장음표시 사용
291쪽
quodam principe tutarentur, quam sibimetipsis derelictos ab aliis opprimi; in qua quidem conventi ocie, quid sit juri naturae oppositum operosum ESset ostendere. Uno verbo, conditionum aequalitas non sequitur ex societate nisi per ac .cidens et propter hominum cupiditates , et aliun de propter honum commune introducta ESt; erisgo nota potest ipsamet inaequalitas , nec propter eam societas vituperari.
O . a.' Societas cupiditatibus praebet originem; ergo etc. Rev. t.' cupiditates ex societale minime nasci , sed potius resea anari. Cupiditates enim ex naturae imperfectione proveniunt, et in ipsis sylvestribus reperiuntur; societas autem aptissimum est fraenum iis coercendis, tum quia melius sua hominem officia edocet, tum quia leges et poenas constituit etiam in hac vita , ut homines
Rev. u.' homines ex ipsa societate occasionem aliquando arripuisse cupiditatibus studiosius indulgendi, indeque nota est animorum mollities, enervatio corporum, effraenataque luxuria; at haec omnia non ex ipsa societatis natura, sed ex ab usu Proveniunt, Si quidem facile concipiturari,itrio; e chiamo catene queir ordine sociale, ehe serve acustodire negli Vomini assembrati in popolo i xeri loro diritu: ma colle flesse sue parole ven ne a consessare, che lasperienga universale, ed ii consenso dei genere umano, vaneontrarj alia sua mia inlesa liberta. Chiunque e hastantemente versato dice un recente Apologista Le Maistre det Papa -h. III. e. 2 ὶ nella stolia deir infelice natura umana, Sache ly uomo in generale se e ridotio ad emere i solato e trop po perverso per vixere in liberi . Esamini elascuno p uomonet proprio cuore, e sentira che douunque si a data a tuitila civile liherta non vi sara me xo di governare gli Vomini assem brati in corpo di nagione senta qualche straordi
nario soccorso Teoremi di Cristiana Politica Volumi l. Boma vel Collesio Urbano pag. 25ο.
292쪽
absque iis omnibus societas; ideoque non ipsa sed homines illa abutentes criminari debent. Nihil sere est quo non abutantur; si ergo rei abusus in rem ipsam refundautur, omnia vituperau
Rest'. 3.' Praeterea status naturae quem fingunt adversarii, pluribus et gravioribus subiacet incommodis , si quidem in illo genus humanum
subsistere non posset, inanes serent hominis sa cultates, frustrarentur ejns propensiones, Dullae fere advenirent juris naturalis uotiones, ut sate tuo ipse Rousseau, non evolveretur humana iu-telligentia, etc., etc. Ergo evidenter Praesere udus est statuS Societatis. Quaest Quaenam ex his ho initium relationi-hus ossicia Sequuntur.
Rev. Ex his relationibus sequitur evidenter alios homines esse sicut nosmetipsos diligendos , Proindeque uou esse iis faciendum quod nobis fieri nollumus . Hinc nullum aliis damnum est inserendum ; si quod autem illatum fuerit, sum in Ina pura resarciri debet; proximo indigenti pro facultatibus subveniendum est , sive subsidiis
animam, Sive eorpus spectantibus. Ex his etiam sequitur bonum commune Prae inserendum esse hono particulari. Hinc omnes animae et corporis dotes, omnia bona, imo et vi-lam nostram in societatis utilitatem impendere 'et tradere debemus. Hinc etiam principibus obedire, eorum auctoritatem Venerari, eorum legibus obtemperare debemus, siquidem id exigit bonum communitatis , et aliunde ipsiusmet Dei ministri sunt, cum omnis potestas Sit a Deo ordinata, etc.
293쪽
DE HOMINIS ERGA DEUM OFFICIIS.
OsricroauM hominis erga Deum eomplexio dieitur religio. Eam definire possumus: ratio eo. 1endi Deum. Fundatur essentialibus hominis ad Deum relationibus , et est veluti quaedam interutrumque instituta societas. Circa religionem in-.quiri potest, I ' utrum necessaria sit aliqua religio Z div Utrum revelari possit aliqva religio 3 3vUtrum aIliqua religio sit revelata Z
PERPLUREs suere insani philosophi , qui religionis Decessitatem aperto explodere non erubuerunt quasi fraenum cupiditatibus incommodum, et coercendae plebiculae tantummodo accomodandum . Nec desunt etiamnum nimis multi qui lianc opinionem, veluti sublimioris ingenii signum , defendere gloriantur. Quos ut refellamus, Meviter ostendemus cultum aliquem Deo deberi, non
omnem religionem aeque spectandam ESSe , et hominem necessario eam quae vera sit inquirere teneri.
