장음표시 사용
311쪽
Libri Moi Testamenti sunt Oare altithentici, non autem sumOSiti. Prob. Illi libri sunt vera authentici, qui t-ditione constanti et universali, iis auctoribus ab In tio tribuuntur, quorum nomina inscribuntur, alioquin, ut evidens est, nihil iam in iactis historicis inconcussum remanebit; porro libri No- Testamenti traditione universali ab initio tribui Sunt iis quorum nomine inseribuntur. In id eouSentiunt ea tholici, haeretici et Pagani. I' Catholici in quorum eoelestis isti lihel sub nomine. Post lorum legebantur. ,, Percurre ecclesias, i H quit Tertuli. apud quas ipsae authent eae Ii
is terae apostolorum recitantur. ,, Eos Citant au
ctoris plurimi, etiam in I et II saeeulo 3 eOS VR-rio idiomate retulit in Hexaptis Origenes; eOS Rfalsis per regulas critices diserevit Eusebius, etc. a' Haeretici qui numquam eos esse authenticos negarunt , quamvis eorum plurimi intererat, cum iis testimonia ex his desumpta objiciebantur; Sed Se npostolorum emendatores iactitabant, ex Iren. v. haer. lib. III, ea . 5. ; quin imo doctrinam Suam per eorum auctoritatem firmabant, ut
videre est apud Iren. lib. I, ωρ. 8 ee 9 . Tertul. Praescr*t., caρ. 38 et 40 ; Ephip. haer. 33 λ. 3' Etiam pagani, Celsus, Ρorphirius, Julianus, qui nullo modo negant, imo supponunt librorum
Sacrorum auctoritatem quam tantopere eorum intererat negare; plura commemorant quas se ex K.
bris discipulorum Christi exempere' confitentur; expresseque nominat Paulum, Μathaeum, Marcum, Lucam et Joannem , ipsa Iulianus, tam. quam Librorum Sacrorum auetores; ergo uni versali constantique traditione tribuuntur. eth. unde sic sol Ita cum energia concludit dia mi sint o L' autenticita det a vo testam euio e Pro
312쪽
, , vata dalle consessioni e dalle stosse obbiezio, , ni dei pagani, che hanno impreso a consuta - . , re la religione cristiana; essa h pro vata dallari condolia e dalla dot teicia degli antichi e retici, ., de ' quali gli uni riceve vano te nostre scrit tuis re, e gli altri non ricusa vano di ammetterte , M Seu non perchh sacevan eglino professione di,, spregiare gli apostoli, eho ne Ii crede vano nu- tori; ella e pro vala dat suceessori immediati,, degli apostoli, i quali hanno citato pel magi, glor numero illibri dei nuovo testamento co- is me formanti parte della scrit tura sacra; sinaΙ- .mente e pro vata dati' antica tradigione , co- ,,'Staute ed unanime di tuite te chiese cristia-
, , ne. Quat catena , quale moltitudine di te- , , Stimoni, e quai testimoni I Dei cristiani im- , , Pegnati dat pili vivo iutoresso, l' interesse deli'
is re si rivestisse des nome o deli' autorita di una postolo di Gesu Cristo; degli eretici proscrit - ti, scomunicati dalla chiesa, eiche in ahhan - , , donaria, si portano sqco Ioro i libri che vi
is pendo, Ssigurando Ia sua dot trina , Ia sua mo- , , rale,ed ii suo culto, non aventi piu altro dix, comune eou esso let, tranne que 'libri si essi ,
is nesimo, altonii a pro Ritare di tuiti lor a uva - ,, taggi , versati uella lettura de' nostri santi li- , , bri, on de sanno essi i I subbi et to do' loro mo t. , , teggi, donde traggono Ie opposieci dissicotta ;, , collocati alla sorgente de 'satti clie possono dis-
313쪽
