장음표시 사용
351쪽
338 Lib. II. Para. II. Cap. X VI.
Nonnulli ad vias quidem nobis occultas & ignotas, n-turae tamen cognitas, & illam Hippocratis in lib. d. di menia, hi /ισγ &-confugiunt.Verum non est opulad occultas vias confugere, cum manifestae dentur. Viam autem manifestam ut dictum , Matthiolus & alii statuunt esse per Venam si Verum non videtur de nihilo, quod Matthiolo obiicit Iul. Alexandrinus , dissici lem satis esse transitum, si materia primum e pulmone inpecforis cauitatem deberet effundi, atque ibi empyema es ficete , deinde demum sese exiguis venae sine pari ramis in sinuare,& quidem per memhranam adeo densam,quae tho racem intus succingit. Itaque aliae manifestae viar quaerendae, per quas etiam eripsis pulmonibus materia ad renes & vesicam peruenire possit. Viarum autem istarum prima est arteria venosa, ut
Baithinu;, li=. 2. Theatri Anat.c. 26.docet, quae per pulmones
distribuitur, si peream ad ventriculi sinistri principium,
non vero in ipsum sinistrum ventriculum cordis deferatur,& deinde per eius ramum peculiarem & insignem,quem c. a1. describit ad emulgentes , indeque ad renes, & vesicam deferatur. Altera via in quibusdam est vena pulmonaria,
quae a Venae cauae trunco non procul ab exortu venarum
diaphragmaticarum ad pulmonem in nonnullis corporibus Obse=ua- mittitur. Obseruauit hanc venam superioribus annis Nitio Nicq- colaus Satimichelius Novocomensis , vir suo tempore ip
i*M dissecandis corporibus exercitatissimus, qui in cadaueribui iij quibusdam venam magnam, ubi diaphragma excessisseti ' priusquam incor se insinuat, ramulum quendam recta . pulmones misisse obseruauit, ut refert Iohan. Costaeus, is
Si autem tu latere contineatur materia,quod in pleuri tide accidere solet, viae manifestae ad renes sunt, primo vena per quam sanguis, vel pus in venam cauλφeffunditur & hinc in renes ac vesicam , porro transmixti tur, & cum Vrina evacuatur, obseruatumque est a recep ti oribus Anatomicis,a sinistro ramo venae secoetu, inter si ramulum ad venam emulgentem recta ferri. De n le Tax'
sis e thorace peruenire potest ad renes & vesic: mi in '
352쪽
eos alibus arteriis ad arteriam magna in deducta, & hinc jd tenes transmissa, Tertio etiam materia per phrenicum uenae cauae & ductum arteriae a Bauhino descriptum ad votivae vias peruenire potest; Atque per has vias materia cum e pulmone, tum e lateribus cum urina euacuari potest. per aluum autem puris euacuationem quod attinet plerique hic ad occultas vias, quas sibi natura quaerit, confu-ciunt et sed & hic manifestae dantur. Et primo quidem vias I pulmone ad aluum quod attinet potest e pulmone materia evacuari per aluum, primo per ramum illum arteriae veno , modo dictum,& a Bauhino descriptum, siue delata in arteriae magnae ramum coeliacum,qui ad ventriculum effunditur, & ab hoc in intestina, siue seratur per arteriae magnae ramum alterum mesentericum dictum, qui supraemulgentes ad mesenterium & intestina mittitur. Alij volunt, quod materia per venam arteriosam in de
trum ventriculum cordis, & ex hoc in truncum Venae cauae , & inde per epar ad ramos venae portae transmittatur, tandemque per ramum mesentericum in intestina peru niat. Verum etsi per hanc viam euacuationem fieri non
impossibile sit,longa tamen est , & per ambages. Tertio si vena illa pulmonaria a Nicolao San michelio
obseruata adsit, per illam etiam e pulmone ad aluum mediante Vena portae peruenire potest. Puris autem in pleuritide & lateribus affectis per aluum euacuationis via manifesta est,primo per venam sine pari, per quam in venam cauam & hinc in portam transtare potest. Deinde per truncum arteriae magnae transire potest , si scilicet materia ex ramis intercostalibus in aortam, P hinc siue per ramum coeliacum, siue per mesentericum ad intestina mittatur. Neque impossibile per arterias ma-xeriam , praecipue natura id agente,euacuari posse, cum ali 3 etiam arteriae in morbis ab humoribus vitiosis non
semper plane immunes videantur. Si vero materia in thoracis cauitate contineatur veri
mile est , eam potius in pulmones, quorum membranax*xior est , penetrare, & hinc seu per urinam,sein per aluup x vias modo dictas euacuari,quam per membranam den- Lib. II. Y fam
353쪽
s o Lib. II. Part. II. Cap. XVII.