PROPOSITIO I. Debetur Deo cultus tum internus, tum externus, Proindeque necessaria est aliqua religio. Prob. Prima pars. Homines tenentur cultum internum Deo reddere, si debeant illum adorare, Rmm, rogare, et illi grates agere; in hoc quippe cultus consistiti porro tenentur homines xv Deum adorare, eum supremum ita nos habeat
dominium, et ab ipso quoad omnia Pendamus ;
294쪽
α88 ETHI Au ' Deum amare, Si quidem summe est amabilis , infinitas complecitur persectiones , et solus potest voluntatem nostram plane satiare; 3V Deum orare, siquidem in summa egestate versamur, et ipse summe beneficus potest uobis ea prae StBre quibus indigemus ; 49 grates ipsi agere , Si quideminime usa ab ipso beneficia recepimusti et lex naturae dictat pro quibuslibet beneficiis grates esse rependenda S; ergo, etc. Aliunde non potuit Deus hominem creare , et Et tarm sublimes concedere facultates, quin sibi siue in Proposuerit; non potuit autem alium sibi Proponere sinem quam gloriam suam; ergo debemus illas iacultates ipsius cultui mancipare .
Praeterea omnes populi tum vetereS , tum recentiores, D cum esse colendum censuerunt , et
illum revera coluerunt: , , sua, inquit Tullius, cuique civitati religio est; Deum qui P Pe natura Venerari novit , nec quisquam est homo qui lege, quae hoc praecipiat, careat pro Flacco .
Porro unanimis ille perpetuusque conSenSus in invictum est veritatis argumentum, cum nou POS. sit aliundo quam a natura provenire, ut jam Sae pius dictum est; ergo , etc. Prob. Secunda pars. Cultus externus ne eSSa.rio nuit.ex cultu interno , siquidem ita compa rati sumus a natura , ut non possimus internos animi Sensus, amorem, reverentiam, etc., Nouexterius manifestare; quis enim non statim in laudes, submissiones, gratique animi expreSSiones erumpat 7 Ergo eo ipso quod exhiberi debeat cultus tuternus , neceSSarius etiam probatur cul
Aliunde cultus externus ita necessarius est ad fovendum internum, ut iste absque illo paulatim deficiat, et mox penitus extinguatur; ita pendet homo a sensibus. Nemo nescit hominem vix absque sensibilibus spiritualia Prosequi, eumque sublaty exteriori veneratione mox internam
negligere; atque hinc principes in terris tanta
295쪽
SPECIALIs α8scura exterioris cujusdam honoris exhibitionem exigunt ; notum est Pariter exteriorem cultus majestatem plurimum tulernos sensus Promovere, ut
ipsi met impii quandoque experiuntur; ergo cuI-
Praeterea si tenemur saeuitates mentis Deo consecrare, cur non pariter corporis sensus in ipsius gloriam adhiberemus, cum pariter eos ab ipso acciperemus 2 Nonne pariter corpus nostrum ipsius gloriae destinatum est Z Ergo debet ei pro suo modo simulari. Et vero, cum alia corpora gloriam enarrant Creatoris, nonne repugnat hominem in his exterioribus laudibus torpere Tandem quisque debet alios in ossiciis religionis exemplo Suo quantum potest confirmare; atque hinc ubique cultus aliquis externus ab omnibus populis exhibitus est. Prob. corollarium; Ergo necessaria est aliqua religio . Etenim vulgo cultus Divinitati exhibitus religio dicitur, et revera rectius definiri nequit quam ratio colendi Deum; ergo si cultus
aliquis debeatur, certum est evidenter aliquam admitti debere religionem . Miunde necessariae quaedam existunt relationes inter Deum et homines, siquidem omnes ab PSo. creati.Sumus, ab ipso pendemus, ab ipso omnia accepimus, Proinaeque omnium est Prancipium et unis; porro relationes illae supponunt evidenter officia quaedam, reverentiam, adorationem, gratum animum, amorem, etc., ex Pa te hominis; exigunt proinde ut omnia quae facimus et habemus ad Deum tamquam ad finem reseramus, ut Dionibus Patet; ergo, etc. Et vero, si quaedam sunt Osficia rerum essen
sis. sundata, aliqua morum Principia evidentia , ut jam probavimus, quodnam i officium strictius esse potest quam Numinis veneratior Quodnam principium evidentius quam istud: Deus est religione eolendus Ita omnium mentibus innote-
296쪽