sPEeIAtys. 3 Et vero quonam tempore potuissent IIII Iibri ab aliquo imposiore supponi Z Numquid ante mortem apostolorum Sed quis id tentare ausus suisset y Nonne rem tanti momenti cognovissent apostoli, cum ecclesias ipsi inviserent, aut discipu-Ios ad eas mitterent 7 Non si contra lauiusmodi fraudem reelamavissent, qua decepti fuissent homines immensis laboribus a so conversit Aliunde magis apud christianos noti erant apostolorum mores, doctrina,'vigilantia ψ Zelus, Sententiae et Praedicationum stylus et maletin, quam ut fallinquis ausus suerit, et potuerit aliis illudere sal-Bis scriptis, et narrationibus sub apostolorum n mine promulgratis. Numquid post,mortem' ap stolorum Z Sed quomodo decipi potuissent christiani superstites Z Quomodo credidissent eccIesiae se epistolas ab apostolis accepisse, et Earum authographa praere manibus hahere, ut refert Terintuli., si post mortemolliorum confictae fuissent Libri in quibus continetur Christi doctrina ejus inque miracula, non poduissent a christianis ignorari ,i Praesertim eum publice in ecclesiis legeren tur, necusub nomine Dominum illustrium, qu rum scripta ignota non fuissent. singi et supponi quin fraus statim de te ta suerit. Ergo libri illi sunt authentici. . .3a 3 cm n unni :d ι mo/nT i/o 6 8 dii HI ,
Libri nori ristamenti non fuerunt quoad'.
quoad substantiam adulleuati-, id eontigisset vel vel te i apostolorum , vel f sequentibus; atqui neuteum .mei potest , eis et P quidem non aetate BP in ornm : reclamassent enim apostoli et simus' ab iis eruditi ν qui somme venerabant
quidquid ab sis aeceperant in Aliu s quis ade' impudens esse potuisset, ut ia. avstas fuerit Z aq
314쪽
Non aetatibus subsequentibus ri tunc enim erant exemplaria propeγinfinita per totum Orbem SPar. nanibus versabantur, ubi δnis et spei suae sundamentum habebantur , ae proinde reclamatum fuisset undique.
Prob. u.' Si suissent adulterati, vel a judaeis, vel a paganis, vel a christia uis; atqui nihil ho
rum dici potest. r.' Non a Judaeis adulterari potuerunt, tum quia obstitissent christiani, tum quia sustulissent, ut evidens est, qua i in iis re periuntur Suae genti indecora, et doctrinae eon. traria ; tum quia non omnia habere potuerunt exemplaria. a.' Nori a paganis, et propter eas μdem rationes. 3.st Non a christianis, tum quia non potuerunt omnes in id consentire , adeo ut in omnibus regionibus eadem suerit adulteratio, nemine reclamante, et nullis omnino ne aposta tis quidem revolantibus; lum quia eos magis V Enerabantur quam ut voluerint adulterare, ut ex variis patet exemplis , praecipueque ex damna tione traditorum qui, ministi ede ut ES, EOS Paga nis tradebant; tum quia non habere potuerunt variarum: Seclarum omnia exemplaria; tum etiam quia, si id catholici se issent, reclamaSSent hae
retici, et vice versa. Ergo, etc. ilo . In libris Novi Testamenti innumerae Sunt variantes, adeo ut striginta millia recensuerit Mil. lius in sua editione; ergo fuerunt adulterati.
stantia, siquidem in omnibus eodicibus eadem dogmata, eadem miracula reperiuntur. E egliri mea vero, inquit de MontaZet, ehe sotio dap- , , pertuito gli stessi dogmi,ὲ la stessa morale, Ieis stesSe Predigioni, te stesse Promesse, to Stes- , , Somandamento di storia, cheida tutii i mano.
