장음표시 사용
361쪽
3 est Lib. II. Para. II. Cap. XIX.
prie & specialissime solet empyema nominari, cum tanis tum in cauitate thoracis fit puris collectio. causse.
Caussa. Colligitur autem pus in cauitate thoracis ex praeceis dente aliqua,& in abscessum mutata ac rupta partium vicinarum inflammatione,ut pleuritide, peripneumonia,angina, interdum & rupto tuberculo ad spinae partem interiorem. De quo Hippocrat. s. b. Io. Suibres ex angina in
pulmonem mali sit conuersio, i, intra septem dies moriuntur. Simesi hos effugiunt,purulenti fiunt. Nonnunquam etiam sine inflammatione pus in pectore colligitur, quod fit,quando sanguis e vasis suis in cauitatem thoracis est us, ibique detentus putrescit, & in pus mutatur.Et quidem si post venam in pulmone ruptam ulcus sequatur, quod cotinuo saniem in thoracem effundat, verum fit empyema Si vero sanguis copiosus effusus in loco alieno corrumpitur,materia illae pus minus proprie diacitur.Plerique addunt destillationem e capite,de qua Hippocrates, Daph. . Destillatio in ventrem superiorem ad 'apurationem pertienit intra dies viginti. Nonnulli tamen pituitam in pectore immutatam minus proprie pus appellari censent. Est enim haec purulenta materia non merum pus. Nam haec est ex humore excrementitio 3 cum merum pus ex nutrititia materia fiat.
Omnes autem modos, quibus pus in thoracem effundi potest,prolixa oratione descripsit Hippocrat. lib. i. de morb. qui hac de re videatur. Cuius summa haec esse potestim-- : pyem verit esse,quando in ipsa thoracis cauitate pus continetur,idque quatuor modis fieri. r.Ex pleuritide non satis expurgata .et. A pituita ad cauitatem thoracis a pectore defluente. s. Ex vena in thorace rupta. g. Ex vena in pectore aper . Non verum autem empyema esse,cum non in caui
tale pectoris,sed in pulmone materia haereat, idque etiam quatuor modis fieri. i.In peripneumonia suppurata & nos expurgata. a. ex pituita e capite descendente & in pulmo ne putrescente. s. ex vena rupta in pulmone. q. eet varico
362쪽
Disserentia. i. Pus interdum totam thoracis cauitatem occupat, in- Disserena
terdum eius alteram partem, dextram vel sinistram. m. i. Ex differentia materia datur empyematis disserentia, quae nunc benigna est,nunc acris & foetida . Vigna diagnossica.
Signa quod attinet, quae inflammationem aliquam in suis. thorace in abscessum , e quo post empyema futurum est; mutari significant, si pleuritis & peripneumonia,vel. alia in pectore inflammatio , remediis idoneis adhibitis non cessat, ac praeterea rigores & febres subsequuntur & grauitas : morbum in empyema mutari indicio est. Si enim materia intra dies quatuordecim non expurgatur, in pus mutatur. Rumpitur vero vomica circa diem' vigesimum, interdum trigesimum aut quadragesimum .Hippocrates, a. prognost. bor. 8. Rigor vero fit,dum a pure genito vieina membranosa corpora vellicantur .Ponderis vero & graui
talis sensus in thorace pro dolore percipitur, quod humoriqui ante in partem inflammatam dispersus erat, in
unum locum iam totus colligitur. Signa vero iam facti ex vomica rupta empyematis proponit Hippocrates, et . proge. 6o. O 6r .Et quidem recentis
ac nuper facti empyematis signa sunt eadem, quae inflam mationis suppuratae modo esse diximus, quibus difficilior respiratio accedit. Quamuis enim rupto abscessu dolor sedetur, & hine diaphragma & musculi thoracis liberius moueri possint . tamen quia pulmo a circumfuso pure gra-u tur, ut libere moueri non possit , & praeterea aliqua puris pars a rara pulmonis substantia imbibitur, de hinc pulmo humidior & grauior redditur , bronchiaque eius a pure imbibito obstruuntur, respiratio redditur difficilior. Galenus, . de loc. assect. cap. '.' addit fluctuationem. Nam, inquit, ubi quis subito a decubitu transmutatur , idque maxime si ab uno latere in aliud se con vertens defluere aliquid sentiat, puris multitudinem ibi Vontineri haud dubia coniecitura est. Quin etiam in his puctuatio saepenumero haud obscure auditur. Nisi forsian puris crassities aut copia . quae omnem pene thoracis capaci
363쪽
s io Lib. II. Pam I I. Cap. XIX.