quin stimulos experiatur conscientiae , et quasi Q clomesticis furiis agitetur ; unde autem illi stimuli, tam invicti et tam universales, nisi ossicia hace, homini penitus necessaria sentia tur ZPraeterea constat semper et ab omnibus populis admissam esse velati necessariam aliquam religionem , Nee ullam unquam gentem Tepertam fuisse, quae licite ab omni cultu abstinere POS- Se crediderit; porro consensus ille universalis in invictum in re hujusmodi veritatis argumentum
Te Putandum eSt, cum a causis erroris provenire nequeat; ergo , etC. Taudem certum est nec societatem ullam, nee gentis humanum absque celigione subsistere POS-Fe, ut jam constat ex die is ubi de atheismo :,. Omnis humanae societalis fundamenta convellit, ait Plato, qui religionem convellit, , . Ergo Necessaria est omnino aliqua religio. O . et ' Cultus hominis prorsus Deo indignus est , et aliundo minime Deus eo indiget; ergo nullus omnino debetur. I GP. i' Cultum non osse Deo indignum, Siquidem ab immutabili ordine exigitur, et nouPotest auserri quin statim sinis a Deo in lentus necessario frustretur, et violentur relationes ES. sentiales ab ipso institutae. Quid enim magis inordinatum fingi potest, quam creatura rationalis persectissimis donata facultatibus , omnibus donis a Deo cumulata, qua emnumquam tamen Ilaec omnia ad illum reserrct, et nulla dependentiae, amoris, gratitudinis testimonia exhiberet pQuinimo indignum Deo esset propter aliud quam Propter se homines creavisse , iisque suas dedisse facultates; si autem id propter se secerit Deus, debet evidenter homo huic fini corrospondere, ita Iaudem ejus cultu quodam scipsum impendendo. Resp. α' Cultu quidem non indigere Deum, sibique omnino sufficere; attamen si creaturas Produxerit rationales, exigit sapientia ut cultum
oliquem Praecipiat, siquidem PO5tulat ordo ua-
297쪽
turalis ut omnia ad ipsum reserantur, cum ab ipso omnia procedant ; idque satis patet ex di iis . Sic mundo non indigebat , et tamen tio a potuit illumi creare propter aliud quam gloriam
Obj. α' Deus intimos cordis sensus intuetur aergo non opus est cultu externo. Rem. Neg. cons. Nota enim cultus exterior ne
CeSsarius est ut pateat internus, Sed Iu quia Se quitur ex cultu in tertio, cum ipsim et impii ita periculis Deum externe invocare natura Cogata tur ; a' quia Necessarius est promovendis allectibus internis; 30 quia etiam corporis famulatum Deo debemus ; 4v quia debemus alios exemplis ad Deum honorandum promovere: in hoc enim praecipue debet charitas exerceri; et C.
Caeterum notandum estiuos cultum meret ex ternum non exigere; necessario enim conjungi de
hei cultui interno, ut acceptus sit; alioqui, a Dum Esset religionis simulacrum, quod sano Deo Placere non posset . Si autem huic conjungatur, tunc omnino acceptabilis est, cumi optimae sit actus virtutis, et huic etiam consirmandae insero viat . PROPOSITIO II. Unica est νera et necessaria religio, Proinde*ue non Potest homo quamcumque Doluerit indi ferenter admitters; nec circa relιgioncm Scrise indifferentem OStendere.
Prob. yr . Roligio laudatur in relationibus
Tio exstant inter Deum et homines , ex iisquctivatur 3 porro relationes illas ubique et apud Omnes eaedem sunt; ergo eadem esse debet apud omnes religio. Eti vere religio Deum necessario habet auctorem, cum relationes illas instituerit, unde suit ipsa; ergo unica esse debet. Aliunde eadem est et unica veritas apud omnes, ut ter tu evideua eat 3 ergo duplex elis nequit Fera re
298쪽
lii io: Hinc ipsemet Rousseau: is Fra tante religioni disserenti, che si proscrivono e Si ESctu douo a vicenda ,runa Sol tanto e la huOua.. , , Si autem unica est vera religio, etiam haec ipsa amplecti debet, siquidem aliqua necesSariaiest,
Ρraeterea si multiplex admitti posset religio,
sequeretur I ' unumquemque POSSe quodcumque voluerit tu materia religionis sentire, ideoque mox unam , mox aliam Sequi, ac proinde nihil in ea fixum et determinatum esse; uv homini quaedam esse erga Deum varia oppositaque onscia , imo et haec ad arbitrium mutari POSSE , Prout varia esset aut mutaretur religio; 30 Deum B pprobare varia contrariaque dogmata, proin le-que errorem et mendacium; porro haesi
Plane repugnant; ergo unica est religio Vide priorem et eximiam partem operis , cui titulus .
