장음표시 사용
431쪽
Belaeoth Hiero lymitano; nee Midrasch
ehillim . Haec leguntur sequenti capite la : Erit Etes , in qua clamabunt custodes in monte Epbraim , surgite o ascendamus in ston ad Dominum Deum nostrum . Quibus conli milia disseruisse Isaiam ib) ostendimus, cum Chri . sum praediceret secundo capite , quae & a Michaea te in pari caula usurpata sunt. Nec quicquam hie nobis prode iis volumus vocemnoeterim, cinodes, quae quod hujus similis sit Nazirim , Naethrael, quo nomine Christianos olim fuisse de si a natos legimus in Actis Λ solorum d), Ecclesiae Christianae pastores a Ieremia notatos quidam voluerunt. Utiliora nobis illa sunt , quae tequuntur te rsula hae e dieit Dominus, Exultare in Leri-ria, I acob, o hinnite contra eaput sextium: personate, o eanite, et dicite, salva, Domi.
ne, populum tuum, reliquias Urael. Ecce ego adducam eos de terra Aquilonis, et congregabo eos ab extremis δerrae, inter quos erunt caecus et claudus, praegnans et pariens si I, coetus magnus revertentium huc: quibus paria
vidimus tertio Ieremiae capite si , ct ad
Messiam spectare ostendimus t In diebus illis ibit domus I uda ad domum Israel, et venient ui de terra aquilonis , ad terram , quam dedi patribus vestris. Quam autem ceteo &claudo spondet gradiendi facultatem . eam. dem Me Mae venturi beneficio concessum iis iri pollicitus fuerat lisias trieesimo quinto capite, eum diceret u)r Deus ipse veniet, et salvabit vos. Tune aperiemur oculi caecorum, et aures furdorum patebunt: tune fallet Hur
cervus claudus , et Uerta erit Angua maro,
rum . Deinde: Eνit ibit femita, et via, et via sancta vocabitur. Et paulo pol : et redemtι
a Domino convertentur . et venient in stoneum laude . Quae de Messiae aevo dicta esse supra a me demoni ratum est. Ergo hae pollicitatione Ieremiae spes suas alere, di miseriam suam solari Iudaeos docet nos R. Ma thir in abmar regeI. Subiicit Ieremias: Usquequo dissolveris , filia vaga λ quia creavit Do .
minus Movum super terram, Faemina circum.
Eabit virum: quo mirabilis Chri sti ortus prae . dieitur . Nam gestatio scelus in utero stemionae his verbis σιμνῶι servato decoro describitur. Sic quarto Regum εὶ pari locutione
res eadem refertur. Nam quod habet Vulgata , Habebis ιn utero filium , id expressum est ex istis Hebraicis ata hobebet ben: Tu amplexans filium . Non autem communis scelus concipiendi ratio hic praedicatur r quorsum enim dixi stet Propheta et Creavit Dominuenomum super terram qua praemonitione ulliolent Seriptores sacri, cum magnum quid& insolitum portenditur. Sic cum Core. Dathan α Abiron terrae hiatu essent absorbendi, ait Moses ιὶ: In novam rem Deerit Dominus, ut aperιens terra os suum deglutiat eos. Sic Deus apud Isaiam chl: Ecce ego
Deio nova, et nune orientu ν, utique cognoscetis ea ἱ ponam Φn deserto υiam, et tu iuvio flumina. Ergo portentosus filii conceptus apud Ieremiam praedicitur , quem ad Μesesiam pertinere R. Moses Hadarsan ultro agnoseit - Clarissima deinde τaticinatione, Mosai eae Legis de pristini foederis abrogati nem denuntiat cd: Eeee dies venient , dieist Dominus ἰ et feriam domui Israel et domu/J uda foedus novum; non secundum quod pepigi cum patribus eorum , in die qua πρrehendi manum eorum, ut educerem eos de terra ingrati, pactum quod irritum fecerunt, et ego dominatus sum eorum, dicit Dominus. sed hoe erit pactum, quod feriam cum domo
Istaei post dies illos , dicit Dominus a Dabo
legem meam in visceribus eorum, et in eoede eorum scribam eam, et ero eis in Deum, et
usi erum m ibi in populum . Et non docebit ultra vir proximum suum , et vir fratνem suum , dicens , Cognosce Dominum , amnes
enim cognoscent me , a minimo eorum usque ad maximum , ait Dominus, quia propitia bor in quitati eorum , et peccati eorum uommemorabor amplius . Novi in Christo faederis sanctionem, pristino abolito, his contineri scribit Paulus ad Hebraeos tm . Ieremias quoque tricesimo capite in , quod Messiam praenuntiare declaravimus, haud multum a similia habet: Et erit duae ejus ex eo, et 'in cox de medio ejus produeetur , ω aulicabo eum, er aeredet ad mer is eritis miει in ρ pulum , o ego ero vob/s in Deum . Et capite tricesimo tertio sοὶ , quod ad Christum quoque spectat: Et emundabo tuus ab Omael iniquitate sua, in qua peccaverunt mihi, ει propitius ero cunctis iniquitatibus eorum, in Eee a qui
432쪽
quibus deliquerunt mih , ω θνeverunt me.
Unde Lucas in Rctis sa): Nu e omnes Pro. phetae testimonium perhibent, remissionem
peccatorum accipere per nomen ejus omnes ,
qui credunt in eum. Futura illa divinae Le.
gis , non in tabulis lapideis , sed in piorum hom num corde descriptio, quam re aliis locis pollicetur Ieremias , ct ab Ezechiele quo-kue non semel promittitur, novo foederi per Christum paelicendo debetur . Chri itianos
enim sic compellat Λpostolus b) : Disolaesis Chrius , ministrara a nobis , et scripta,
mon in tabulis lapidis , sed in tabulis cordis carnatibus. Debetur & novo foederi uni ver- falis illa, quam promittit Ieremias, Dei notitia r Isaias enim capite undecimo sc , quod Messiae- ρν vut i uni est, sic loquitur : Non nocebunt, er non occident in universo monte sancto meo , quia repleta est terra serenria Domini , sicut aquae maris ope. νlentes . Et alibi haec 1 pondet Ecclesiae id rPonam univosos filios tuos doctos a Domino,
o multitudinem pacis filiis tuis . Quo respe. Nit Iesus Dominus , eum dixit apud Iohan
nem se in t Et se iptum est in Prophetis , et
erunt omnes docibiles Dei. Novo denique Rederi debetur memorata hic peccatorum
abolitio, cujus poti l imum gratia Christum humano generi Deus promisit . Ergo totam ha ne praedictionem Christo ad judicandam esse statuit R. Moses ben Nachman . Λjo&Christi Ecclesiam signare postremum hoc capitis comma: Sanctum Domini non evelDrur, et non destruetur ultra in perpetuum is ;mec enim Hierosolymitanum Templum potest signare, quod landitus excisum est.