capacitatem implet, impediat fiuctuationem illam aua
Diuturnioris aute empyematis signa sunt, quod febri, quidem mitior redditur; sed lente, partim putrida,partim thectica perpetuoque infestat, quae de die quidem mitios sed circa vesperam exasperatur, & noctu vehementior est. Tullis est perpetua, sputumque tandem fit purulentum iadest anxietas de cibi fastidium ex vapore putrido orta sudores multi superveniunt, sed inutiles & non copiosi, sed frequentes ob virium imbecillitatem. Eae enim debiales alimentum etiam non in nimia quantitate sumptum superare & recte apponere non Valent. Tandem oculi stant caui, maxillae ruborem contrahunt, ob vapores puris acres calidosque faciem ipsam calefacientes, pustulta cir- lca pectus erumpunt, subtiliore ac acriore puris parte ad
extremam cutem penetrante,pedes intumeseunt.
Signa differentiarum quod attinet, primo locum , in quo pus contineturi, ita nosse docet Hippocrates,et . prete. hordo. Si empyemaei in altera parte tantum existat, hos conuertere & discernere oportet, doleantne in latere, &an alterum altero calidius sit , adque cubantem supra la- tUS sanum interrogare, an sibi videatur onus aliquod e super suspendi. Si en m ita est,int quodcumque latus pondus insit; in altero suppuratio extitit. Quemadmodum si utrinque calor &pondus sentiatur, in tota thoracis caui tale pus continetur. Avicennas, hoc,quod habet ex Hippocrate , lib. 3. de morsus addit: Applicetur, inquit, linteum madidum thoraci secundum victamque partem dextram & sinistram citius enim exciccatur illud, quod supra partem pus continentem appositum est. Puris Vero conditio, si ireiiciatur, ex seditore Se aliis qua
ic Si cum abscessus ruptus est, febris eadem die auus serit si id est, ita mitis reddita fuerit, ut si praecedenti vhhementiae conferatur, propemodum pro nulla habeatur
364쪽
nam plane non cessat aeger cibum appetat, εti careat,(nam vapores . elidi ac tetri a thorace ascendentesJad lingua ac palatum ob communem tunicam simul orificium ventriculi afficiunt,& hinc appetitus delicitur, sitioque excitatur. Quapropter si breui tempore post eruptionem haec symptomata remittant, puris ex qua quantitas, idque benignius significatur. Si vero haec symptomata non remittant, puris ingentem copiam & prauitatem tagnificant venter exigua & consistentia deliciat, pus leue, album sit & aequale,& pituita vacans,absque dolore,& vhlida tussi expurgetur , aegrum euasurum spes est. 1. Si vero contrarium accidat, & horrores post puris eruptionet maneant, febris non desinat, aut cum videtur desinere, ecrudescat, aegerque sitiat, nec cibum appetat, aluus sit humida sputum sit paruae substantiae,ut & colorismat flauum,viride,nigrum, foetidum,pituitosum, insequalis substantiae: pereunt, quibus haec omnia adfunt. At quibus alia adsunt, alia non,horum quidam moriuntur,quidam in multo tempore evadunt. Plerumque vero empyema in phthysin transit,&tum collum ac tempora valde extenuantur,pedes intumescunt, Ungues curuantur. Etenim qui seruantur, ubi pleuritis vesperi praeumonia in empyema transit, intra dies quadra
ginta pus per sputum elici debet, quod si non fiat in phthisin transit, s. aphaeis. Non quidem opuS est, Vt quadragesimo die aeger plane ab omni pure liberatus sit,sed sussi
cit,si eo' tempore tanta eius copia reiecta sit, ut reliquiae exiguae,quae supersunt, cile postea euacuari possint,cuius euacuationis non ita certus terminus definiri potest. Nam ultra diem quadragesimu mollis & rara pulmonis ivbsta xia pus sine damno vix sustinere potest. Ideoque opus est, ut intra eum termiiuum maxima eius pars reliciatur. - Quibus in magna puris copia intra thoracem &pulmonem collecta totus thorax in respiratione attollitur,celerrime suffocantur,GalenuS,ae Ioc.c fere. cap. . s. Malum periculosius est,si pus totam cauitatem tho acis occupet,quam si in altero solum latere contineatur. 6. Empyema tamen, quod unurn saltem latus occupat,
365쪽
33 a. Lib. II. Part. II. Cap. XIX.
