장음표시 사용
431쪽
gi 8 Lib. I I. Part. II I. Cap. I L
utile est & sequens medicamentum. D. Radic.irid.Florent. belen3 , an. g. g . pulpam opacular. mundatari an. 3. iij. cortic. arasstior. siccor. ciir sis
Infunde bidui spatio in spiritu vini optime rectifica.
to. Postea liquor per inclinationem separetur , cui addefaech. candi pulu. q. f. Jiritum vini accende, & liquorem sontinuo agita, donec flamma sponte extincta liquor olei fere consistentiam acquirat, cui adde o fu lims q.s ad
gratam aciditatem. Exto Cum internis medicamentis externa coniungenda. Ibha. Iinendum nimirum pectus oleo amygdal. dulcium , chamaemel. anethino, cheirino , liliorum alborum, rutaceo,
additis mucilaginibus & pinguedinibus emollientibus &discutientibus. Vt . OLamredat. dulc lium. albor. rutac. an. 3. I. . adipis gallium anseris, an. i. g. mucilag. sem. Denuraec. cum aqua russilagin. extractae S.iij. Pulu.rad. ireos, heleni , croci,an. 3. .
Vel 2 . Sem.carui, 3. iij. anisi remit. absinth.an.sis, puluerisatis adde micae pavissimilaginei g. 1 mel crudi, I. iv. teremis. Coqu.in vino ad consumtionem vini. F. emplastrum, applicetur calide pectori & dorso. In topicorum tamen horum usu obseruandum, ne cutis pori occludantur : ideoque emollientibus commode medicamenta attenuantia ac poros aperientia, & nitri albquid admiscetur. aut/- Nonnulli etiam in malo inueterato & quod nullis aliis ria a- mediis cedit, cauteria actualia adhibent, secundum colectualia. Ium, pectus & dorsum, circa medium vertebrarum reco starum, de qua ustione videatur Aetius, tetrab. 2. se m. .
Si a catarrho malum sit vel Ioueatur, eius ratio haben da,&,ut supra lib. I. part.1.cap.3 .de catara H curatione dixi mus, in brachiis fonticulos excitare utile est. '-s Pectore expurgato, danda opera, ut per exsiccantia Peantia. absorbentia reliquiae in pulmone absumantur: in quom usum pleraque medicamenta humorem crassum .e 'po ctore
432쪽
ctore expurgantia adhibentur, e quibus tamen hic fortiora & magis siccantia eligenda. Cum enim,ut antea dictum, in principio & praeparantia & expectorantia validius sie- cantia non sint satis commoda, quia tenui parte absumpta crassior relinquitur & induratur: ubi materia per incidentia & attenuantia praeparata , ut & per expectorantia conuenientia euacuata fuerit, reliquum postea tutius per validius siccantia absumere licet. Qualia sunt , helenium,
arum, sc1 a, Nicotiana, ammoniacum fulphur,ben rueritheriaca, mithridathum.
.mticis erucae , Cartham. an. S. g. Coquantur, & cum melle,
vel saccharo. F. Syrupus. Sub finem adde croci, S. S. Vtilis est & syrupus de Nicotiana. Syruthea . Nicotianae siccae , m. iij. hyris . marrubij, calaminiae I T .
le & saccharo fiat brupus. Laudatur & ros Solis, si ei cum semine botryos,glys
stiga & marrubio S. V. affundatur. Vel fiat hoc eclegma: Ammoniaci, aceti scistit. dissoluti, S. ij. em. nasturtq,mtic. an. 3. j. flor. sulphur. 3. g. croci, B j. pulmon. vulpis praepar. S. ij . cum Oximet scissit. F. Electuarium. Vel hic pul
433쪽
xo Lib. 1. Part. III. Cap. II.