XVI l. Memorabilem quoque de Christo prophetiam Threnis suis Ierem las u intexuit: spiritus oνis nostri Dominus C Mistus
captus est in peccatis nostris. Quod quamvis Chaldaeus Paraphrastes de Rabbini plerique ad Iosiam, alii ad Sedeciam trahant, si quis
amen singulas voces accurate expenderit, vere hie notatum Messiam comperiet. Spirι-
tus oris mostri appellatur i, , quippe in quo vivimus, et movemur, o fumus , inquit post Paulum Hieronymus ti . quod non nisi coacte Iosiae aut Sedeciae accommodari potest .
Dominus dicitur, quippe qui supremum re Lum omnium tenet imperium . Captux esse
dicitur propter peccata hominum, quod nee Iosiae eonvenit, interfecto quidem, sed nota
captos nisi sagittae vulnere captum dicas, ut Amaronem Herculeae sagittae vulnere pre sam dixit Valerius Flaccus, quod supra m nui . Nec convenit Sedeciae, qui non tantum alienarum , sed suarum quoque noxarur . meritis imas poenas luit. Christus vero Dominus & captus est, & lantuares nostros ipse tulit, 2 dolores nostros ipse portauri, ut de eo praedicavit Isaias k .X Uii l. Postquam librum nomine Baruchi
inscriptum, genuinum esse ostendimus, Verba ipsius attulisse sufficiet, ut praevisam Ili & praedictam Christi humanae
natu, assumtionem in maius eitum fiat: me es Deus noster, et non aes imabituν alius ad
stipis nise π tradidit iliam I acob puero suo, et Israel dile cto suo. Post haec in terνιs visus est, et cum hominibus eonversatus es t l, . Unde haec lumsisse Iohannem sm) dicas: Et verbum
carofactum est o babitavit in nobis: et vivi mus gloriam ejus. Seio ambigua videri Graeci eκemplaris verba, quae sunt hujusmodi δ
Mμ επις- ς reserri possint, quam ad θω . Sellem unciam hanc, quam admittunt verba, ra
tio prorsus respuit: nam si Iacobo Deus viam disciplinae tradidit, sequitur in terris visam fuisse,& cum hominibus vi vente Iacobo con versatam . Quamobrem si ultra lubjunκisset Baruchus: Post baec in terris visa est, et cum homjmbus conversata. Deinde quis tam audax eth in translationibus, ut dicere ausit viam disciplinae in terris visam eme, & cum hominibus convertatam λ Magno ergo consensu univer lus Patrum coetus hoc testimonium juxta Uulgati interpretis expositionem in Christianae caulae patrocinium usurpavit. XlX. Prodeat suo orta ne Ezechiel, c jus luculentae quoque extant de Christo praedictiones. Cum enim tricesimo quarto capite pallorum populi sui avaritiam & injustitiam expollulasset Deus, exauctoratis iis te gregis sui curam gesturum ipse promittit, morbidas oves sanaturum , errantes quaesturum, & in uberrima palcua, laetissim atque sedes deducturum,ubi summa pace stuantur. Tum subjicit
433쪽
eli sa): Et suscitabo super eas pastorem unil, nanivit, formam servi ace0Ient. David a pinquι pascat eas servum meum David: ipse ρa. pellatur, di princeps , & rex, & germen: siescet eas, ει ipse erit eis in pastorem. Ego au- apud Ieremiam ip)r Ecce dies veniunt, di rem Dominus ero eis in Deum, eo servus meus cit Dominus , e suscitabo David germen ju- David pranceps in medio eorum. ego Dominus sum, er regnabit rex; ω sapiens erit; &ali
Iocutus sum. Et factam cum eιs pactum pacis. Non dom nabuntur rei amplius alieni,
Deinde ib) : Et suscιtabo eis germen nomina. sed servient Domino Deo suo, er David regitum: ω non erunt ultra imminuta fame in ter- suo, quem sucitabo eis: patentis Davidis noro, neq portabunt ultra opprobrium gentium . men ita gerente filio Messia;quemadmodsi &Et βιent quia ego Dominus Deus eorum cum apud Aggaeum ir) Zorobabelis nomen eam. ei/ , oe ipsi populus meus domus Israles, ait dem ob caullam Christo tribuitur. Sic&apud Dominus Deus . Vos autem greges mei, greges Isaiam is): Parvulus natus es nobis,is filius pascuae meae, homines estis , oe ego Dominus datus est nobis, o factus est principatus *Deus vester , dicit Dominus Deus. iterantur per humerum ejus: praeterea st): Ecce testem haec eadem tricesimo septimo capite se): Ser. populis dedit eum , ducem ae praeceptorem Tus meus David, rex super eos, pastor unus gentibus. Hinc Angelus ad Mariam de erit omnium eoru . Rursum id): David fertus Christo Iesu, apud Lucam su); Dabit illi D meus , ρrιπωρs eorum in ρemetuum: e peν- minus Deus sedem DaυId patris ejus, Θ νecutiam illis foedus pacis , pactum seu iteν. gnabit in domo I acob in aeternum , oe regnιπum erit eis, o fundabo eos, et multiplιcabo ejus non erit finis ἰ & de eodem Petrus in eos, e dabo eis sanctificat onem meam ιn me- λctis tχὶ : Hune principem . Θ salvatorem