lam in Iatus sese insinuare. Et obseruatum est,materiam tu terdum satis crassiam e cauitate thoraciS in pulmonem re ceptam & hinc per tussim reiectam fuisse sicuti histrisia habetur apud Guillelm. Fabricium, cent.I. O . f. de quo dam,qui cum in pectore 'Vulneratus esset, duas turundas quae ex incuria per vulnus in cauitatem thoracis illapis e aeant tussi reiecit. 'opatu
De Thoracis vulneribus. Hon Acra vulnera alia sunt non penetrantia, in quibus scilicet membrana succingens adhuc integra est s alia penetrantia, in quibus non solum musculi thoracis , sed & pleura perforatur: ut ita vulnus in ipsam thoracis cauitatem penetret. Penetrantia rursum sunt vel sine partium in thorace contentarum laesione, Vel cum earum laesione , puta pulmonis, mediastini, peri card ij, cordis, v
nae cauae, arteriae aortae, asperae arteriae, gulae. Deera thoracis non penetrantia.. Si thoracis vulnera sint simplicia,nem in cauitatem eius penetrent,& nullus alius affectus coniungatur,eande,quam alia vulnera , indicationem habent. Itaq; i. sanguis sistendus, si opus sit,modo in aliis vulneribus usitato,vulnusq; fascia ligandum,quae talis sit,ut tuto contineat,nec tamen ta alta,Vt premendo dolorem excitet. Et si vulnus paruum sit, breui temporis spatio sanari solet. Quod si amplius sit, db gestiuum aliquod unguentum imponendum, quem in Usum terebinthina clara odorata praecipue utilis est. Partes vici' nae oleo chamaem. ros. inungendae. Tandem ubi in vulnere coctio apparet,emplastrum aliquod conueniens, ut barba'rum,Basilicon Mesue,aut diapalma imponatur.
Signa diaguostica. Vbi vero vulnus profundius est,primo diligenter
354쪽
rendum, an penetret usque ad cauitatem thoracis,an non. Cognoscitur autem hoc visu in magnis vulneribus ; in aliis tactu specillo scilicet, seu stylo exploratorio, vel car dela cerea immissabitem auditu, dum aer per vulnus cumstrepitu exit. Aeris tamen per vulnus exitus , qui penetrationis lignum est,aliis etiam modis explorari potest: Si iubmjrum penna,vel lanae floccus vulneri imponatur, uel candela accensa admoueatur & retento aere in spirato atque ore & naribus clausis aeger effare conetur. Tunc enim exeunte aere lana moueri,& flamma ventilari ac moueri solet: Haec autem per aerem egredientem exploratio fallere
potest,si vulnus obliquum aut tortuosum sit, aut costa ali qua fracta vel depressa,aut musculi intercostales situ hominis ab eo,quem habebat, dum vulnus acciperet, euarient, vulnusque tegant,vel pars externa vulneris, quod turunda non immissa sit,conglutinata sit.Tum enim aer egredi non potest,imo nec specillu vel stylus adigi.Ideoque aegru, dum vulnus explorare volumus eo situ collocare debemus, quo erat cum vulnus acciperet. Ex instrumento quoque, quo vulnus inflictum est, aliquo modo profunditas vulneris agnosci potest. Angustiora enim rastrumenta penetrationis suspicionem praebent, praesertim si vulnus extra nonnihil latum sit. In penetrantibus quoque & amplis thoracis vulneribuus respiratio interdum laeditur,& voce aeger priuatur patente vulnere s Vulnere Vero clauso respiratio & vox redit. Postea & alia signa accedunt, dum sanguis aut pus in pecto re cumulantur. Tussis est molesta, sputum fit cruentum vel purulentum, lateris dolor grauitas ac pondus circa costas nothas percipitur. Febris tape accedit , & ubi aeger se in se rum latus conuertit , fluctuatio in thorace percipitur, si sanies eo contine
De pulmonis & mediastini vulneribus iam dictum s decordis & oesophagi vulneribus suo loco dicetur. Si vena caua in thorace Nulnerata sit, magna sanguinis crassi copia effuit, viresque valide deliciuntur, facies paliet , & paulo post mors sequitur. Si arteria magna vulnerata sit , sanguis clarus & tenuis, Y et copiosus
355쪽
rum 1 Lib. I I. Part. I I. Cap. X VII.