Velet Dec. diatreos simpl. 3. i. diatragac. calid. 3.
vel Lact. sulphur. Hr. benvis , g. n. ammoniaci, piij. creti, P. f. margarat. pyinpar. b. j. oeulon or nisicia, a n. b. g. Dccb'. candi S. ij. Fiat puluis , de quo quantum cuspide cultelli bis capi potest, detur in dubsorbili, vel aqua scabiosae. ssis & efficax decoctum ligni guaiaci, satafras sarcirparillae , si pectoralia addantur , non quidem ad sudoresciendos , sed ad reliquias materiae in pectore absumendas Vt T. Ligni guaiaei , i. iv. 'mapa ilia, mel ligni fas 'asi. j. f. Infundantur horis et . in aq. lib. iij. Deinde adde conser a. violar. botryos, an . g. ij. cla S lor. N.X. Coq. in balne vase clauso. Colatura exhibeatur.
Ad easdem reliquias absumendas utiles etiam sunt susfitus ex thure , myrrha , masti he, styrace, benetoe, gummi iuniperi, nicotiana, cinamomo & similibus. Non nubii etiam arsenicum suffragiis illis admiscendum censent, sed male, ut postea quaest. q. dicetur. c. Haec tamen omnia sere humorem crassum& viscidum spectant. Si vero ab humore tenui & seroso sit asthma, sepius is euacuandus.Postea etia per si adorisera discutiendus. Si a ruberculo, vel grandine,aut calculo in pulmonibus genato, aut siccitate pulmonis hoc malum irogeniat, quar tyone curatio instituenda sit, ex iis , mrae supra , para, *ue smorbis pectoris dicta sunt, patet. Mam si tuberculum sic sZnguineum, cito suppuratur & rumpitur etiam sine medicamentorum ope , idque ex puris exscreatione, sembri, & anhelationis rem Cone cognoscitur, & tum hy exorneli te, aliisque medicamentis, quar in pleuritide sunt Proposita, ad eYtersionem utendum,ne ulcus relinquatur, Si vero tuberculum crudum sit, & coctu difficile, mediecamenta calefacientia, attenuantia, & absumentia, qUR sipra sunt proposita, etiam hic locum habent. od si tandem in abscessum mutetur tuberculum,abstergentia rem quiruutur. Hinc Galenus, . de sic. . e.mliis absumen da talia tubercula utitur Athanasia theriaca & simit valu
434쪽
exsiccantibus medicamentis. Vix tamen aliquis talium aegrorum sanitati restituitur.
Quia asthma plerumque a)caussa frigida & crassa or- Diata. tum habet, victus ratio sit calefaciens. & attenuans,de quo postea quaest. p. dicetur. Aer nimirum, quem inspirat aeger, sit calidus, siccus, attenuans , liber & perflatilis. Ideo etiam in cubiculo I in quo aeger degitet, sudimigia freque
ter fiant ex styrace, thure, myrrha, benZoe, moscho ames ra. Vitetur vero aer frigidus, & humidus, & crassus. Cibus easdem qualitates habeat,ita tamen calefacientia & attenuantia moderanda , ut humectantia quaedam admisceantur, ut materia facilius expectoretur. Nam si cibus &po tus exhibeatur , qui solum calefaeciat, attenuet,& simul siccet: factici fieri potest, ut humor maiorem cra sitiem acquirat, & tenacius asperis pulmonis arteriis ad- haerescat. Ideoque cibi condiantur saIuia,satureia, thymo, hyssopo, foeniculo, baccis iuniperi, cinamomo , & inprimis croco. Vtiles quoque sunt passulae , amygdalae dulces, pineae, pistacia , &inprimis commodum est ius galli decrepiti cum hyssopo & croco , atque aliis pectoralibus. Melliti quoque cibi adstringentes omnes & crassi succi, ut pisces, legumina, caro suilla , lac & caseus. Potus sit vinum tenue, subdulce, vel melicratum,in quo thoracica medicamenta cocta sint. Possunt etiam cereuisiae fieri cum saluta, hyssopo, roremarino &similibus. Utilis etiari potus est decoctum ligni Guaiaci. 3ger sitim rasonserat, sed largius bibat, quia humectatione indiget ad eam quae iam incita & detersa est in pectore, materiam tussieiiciendam, ut docet Galenus , de loc. assect. c. f. Vnica tamen vice , & cum cibo potusocopiosus non assum turi cum repletus potu nimio ventriculus difficultatem spirandi parere soleat , sed si opus; cibo iam concosto potus aliquid sumatur. Somnus sit nocturnus moderatuAiu paroxysmo somno , quantum potest , aeger abstineat, aut si vires imbecillae somnum requirant, breuis sit & i terruptus Dormiat aeger capite cae pectore nonihil eleuato. Dd a , Utilis
