장음표시 사용
301쪽
SPEcim s. asstam fides hominum testimonio habenda sit, quam vis incomprehensibilia reserant, quanto magis si mitis iis. adhaerendum quae a Deo revelanture
Potest Deus legi naturali praecepta positi
Proib. Deus habet in omnes homines Supr mum dominium, ergo potest eis aliquid a legBnaturali distinctum praecipere. Et vero possunt id efficere pri eipes,i nemine disciente ς cur ergo idem non posset Deus, cui sanet jus id den gari nequit quod hominibus competere potest Praettrea leges positivae inserviunt tum Pietatis, obedientiae et dependentias actibus exercendis, atque ideo meri is kequirendis; tum onsidiis lege uaturali pr seriptis , saei Iius observandis ster actus positive et . specialiter praecepto Stimn sensibus religionis excitandis, quibus a vitiis avertame et ad virtutum incitemur; sic praecepta patris de rehus quibusdam indisserentibus efficacius a malis silium avertunt; sic leges civi
Ies certius . hocium publicum promovent ; tandem inserviunt. ad cultus uni sormitatem ,. tempus, locum, modum cultus, exhibendi specialiter deteris
minando , etc. Quis autem Deo denegaverit po-tcstatem quidquid utile est Oraeeipiendi Z i.Ergo potes praecepta Positiva legi, eto.
n. 3Otum possibilis, sed etiam utilissimα est aliqua. Nelatis.
. Prob. Plurimas sunt veritates rationi imperviae, quas plurimi interest homini cognoscere v. gr. nemo ESt cujus nou reserat cognoscere unde in Proveniat tu Lomine tam altat corrupti
302쪽
296 ETHICA et ignorantia, quomodo possit pro suis offensis Deo satis sacere, quo culta externo debeat illum colere , quid homini per totam aeternitatem ex Pectandum aut timendum sit, et alia bene muIta, Circa quae silet omnino ratio; ergo perutilis
est revelatio qua haec omnia COgnOScantur. Praeterea omnes populi, etiam maxime ex ulli , revelatione carentes , per tempus diuturnum turPiter erraverunt circa naturam et cultum Dei, et circa morum placita , ut omnibus notum e St.
Alii sidera, alii plantas, alii animantia, alii heroes Sceleratos colebant. Varia scelera Divinitatis cujusdam specie consecrabantur, Et quaecum
que turpia in hujusmodi Deorum: stis publice
iebant, reserve non permittit pudor. Ipsim et Philosophi in pejores etiam errores sese impingerunt. Pyrrhonii de omnibus dubitabant; epicurei Ρro vide ut iam Dei rejiciebant; omnia ineluctabili sa to moderari credebant stoici; turpia quaeque nici permittebant; Aristoteles lascivas Deorum imagines exponi, partus abigi non improbabat; ipse Plato ebrietatem , mulierum commu uitatem Permittebat; et sic alii alia heno multa turpia et horrenda; porro si tot populi exculti, sapientissimis legibus et omnibus sere diseiplinis instructi ; si tot philosophi ingenio praestantes , Per
tot Saecula in errores turpissimos ita volutati Sunt, quis unquam tam insipiens, tam hebes erit; qui non sateatur perutilem et quasi necesSariam esse revelationem , ut possit sana quaedam reli
Tandem omnes Iogislatoros, philosophique tiam peritissimi religionis utilitatem agnoverunt; nullus est enim legislator qui non sese finxerit ab aliquo Deo inspiratum, et suam religionem ut celestem non tradiderit; optimus quisque Philosophus rationis imbecillitatem in materia religionis agnovit , ipseque Plato expresse orat litDeus tenebras ejiciat; omnes denique populi Sem Per ad revelationem promiati suere; quis aute in
303쪽
dixerit hos omnes circa rem tanti momentἱ errasse Z Ergo revelatio aliqua Perutilis censendaeSt. ' Contra propositiones istas objiciunt de istae rationem nobis a Deo concessam esse, ut ipsius ope veritatem detegere possimus; sibique proinde contradicere Deum, si revelare velit aliqua quae ratione deprehendi non possint. At haeci objecto soluta jacet ex dictis in probationibus. Certum est.enim rationem omnino infirmam in Inultis deficere , et plurima comprehendere non Posse quae tamen ab omnibus admittuntur, vel quia Sensus nobis ea reserunt, vel quia doctiores testantur. Numquid concipere posset aliquis ruricola quomodo possit ignis in aqua accendi Z Fatuus attamen censore tu P, si chymiae peritis id unanimiter reserentibus fidem denegaret. Ratio non equidem inutiliter data est; at quis unquam dixerit eam cui Iibet veritati detegendae aut Omnino percipiendae datam et parem esset Non no illius infirmitatem consessi sutit adversarii ,, La ragione, inquit Baylius , ad altro non va-
, , a destra ed a sinistra per clerni et Zare una di- , , SPuta, e sar conoscere.ali' uomo Ie Sue tene- , , bre e Ia Sua impotenga, e Ia necessita di una , , rivelagione. Troppo Spesso Ia Pagione C in gan-
, , na; inquit Rousseau, non abbiamo che pur, , troPPo acqui stato ii diritto di risi utarIa. Io ho, , interrogato Ia mi a ragione, inquit Volta ire, , , Ie ho chiesio cosa ella e , e ad una tal dimanis da ebbe SemPre a con udersi , , . At, inquiunt, non potest Deus nobiS usum rationis interdicere, siquidem ilIam nobis concessit ad judicandum. Id si velint adversarii, sate-
Argumenta quibus Auctor maximam utilitatem reve
lationis probat, ahsolutam necessitatem quoque demonstrant. Hisce equidem religionis defensores usi sunt, pro revelati nis necessitate.