copiosus ac cum saltu exit, si ei via pateat. Pussus tremu- Ius adest, vires collabuntur, syncope aceedit , & paulo post morS. Si aspera arteria sit vulnerata, pam sanguinis effluit,dolor in dorso percipitur,vox fit rauca,& tussis acris. Progeomca. r. Vulnera haec , quam non penetrantia, longe sunt periculosiora; etiam ubi viscera interna non sunt laeta , quia aer externuS per Vulnus non alteratus ingreditur, interna que partes offendit, & aere interno & calore exspirante virtus debilitatur. Et cum vulnus penetrare non possit; n si pleura perforetur, illa vero densa , sensu exquisito praediata sit: ac reliquis thoracis partibus communis, dolores, tussis inflammationes s febres hinc excitantur. r. Praeterea nisi vulnera haec diligenter curantur, facile in empyema & fistulas degenerant. Quod ubi accidit, saepe pus foetidum redditur, tandemque aegro mors attrahitur s. Interdum accidit, ut Iicet externum vulnus congi
tinetur & consolidetur, in sputo tamen adhuc notae sanguinis appareant, quod accidit, quia partes internae non sunt consolidatae , e quibus cruoris aliquid & saniel in cauitatem thoracis emanat,unde empyema generari potest. . Si simul quidem tum interna tum externa parte sanescat, cicatrix autem intus debilis, aspera & liuida existat,quandoque refricatur, eoque modo purulentus euadit. Iterum vero etiam exulceratur,si quis plus iusto laborarit & extenuatus fuerit,pituitaque & bilis ad cicatricem affigatur, & si morbo alio detentus Extenuatus fuerit.Hip
s. Vulnera haec in dorso periculosiora sunt,quam in par te anteriore S quia ibi plures & maiores nerui ac tendines sunt, ibique tranfit vena caua , arteria magna , aspera aret teria , gula, & omnia spiritualia organa dorso alligantur. CaUse autem venae & aortae arteriae vulnera lethalia sunt, ex sanguinis, qui vitae thesaurus est, profusione , qui eo
loci sisti non potest solentque vafria praua symptomax/supet uenire.
356쪽
6. Si autem praua 8mplomata non superueniant, sania talis recuperandae spes est. unde de thoracis vulneribus Albucasis scripsit; Si praetereat dies tertia vulneris,& non accedat infirmo spasmus vel tremor cordis malus,vel structura anhelitus,& vides eius dispositiones bonas,tum scias vulnus esse sanum, & virtutem sortem, cui nihil impossi
Indicationes quidem vulneris, quatenus tale, eaedem curati sunt, quae vulneris non penetrantis : quia vero sanguis in cauitatem thoracis effundi solet,& humores vitiosi e cor pore reliquo ad vulnus affuere ; danda opera ut sanguis sistatur , humorum ad vulnus affuxus. Prohibeatur & sanguis, qui in thoracem elliusus est, saniesque, qui ibi colligi
Itaque i. vi sanguis sistatur, tu runda oui albumine &aliis medicamentis sanguinem sistentibus illita immitten da. Quod si non essiciat, etiam per os medicamenta san guinem sistentia exhibenda.ut conserua rosarum, bolus armenus, terra sigillata s succus portulacae, trochisci de ca-rabe , terra sigillata & similia: de quibus in sputo sanguibnis dicetur. Deinde, si grauia *mplomata metuenda sunt, & sanguis non valde assiuxerit, sanguis e latere opposito vacuandus, aut corpus si cacochymicum euacuandum. Tertio,vbi magna vasa non sunt vulnerata , sanguisque in pectus non multus effusus, vulnus statim contalidan dum, ne ab aere externo in vulnus sese insinuante, pulmones laedantur. Alias etiam obseruandum, ut vulnus quoties opus est, celeriter obligetur, ne aer per vulnus patens in thoracem transeat, Si vero de sanguine in thoracem copiose effusosuspicio sit ( quod cognoscitur , si Medicus a
natomiae peritus ex loco vulneris perspiciat, an magnae vel paruae venae vel arteriae unlneratae sint ) vulnias turundis apertum seruandum , dandaque opera ut sanguis quamprimum eHuat, ne intus corrumpatur, ubi notandum, ut turiandaequo alligentur satis longo , ne in cauitatem thoracis decidant, sicut in obseruat. Guillelmi Fabricij, eent.