435쪽
11 Lib. II. Part. III. Cap. II.
utilis est & ambulatio ante cibum , & frictio partium ex
tremarum. Vehementia autem exercitia , quod humore, commoueant, omnino intermittendae. Vitentur animi perturbationes , ira, & omnis nimius animi , ac corporis motus ; cum humoreS commouere;& paroxysmum accersere soleant. A Venere etiam abstinendum aegro. F a s T I o I. An humor asthmatis caussa. haereat etiam quandoque extra bronchia pulmonum p An hu- Alexander Massarias Avicennam reprehendit, quod sta- morasth- tuat, humorem asthmatis causiam contineri, quandoque Riu etiam extra bronchia pulmonum in ramis lamium arteri rum,quarum propagines multae per pulmonem distribuun--h ι tur , statuitque , si in pulmonibus obstruantur propagines isti. ., laeuium arteriarum , non asperae arteriae,cor laborare, pul- , is bis, sus e fieri inaequales, minimeque asthma excitari, nisi hia tu, bro chia pulmonum simul obstruantur. monum. Verum enimuero materiam asthmatis caussam quandoque etiam extra brochia pulmonum in aliis pulmonis vasis , imo in ipsa pulmonis substantia consistere,multae M dicorum obseruationes docent. Ita Hollerius in quodam pulmonem tanquam spongiam imbutum multo humore pituitoso inuentum esse scribit. Et patet id ex eo, quod qui asthmate laborant, non continuo cum steriore, & s nitu respirant, neque etiam semper tussiunt, aut si tussiunt, tussis tamen sicca est, quod minime fieri deberet, si mat ria in asperis pulmonum arteriis semper consisteret. Nam aer materiam transiens & displodens sonitum & steri rem excitat & quicquid in aspera arteria, eiusque ramis existit, tussim excitare solet, ut postea, in capite do ii diescetur. Et licet vexum sit, lamibus arteriis affectis mutationem in pulsu fieri: tamen & respiratio tunc quoque assici potest , si obstructio illa tam magna sit, humorisque tanta copia, ut & asperas arte as comprimat, anguet
meresque reddat, docentque hoc satis paroxysmi astu matici
436쪽
matici, qui per interualla materia agitata in vasis excitantur. Ideoque si mrieria in Iaeuibus arteriis consistat,& asperas comprimat, siue in utroque asteriarum gen
re consistat, stimul & Asthma, & pulsus inaequalitatem parit. Et ipsa origo asthmatis , de qua quaestione sequenti dicetur, satis docet, caussam asthmatis potius in venis& pulmonis substantia, quam asperis arteriis contineri.
An a Thma frequentius a catarrho , an vero ab humore crudo e venis in pulmoees e uso excitetur pVulgata opinio est, frequentissime a cerebro frigido & An a L.
