장음표시 사용
401쪽
diffunditur, ac regium morbum excitat: & cum saepenu mero ex morbis morbi fiant, sit inappetentia vomitu, ®ius morbus diu perseuerauerit , in atrophiam vel cachegiam incidunt, in illam ratione priuationis alimenti, in hanccvero caussa vitiosi Alimenti. Praeten enarrata mala , si laborantes sursum: brachia extendant, vel in te eiulo supini iaceant, ingenti vel maiore dolore circa praeseordia afficiuntur, in reliquis sunt anxij, ac loco stare ne sciunt, vigiliisque valde molestantur. Non est autem n cessarium , ut omnia commemorata symptomata in singulis hisce aegrotantibus reperiantur, sed alia in aliis, mo-sto intensiora, modo leuiora , pro maiori vel minori camillaginis depressione ac laesione illata.
Cartilago mucronata, sicut & caeterae cartilagines, si praescindatur, non recrudescit: & si rumpatur, nunquam reparatur,vel solidescit, auctore Aristotele, limsistorioisi
Mulieres consueuerunt magis hoc morbo laborare, quam viri ; cum in iis mucronata cartilago sit nilnus d ra , habituque sint humidiore, & excrementis potissimum frigidis abundent. Haec cartilago depressa a principio facili negotio ad propriam sedem restituitur: Sin autem depresso negligatur,ae diu perseueret, ratione duritiei partis maxima cum difficultate ad si tum reduci potest. .
Ideo operae pretium est, quamprimum operam dare, ut 3d naturalem situm extollatur, quod pluribus rationibusessici poterit. Nam si adesset in corpore humorum abuni dantia, vel humores ad partem affectam fluerent, ante' iquam manus intro adhibeantur, plenitudo auferri, Vel saltem imminui, & fluxio alio deflecti ac inhiberi debet Igitur peritus artifex ventrem fascii sursum versus do uinciat, & ab utroque hypochoiario subtus costas in ch ando partes illas manibus comprimat, ut impulsis turgentium partium cartilago depressa ad locum pro prium redeat: a qua tamen curatione abstinendum ip
402쪽
De Mucronatae Cartilaginu prata u. 38'
mulieribus grauidis. Nam sine manifesto abortus discrimine minime adhiberi potest, ut contigit annis elapsis uxori cuiusdam Equisonis praegnanti, quae cum febre tertianam imitan te cum quibusdam ventriculi perturba tionibus assceretur , . quodam pro restituenda cartilagi ne ad locum suum, posthabita omni foetus custodia, supra ventrem a tissime vincta altero die partum abegit,& sequenti nocte ipsa obiit: & ipse accer tus, ut opem huic mulieri ad interitum properanti afferret, audiens ex viri huius audacia & inscitia foetum mortuum excussim esse, & videns miserrimam illam foeminam iam interem tam esse, non potuit non maxima animi sui molestia hanc dementissimam temeritatem detestari,& simul cogitare &perquirere, an verum esset, cartilagine hanc praeter natura
deorsum prolabi posse, & si procidat, quae symptomata
ac mala excitare posset, & tandem, quaenam esset germana ac tuta huius procidentiae cura , quam pluribus modis fieri posse postea cognouit,quorum unus iam explicatuS.
cui succedit alter, quem aegrotus ipse propria industria assequi poterit, si videlicet rena aliquam grauem ac ponderosam, quantum ferre valet, manibus strenue capiat, tantumque extollat, Vt a terra magis distet, quam capitis
ipsius summitas, & sic Eam sublimem summa vi tenens se hinc inde aliquantisper, modo ad dextram, modo ad sini
Cum tamen non omnes,& potissimum mulieres, ob vi rium imbecillitatem id efficere possint, succedat tertia ratio curandi , & est, ut artifices manibus cartilaginem lapsam leniter contrecitando eleuent, & ad naturalem si dem reducant, ad quod praestandum inueniuncur plures mulieres peritae, quam viris cuius rei hanc esse caussam ait excellentissimus Masinus quem inuenit in tanto M dicorum numero , qui hanc fieri depressionem ac morbum asseruehit quoniam mulieres crebrius ab hac aegritudine capiuntur,& ob verecundiam & honestatem libentius mulierum , quam virorum manibus se committunt. Hinc usu euenit, ut mulieres ob magis frequ8ntem op a-xionem & usiam peritiores,& magis idoneae fiant. . f
403쪽
3so Lib. II. Part. II. Cap. XXVI.