357쪽
3 Lib. II. Pan. II. Cap. XVII.
I. obseruat. 6. habetur , quidam duas turandas in pectuqdelapsas; ac post tres menses tussi reiectas fuisse. Est &adhuc obseruandum, ne turundae nimis sint longae,ne pubmones laedant.Vt etiam facilius sanguis eaeuat, iaceat aeger super latere vulnerato. Et si sanguis in thoracem etasus non sponte essiuat, extrahendus instrumento , quod Graeci nominant. Et si vulnus nimis angustum sit, aut obliquum, paululum dilatandum cute secta , aut si aeger sectionem admittere nolit, tu runda ampliandum. Si acce pio vulnere nullus sanguis eaeuat, isque in pectore detineatur , aeger granum unum moschi sub lingua teneat. Ita
enim statim sanguis fluere incipit, quod nonnulli pro se
creto habent. Si etiam ob materiae copiam in thorace Contentam aeger male habeat, ut materia continuo eaeuat, nec ibi putrescens, febrem, anhelitus dissicultatem & tussim reci teli cannulam plumbeam vel argenteam pluribus in Iocis perforatam ,extra vero alis munitam,immittere decet quae digestiuo medicamento prius illinenda est. Si sanguis sit concretus, ut exire non possit, attenUandus & incidendus liquore conueniente in cauitatem pectoris infuso. In quem usum commodum est melicratum, quod ex ima parte mellis & duabus partibus aquae ad te tiae partis consumptionem coctis , vel mulsum, vel mel ro- fatum,in aqua hordei aut consolidae, aut veronicae vel agrimoniae dissolutum. Et si materia sit viscida & tenax, aliquid Oxymelitis addere utile est. Liquor autem hic teps pus inliciendus ; ut & topica omnia medicamenta,hic calida usurpanda , cum frigus sit pectori inimicum. Extra vero applicentur medicamenta vulneri idonea, exsiccandi vi praedita; humectantia vero & oleosa vitanda.Valde in hisce vulneribus commendatur sequens Unguen
2 . Resime pini ret. clarae ct odorat. 3. xij. ol. lauri puri terebinth. an. t. . eummi elanni puri, iij. Resina & gummi super igne liquescant, deinde addantur olea & terebinthina, parum bulliant, donec unguenti
crassitiem acquirantitandem colentur. t ne
358쪽
nt ne partes vicinae in consensum trahantur, & dolore assiciantur, loca vicina aestate oleo rosaceo,hyeme chamae- melino inungenda sunt. Interna etiam medicamenta v- surpentur thoraci dicata , quae materiam exsiccant, eius
corruptionem prohibant, & si ad pulmones quid perueniat, quae ad eius expectorationem prosunt, ut syrupus e lutubis, capiti. Ueneris, de glycyrrhia. scab. cum aqua
scabiosi tussilag. veronic. capiti. Vener. Tandem etiam medicamenta,quae intus conglutinatio.. nem adiuuant, usurpanda, ut syrupus myrtinus, Conse ua rosarum, mel rosatum ,uconsolida, plantago, bolus Armenus & similia. In tota vero curatione omnia metal lica hic omittenda, cum valde noceant. Saepe vero accidit, ut vulnus extra conglutinetur, antequam intus plane exsiccatum & consolidatum sit. De quo Hippocrates, in coac. lib. 6 s l. 2. comm. I. aphoris . s. se- euadiim Hogerii distinet stuicuuque vulnerati m thorace externa mulneris parte fanati, interua vero non periclitantur, nee pici fiant s ac quibus interna parte infima eliatrix obducta, vulnus ea parte refricatur, rupta cicatrice. Ideo quod supra etiam dictum, danda opera ut vulnus probe mundetur, &intus insuper consolidetur,antequam extra fiat consolida tio. Si vero tale quid accidat, aegri ut empyici curantur. Si per urinas materia & pus evacuetur, adiuuanda urinam
Aer sit temperatus N potius ad calidum , quam frigidum declinet. Vietius fit initio tenuis ; donec inflammationis terminus praeterierit. Cibi in principio adstringenteS vitentur , ne sanguis concretus in cauitate thoracia detineatur. Conueniunt in cibis , amygdalae, passulae,horindeum. aeger quiescat, nec moueatur, vel multum loquatur; caueat quoque iram alios affectus nimios, Dialsis
359쪽
FFula Gm O N N vs N UI A M post tumores aut vulnera th thoraci . in I racis male curata fistulae in pectore excitari solent, quae difficilis sunt curationis , praesertim si ossa, sternum, spina dorsi , aut costae simul assiciantur.