humido atque excrementis abundante materiam pituito--frevsam ad pulmones descendere, atque ibi haerentem asthma luerat ut parere. Verum etsi non nego, quandoque post catarrhos ' i' aliquid pituitae in pulmone restare, eiusque bronchia ob- struere ,& asthma excitare posse: tamen rarius hoc fieri huis. . existimo, sed frequentissime asthma generari puto ab hu- ud. 3
moribus crudis circa epar, imo in uniuerso venoso gene- oonti in rei collectis, & per venam arteriosam in pulmones effusis. pulmones Etenim si materia e cerebro descendens caussa asthmatis esse eo esse debet, necessario catarrhus ast lima praecedere debet, citetur tatque tussim adesse necesse est ; quod tamen non semper obseruatum. Etenim, si vel leuiter saltem asperae arteria assiciuntur, tussis excitatur, ut postea, ex capite de tussi, patebit. Nonnulli quidem, ut Zecchius , consuli. 12. aliam huius rei caussam reddere conantur , statuuntque tussim in asthmate quandoque non excitari ob partium spiritualium aequalem intemperiem, quae cum tristem sensum non inducat, etiam tussim non excitet. Cum enim spirandi organa ex Ionga patiendi consuetudine in morbosum quendam habitum commutata fere sint, aequalique intemperie cum humore per omnem partem aequaliter disperso assiciantur , nouum dolorem seu molestiam non sentire,atque ita tussim non excitari , nisi quando noua accedit mate xja , vel prior certo loco collecta & commota vias exaspem
437쪽
ro Lib. II. Part. III. Cap. II.
rando, & aeris ingressum & egressum praepediendo no
uam affert m*lestiam. Verum cuin idem. Dcchius , cons C. . caussam cur ast ma non semper cum steriore& sonitu fiat, hancnreddat,
quod materia non semper in asperis, sed quandoque in
laeuibus pulmonis arteriis consistat s caussam eandem hic etiam multo rectius afferre potuisset, quam: istam aequa, Iem intemperiem. Neque enim quae tussim excitant, saltem
ob intemperiem , quam inducant, id praestant , sed etiam quia acris ingressum prohibent, quod ipse confiteturi id quod materia asthinatis , si in bronchiis pulmonis haer
ret, perpetuo faceret, & ita perpetuo tussim excitaret, eodem modo ut grandine, tussiculam perpetuam excitant,
neque longa patiendi assuetudine ullus talis habitus indu ci potest. Sunt & alia, quae idem probant. Refert idem
Zecchius, coc. i8. Cardinalem Pallotium, asthmaticum simul urinae ardore, & dissicultate Iaborasse, & ita quidem , ut cum urinae ardor, & dissicultas urgeret, spirandidissicultas interim euidenter imminueretur,& rursum cum maiore impetu, stranguria cessante , repeteret. Quod certe indicio fuit a communi caussia haec duo mala prou nisse, vitiosos & crudos humores, qui antea e Venis ad pulmones ruentes asthma faciebant, postea ad renes, &vesicam transmissos dissicultatem urinae excitaste. Et licet non omnibus asthmaticis urinae dissicultas & ardor adsit et tamen durante accessione aegri urinas crassas, ire turbidas mingunt ; quia scilicet humorum crassi rum & crudorum in venis agitatorum pars etiam ad renes, & vesicam ruit. Arguit idem & hoc, quod asti, matici plerumque sunt cataeetici, ut de eodem Cardinam Ie Paliotto , refert Zecchius, pedesque tandem asthma ticis pene omnibus intumescunt ; quod indicio est, causesam asthmatis circa epar potius contineri, siue ibi Ohepatis imbecillitatem generetur, siue ab utero in membnis , quibus menses suppressi sunt, sanguis eo mittatur, Neque id ideo fit, quod pulmones epar refrigerent, cum si diligenter signa omnia perpendamus, crudorum liu morum tu venis cumulatorum signa adsint. Insuper idem
438쪽
& hoc probat, quod asthma interdum citra tussim desinit, nec materia exscreatur & e pectore elicitur , dum scilicet ea, vel per halitum digeritur , vel per utinae vias expur gatur, aut in venas recurrit. Sicut & hoc id persuadet, quod suppressis mensibus & haemorrhoidibus ac aliis con laetis euacuationibus, asthma nullo praecedente catarrho, succedit. Quod tandem & hoc confirmat, quod Aretaeus inter signa imminentis asthmatis flatus in praecordiis , de eructationes praeter rationem recenset; quae proculdubio a materia cruda in hypochondrus agitata proueniunt. Neque enim , ut nonnulli volunt, flatus hi proueniunt, quod ventriculus ob pulmonis consensum assiciatur. Nam Aretaeus eos non inter signa asthmatis , quod diu durauit,& in quo pulmonis temperies valde labefactata sit, sed incipientis asthmatis signa recenset , ubi pulmones non ita labefactatos esse credibilla est , ut ventriculum refrigerare possint. Materiam autem hanc , quae evenis in pulmones effunditur , non seciper crudam & pia tuitosam, sed quandoque etiam serosam esse, non sine ratione statuit Carolus Piso.