Quod si tribus expositis modis cartilago non possit ad
naturalem situm restitui, fortasse non erit sine fructu si pra regionem huius partis apponere cucurbitulam sup rius perseratam cum leui tamen flamma. Nam cum ventosa habeat insignem vim sursum trahendi, rationi conso num est, ut & hanc delapsam partem sursum eleuet, ac trahat: cum tamen aliquantisper cucurbi ta manserit, non vi auferatur , sed aperto foramine permittant, Vt per se remoueatur. Antequam vero ministri huius cartilaginis restitutionem aggrediantur,'ut facilius id consequi possint, cum ea pars, ut saepe dictum, sit duriuscula , regionem totam superioris partis ventriculi illinere solent vel buty- ro solo, vel butyro & oleo amygdalarum dulcium,quibus aliqui parum croci adiiciunt, quod faciendum ipse magis
probat, cum prolapsus est factus ab aliqua caussa externa, quam cum ab interna , in quo casu magis exsiccatione egemus , quam humectatione. Si tamen id fiat, ut facili rem aditum manui praebeat, ut videlicet cutis musculi huic cartilagini suppositi a linimeto laxati manus coirectationi magi s cedant, id se non improbare asserit, dummodo pardice fias. Quod si prolapsus sit antiquus, & qui spatio temporis callo fere obduruit . adhibenda sunt, quae molliant, laxent, & partem extensioni aptam efficiant, ut est latus cum decocto maluae, althaeae, foenigraeci, atque id genus aliorum, atque siue fiat spongia, siue aliquo instituto mobli parum refert.
Cartilagine in propriam sedem reposta, insurgit alia indicatio ipsam firmandi & roborandi, ne amplius prola batur,sed in sua sede constanter firmiterque consistat,quod facili negotio perfici poterit,si locus affectus aliquibus vim cibus foueatur spongia aliave re simili madefacta in vino
nigro parum austero , in quo mastix, thus, absinthium, bam laustia, rosae rubraemuces, cupressi, & id genus alia ebublierint , & postea admoueatur sequens Ceratum. . Mastich. g. h. Maean. g. j. rad. histori. nuc. c rcf. mem
E. interioris thur ros rubri bala I. an. S. S. corali. rubrSύ- Misce & cum pice nauali ac terebinth. q. s. f. l. A. Cera
tum , quod per ci. vel B. dies parti adhaereat. Nec laudan 'do S
404쪽
De mucronatae cartilaginis Wolapsu. 3 si
llos censet illos , qui Cerati vice albumen oui apponunt, quoniam nimis refrigerat, quod in parte adeo frigida vitari debet. Atque ista e Iohan. Baptista Codrochio proponere di-buit , quae Lectori perpendenda & cum experientia con
ferenda relinquimus, atque hoc etiam considerandum damus, an non affectus , quem Germani da3 ehethun nominant, cuius supra de luxat. verteb. dorsi, mentionem secimus , quandoque etiam ad hanc caussam referri possit.
405쪽
O S TQ v A M pramedete parte huius libri absoluimus morbos , qui pulmo nes de thoracem infestare solent; restat, ut iam symptomata, quae ii filem accidunt , subiungamus. Et quidem primo actiones laesas quod attinet , cum pulmones cum aspera arteria & thorace respirationis organa sint , simulque voci & sermoni in homine formando inserviant, dicendum , 1. De respiratione laesa; quo pertinet Asthma , & suffocatio ac strangulatio; a. de vocis & locutionis vitiis; s. de tussi,item conuulsione diaphragmatis, quae ad motus symptomata pertinet; de dolore sateris & pectoris , qui etiam insigne est in pectore in sensu tactus symptoma. Quali ratis mutatae, quae in sensus incurrant,sem plomata hic non dantur an excretis vero est sputum,
406쪽
ae puris ac sanguinis , grandinis, calculorum ac vermiculorum e pectore eiectio ; de quibus ordine di
De respiratione sese in genere. E S PIRA yI o , Graecis Larem, motus est pecto- tis thoracis, quo aer attrahitur in pulmones 'de expellitur, Et quidem pulmones naturali vi, ubi aeris at- trahendi vel expellendarum fuliginum necessitas percipitur , dilatantur & contrahuntur : quodve commode praesestare possint, & locum, in quo moueantur, inuenianti facultas animalis simul cum pulmone thoracem dilatat, Bd contrahit, pulmonisque & thoracis motus in unum finem conspirant. Ideoque etiam hic motus non plane liber est,& voluntarius, sed, & necessitatibus corporis subiectus ,& thoracis motus naturae urgenti cedit. Quid nim motus voluntarius & plane liber est, is nullum tem puS , nullam menturam praescriptam habet. Cohibitum autem spiritum ducere iterum cogimur s cum suffocatio
urgeat, quam natura reformidat.