seritii, da tui te te versioni, da tulit i libri ,
, , Ne ri Sulla ρ ognora Iaime desima scis tanga, las, modes ima legislagione, la medes ima legge,;, Za.' Illae variantes probant integritatem Libro omnibus tamquam religio
315쪽
rum Sacrorum, nedum infirment, nam mullitudo variantium fluit necessario ex multitudine ex em piarium et versionum 9 atqui eo certior est integritas libri cujusdam, . quo Plura Sunt eTemplaria, in levibus tantum discrepantia, siquidem eo difficilior fuit adulteratio . - 3-ο Variantes illae nihil aliud sunt, ut plurimum , quam .ccentuum,icomarum , litterarum , Particularum, aut verborum, sFnonymorum di Dierentiae, quae ex innumeris versionibus, codicibus, manuscriptis proveniunt; viI mirum est igitur eas tanto numero reperiri. Nonne eadem et multo plures reperiuntur in libris profanis, quamvis nullaa sint aut paucae eorum verSiones, Et manu scripti multo pauciores, ut annotavit doctissimus Bentley r Attamen non ideo adulterati
Prob. IIs testibus at hIstoHeis fides omnimodo adhibenda est, quos eertissime ConSint nee deceptos fuisse nec deceptores; atqui seriptores Novi Testamenti constat nee, Ete. , r. non suis. sa deceptos. Quomodo enim multi homines, quorum sapientia in scriptis et orbis conversione satis demonstratur, potuissent decipi circa saeta obria, Favia, per tres annos frequenter et Pu-hlice repetita 8 , , Non oeeor vano cho degli oe- ,, ubi, inquit da Volsin, per sapere se G. C. , , avea Fuarito malattia δ' ogni specie , se aveab, risuscitato un morio seppellito da tre gi ni, Se con una parota avea ealmato si sorore dei, , mRrosi. Sa con un piceolo numero di pani ed, , aleuni Pesci avea rese satolla'piti migliata diuomini; se dopo la sua morte, era stato violo
316쪽
a, etc. ,,ue ergo conStat non suisse deee pios. a.' Nec deceptores . Hoc enim omnino repu.gnat, Sive attendatur ad ipsos mei testes, sive ad naturam factorum quae referuntur. I.' TesteS
sunt viri rudes et Plebeii, qui sanctam et Subliment doctrinam, mirabiliaque morum Praece Pta , sed tamen Severa, et omnibus praejudiciis et cupiditatibus contraria praedicant; qui stylo simplici et candido, sine ullo animi motu , fa .cta splendidissima Christique mortem et supplicia reserunt; qui sun vitia, suam ignorantiam, Sua S Content nes, ingenue confitentur; qui vel levissimasici eoum sinutias describunt; tempora , loca, numerum testium, personarum nomen deo Signantes; qui vitam integram, ab Onini SuSPI- Cioue alienam, et ipsorum paganorum judicio Etu Pendam , egerunt ; qui omnia vitae commoda Spernebant, nec ullum fructum nullumque Prae mi una in hac vita sperabant , nec inualtera SPerare de mendacio potuissent; qui suum testimo. Dium miraculis claris, apertis et innumeris Confirmarunt ; testes denique , qui labores immen-SOS, innumera pericula, contemptum et infamiam non Tefugiunt, quiu etiam Suum Sanguinem e Rfundere, et crudelem mortem subire non recusant, in confirmationem factorum quae reserunt; Porro qui S unquam crediderit hujusmodi testes in deceptionis suspicionem venire Posset v.' Α-gitur de factis gravissimis, diuturnis, publicis
et rece utibus: de mortuorum resurrectione, de curatione infirmitatum, panum multiplication . et C. , Per tres anDOS Saepius et coram frequenti
multitudine repetitis , in mediis urbibus nuperrime peractis, quorum proinde salsitas etiam a rudioribus potuisset deprehendi ; porro quis uo quam sibi persuadeat aliquos testes ignotos, circa hujusmodi saeta,auniverso orbi illudere potuisse Z Nonne statim reclaniassent ad erduo frau.