304쪽
bimur; sed quid inde Z Non interdIcit revelatio
usum rationis, sed eam adjuvat, dirigit et perficit, ei nempe veritatem detegendo quam per Seipsam assequi non posset, sicut dirigit magister discipulum cum ipsi mani stat abstrusa main thematicae , physicae aut astronomiae priues pia ,
quae memoria retinet , quamvis nondum ea capere possit infirma eius et debilis intelligentia.
Haec nutem quae revelantur non sine rationec dimus, quamvis non ea Perse te comprehendamus, siquidem nos edocet ratio Deo revelauti fidem plenam esse adhibendam , sicut non ab Sque ratione crederet cacci genus varios GM CO-Iores, eum homines unanimiter id ipsi testa recitur, sicut etiam nos ipsi motus communicationem , electrica phoenomena credimus', eo quod SenSus hae referant, quamvis ea non POSSimus omnino comprehendere. Quaecumque orgo sunt supra rationem , dici non POSSunt contra rationem; nam ea tantum Sunt Contra rationem quorum claro percipimus TePugnantiam; sic contra rationem esset dicera idem osse simul et non esse, circulum esse qua dratum, etc. , quia haec evidenter repugnantia deprchenduntur : at vero quae sunt Supra rationem , Seu quae ratio non comprehendit, non PoS-
sunt idcirco dici repugnare, ut satis Patet, isti O quin nihil serme eredi posset, ni iam diximus II inc quaecumque veritatibus hujusmodi oppoquuntur, quamvis so=vi noti possent, nihil aliud
StendereDt quam mentis nostrae imbecillitatem, siquidem non satis claras habent ideas nar Steriorum inereduli , ut ea possint impugnare, ideO-que suam debent infirmam rationem supremae
intelligentiae submittere . Quid enim miserabilius fingi potest quam homines, in tot sensibilibus
et quotidianis rebus caecutientes, Dullius sere Plenam notitiam habentes, ideas ipsiusmet Dei suis metiri velle, et ea quae revelavit superbe repudiare, eo quod haec Percipere non Valeaut t
305쪽
De existentia religionis revelata .
, CUM religio Vesa unicum, sit medium salutis obtinendae, nemo non videt quanti sit momenti quaestio haec quam auspicamur. Ut huic clare et breviter sistis faciamus, expendemus I.' quibusnam signis dignosci possit religio revelata; a. utrum signa alicui conveniant.
CuM revelatio sit opus divinum, dignosci non potest nisi per mediae quaedam supernaturalia et divina, quibus eonstare possit Deum ipsum V re Iocutum esse. Iuter haec autem vulgo numerantur mira cala et prophetiae, de q:uibus se Or- sim quaedam dicenda sunt.