Peculiare enim quiddam fuit, quod deseruo Barbato refert Galenus , 1. de motu muscul cap.ε. quies bito spo te spiritu seipsum suffocavit; cum alioquin natura lupe rior tandem ad respirandum impellat. Respiratio autem duobus motibus perficitur, inspirationis scilicet & exspirationis. In inspiratione pulmo &pectus dilatatur, & aer attrahitur. In exspuatione pulmodi thorax contrahitur , & aer fuliginosus expellitur. Inter hos duos motus, duae intercidunt quietes , sicut in pulsu siletiri inter systolem & diastolen. Differentia tamen hic quaedam, si est pulsum & respirationem. Quia enim pulsus Plane natu- ratione. ralis est, motus ille est continuus & non finterruptus , nisi
Rod duae quietes inter systolen & diastolen intercedunt:
407쪽
quia vero ad respirationem etiam facultas animalisicon currit , nonnihil pro arbitrio nostro hic motus regi, & inaterdum aliquandiu differri potest.
Tria autem ad respirationem naturaIem concurrunt. r.
Facultas mouens. t. organa respirationi inseruientia,quae sunt pulmones , diaphragma, thorax variis musculis in structus & agitatus, trachea,quae via est , per quam aer ingreditur & egreditur, quo pertinent & nares,ac os,& seu ces , quae ipsa etiam aeri transitum permittunt. 3. Vsus, qui est caloris in corde temperatio . spirituumque generatio. Ideo enim sit respiratio, ut cordis calor ventiletur,& in statu naturali conseruetur, cordisque actiones recte
Quibus fortasse quartum addere licet, ipsum aerem,qui inspiratur. Is enim ita dispositus sic necesse st, ut calorem cordis ventilare & refrigerare possit s si vero is sit crassus, fuliginosus, qualis est in quibusdam cauernis , aut si nimis aestuosus , ad refrigerandum ineptus est, & quandoque suffocationem inducit. Ratione autem organorum respirationis quaedam diis rentia est, &-alia est , cuius instrumentum est diaphragma; alia sSiuvire, quae a musculo fit in summis scapulis sitos, & ab interna intercostalium parte. Sic tamάκαβiάsrum instrumenta sunt musculi circa abdomen s mutam autem externa intercostalium pars. Nerui, qui ad diaphragma pertingunt, inter a. & vertebram ceruicis prodeunt, qui ad intercos ales musculos & thoracis vertebras progrediuntur. Atque haec ad naturalem inspirationem necessaria sunt, quae si laedantur, respirationem laedi necesse est. Est nimirum respiratio laesa pulmonis ac thoracis motus a naturali statu deflectens , propter vitium aliquod in facultate mouente , organi respirationis ivssi mutato, Vel etiam in aere , qui attrahitur , consistens. Laeditur autem respiratio , vel quia plane aufertur, quae
α προια dicitur,vel deprauatur, quae nemora appellatur. Pla terus tamen , nec incommode, dyspnaram omnem ad resp1rationis defectum seu diminutionem refert ; Deprauam tam autem solum respirationem appellat dii quando non re,
408쪽
De restratione i in graere. 3's
cte fit respiratio , ut dum est frequens , cita , vel interrupta s quo etiam suspirium refert. Caussae. Respiratio laeditur.mi. laesa facultate, idque fit, vel Causa, cum facultas motrix per se laeditur, vel per accidens, ubi ea salua ac spiritu animali praesente aliunde in motu impeditur. Cirin autem vis mouendi seu respiratio nem efficiendi & in pulmone & thorace consistat, utriusque facultatis laesio perpendenda.Pulmonis praecipui respirationis organi motus peculia ti eius vi perficitur , qua eius facultas tam diu salua esse dicitur, quamdiu eius temperies & calidum innatum saluum est.Ideoque laesa pulmonis facultas per se tantum dia ci potest , cum eius temperamentum vitiatur, & calidum
N innatum deficit , id quod in phthisicis & moribundis saepe
accidit. Impeditur vero facultas pulmonis motrix , licet salua sit, & ita per accidens laeditur, & in operatione sua impeditur, dum spatium, in quo libere moueatur, non habet; id quod fit in pectoris angustia quacunque de causese profecta , ut in gibbositate , empyemate, hydrope pectoris, aut dum ab abdomine diaphragma comprimitur.& sursum pellitur. Thoracis vero motus ab animali facultate pendet, quae per se equidem laedi proprie dici non potest; per se tamen laedi a Medicis dicitur , cum spiritus animalis, qui ad mo tum animalem necessarius est , deest, & cum spiritus animalis ad thoracis musculos & diaphragma non influit. Fit autem hoc , vel quia non transmittitur, vel quia non recipitur, ipsiusque influxus prohibetur. Non transmittitur, vel quia spiritus animalis deficit, ut in moribundis, & in nimiis euacuationibus & aliis causis spiritum dissipantibus; vel eius influxus a cerebro non fit, ut in apoplexia P soporosis affectibus. Non vero recipitur influens spiritus animalis propter vitium neruorum spiritum animalem ad musculos thoracis & diaphragma deferentium. Etsi vexo etiam ex sexta & septima coniugatione thorax neruos eccipiat: tamen quia septum transuersum, cuius motus