317쪽
dem tot Iudaei et pagani, suae quique religioni tot praei adiciis et cupiditatibus addicti rEt vero sit in exemplum resurrectio Christi , omnium miraculorum splendidissimum. Praeteris ruam quod factum istud refertur a testibus quos ecipere noluisse, constat ex iis quae mox diximus de eorum caraeteribus; eertum est insu-Per eos minime potuisse deeipere. Faetum istud erat omnino gravissimum, et ipsius admissa veritate Iudaei necessario dei eidae haberi debuis. Sent; proindeque praemetum illud palam a Christo fuisse nou ignorantes, sepulcrum sedulo custodiri iusserunt; fraus igitur, viso aepulcro, Statim aperte delecta suisset, nisi dicatur apostolos corpus sustulisse. Porro id omnivo repuguat nam . id evenisset vel custodi hus dormientibus, vel iis corruptis, nut vi expulsis, vel per vias Subterraueas; atqui neutrum dici potest: I.R non dormientibus custodientibus, tum quia id de tota cohorte bene diseiplinata et eiecta Supponi non Potest; tum quia non potuisset sigillum frangi et lapis ingens removeri , quin fuissent Strepitu excitati; tum quia linteaminibus detrahendis apostoli tempus non absumpsissent; tum quia custodes graves sati poenas dedissent, nedum Praemium accepissent; tandem quia iam nullum ESSet eorum testimonium, quo Judaei , in hoc
asserendo, inuituntur. γ' Nou corruptis iusto.
dibus ; tum quia sine spe et divitiis erant apostolis tum quia timuissent ne id milites declara. re't I turri quia Iudaei militas et apostolos suppliciis coegissent ut id laterentur, aut Sallem id apostolis obiecissent. 3.v Nou vim adhibendo; tum quia impotentes, Iguavi et perterriti erant
apostoli, nec ullum Diotivum hahere poterant; quis enim sibi persuadeat eos qui Christum viventem metu deseruerant , post ejus mortem mi- Iites ag edi ausos suisser Tum quia statian a Judaeis oh tantum seelus in publicam auctori qtatem supplicio damnati fuissent. 4. Non per
318쪽
vias subterraneas; tum quia non fuisset fractum sigillum nec lapis revolutus; tum quia Superfuissent vestigia; tum quia Strepitus auditi suissent;
tum quia id fieri non potuit unius diei spatio;
tum quia sepulcrumierat tu ru Pe exea alum.
Praeterea Judaeos Publice arguunt apostoli quasi pecuniam militibus dedissent , ut isti assererent corpus Christi, se dormientibus, a discipulis suisse sublatum; illi tamen nihil iuridice reponunt, nullas fieri jubent inquisitiones,
nec apostolos quasi gentis suae calumniatores condemnant , et Praedicantibus iis tantummodo interdicunt ne ultra in nomine Jesu loquantur, adeo iis manifesta erat Christi resurrectio , et impossibilitas eam Serio denegandi. Ergo facto. rum Novi Testamenti veritas omnino inconcus
Id confiteri cogitur ipsemet Bousseau his verbis i , , Direm nol, che 1' istoria del. angelo e, , invenlata a capriccior Ilio amico, non s'inis, , venta cosi ; E i satii di Socrate, di cui niun, , dubita, Son men o attestati di quei di Gesu, , Cristo. In realia, eluti allonianare Ia diffleol- ,, ta Senza diStruggeria. Sarebbe tanto piu in is,, concepi bile, ehe Piu uomini d' accoruo aves. ,, sero formato questo libro , di quello che un, , solo n' abhia tarnito ii soggetto, e I' Evange- , , lo ha dei carat teri di verita si magnifici, si , , SOrPrendenti, Si Perseita inente inimitabili cheo 1' inventore sarebbe piu grande degli eroi , , .c Emil. , tom. I , P. I 79 .