Signa diagnostica Cognoscuntur facile, & oculis patent, & si penetrent, stylo vel aeris egressu cognoscuntur.
r. Fistulae hae curatu sunt dissiciles ; cum partes hae non solum perpetuo moueantur, sed etiam, praecipue si pene trent, multae superfluitates in iis colligi sileant.1. Quae in dorso sunt fistulae, periculosiores sunt,ob maiorum nemorum copiam & spinalem medullam vicinam, ac raro curantur. Quae in musculis sunt circa magna vasa,
Ideoque Medicus certus sit; quae vasa circa fistulam du- ' cantur; ne curatione venas , arterias,neruos laedat, aegro . que noceat. Ac proinde ubi dilatatio fistulae requiritur,t rundis illa tutius, quam ferro peragitur. Exi rea. cerum medicamenta quod attinet externa, quae in fistulam inliciuntur, parantur ex hydromelite,vel mulso, de cocto mil. a votat gentianae, ireos,aristolochiae, meroni. valeriana Psalutae,misi soli, Operiei. rosar. caudae equinae,pito' se a. Quae in vino coquantur & colaturae mel clarum ad datur.Potest & thus ac myrrha addi. - 1Vt F. peris. For ros .mbr.caudae. equinae. centauri minorian. m. j. rad. ca v iratae , aristoloch. ireos , an. g. i. CQq in vino. Colaturae I . n. j. me . opt. S iij. Dissolue iburtiam rab. an. S. j. si . Deco
360쪽
Decoctum hoc vel simile toties in ulcus inliciatur, do nec mundum fuerit. Post iniectiones tales, tale vel simile medicamentum cum turunda immitti potest. Terebinth. g. j. farin. lupinor. g. Mar2 3. ij. succiapi , agrimon plautag. an. g .mestis S .f. rrh. mastich. thu- h. ana 3. ij.Misce super igne. F.Vnguentum. Vicere mundato , iniectiones & unguenta exiccantia& conglutinantia , ut in aliis ulceribus , adhibenda ex rosis, radicibus consolidae, halaus iis, sumach, myrrha,thserrimastichrum, aloe, radice , ireos , terebinthina & simblibus. Dum vero externa adhibentur , intus etiam usurpen- raterna. tur medicamenta ex iis, e quibus potiones vulnerariae phrari solentinimirum ex agrimonia, plantagine Veronica fambiosa, perico, betonica, sanguis ba , hedera terre sibi, fatui rosis. Vt 2 ML seabios. m. h. agrimoU. car Obsistia fare viculae vero,icae, ana S. j. russitag. pulmonar. linguae ceruina, ana russi. rail. carpopoliatae, vincetoxici, Coqu. in
vini albi ct aqv.fontanae, an.st. j.iti vase duplici. Colatura
De E Amate. V L A v R ITI D E M , ' neumoniam , & alios Empy-Min thoracis effectus non raro sequi solet malum, quod ma. Graecis 2 πο- , apphllatur, quo qui laborant, histat, des, Tunbi, suppurati & purulenti, dicuntur. Etsi enim, si nominis proprietatem spectes, eμπ - , omnem suppurationem & puris collectionem significat: usus tamen obtranuit , ut in specie id suppurationi seu purulentiae in th
Est ergo , puris in cauitate thoracis collectio.'Solent quidem nonnulli empyema appellare,cum non solum in cauitate pectoris , verum etiam inter pleuram vel ostas aut in pulmone pus colligitur et verum magis Pro-