dro eorum in perpetuum . Et erit tabernacu. Deus exalιavit dextera sua. Foedus ictu iumlum meum in eis, oe ero eis Deus, Θ tu eνunt se cum populo suo pollicetur Deus r sic apud mihi ρvulus : Et scient gentes , quia ego D Isaiam Feriam vobiscum pactum sempi- minus sanctificator Urai I, cum fuerit sanct . ternum , misericordias David fideles ; sic dcficatio mea in medio eorum In ρ emetuum. His apud Ieremiam et): Ecce dies venient, dicit Messiam praemonstrari multis approbare Dominus , et feriam domur Israel, Θ domu ιPossumus . Primum Pastoris perstinam gerit: I uda faedas novum. Pacem noc scedere saniniic de eo lsaias quadragesimo capite e , quo citum iri ait sc Isaias laa de Messiae tempo- capite Messiam praedici ostendimus t Sicut ribus Habitabit Iuρus cum agno; dc alibi bb rpastor gregem suam pascet: in brachio suo Non erit ibi leo, oe mala besia non ascendet, conregabit agnos, Θ in sinu suo leυabit, fae- nee invenietum, si e Christus apud Ieremia sce :ras ipse portabit: se & de se ipse Dominus Revelabo illis deprecationem pacis. Paυe- noster Iesus apud Iohannem ): Ego sum . bunt, ει turbabuntur gentes in universis bo Pastor bonus Tic eum Petrus in Epistola prio- nis , ef in omni pace, quam ego faciam eis tre sgὶ Pallorem, & Episcopum animarum no- & apud oseam tra)r Et percutiam cum eis si rarum,& principem pastorum,& Paulus bὶ foedus in He ilia cum besia agri, er cum vo-
pastorem magnum ovium appellat. Servus luere caeli, ει cum reptili terrae , oe arcum,
Dei dicitur : sic de eo Deus apud Isaiam ii r et gladium, & betium conteram de terνa , est Ecce servus meus, fuscipiam eum; dc alio lo, dormire eos faciam fiducialiteν Unde & Pauco hJr suis ex vobis timens Dominum, au. lus see r de Christo Iesu : Ipse enim es pax Mens vorem servi sui δ & iterum I r Ecce nostra. Ergo ad Messiam haec Eaechielis sit ne
ιnteiluet servus meus, exaltabitur Oeleva- controversia a Iudς is reseruntur,maui me ve-bitur, ει sublimis er ιι valde ; deinde im r In ro ab Abrahamo Aben Ezra,& Davide Κim- scientia sua justificabit imo justus servus ehi;& Davidis nomine Messiam nosci ThaI-
meus multos; ET apud Lachariam : in Ecee mud docet. Nonnulli tamen ex hoc Iudae enim ego adducam servum meum Orientem . rum grege, quos o Iim etiam Christianos quo DQuapropter servili schema prodit Dominus dam esse assectatos conqueritur Theodore-
Iesus: unde Paulus de eo εὶ: semetipsum ex ι- tus M , & quos novissime secutus est Gr tius.
434쪽
Templumque Zorobabelis tempore insta u. Fatum per haec verba exprimi censent a :Et dabo sanctificationem meam, si νe juxtR Hieronymum b ,sanctuarium meum in me. dio eorum in perpetuum; deinde' e): Et scient gentes,quia ego Dominus sanctificator Israel, cum fuerit sanct catio mea in medio eorum .perpetuum . Certe Templum illud a Ro. manis excisum est, neque perseverabit in Perpetuum . Egregie praeterea demonstrat
Theodoretus minime Lorobabelis temporibus convenire, quae hie pollicetur Deus te Erunt in terra sua absque timore ἔ tum :Habitabunt eonfidenter absque ullo terrore epoli quam enim Babylone reversi sunt Iudaei, crebris insidi is appetiti, Ec apud Persarum reges perduellionis aeculati sunt, ita ut Templi, & Urbis instauratio intermitteretur
Cum vero Urbis reparandae licentiam deinde impetrarunt Nehemiae temporibus, tanta illos incessit ei reum stantium populorum formido , ut altera manu opus facerent, gladium altera tenerent . Addit deinde Theo. do retus, neque in Zorobabelem ipsum cade re, quae hie de Davide commemorantur nam
ρυιti ductor fuit, non rex I nec fuit princeps in perρetuum in . Potior ergo videtur sententia Hieronymi gὶ , haec ad Ecelesiam Christi Iesu , ipsi utque tempora
accommodantis, cum sanctitate imbutis pio. rum animis, Spiritu inter illos habitavit, non corpore solum; positaque in eorum mentibus
sede, Templum illic aeternum sibi constituit. Quod & penitus confirmat Paulus . eum sic Corinthios alloquitur ch): Vos estis Templum Dei vι vi, sicut dicit Deus r suo viam in bab tabo in illis , o inambula bo inter eos , o ero iturum Deus , o si erunt mibi populus ,
Quae cum scriberet, loca memorata Ezechielis procul dubio animo versabat. XX. Illud in praefatione commoveo , in
quit Hieronymus de Daniele, in Picoemio
Commentariorum, nullum Propbetarum tam
aperte dixisse de Christo . Non enim solum seribit eum esse ventvrum , quod es commune
cum eater c, sed etiam quo tempore venturus
sit ricet,ω reges per ordinem digerit,oe annos enumerat , ac manifesto signo praenuntIat :quae totidem fere verbis Theodoretus declaravit . Unde Porphyrius, qui Danielem sibi
insectandum proposuerat, non tam ventura dixisse illum quam praeterita narra lye jacta. bat. Verum ejus impugnationem esιmonium
veritatis esse , optime dictum est ab Hieronymo . Deinde num &Ielii reeentiorem discet Libri Auctorem , qui tempus ejus aperte praedixitὸ Nos itaque vaticinia ejus de Chri inito colligentes a secundo ordiemur ea pite si , in quo symbolum Christi est, eluique reani, lapis ille de monte sine manibus absciniis, qui post comminutam statuam πιλουιν eχ
variis rebus conflatam in in tantum excrevit montem , ut Orbem universum compleret:
quo regnum portendi docuit Propheta , nullis unquam mutationibus obnoxium , sed aeternum, & universa olim terrae regna, non ope humana, sed Dei nutu, & uirtute eversurum. Lapidis quidem typo Christum ex pri.