Paareta relationem librorum Novi Testamen. ti . aliam etiam probationem suppeditat constans et unanimis traditio. Certum est enim statim post mortem Christi miracula ejus admissa suis.
e. Circa id unanimes erant Iudaei, catholici,
319쪽
quin etiam pagaui, siquidem de iis loquuntur serii tores sacri, sive in evangeliis, sive in episto- is suis tamquam de rebus certis et ubique notis. Etenim sundamenta erant religionis christia-Nae, proindeque divulgata erant ita uni Verso orbe apud varias gentes quae fidem amplexae erant; Nec converti potuissent tot judaei et pagani, nisi revera haec tamquam indubitata admisissent; et post promulgationem Librorum Sacrorum undique reclamassent, si res in iis contentae novae et incognitae suissent. Hujus praeterea traditionis testes sunt quotquot ab initio exstiterunt in Ecclesia scriptores. Tertullianus, Tatianus, Origenes, Min. Felix, Clemens Alex. , non SO- Ium haec facta reserunt, sed etiam probant, ut omnibus notum est. Judaei ipsimet non negabant, sed ea daemoniis tribuebant, ut constat ex Ter
Cela. lib. I , n. 28 et 38 , et ex diversis locis apud Talnaud. , quae refert Bullet in hist. christ.
ta erant haec miracula , ut curistianos vocarent incantatores et. in Ner. c. I si, et Lucian. dumorict peregr. Hinc Tiberius Christum numero Deorum referre voluit, audita fama miraculorum
eius et visis actis Pilati coae Tert. aρOl. C. 5 . Hinc Alexander Severus Christum coluit ex Lamprid. in Moer. . Praeterea refert Calcidius
visam esse stellam Deum nunciantem, quam S
cuti sunt Chaldaei comm . in Tini. . Phlego
accidisse desectionem solis hora sexta, et terrae .motum anno quarto uoci olympiadis lib. xiii. Chron. . Idem referebant Tallus apud Africanum, lib. xui. hist. , et annales populi romani ex Tert. GPOl. , cap. 2I; et ex Luc. 'ud Eus. , lib. VIII. hist. . Celsus fatetur Christum
in aegyptum abiisse, ibique magiam edoctum fuisse, quod evidenter probat imum miracula Christi non negasse, sed daemoniis tribuisse, ut
320쪽
referre possemus, sed haec evidenter salis prointiant traditiona constanti et universali admissa fuisse facta in iraculosa quae in Evangeliis leguntur. Porro quis tam desipiens esse potest, tam laebes et stupidus, qui dubitet de factis quae tam Constanter et unanimiter ab omni hus, vel iis etiam quorum ea negare intererat, admissa Sunt Quodnam est laetum in tota auliquitate . cujus veritas tam certo et universali testimonio laudetur Z Ipsam et sacta Alexandri et Caesaris, de quibus nemo dubitat, non aeque testata Suut.
Si miraeulis a Christo peraetis fides non adhibeatur, quamvis . tam inconcussis testimoniis innitantur, superest aliud argumentum cui pervi- Cacissima ceciere cogetur obstinatio. Haec enim Lacta necessariam connexionem habent eum alio
indubitato et permanenti, icilicet generis humani conversione. Impossibile est enim religionem praejudiciis et eupiditatibus adversam, humanis Praesidiis destitutam, quinimo modis omnibus im- Pugnatam, per universum orbem celeriter et modo termanenti diffusam sciisse, nisi eertissimis et pro-atissimis signis veritas eius manifestata suerit; a qui religio christiana x' cupiditatibus et praejudiciis erat opposita, siquidem dura et austera tradit praecepta , honorum et honorum contemptum , Injuriarum condonationem , eujuslihel libidinis fugam, etc., et proponit dogmata rationi imperis via, quibus contundebatur philosophorum Superis hia, aestrueta eadebat religio mosaica et cultua Deorum quos urbs mundi domina venerabatur, ut his substitueretur cultus Christi a Judaeisi nominioso supplicio damnati. a' Humanis Pru sidiis erat destituta; sive ex parte praeconum qui rudes et ignari erant, ex infima plebe et gento