409쪽
3s6 Lib. II. Part. III. cap. L
Lali medulla insignes utrinque accipit, raro respiratio frisa&seorsim, citra aliarum actionum laesionem, neniorum
sextae & septimae contulationis vitio heditur , sed dorsali medulla & coniugationibus dictis simul:laesis; quod non
nisi circa exortum in cerebro fieri potest, ut in apoplexia, respiratio laeditur. Nerui autem maiores a dorsiali medulla progressi, si seorsim afficiantur , id quod in catarrhis eo decumbentibus, ut & intemperie frigida, vulneribus, tu moribus sit , respiratio deorsim laeditur. Quo etiam referari potest spinalis medullae ob luxationem, vulnera,vel alias
Per accidens vero laeditur facultas & motus thoracis, in primis eius dilatatio , dum facultate integra, & spiristibus praesentibus motus impeditur , vel ob dolorem lat ris & diaphragmatis , colli, abdominis , intestinorum, dipatis, ventriculi, aut harum partium vulnera . aut dum ob aquam vel pus , vel sanguinem in cauitate thoracis contentum is libere moueri non potest, &ediaphragma comprimitur , ut libere distendi nequeat; ab epate vel li ne tumente, aut flatibus & vaporibus in intestinis contentis. Vapores etiam vel status in domine collecti, & circa diaphragma subsistentes illius liberum motum impediunt, & nunc respirationem difficilem, nunc suffocationis metum inducunt, quibus saepe di cerebri ac cordis alia masa accedunt , ob insignem cum cerebro , &corde diaphragmatis coiisensum, praesertim si materiae mamgna sit copia. Vapores autem hi a venis mesaraicis & hypochondriis , ventriculo, intestinis, interdum & utero a tolli solent. Viscera quoque in abdomine circa septum transuersum appensa , si obstruantur valde, vel intume
scant, pondere suo diaphragma infra trahendo illud libere moueri non permittunt,id quod fit in epatis obstructionibus & tumoribus , quae dissicilis respiratio saepe diu hydropem praecedere solet. Ventriculus quoque cibo replemtus eodem modo dissicilem respirationem essicere solet; quod & ab ingestorum ciborum qualitate interdum euhnit.Quod & in grauidis accidit ab utero,qui distentur diamphragma comprimit,& dissicilem respirationem reddite
410쪽
De restratione Osa in genere. 3PI
IL Ratione organorum laeditur respiratio, dum aliquod in iis est vitium. Organa autem respirationis alia ad motum faciunt, ut pulmo , diaphragma , musculi thoracis & abdominis, alia aeri ingressum & egressum
permittunt, Vt nares, 's, & fauces, Iarynx, aspera arteria , eiusque rami per pulmonem dispersi, quique ad pubmonis substantiam pertinent. Pulmonis ergo vitio respiratio impeditur, dum pulmonis asperae arteriae angustiores, quam par est,siunt, nec satis dilatari possunt, dum scilicet obstruuntur a catarrhis eo defluentibus, quasi confertim &-ruunt. Suffocativi nominantur ,&pituitoso humore in iis collecto, a saguine in eo effuso,ut & pure,vel in pulmone collecto,vel aliunde effuso, grandinibus item, calculis & vermiculis aut comprimuntur a pituita in laeuibus arteriis & pulmonis substantia , vel tuberculis , vel aqua in pulmone coli
eta. Connexus etiam pulmonis cum concavo thoracis striactior pulmonis motum liberum impedit, respirationemque dissicilem reddit, quod nonnullis a primo ortu , aliis post casum aut pleuritidem accidit. Si etiam pulmo a primma origine sit maior, quam par est ; aliquod respirationi
impedimentum affert. Faciunt etiam huc pulmonis Vuln ra & ulcera.
Diaphragmatis vero & musculorum respirationi inse utentium vitio fit respiratio laesa, dum diaphragma vel inflammatur, vel vulneratur , aut dum catarrhus qui in musculos intercostales lapsus est, ad diaphragma usque etiam penetrat, aut dum musculi contunduntur, inflammantur, vulnerantur, vel exulcerantur , ut & musculi abdominis, respirationi inseruientes, aut si catarrhus in eosdem musculos decumbat.
Pertinet huc & costarum & vertebrarum vitium, dum vel franguntur, vel luxantur, ac thoracis motui obsunt. Tandem inter thoracis vitia est hoc, si cartilagines thoracis , quae ad motum faciliorem edendum pectoris ci Luserentiam constituunt , in osseam substantiam indurantur. Nam & tunc thorax satis dilatari nequit. Partium autem per qua aer transire debet,vitio putanarium