mi ,& in Psalmis, dc apud Isaiam, supra
iam observavimus . Montis item specie eum
adumbrari, in Isaiae secundo capite shὶ dictum est a nobis. Regni Christi aeternitatem alio quoque loco praedicat Daniel: Potestas , in quit Iὶ , potestar aeterna, quae non auferet ursoe regnum ejus,quod non corrumpetur . praedi.
care A Michaeas cum ait m) r Regnabit Do .
minus super eos in monte fion,ex hoc nunc, Iusq; in aeternum . Unde Lucas in de Domino Iesu:Regnabit in domo Iacob in aeternum, o regnι ejus non erit finis . Universis quoque regnis excidio suturum Psalmus secundus so praecinit : Reges eos in virga ferrea , o tau-.quam vas figuιι confringes eos: dc Isaias ργGens, is regnum, quod non servierit tibi peribit,et gentes sotitudine vastabantur. In alia fuerunt opinione Iudaei quidam , atque item Porphyrius, qui montem illum magnum, a
parvis initiis in tantam molem provectum , ad Israeliticam gentem reserebant , quam in fine seculorum ad summam amplitudinem evectum iri , regnisque omnibus superiorem sere arbitrabantur. Verum praeterquamquod regnum illud in aeternum sore perseveratu. rum dicere ineptum est , vanitas eorum propterea coare uitur ex Beresith Rabba , & ex
435쪽
ista Danielis Messiae ad judicantur. Posteriorem Christi adventum spectat nobilissima illa Danielis praedictio , quae comtinetur septimo eapite sax Abielebam in ΟΙ- fione noctis , effecce cum nubibus caeli, quasi Filius hominis veniebat,e' usq; ad antiquum dierum pervenit, cis in conspectu ejus obtulerunt eum. Et dedit et potestarem, π honorem, et νegnum: er omnes populi,tribus Θ linguaei servient: potestas ejus, potestas aeterna, uae Non auferetur , et regnum ejus quod nos corrampetur. Hoc ipsum de Christo praenun. tiabat David, cum diceret b): DIxit Dominus Dominε meo, sede a dextris meis, donee ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo, rum. Vjetam virtutis tuς emittet Dominus exsioni rim Inare in medio inimicorum tuorum:
ex ali hi se): Ego autem constitutus sum Rex ab eo supeν Sion montem sanctum ejus,Praeditans praeceptum ejus. Dominus dixit ad me, FIltus meus es tu, ego hodie genui te: postulare me, es dabo tibι gentes hae evitatem tuam, 2 possessionem tuam termios terrae . Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figulι eo finges eos. Et nuηe Reges intelligite, erudimini qui judicatis terram , servIte Domi πω eum timore, Θ exultate et cum tremore. Hoc
Idem Ezechieli visum est, quod Danieli: Et super firmamentum, quod erat immo uen xeapiti eoru . quo aPectus Iamdis sapphiri f-lis udo throni, similitudo quasi aspectas b min/s desuρer. Visum est & Iohanni in Apo- ealyps se : Et vidi, inquit,oe ecce nubem ea π.didam, et super nubem sedensem similem Fi-IIo hominis , habentem in eastite suo coronam auream, et in manu sua falcem acutam. nitalio loco Iohannes sfὶ, Verbum Dei se vidisse, sedens in equo albo, caput diadematis multis revinctiam, coelest ibus exercitibus comitatum , gladium ore vibrans, quo gente vulturum est , utpote ministrum irae omni . tentis Dei, veste indutum instripta hoc titulo, Rex Regum,& Dominusdominantium. Ergo Paulus seribebat ad Ephesos a , Iesum
Dominum, postquam excitatus suit ad vitam, ad Dei dextram in eoelo fuisse collocatum , DI a omnem potestatem,& virtutem,& d
minationem, non hujus solum seculi, sed &futuri; omnibusque infra ejus pedes subjectis, caput Ecclesiae fuisse constItutum . Seribebat& ad Philippenses bὶ futurum, ut in nomine
Iesu omne genu flecteretur, coelestium,terre strium, dc in sernorum, ejusque gloriam gentes Omnes agnoscerent. Nec ab si mi Ita sunt, quae
leguntur initio Epitholae ad Hebraeos. Ipse quoque Iesus verba Danielis, coram Caipha, Omniq; impiorum consessu sibi arroga vit ιὸς Amodo videbitis Filium hominis sedentem a
dextris virtut 1s Det,et venientem in nubibus
eat . item quod ait Daniel thin, pervenisse Filium hominis ad Antiquum dierum hoc de se non semel Ieius Dominus praedicavit cum se ad Patrem vadere diceret si . Addit Daniel, traditam Filio hominis potestatem ab Antiquo dierum e idem quoque sibi a Patre concessam Iesus nos docuit m Data es mibi
omnis potestas in caelo, et in terra. Quae vero hie Filio hominis dominationi x aeternitas portenditura Daniele,eadem Zc ab hoc prae in monit rata est regno illi cujus typus mons ille ingens suit, ex lapidis fragmine ortus; in somnis Nabu ehodonosori visus, quo Christum praesignificatum esse proxime ostendimus is Chri ilianae interpretationi Iudaica consentit. Filium enim hominis hic descriptum , Mesesam esse traditur in libro Sanhedrin , capite
ultimo, Ec in Beresith Rabba, dc in Midra sciuThehillim. Ita intellexerunt R Aben Ezra,& R. Selomch Iarchi; ita Saadias Gaon , ω R. Abraham Seba in Falcieulo Myithae r itis denique Iosephus Iaefiiades in Enplanatione
Danielis . Nee his ta Men ablier ritus est Grotius, quominus alia omnia fingeret, & ut lapide illo , quo pedes s a tuae contriti sunt , sic Filio hominis Populum Romanum a Daniele signatum pertenderet cui postquam msingulas vaticinii partes utcunque accommodare conatus est , tum vero nubes illas , cum quibus veni me narνatur Filius hominis, sic interpretatur , quasi ad fignificandania, summam celeritatem , Ac motum rapidum, quo in omnes partes ferebatur, haec posita sint. Quapropter dici vult venisse Filium hominis cum nubibus coeli, pro eo, quod dici debuerat,tanquam nubes coeli. Cui approban do locum afferte quarto capite Ieremiae nor
Ecce quasi nubes ascendet, oe quasi tempestas currus ejus. Verum ut mittam praepost tionis aaim significationem, quae nunquam deser
436쪽
deserv It comparatIon I,quid fiet Ezechielissa hunt eum, Dominus Iustus noster; vel iuxta
testimonio, quod adduximus, in quo eadem aliorum interpretationem : Dominus justitia
ipsi in coelo visa referuntur , quae vidit Da- nostra. Addamus dc hoc Lachariae ρὶl: Eeestri et quid illis Apocalypseos bo, in quibus rex tuus veniet tibi Iustus et salvator . Ex Filius hominis nubibus insidens, & caelo in- his Paulus sede Christo Iesu ρὶ: Mutfactus vectus describit utpquid illo Pialmi centesimi est uobis Dyientia a Deo et justitia. implennoni te), dc altero Pauli id , in quibus Chri- dam Christi temporibus prophetiam traditsus ad dextram Dei collocatur λ quid illo deis Daniel, quod de de se Dominus Iesus traditnique Iesu ipsius se in , qui venturum se in nu. apud Matthaeum tr): Omnes enim Prophetis
hibus coeli denuntiat ὸ Prosecto miris ea haec et Lex usque adIohannem propbetaverunt. Seriptorum sacrorum consensio veram loci Sanctum sanctorum ungendum praedicit, hoe sententiam omnino aperit. est Messiam futurum, sive Christum , sive At omnem exceptionem superat splendi, ut veteres quosdam Interpretes dictionenia, dum & memorabile testimonium, capiti no- hanc reddidisse notat alicubi Lactantius s ,
no fj insertum , quo Danieli post futurarum in i iis . s Unctum Λquilam significans .