turae contrarium, seu derogans consueto natu me Corsui. Non expendendum est u rum mira inculum sit possibile. ,, Una tale questione serino , mente traitata, inqui L Rousseau, Sarehhe empla , Ss non fosse asSurda. Punire ebi Ia scio -- glieSSU negativa mente, sarebbe uta largit trop- ω, po ouoνe; basterebbct chiuderio. m. pure qual,ν uomo ha mai negato a Dio Ia podesta di 'oprar miraeoli ,, 7 Etenim omnes populi, si-vst iudaei, sive chriatiani si ve etiam pagani , quaedam in suae religionis confirmationem, mi raeula invocarunt, proindeque exediderunt ea rasae possibilia. Et vero cur non posset Deus turges a se conditas suspendere 3 Materiam ex se
inertem ob ad quaslibet formas indisserentem ,
306쪽
prout ipse voluerit immutare, movere aut Siste re Nonne sufficientes ad id habere potest rationes , cuni miraculum sit medium aptissimum Probandae revelationi , qua in mox possibilem et perutilem prohavimus 3 Noune potuit , leges instituendo, pariter derogationem seu Exceptionem iis suturam decernere, cum eam sapientissimis de causis fieri posse praevideret 7 Nulla sane in hoc repugnantia; et tunc Deus nec inconstantiae nec levitatis argui potest, cum omnes legum exceptiones praevidit, et eas oti certas rationes ab aeterno decrevit. Inquiritur autem utrum miram cula signa si ut certa revelationis.
Miraeuia, utendida et aperta, nomine Dei facta, Probant Meram esse religionem, in cujus gra
tiam eduratur. Prob. PropensIo universalis, constans et inVI-cta , est certum veritatis argumentum, Ut evi- .dens est, alioqui Deus ipse, a quo Solo Pro e ni re potest hujusmodi propensio, nobis esset auctor erroris, et de omnibus dubitandum soret ;Porro homines seruntur propension universali', constanti et insuperahit; , ad divinam religionem credendam ν in cuius gratiam fiunt miracula .; I quidem constanti Et universa Il. Omnes enim SPOute et naturaliter iudieamus Deum non derogare legibus a so institutis, nee iis derogari permittere per splendida miracula ipsius nomine facta,
nisi in gratiam veritatis; atque ideo populi omnes, Iudaei, Christiani , Pagani , Mab umetani ,
etc., quaedam miracula in gratiam suae religionis invocarunt; quod sane non fecissent, nisi Persuasum habuissent veritatem religionis emca citer per miracula prohari . Hino ipsimet deistae miracula negarunt ut revelationem poSsent reiicere, isseque Spinora fatebatur se fidem christia-
307쪽
etc. , PropenSione insuperabili. aperabilis est haec propensio cui
SPEc LIS. 3ornam amplexurum, si Lagari resurrectionem certam habuisset, ut testis ost Baylius is dio Ferimur, etc.
Nonne enim insulcessit Pharaonis et magorum pervicax obstinatio, cui cessit contumax multorum Judaeorum incredulitas , eui cessit gentilium superstitio cupiditatibus ae praeludieiis suffulta , et lot saecuIorum Praescriptione confirmata; cui cessit denique orbis sere universus qui religionem christianam , non obstantibus voluptatum hianditiis timoreque supplici mim, amplexus Est Z Praeclare ergo deistarum coryphaeus, ipsemet BousSeaut ,, Che un uomo ci venga ragionando a questo is modo: mortalino vi anmineio la volonta deli', , Altissimo; riconoscete alla mia voce colui cheis mi manda. Ιo eomando at sole di eambiare ilis Suo corso, alle stella di formare un alte'ordix, ns, alle montagne δ' appianarsi , at marosi Sinnalgarsi , alia terra di prendere uti altro as- petio: a colai maravigile chi non riconosce rebbe tantosto Ia voee det Signor della natu
Obj. Numquam possnmus esse certi miraculum eSS. Patratum, aut a Deo provpnire; ergo non possumus ex miraculis iudicare veram esse ali
ReSρ. Neg. ant. Dantur enim quaedam facta ita splendida et legibus naturae bene notis adeo contraria , et in talibus circumstantiis patrata , ut ereto iudicare possit otiam rudior ea Esse miracula , et Vere a Deo provenire. Quis enim inspiciendo miracula quibus confirmatur religio
Henristiana, V. g. mortuos Saepius Suscitatos, ae ingros subito et ad vocem imperantis sanatos, panes multiplicatos, Christum ipsum virtute Pr Pria resurgentem, etc., non statim judicare potest ea esse vera et divina 3 Numquid medio naturali potest corpus iam eorruptum ad vitam revocari, aut morbus inveteratus ad vocem de-
308쪽
pelli r Si quod hujusmodi medium cognoscant