periculosius est, si sinistrum latus occupat, quam quod dextrum;quia sinister cordis ventriculus,ut nobilior, tum imagis afficitur.et. Quicumque empyi uruntur aut secantur, si album pus effluat,evadunt, si vero subcruentum M stetidum, p,
S. Quandocunque empyi Vruntur aut secantur, si pus laut aqua uniuersum effluxerit, certo moriuntur. Hippo
s. Purulentos moderatius habentes si sputa graveolentia consequuntur,recidiva interimit. in Coactis.1 o. Quibus specillum a pure velut ab igne coloratur, ij ssere moriuntur. in Coacis. II. Ex suppurationibus,quas pulmonum morbi excita- srunt, re senes moriuntur,ex caeteris Vero iuuenes. ibid. Ir . Inflammatio lateris aut pulmonis in suppurationem versa, quandoque sursum rumpitur, id quod periculosius est.Si enim pus quam citissime per sputum non reiiciatur, tabidi fiunt. Quandoque vero per aluum & vesicam eu cuatur,id quod cum minore periculo colunctum est, Paulus regineta & Aetius. Cum enim ut aeger cito a pure limberetur euacuatio per tussim ac sputum non sufficiat s quidem per eam sensim & lente pus euacuatur, & interea temporis a pure in thorace & pulmone moram trahente substantia pulmonis facile corrumpatur : commodior est,& minore cum periculo coniuncta, per aluum vel Vrinam puris euacuatio.
Curatio. Si prohiberi a Medico nequit suppuratio , adiuuetur moderate calidis & humidis cataplasmatis & emplastris impositis, de quibus in pleuritide dictum. Maturato ab
scessu ut mature rumpatur, opera danda , ne pus partem amplius corrumpat, res locutione,sternutatione irratata. Rupto abscessu,ut is abstergatur & consolidetur,mathria vero evacuetur, danda opera. Euacuatur autem mathria vel sensibiliter,uel insensibiliter. Sensibiliter rectius mcommodius euacuatur , & quidem frequentius ac luxiu' per sputum vel thoracis permistionem,uel per aluum, V*iper
366쪽
per urinam.Itaque Considerandum, o materia vergat. Si tussis urgeat, ut per sputum expurgetur, detergunt aqua saccharata, hordei, hydromel & ptisana cum melle, quae ut alimentum medicamentosum,& medicamentu familiare in omni empyematis genere ac quouis tempore conuenit. Radix iridis cum mulsae,hyssopus, decoctu gly-cyrrh. brup. de prasi . capill.. . Imprimis essicax est aqua mulsa,in qua lota sit terebinthina, vel cremor terebinthianae. Vel Succi hedera terrestris g. iv. pra b g. 1 f. thuris, mrrh. an. 3j diapenid. 3. F .F. Loholi. Vel et . Euherrima recentis brassicae folia concisa. Co . in Balneo vase clauso.Livor saccharo dulcoretur, & mane ac vesperi bibatur. Materiae tamen expectorandae in delectu medicamen- Mod eatorum habeatur ratio. Si enim pus fuerit biliosum , acre mentorc& erodens, eligenda & usurpanda, quae acrimoniam eius delectis . mitigant & leniunt, ut bordeum, tutubae,pastulae, sebest. g
yrrh. a gilat. duli. pinea , violari capillas semen mal uafr . violari capisiorum ratulae diatragacant. frigid
diatreos simpl. Si vero pus non acre, sed crassius sit, ait nitantia, incidentia & abstergentia usurpanda, ut Disopus, tusilago , radic. helen. semen carthami , anisi, feniculi, caricae , brup. de hssop. de gi Oreh. de tu itag. iob sanum O
Si vero pus nimium crassum sit & pituitosum, validius incidentia & attenuantia usurpanda, sed moderate ,& cum arteriacis ac thoracis lenientibus miscenda squo modo & pus crassum incidetur & attenuabitur, &humectatione diluetur, & ad exspuitionem aptius res
Si vero ad vias urinae vergat , ea, quae extergendo Vrbuae meatus purgant, vel quae serosam humiditatem suppeditant,medicamenta exhibeantur, Ut decoch. ex rad. ap rientibus,gran.Athehengi,ciceribus rubris, capiti. Venerissem. q. frig. maior. Vt U. Radic. erientium maceratarum
diant. M. j. cicerum rubror. M. f.