rerum noscendi avido Gabriel, non quaesita , Inde Petrus Iudaeos increpitans Satullum dc solum sequentium annorum mysteria, sed alia Iustum appellat Christum Iesum . Sie de de quoque longe abstrusiora declarat . septua. eo Christiani in Actis t) f. Convenerunt vere finia , inquit, hebdomades abbre υIatae sunt in ei vitate ista adversus sanctum pueν tim uper populum tuum,et supeν Urbem sanctam tuum es. m, quem uπxisti, Hero es, et Pon-
tuam. ut consummetur praevaricatio, et finem rius Pilatus : dc Iohannes in Epistola pri- accipiat peccatum, et Zeleatur iniquitas, et ma tu)r Uos una ionem habetis a sancto. adducatur iustitia sempiterna , et implentur Nec a nostra discrepat R. Μosis ben Nach uso, et Probetia,et tingatur sanctus sancto. man in loci hujus interpretatione sententia, rum . His signari Messiam a jo; nam noxa- aliorumve Iudaeorum, quorum opinionem
rum abstersionem spondet , quod Messiae exponit Hieronymus tae . Pergit Daniel rproprium munus esse constat. Iustitia illa , Seito ergo et animadverte . Ab exitu sermo. empiterna Christus est,de quo in Psalmo se- nIs , ut iterum aedificetur Ierusalem usque ad ptuagesimo primo I : Orietur in diebus ejus Chrsum ducem , hebdomades septem , Θ justitia et abundantia paeis, donee auferatur hebdomades sexaginta duae erunt, et rursum Luna: de quo apud Isaiam tb : Iudicabit in aedificabitur platea et muri in angusta tem-justitia pavperes , et arguet in aequitate pro portim. Christum illum ducem, Cyrum esse mansuetis terrae: tum alibi si)r Ego Domi- nutant R. Selom oh ,&R. Ioseph Iachiades; nus vocavi te in justitia: dc trium hin: Prope Nehemiam, Aben Ezra ἱ Zorobabelem , Iu es justus meus egressus es salvatον meus: dc daei recentiores plerique; quae Rabbinica apostmodum t): In scientia sua justificabit sapientia digna sunt. Nam man inito posti e Iustus servus meus multos: Deinde sm)r hebdomades novem dc sexaginta futurus esse Propter Sion non tacebo , et propter Ieν dicitur L ictus ille; quem si Cyrum esse
lem non quiescam, donec egrediatur ut olen- dicas, vel Zorobabelem, vel Nehemiam, undis Iustus ejus , et Falvator ejus ut lampas de ducetur hebdomadum illarum numeran accendatur. Et videbunt gentestistum tuum, di initium p praeterea idem hic est Unctus, et cuncti Reges incirium tuum : dc postea se ae Sanctus sanctorum proxime memoratus.
Christus ipse de se in): Ego qui isqvον justit n. quod de Cyro dicere absurdum est, nee aliis
Clarissime vero Ieremias o): Ecce dies et eis satis convenit : quamvis enim sanctitudineniunt, dicit Dominas, et suscitabo Davidier. floruerint Zorobabel,& Nehemias, num tu. menjustum, et regnabit rex , ef sapiens erit, uitia aeterna temporibus illorum in orbem et faciet judicium , o justitiam in terra. In Inducta est λ num elisae sunt vitiorum stirpes, diebus illis saltabitur I uda, et Israel bab . de sceletum radix recisa est δ Haec aute in intabit confidenter, et hoc es nomen quod voca. Messiam congruunt, verum pio tum ducem, juxta
437쪽
Iuxta hoe Isalce a r Nere testem populis deinaei eum, ducem ae praeceptorem gentibus: &istud Ieremiae ib): Et erit dux ejus exeo: sed audite pergamus Danielem se r Et post hebdomades septuaginta duas oceldetur Chr/sus , et non erit ejus Postulas qui eum negaturus est: et civitatem et sanctuarium dissipabit populus eum duee voturo , et finis ejus vinitas , Θ post finem belli statuta desolatio . COUrmabit autem pactum multis heb. domada una, er in dimidio hebdomadis defetet hostia er factificiam : er erit in Templo abominatio desolationis, o usque ad consum. m itionem er finem perseverabit desolatis . Haec a Christo Iesu notata sunt, eum ad Discipulos de excidio Templi verba lateret,& cum Emmauntiis viatoribus dieeret .
