp , aut oculo & microscopio, aut chemica analysi adparet q) ,
Cum tamen & horum animalium moles atque temperamenta, & hominum proculdubio ab istis bestiis mores & indoles, longe recedant , neque ullo modo iracundo animali , cum timidissima ove conveniati Cerebrum etiam humanum, & cerebrum ex animale sumtum eadem sere elementa in analysi suppeditant cr . Quare etiam, ut olim adtigimus, HE LAEON TI u s monuit s , inter ducentas analyses sanguinis de diversissimis hominibus emissi vix discrimen adparere. Sed etiam occisa a veneno americano animalia nullum degenerationis
in sanguine vestigium habent cs & aut ab opto s . Et minimae quaeque circumstantiae phaenomena diversa reddunt, quibus plurimum tribuitur s &sanguis in sanissimo homine vitiosus , inque morbis pulcherrimus adparuit s . Adeo ii quidem medici, qui ex sanguine de vena emisso
natU o Arthur C o G a homo paulum calidi cerebri Philof T vf. n. 18. B I R C R. T. II. p. m. aliusque etiam stultior, gallus D E N Y s Letire ι. P. I . Phil. Trans. n. a T. 32. Sed etiam animalia ex diversssimae indolis bestiis communicato sanguine vixerunt, suos-ques mores temierunt. Cons. L. IIL p. 23s. Nolim LowERr &HANNxs historiis uti, qui ipso iure carnium, loco sanguinis Per vasa circumeunte , hominem viω- talle reliquerunt. ν Ant. de II TYDE OM. 8'.
159쪽
ΕCI: IAE PARTIUM PROPORTIO Aci
naturam & pericula morborum rectius credunt praesagiri posse, quam expulsu aliisve signis vulgo receptis, merito monendi sunt, ne tam sibi iahis principiis placeam ct , s. VIII. Globudorum rubrorum utilitas. Quid quaeque sanguinis portio corpori animato boni praestet, sequit
ut exquiramus. Globulorum utilitas diverso modo sumi potest : uti vel deusitatem sanguini impertiunt , vel rotundam figuram sibi propriam acceperunt , aut ferri participes sunt. Absque densitate sanguinis firma valetudo consistere nequit u). Facile intelligitur , ex densiori succo densiorem &fortiorem fibram generari: sacile intelligitur , densiorem sanguinem majoricum robore a corde propelli, & maeandros vasculorum minimorum melius superari, Cum aqua vasis capillaribus distendendis non lassiciat, ut omnino ea collabi necesse sit, quam primum a sola aqua replentur κ . Si cadaveris vasa sebo repleta, & alia terebinthinae oleo turgida, comparaveris, quae e dem vi repleta fuerunt, cylindrica illa reperies, haec plana. ut vim diste dentem sebi cum cylindro , vim distendentem olei cum plano comparare queas. Solum densissimum argentum vivum anfractus epididymidis superat .viamque in testem internum sibi aperit : aqua aliive liquores nulla vi , quae aeque fortis sit ac illa , quae mercurium impellit. eo pos uni promoveri. Nempe eadem semper vi cordis posita , momentum sanguinis cum ejus de Ttate cresciti Creditum est, etiam ) cor melius a densiori sanguine sti. mulari, cum procul dubio fibrae cordis internae profundius a ponderosiori se guine emoveantur, & canis dispereat g , quando ab impulsa aqua sanguis nunc valde diluitur. Monuimus G ) quidem alias aquam, & imprimis leviassimum aerem , cor efficacissime ad motum stimulare deinde cor vehementer agitari, & omnium maxima irritabili vi pollere, quando nondum quidquam rubri adparet b I Non ideo repugnaverim, sanguinem melius
quam aqua , cor irritare , siquidem cum aqua , & aquoso sanguinae T 3 vis
160쪽
vis laxans , & irritationes consopiens conjungitur. Si vero & densior sanguis pondus majus repraesentat, & cor celerius ab ejusmodi sanguine stimulatum contrahitur , sequitur ut duplici ex causa vis augeatur, qua humores impelluntur. Hinc , ut interim hanc adnotationem praemittamus, C lor cum densitate sanguinis increscit, & cum aquosa ejus tenuitate ita minuitur , ut aquosus cruor, etiam Vehementer motus, calorem non parem generet d), aquae exemplo , quae celerrimo motu levissime intepescit .& seminarum teneriorum , quas neque hystericae convulsiones, neque febres ad eum gradum calefaciunt, qui in sano agricola nascitur. Denique summa den fitatis in sanguine praerogativa est, ut in rubro v sorum systemate maneat se . A quosa enim pars sanguinis de arterus in cellulosam telam fugit, & inania vasa deserit, inque cavernulis cachectica re. itagnat ; ea, etsi non sola , ratio est , quare hydrops ex sanguinis rubri imminuta portione superveniat. Vena enim incisa , aut arteriola aperta prumum certe rubrum cruorem emittit, qui vulneri proximus sit; tenuiores vero humores, ut longe a vulnere remoti, lentiusque circumacti, non perinde ad sedem minus resistentem confluunt, neque pari proportione effunduntur ce' . Hinc a frequente venae incisione , aut haemorrhagia , in vasis tenuis & aquosus sanguis superest f), ut in me ipso , post plurimum de nare antissum sanguinena expertus sum. Verum si major nunc humoris tenuioris copia tu Vasis rubris est , non potest ea in vasis rubris retineri, nimis enim facilis calidae aquae ex arteriis in cellulosum habitum exitus eae Hoc maximum
vitium est glutinis g de filuto pisce, aut Husone cocti , quando in vasa cadaveris calidum inpellitur; continuo enim in cestulosam telam de vasis fugit, quae male plena relinquit. Inde fugiente in cellulosas telas aqua sanguinis , etsi etiam aliae rationes sunt , a cachexia promtus in hydropem h) transitus, potaque uberrime aqua continuo in corporis habitu emui ditur. Sanguinis autem rubri globuli eam ad poros quoscunque exha, lantes mensuram nacti sunt, ut in sani hominis vasis maneant, nisii vis ma- Or, neque cum naturae legibus consentiens , eos poros dilataverit, ut in v la