- Coq.ad dimidias. Aromatis entur cum radic. ireos S .ij.& dulcorentur saccharo. Si vero
367쪽
si vero ad intestina feratur exhibeatur ius galli decrepi ii , decoct. betae,caulium graminis, praff. cassiae, quae thouracem lenire & aluum mouere possunt , ut & terebinthi na et vel clysteres abstergentes inliciantur. Tandem syru pus aliquis abstergens & adstringens nonnihil adhibeatur, quae intestinorum exulcerationem prohibeat, ut syrup.derosis simpl. insus de rosis siccis cum decocto plantagianis. Vel etiam ad prohibendam intestinorum exulcerationem clysteres ex lacte, furfuribus & semine psyllij ino ciantur. si vero tanta puris copia in thorace collecta sit, ut neque tussi, neque per aluum aut urinam expurgari possit,
vel etiam natura eas euacuationes non tentet,aut suffoca
tionis periculum immineat, ut maxima adsit dissicultas re-Semst se spirandi,thorax aperiendus. Id quod fit non solum sectione,sed & ustione, ut ex Hippocrate, 6.aphori et . patet. Pervstionem autem hic ab Hippocrate non talem intelligi putat Mercatus,quae ad pus usque penetret, sed solum e siciat exterius ulcuscula manantia, per quae pus sensim exspiret. Verum aliud ipse textus Hippocratis docet, qui
ita habet. gtcunque embici aut dropici uruntur aut se-eantur , si pus aut aqua uniuersim e uxerit, omnino moriun-
tur. Si enim ustione saltem talia ulcuscula parari deberent, per quae pus sensim exspiraret, nullo modo semel confertim euacuari & inde mortis periculum attrahi posset. Accusat veho hic Ron deletius, lib.1.cap. I s. timiditatem Memdicorum assistentium dZ aegrotorum, scribitque, se umone liberasse iuuenem,qui per annum pus in thorace collectam post pleuritin gestarit,& multos alios, quorum nommina supprimat. Verum sectio non solum tutior est , sed& minore cum dolore & aegri consternatione comunesta. urio Verum in hac re cautione opus est, ut primo attenda *φsci ' tur an vires aegri istam operationem sustinere possi si d* -- . inde an aliquod commodi aeger ex sectione illa perceptume' '' rus sit. Etenim si pulmo respirationisque organa ita cor . rupta sint,ut nulla conualescentiae spes adsit, frustra teger sectione cruciatur. Itaque mature & ante diem Ain re
368쪽
priusquam pulmones a pure corrumpantur, sectio instituenda. Qua ratione autem ea fieri debeat, dictum in i stit lib. s. pari. I .f. t. cap. p. de sectione thoracis, & dicetur etiam de eo in fine huius capitis, quaesi. r. Columbus, lib. II. c. g. etiam inter mediastinum, id est, duplicem pleuram, thoracem in duo secantem materiam aliquam colligi posse statuit, quae perforato sterno tuto satis extrahi pinsit, a diligenti chirurgo, reique Anatomicae peritissimo. Thorace aperto pus non confertimied sensim euacuanu piti pu-dum ; cum si confertim evacuetur, aeger moriatur, ut mou sim euado ex Hippocrate dichum. Etsi sufficit,si primo n. j. i. ex- euano. trahatur, postea singulis diebus paulo minus. Si denique neque per tussim, neque per urinam , neque per aluum materia evacuetur; neque etiam aeger sectionem admittat,vel tolerare possit,vix euadet, sed phthisi morietur. Nonnulli tamen suadent,ut materia insensibiliter dise
cutiatur & absumatur decocto ligni guaiaci, orsaeparillae, 'chinae & similium , extra vero impositis emplastris & M- Insen mentis discutientibus: Et tentari potest illa curatio, sed hini, vix aegrum liberabit. Si tamen experiri libeat, potest fieri discuti
tale fomentum. R. Rad. aristol. rotuve bees, an . g. j. acori veri, althaeae,an. 3 vj. Tv. origan. pyass. scabios. an. rh. i. sior melil. cbamam. au. m. 3. agaric. 3. ij. Coqui & decocto spongia imbuatur & thoraci imponatur. Post sementationem pectoris regio inungatur oleo nardino,irino, anethino : Vel imponatur hoc emplastrum. Empl. HachL magni de melilot. an. g. j . f. ol. trivi, S.
vj. putu. rad. bras, Picae,puleg. an.j. cerae q. s. F. emplastrum. Vel 2 . cortic. radic. mimhradic tiliori albor. an. 3. iij.m u. violar. hy perici, chamaemeli an. m. j.Coq. de contundantur.
Adde fermenti ex atro pane g. iij. far in . sem. lini, Denigrae si, an. j. f. ol amred. disic. MEZ but ri f. sale, ol. violar. an. S. . F. Cataplasma.