sic scriptum es , ef β oportebat Christum
pati. Porro redintegratio illa & confirmatio foederis, pertinet ad Christum, quo sequestro foedus sempiternum initurum te pollicetur Deus, eumque ipsum in faedus populi daturum se spondet. Quibus eum Christianam Caussam magnope te firmari Iudaei intel lexis.sent, pravis interpretationibus ea pervellere conati sunt. Igitur R. Saadias Gaon in Libro fidei , Messiam illum mactandum , signum esse vult eorum, qui hoc tempore obtinebunt sacerdotium .Quasi post instaurationem Templi ulla suerit saeerdotum unctio. Deinde quis non intelligit, unum hic eumdemque
Messiam a Daniele signari , quem & Sanctum sanctorum , dc Christum ducem appellat , & olim necandum esse praedicit 8 nam si tres diversi fuissent, Ec Sanctis sanctorum,&Christus dux,& qui necandus erat, distinxisset, utique , neque errori caussam praeobuisset. Hinc refellitur & R. Selom oh , qui trucidandum Messiam , Agrippam eme ita. tuit. Ineptior etiam Iachiades , qui Christum illum occidendum interpretatur Tem Plum , Cyri nutu restitutum, & olim ex in .dendum e nam quis concedat Gabrielem res obscuras Danieli exponentem, tam intricata, tam absona metaphora usum , dc tam variis interpretationibus opportuna k Quis aedem
Deo consecratam , Christum s quis ejus destructionem , necem dictam putet λ Christi quidem typus Templum esse potuit, & suit; at Templi typus Christus haudquaquam suit: sellum est enim , rem figuratam figura nobi-
Iiorem esse debere. Praeterea proxime eom. memoratur futura illa Templi destructio :Et civitatem, er sanctuarium aes abit populus cum duce venturo, er finis ejus vastitast& paulo post : Et erit in Templa abominatia desolationis . Quid ergo attinebat e αἰνιγμα- ῶς metaphorice er aenigmatice proponere, quod mox - σα-e svu rariter ω verte enuntiaturus erat ρ Alia &saniora de totius hujus loci sensu opinati sunt vetusti illi Hebraei, quorum sententiam Hieronymus se suis in Danielem Commentariis Inseruit: nam & Iustitiam sempiternam, dc Sanctum sanctorum ,& Christum ducem,&Christum occidendum , unum idemque significare censuerunt, Μemiam videlicet Patribus promissum . Quae prosecto priscis teminporibus adeo pervulgata fuit Ac eommuni omnium consensu recepta interpretatio , ut in Libro temporum de hoc Danielis praediacto pronuntiaverit Λsricanus si, Naus --bium esse, quin de adventu Christι praeri
ctio fit. Nec recentiores Hebraeos complurex hanc majorum suorum doctrinam tueri pia ἀduit.
XXI. inter osseae valle InatIones imprim Ix
ne Theraphim. Et post bine revertentur si/Israel, o quaerent Dominum Deum suum, oeDavid νegem suum : Et pavebunt ad Domια num, er ad bonum ejus , in novissimo dierum Regem hune David , Christum esse aio, qui avum suum nomine reseri, dc hic, dc apua Erechielem , di apud Ieremiam , uti supra non semel observavimus . Atque hunc ab Israelitis quaestum iri praedieit Propheta , postquam diu propriis religionis suae ritibus, proprioque regimine caruerint. Hnc nunc fieri cernimus; illud ecquando futurum sit, novit Deus. Memiam quidem hic notari traditur in Thargum Ionathanis Uzielidae, dc in libro Bera coth Hierosolymitano, dcapua Rabbinos plerosque . Quo vero tempore reinge dc sacrificiis, vel caruisse, vel ea rituros Disre IIraelitas velit Propheta, disputant Interis pretes . Quidam Salmanasaream deportatio. nem intelligunt hoc adducti oseae effato b), quo Israelitis inferendam ab Λssyriis calamitatem praenuncians . dicturos eos ait .
438쪽
Non est rex nobis, non enim timemus Dominum . Iudaeos vero scribit Hieronymus ad Babylonicam captivitatem haec referre, qua. demum exempti patrias. sedes. repetierunt Zorobabele duce, quem hic Davidis nomine indicari existimant. Atque hanc opinione mi
amplexi sunt Theodoretus, ct Theophyla -ctus a): amplexus eii & Grotius Ib . Alii
tempora reditum illum consecuta hic intellibsyunt, quibus neque legitimo& reges agnove runt Israelitae , neque legitimOL Sacerdotes,. di Christum Iesum Davide prognatum eju rata prisca religione, ducem secuti sunt. Nam, quod praedicit Propheta, suturum hoc in usto
1issimo dierum, hoc ipsum habent liaias se , de Michaeas d) , eum de Christo a junt: Et
erιι ιn, novis imo dierum , erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium :Item Petrus ex Ioel e te): Et erit in novissimis diebua, oeundam de Spiritu meo super Φmnem carnem n. Λlii denique, puta Hiero, nymus,. Λugullinus,Christianorumque bona pars , praesentem reliquiarum Iudaicarum ἀ--ορ- s distersionemὶ signatam putant ab χ sea, qua tamdiu extorres iactabuntur,quod Chtii o jugo colla submittant. Interpretatio nem hanc vald di mihi probabilem , ac verisimillimami saeit illud Pauli st): Coeeitas. eae parte eontigit in Israel, doaee plenitudo lentium intraret, er fie omnisi Israel salvus erat, sicut scriptum est; Ueniet ex Sion, quι
iat, oe avertat i ietatem. a I acob . Et hoc illis, a me Testamentum , cum abstuler sccata eorum. Quidam et iami varios illos. raelitarumcasus una ista praedictione desii, gnari contendunt. Sunt & aliae Prophetae hujus. vaticinationes, quas ad Christum pertinere ,.nec Iudaei diffitentur. Uelut illa th):
ost, inferne : quam Beresith: Rabba addicit. Christo . Item illa ti): Sanabo contritione eorum, quibus.Thargum ista , ω liber Ioma enitentiam hominum , & remissionem peccatorum per. Messiam futura notari istis