Ex dictis manifeste sequitur hominem non POS- se circa religionem indisserentem esse . Religio enim medium est unicum et necessarium quo sinem Suum homo Possit:obtinere, proindeque ex ejus observatione pendet aeterna omnium Hestio, natio, alioquin mini ine necessaria dici posset. Si ergo unica tantum vera Sit, quisquis eam negligit, Dei voluntatem contemuit, ipsius ordinationi resistit, ideoque sese exponit suppliciis
quae impiis reservantur . . Et vero, quamvis non tam aperte religio necessaria demonstraretur, Saltem latendum est impiis possibile esse, ut existat aliqua religio, Ea-vue unica, ut sit homini necessaria, et salus aliter non possit quam per ejus observationem
obtineri; porro quid stultius fingi potest quam
indifferentem esse circa objecta haec, unde pendere potest Salu S,Reterna Θ . Notaudum autem hanc propositionem antelligi
tantum de dogmatibus, de principiis moralibus, elide substautia cultus, non autem de ritibus
299쪽
nee identalibus quos varios essΘ minime Tepugnat, nisi speciali revelatione, aut lege positiva dete
t ' De possibilitate religionis euiusdam re elata . . P i
RE VEL LT1o, generatinx dici potest manifesta ioveritatis incognitae nobis a Deo iacta . Quidam deistae eonte uni Deum inibi, nobis omnino revelare posse ;: alii autem omnes nihiIq-d rati tus verum deprehendi non possit. Quamlibet aliam revelationem velut inutilem, proindeque Deo in dignam rejiciunt eos omnes variis Propositioni
Possibilis eu aliqua in genare reuetatis .. ,
potuit ii mi*. De lintem vine cogitationes suas aliis communi cundi; eam i ipso, debet habe. , ut . satia 1 patet is , Et Vero si l potui vi Guasdam veritales omnium mentibus imprimuste , is i non posset jampli's, Mia. nobis aliquo, modo manifestare , nisi i P0iens , supponatur r Pr terea istam mum habet in omnium menws i. dominium ergo potest iis quidqμid voluerit intimare et manifestare. Hinc nullus est populus qui suam .m ligionem non, crediderit. besse revelatam; unde Patet omnes revelationis possibilu tem inmisisse. Ergo possibilia irat, e . , 9 πω λ
300쪽
Potest Deus veritates rationi i emissi. moriam . t Prob. Si Deus non posset huiusmodi veritates revelare, Vel quia nullae essent, vel quia repugnaret hominem iis fidem adhibere ; atqui haec duo dici nequeunt , I .Q quaedam sunt veritates supra captum humanum; alioquin intellectus no- Stet esset veritatis quasi mensura, adeo ut Deus ipse nihil ultra posset cognoscera, Proindeque foret infinitus; quod omnino absurdum est. Quis. enim Deum ipsum comprehendere posset qui to
tus est fons mysteriorum Z . re u.ψ Non repugnat hominem iis fidem adhibero quae captum ejus superant, cum plurimas Veri. tates admittere cogamur, quas tamen nullo modo comprehendimus. Quis enim unionem mentis Cum Corpore , motus communicationem , attra et ionem corporum, ignis et luminis naturam aut effectus, fulguris, magnetis ot electricitatis pho nomena, Perfecte comprehenditi Nemo est tamen a quo in dubiam revocentur'. Praeterea numquid adversarii immensitatem Dei, aeterni tem et immutabilitatem capiunt Attamen. non
nudent de his dubitare. Hinc ipse Volta iret , ,
piu io P adoro; i' uso pili dogno delia mi a raogiono e d' annient arsi di nangi a tui. , , Quod si autem velint de Deo dubitare, nonne pariter eis de omnibus : imo et de semetipsis erit dubitandum, eum nihil absque Deo concipi queat 3 Aliundo deberet eaeci genus iis fidom adhibe
Te, quae de colorum existentia, veritate et Phoe- nomenis, alii homines unanimiter ipsi referrent, ut omnes latebuntur; attamen haec omnia non