A Curationem non parum diaeta ldiuuat. Sit nimirum via Diata. us ratio siccans, attenuans , de abstergens. Ideo que Lib. II. Z cibi
369쪽
s sc Vib. II. Part. II. Cap. XIX.
eibi condieret hyssopo,foeniculo. Vtiles sunt amygdalae, pineae: optima est ptisana cum melle, si ad aluum versat materia. Utilis est & beta & brassica cum butyro cocta. si ad renes,lus cicerum cum petroselino. Abstineat aestera leguminibus, fructibus. Potus conueniens est hydromet, praecipue hyssopo conditum. Vinum oligophorum etiam
concedi potest,nisi febris sit magna.
v S T I O. I. Qualisvam sit 'b quae em emati coniungitur.etiali . Febrem empyemati coniungi certum est. Vapores enimoam sit putridi ex pure cordi vicino communicantur , quod inde febris incalescit, caloremque p. n. in totum corpus diffundit.V qua em- rum qualisnam sit febris illa, non eadem videtur esse omnemq(: nium sententia. Nos supra diximus esse illam lentam pu- η et tridam,quae interdiu mitior est circa vesperam exasper et tur,& noctu est acerbior, tandemque hecticam inducere
potest ; quod iam porro explicandum. Nonnulli quidem febrem istam saltem hecticam plane
esse putant. Verum putridae notae satis adsunt, & inter reliquas etiam circa noctem exacerbatio. Galenus equiadem,I. dissere.'hr.c. s. empyicorum febrem etiam ad hectbcas refert ; quod vero interdiu minus , noctu magis ins stat, ad alimentum assumptum & vaporem ex eo ad soli da membra calentia distributum resertax.progno t. t. so VCrum etsi non negemus, si febris empyicoru hecticam tandem cibi adsciscat, post sumptum cibu ob caussam modo dictam exacerbari posse, tamen si illud hac saltem de cauta fieret,non solum vesperi post coenam, sed etiam de die post prandium, & ita bis,non vero praecipue sub noctem,exacerbari debet.
Alij haec fieri dicunt, quia pus propius ad sanguinem
pituitosum spituita autem circa vesperam mouetur quam alium quemvis humorem accedat. Verum pus ad natu ram pituitae non accedit, sed potius a calore p. n. fiat, Nin thorace detentum incalescit. Ideoque aliqui id ob hu mores adustos de melancholicos accidere existimant,
370쪽
qui cum vesperi & noctu moveri soleant, non mirum esse putant etiam febris empyicorum exacerbationem vesperi incipere & noctu durare. Quod cuilibet perpendendum relinquimus;cum & alij morbi, qui non sunt melacholici, noctu exacerbari soleant,scribitque Hippocrates, lib.3. de
morbis : Iu omuibus lateris morbis dolores fere interdiu, quam
nosi leuiores sunt. Cuius rei caussa,saluo cuiusque iudicio,& haec esse posse videtur, quod nocturno tempore pus
magis elaboratur,secundum Hippocratem, t. aph. T. Dumptis sit, dolores ac febres magis juvet , quam consecto. Cum enim nocturno tempore calor & spiritus ad interiora velagant, natura eo tempore ad concoquendam materiam magis apta videtur. Etsi vero in empyemate pus iam confectum fit: tamen quia natura nunquam est otiosa,ea materiam purulentam,quamdiu in corpore haeret,inagis magisque elaborare nititur.
asTio. II. uo in loco sectio thoracis in e picis inmetuenda sit pQuo in loco sectio thoracis in hoc morbo sit insti- o iutuenda,non omnes idem docent. In Instit. l. r. p. r. Oct. 1. se' cap. p. inter s. &6. costam sectionem faciendam esse dixi si ' mus, fecimusque id autoritate Pauli aeginetae, lib.6. cap. . ' & Hieron. Fabric. ab Aquapend. de operationibus ohirueti- 2 ' cis, cap. de thoracis sectionibus, qui pluribus ibi hac de re agit,& consuli potest. Alij tamen aliud sentire videntur. Hippocrateriet. de morbis,de suppuratione ex peripneumonia agens,si utroque in latere pus sit,sinistrum latus eligit, quod eo loci minus lethalis sit operatio , propterea proculdubio, quod epar gibba sui parte di aphragma sursum
eleuat, & ut locus magis tumidus est & dolet, sectionem instituit,sed locum determinatum seu costam ibi non e sinit. Alibi vero is lib.de intem. affectibo,cutem & carnem usque ad tertiam costam ab Acima secat,& postea terebra
Guido de Cauliaco, chirurg.suae dol2. t. cap. s.apertione thoracis fieri iubet inter s. & . costam;securius tamen im Z i ter