XXII. DE Christo et I attragitur In istis Io Diis r Filii Sion eis Ita te laetamini in Domino Deo vesro quιa dedit vobis Doctorem jub illae'. Scio ambiguitatem inesse voci mu
quae hie a nonnullis in posteriorem significationem trahitur: Λliter Chaldaeus Interpres, aliter Septuaginta,& Vulgatus quoque. Λliud. etiam suadet ipsa, verborum convenientia , in quibus aptius est dicere Doctorem jus tiae, quam pluviam iustulae . Idem suadet ω Osee si . cum ait de Christo venturo: Tempus
νequire udi Dominum,cum venerat, qui doce
bit vos justitiami. Utrobique Doctor ille j stitiae, chri itus intelligendus est. Sin verterer malis pluviam justitiae , Christium nihilom Inus intelligito, qui & pluviae symbolo notatur in Psalmis im): Descendet Mutpluvia immelius: ubi & illud subnectitur . OrieIur in diebus ejus justitia. Ita apud Malachiam in Christus appellatur sol jusillae. Designarii autem Chrillum hoc Ioelis so) loco sequentia ostendunte Et scietis quia in medio Israel. ego sum, rego Dominus Deus vester non est
amplius A et non con undetur ρopulus meust
in aeternum. Et erit post haec, effundam θι ritum meum sister omnem carnem, et prophe trebunt filii vestri, et Miae vestrae: senes vestri somnia j ommabunt, et juvenes vestri Usone ividebunt: quae quomodo sumenda sint, docet
in Pulvere aromatico . aliique Rabbinorum eruditissimi, haec Messiae temporibus accommmodant. 4ro & nos in vitar illud, quod paulo post subjicit Ioel q): In monte Sion; et imIerusalem erit famatio: . Simile hujus apud ita iam ν praedictionis. de Messia : De sion
exibit lex, et verbum Domini de Ierusalem. Consentienti huici Interpretum sententiae: contra dioere ausus est Grotius, recoctaque veteri quadam praedicti hujus interpretatione, quam Rufino tribui video, Doctorem iIlum iustitiae Isaiam esse statuit nec allis ta men rationibus approbavit, quam quod Isaiae: temporibus Ptophetae, re Prophetides extiterint, ipsi utque Isaiae filii vaticinationes ediderim. Quasi vel ante Isaiam, vel post illum, . nulli, inter Iudaeos Phophetae suerint , vel Prophetides. Majus autem,& largius gratia 'eceleti is donum , .ae Sancti Spiritus . infusio nem pollicetur apud Ioelem Deus,quam priscis temporibus hominum generi concessera id quod Isaiae adivo minime contigit: Quoui
439쪽
autem probare nItitur, Isaiae filios sutura praedixisse, ex his ipsius verbis sa): Ecce ego,
et pueri me ι, quos de Zις - δι Dominus infignum, et portentum Israel, frustra Tit, cum
inde colligi nequeat, quod vult. Concedamus tamen id de filiis Ilaiae: probet de filia-hus: ait enim Ioel: Prophetabunt filii Destri, et filiae vorae et probet itidem de ancillis, &set vis, quos Spiritus Sancti aura afflatum quoque iri Itiel praedixit. XXIII. Est & Christi, ac Ecesesiae προλεαρο ἀκιν praenunt um),id quo i prosatur Λmos bi: In die illa fuscitabo rabernaeulum David,
quod cecidit, et reaedificabo aperturas murorum ejus, et ea quae eorruerum instaurabo, et seaedi Nabo illud, sicut in diebus antiquis . ut possdeant reliquias Idumeae, et omnes natio. nes, eo quod invocarum sit nomen meum super eos, dicit Dominus faciens Baee. Ut tu preiora Ioelis Petrus , se ista Amosi Jacobus quo pertineant, ostendit in Actis te) ; ad Christum nimirum ,& gentes sub ejus jugum cogendas . Nee inficiantur Iudaei, qui in capite ultimo Thalmudici libri Sanhedrin, memoratum hie Tabernaculum David , Messiam
esse volunt. Redeunt vero ad ingenium suum Iudaei, cum prolixas loci hujus pollicitatio-mes, tum ubertatis terrae, & trucinum proventus, tum diuturnitatis imperii & amplificationis ac securitatis, λέξιν sad ver-ἷum sumi volunt, eoque nomine Hieronymo d) poenas dant. Et merito sane ἔ tales enim esse fructus hie ab Amoso promissos intelligere par est, qualis ea fames est, cui sedandae comparantur hi fructus & promittuntur . Cujusmodi autem fames illa st, palam feeit Λmosus ipse se , cum dixit: Eeee d es veniunt, dieit Dominus, Θ mittam famem inteream non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Domini. Animadvertendum ergo idem a Grotio est . qui lethali literae inhaerens ναι vix e haec dc Iudaice intellexit; dc Tabernaculum illud David, cujus ni aurationem spondet Propheta , domum David a Zorobabel e re ea ratam esse docuit. Quod quam verum si, patet eκ iis , in quibus Prophetiam suam Amosus claudit: Et non evellam eos ultra de terra sua quam dedi eis, Eicit Domιnus Deus tuus . Sedibus enim suis
ita depulsa & exterminata est Iudaica gens, mi nulla unquam longloribus & lciselle loribus exiliis damnata esse seratur. Sed nec omnes nationes Iudaico imperio subjectae iunt, vel Zorobabens temporibus, vel iequenti aetate; imo in alienam Iudaica ipsa gens ditionem eoncessit - Λt Christus Davide oriundus
: Uerbum carofactum est,. babitavit in no
is , aeternumque a Deo accepit regnum, rebris vaticiniis praedictum, & Davidi promissum. Optime haec a Theodoreto ad notata sunt adversus eam sententiam quam deinde amplexus est Grotivis,& quae jam ipsius aevo 4nvaluerat, Ec a Cytillo quoque propugna est; sed ita tamen, ut hunc esse historiae sen- sum vellet, alium autem veriorem ad Christum pertinentem illic inesse censeret.