de istae, illud, quaeso, velint manifestare. Num quid medio naturali produci potuere tum solis desectio, tum motus terrae, quae moriente Christo contigerunt, et quorum ipsi met pagani, PliI go scilicet et Talmus memineror Non id sane contendet quisquis nondum rationem abi iecerit. Aut num etiam diei potest haec tanta miracula ab aliquo imposiore, Deo ipsius nomine, et qua si virtute fieri Deum permisisse, nisi medium aliquod dederit erroris de Fegendi Z Et quare facta Essent ita gratiam religionis tam, Sanctae et eN. cellentis, in Dei gloriam et hominis bonum, ad vitium depellendum virtutemque Promovendam, haec miracula splendida nisi ab ipso Deo et ejus auetoritate Proveniant2 Haec omnia Sane nota conveniunt impos tori. Hinc, ut jam diximus, or- his sere universus in hac constanti prodigiorum serie Dei potentiam non potuit non agnoscere δet ideo fidem amplexi sunt tot homines,vitiis antea dediti, tot ingenio praestantes viri, qui religionis veritatem his moti miraculis, in atro incissimis tormentis strenuo consessi sunt. Ergo Potest religionis Divinitas omnibus per miracula innotescere . Atque ideo civis gene vensis: ,, Il, , tergo carat tere degi' inviati di Dio e utae ina- ,, naetione della poteneta divina, che Pub inter-
is pili brillante di tuiti, ii pili scirprendente, il, , pili pronio a Saltare agit occhi; quolio , clie, , COutraSSeguandosi da uti essetio istantaneo o,, Sensibile, Sembra etigere it me no di esanae o,, di discussione. Percio questo carat tere e pur,, quello, Onde ri inane specialmente colpito ἱὲ M popolo, tu capace di ragiona metiti seguiti da,, mature oSSerVagioni, e tu tulte te cose schia , , VO dei sensi.
309쪽
Prophetia meitur praedictio certa eventus saturi, qiu communi hominum iudicio, causis naturalibus praevideri non possit. Proindeque ad veram prophetiam requiritur ut ante eventum saeta sit, et quidem medio supernaturali , nec son. tuito casu cum eventu eoneoroet. Prophetia evidenter Deo possibilis est cum omnia futura praeis eognoscat, possitque ex antea dictis homini quaseognoscit manifestarer id is nemine sano potes negari
Hπhetia 'probae oeram esse doctrinam, fin cuiua ' gratiam odita est . q
Prob. et ' Dens solas esse potesh autor Prome tine, Similem cognitio, quas mediis naturalibus aequiri non potest, superat, ut evidens eSt, omnem intelligentiam ereatam quae nihil absqus medio potest intelligere. Sia ipse mas de se te statum, , Neo est similis mei. annuntians ab initio quae necdum faeta sunt Isaia 46-ro imno omnes populi sua fieta oracula Diis tribue runt, et vates ab iis inspiratos credidisunt: por. eo Deus non potest aliquam prophetiam edere ingratiam, erroris,. ut clare patet; ergo, ere. 2' Propensio universa is, eonstans et irresisti inhilis, invictum est veritatis argumentum; porro habent omnes propensionem constantem ev inviseibilem ad credendum veram se religionem
quas prophetiis innit tur ; omnes enim populi prophetias in suae resigionim gratiam si eonfirm-tionem iovoearunt, easque tamquam probationem ejus veritatis attulerunt, etc.'Ergo probatur invicte per prophetias et racula veritas religio-
310쪽
3os - , nis revelatae. Nune autem expendendum est utrum haec signa alicui conveniant. ARTIcutius II.
Existit aliqua religio dogmatum et praecepto rum suHimitate admiranda , quae , dum jaceret
orbis densissimis tenebris involutus, a quihus dam ignotis praedicatoribus annuneiala,. genus humanum, non obstante cupiditatum resistentia metuque Suppliciorum, tandem ad se pertraxit. Quotquot huic nomen dedere, eam miraculis prophetiisque sucidatam praedicaverunt l. duractergo expendendum est utrum res ita se habeat, huicque examini locum dedit quorumdam nometa philosophorum usurpantium insana dubitatio. Ante omnia autem satendum est quod si vera sint miracula tu ipsius confirmationem allegata , Divinitas ejus non possit in dubium revocari. Reseruntur enim in ipsius confirmationem Plu
rimorum resurrectio, subita aliorum euratio, tem-Pestatum Sedatio., terrae motus, inexpeetata et
naturaliter impossibilis de elio solis; quin rmo
ipsius mei auctoris sua propria virtute resurrectLO, Et alia multa quae nou ex alia causa quam RDeo provenire possuntω Atquii horum . omnium veritas invicte probatur variis argumentis quae nutae veserenda sunt, 'I' ex narratione librorum
Novi Testamenti; a' ex traditione eonstanti et universali; M ex variis horum miraculorum con
Cum in libris Novi Testamenti. eontineantur
religionis fundamenta, invicte adstrueada est eo. rum authenticitas, integritas et veracitas, adversus recentiores dei stas.