XX lU. Et in mon te Sion erit frivatio , inquit Abdias b ,er erit sanctus: op FG ibit domus Iacob eas , qui se possederant . Et erit domus aeob aenis ra domus Iosepb stamma, o domus Esau stipula , . succendentur
in eis, o devmabunt eos, o non erunt reti quiae domus Esau, quia Dominus Deutus es. Quoniam salutares suas leges Hierosolymis primum dc in Sione laturus erat Christus , unde per totum orbem promulgandae erant .
ideirco & hie Abdias, dc supra Ioel si , in
Sion e salutem per Christum fore propos tam praedicunt,& de Sione legem ae Domini vero hum exiturum per Christum Isaias λὶ prodidit ; ignis quoque symbolo saepe adumbratur Christus, ct ignitus deseribitur ἰ praecipue vero apud Ezechielem il) , & in Apoealypsi Iohannis cm . Mosi in ardente rubo, dc inter Sinai montis flammas locutum fuisse Christum , Iustini, ori genita, Hieronymi, ali
rumque Ecclesiae Magistrorum contestat ssententia est. Quo pertraxisse videtur eos
Paulus in Epistola ad Hebraeos tu , cum collatis ἐnter se re eompositis, hinc ardenteae procelloso Sinai, inde Sione ae Hierosolyma coelesti; hine tubae sono dc formidolo sa illa, ac terribili voce,inde Ecclesia primitivorum ac Testamenti novi sequestro Iesu, subjungit : Videte ne retusetis loquentem : si
enim illi non effugerunt , recusantes eum qui super terram loquebatur; multo magιs nos, quι
440쪽
e caelis loquentem nob1s avertimus. Quasi eumdem velit utrobique sui sis locutum. Et demum : Etenim Deus noster ignis cons mens est . Quocirca haec a jebat Iesus ipse de se a): Ignem veni mittere in terram: ει quid volo nis ut attendatu ν δ Λbdiae vero penitus consonat Isaias ib), eum ait: Dixiι Dominus,
jus euis est in Sion , o eaminus ejus in Ieru salem. Quod autem adjicit Λbdias eὶ: Et non erunt reliquiae domus Esau: hoe ipsum de Christo a Balaamo praedictum vidimus id): Erit Idumaea possessio ejus, oe erit possessio ejus seιν: eui praedictioni ex altera hac Λ diae R. Selomith lucem affert, utpote significationis ejusdem, & ad Messiam spectantis. Par est illa Amos e) proxime a nobis allata,& Messiae itidem praenuntia r suscitabo Ta- hernaculum David , ut possisant reliquias
Idumaeae, ω omnes nationes, eo quod inυος - .remfit nomen meum super eos; dicit Dominus faeiens baee . In hoc denique commate Pro
Phetla Λbdiae fin eo luditur : Et ascendent
salvatores n montem ston judicare montem Esau , er erit Domino regnum. Messiae haec adseribit doctissimus Rabbinorum Malmonides: adscribimus de nos,& salvatores Mesesiam, ac Messiae ministros dictos censemus. Sion vero , unde primum nova Chri iti lex
proficisci, & in qua Eeolesia fundari debuit, Ecclesiam illam significati Esau verri,M-clesiae perduelles . Caeterum de hi, & illa , Christum regem sunt agnituri, ut apertissime in seeundo Psalmo t) de se ipse Christus praedicat: Ego autem cons tutus sum Rex ab eo supeν Flon montem sanctum ejus, praedican praeceρtum ejus . Dominus dixit ad me: Fι- Iius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, oe dabo tibι gentes haereditatem tuam, o possessionem tuam terminos teνrae . Hinc
adeo Iesus Dominus dictus est Iesus: Vocabis nomen ejus Iesum , ait Iosepho Ange-
a peccatis eorum. Hi ne di regnum illi aeternum portenditur: Uret bit,ait Mariae Angelus si , in domo aris in aeternum , ω --gni ejus nou er i finis . Hi ne & in Λctis Petrus ch)r Principem ει Salvatorem eum a pel Iat. Hinc denique a Prophetis Reyem , ducem , principem, ac praeceptorem dictum eum supra observavimus.
XXU. Congregatione eo gregabo, Iaeo .
totum te; in unum conducam reliquias, par
ire ponam illum quasi gregem in ovili, qua
pecus ιn med o caularum: tumultuabuntur a multitudιne hominum s ascendet enim panis dens it ιν ante eos: divident o transibunt pisistam, et Ingredientur per eam: Θ rea bir rex eorum coram eii , o Dominus in capite erum . Uerba sunt Michaeae Prophetae in ,
quibus Christum praemonstrari contendo . Nam qaamvis controversa sint inter erudiis tos ,& ab aliis ad Samaritarum, Hierosolymitatumque excidium , ac Sedeciae calamiritates trahantur , ab aliis ad Christum a ego tamen vel apertiorem eam esse a jo interpretationem , quae haec Christo accommodat , vel utramque certe simul posse consistere, quod saepe accidere, ex Paulo discere licet.
Quippe proprium hoc Messiae suturum essistonicium Prophetae docent, dispersos Israelitas congregare,quemadmodum errantes oves
c dissipatas in unum gregem cogere pastores solent. id tibi volebat Osee sm ,cum diceret r
pariteν , is ponent Hime1 e ut unum , Θ ascendent de terra. idem & Iere imas trice insimo primo capite ni, cui Christi . adiu saa, inesse ostendimus: sui dispersit Urari, con. gregabit eum , Θ custodι et eum , sicut pagor
ἐιcit Dominus Deus, adhuc in hoc λουenient me domus Israel, ut faciam eis: muli Deabo eos ficut gregem bominum,ut gregem sanctum, ut gregem Ierusalem in solemnιtatibus ejus. sic erunt ervitates destructae, plenae gregibus bominum, e scient quia ego Dominas . Praei inturum quoque ipsis Christum praedicit Isaias in quinquagesimo secundo capite ιρὶ , quod
Messae itidem clarissimam praedictionem continet : Non in tumultu exibitis , nec is fuga properabitis : praecedet enim vos Domi. nus , oe congregabit vos Deus IsraeI. Neque hic iterare opus est, quam saepe in Codicibus sacris pastoris munus , nomenque ascisceream et Christus. Vetulliores itaq; Iudaei Mes.sae --μώ. hic esse praedi iam fatebantur, velut R. Moses Hadarsan, sive Conciona tot in Betesith Rabba. Nobilem etiam capite quarto vaticinatio.