sv Obma semper sit sine febre e
Vulgata est opinio asthma sine stare est e , t disserreasthma a respiratione illa laesa , quae fit in febribus , quod illa sit ob usum auctum , haec vero saltem ob vasorum an nosobre is gustiam. Suspectam tamen habet hanc doctrinam Carolus Piso,de morbis a coiluvie serosa, pag. 1xo. cum febris in nonnullis etiam sensui sese prodat,etsi calor non sit siccus,& acer, sed halituosus plerumque,humidusque & blandus. Etsi v ro urinae saepe sint copiosae in assthmate, ac tenues & i sta r aquae perspicuae, atque ideo dissimiles vrinis familiaribus , & propriis febriuin putridarum,suspicionem ab sentiae febris praebeant : tamen id familiare febribus, quae
. humoris serosi feruore sunt, esse putat, idemque iu
439쪽
r. 6 Lib. I LIPart. III. Cap. I L
arthritide, aliisque a fluxione & feruore humoris setos morbis accidere potest. Idque etiam historiis aliquot ad
Et omnino non est de nihilo haec Caroli Pisonis sentem tia. Etsi enim tape febris absit, cum humor est crassi
aut tuberculum aliquod adest : tamen ubi a seroso humoleasthma originem habet, quale plerumque circa insigne, temporum mutationes in quibusdam ei obnoxiis excita tur , tum febrem aliquam simul adesse, experientia testatur: sed est ea blanda & halituosa, qualis etiam alios morbos a feruore & motu serosi humoris ortos, ut arthritidem, catarrhos,& huiusmodi fluxiones alias comitatur.
AE purgantia in para smo asthmatico conueniant p pur- Dissuadent id nonnulli ea primum de caussa, quod ii gantia mor, qui asthma excitat, crassus sit, viscidus , neque eua-WV pgre' cuari facile possit, nisi prius praeparetur, & postea se sina ac per vices evacuetur, id quod etiam in aliis morbis rubra, pituitosis, faciendum. hiata= Deinde ob suffocationis periculum , quod maxime v get; cum metuendum sit , ne si medicamenta purgantia exhibeantur, materia a medicamento agitata non ad Ventrem inferiorem, sed potius ad locum affectum confluat, i atque ita suffocationis periculum augeatur. Contra vero Carolus Piso statim post sanguinis detractionem purgationem auertendi gratia insti tuendam censet: cum non nisi cum periculo suffocationis purgatio pro trahi possit, humor ipse per se satis sit fluidus , neque magno apparatu indigeat. Verum distinctione hic opus est,& humoris natura convsideranda. Si enim humor sit crassus & viscidus, sine fiure1 initio statim instituitur purgatio, isque potius agita
tur, quam educitur. atque hinc paroxysmus augetur. Si ve ro humousit tenuis serosus atque e venis in pulmones
effundatur, quod pra supponit Piso , commodissime mox initio instituitur purgatio. Q E S TI O
440쪽
Q asTIO V. An iis galli decrepiti asthmaticis conueniat pIus galli decrepiti non solum cum pectoralibus. co ectum ad alterandam & expectorandam in asthmateteriam , sed etiam cum purgantibus ad purgandum in I omnibus fere medicorum, post Arabum tempora, libris is praescribitur. Vnus , quod sciam, Ludovicus Septatius, uretari
animadueris medicam lib. 6. num. Is i. id , tanquam noxium
reiicit, utpote quod experientiae non respondeat, & rationi aduersetur : scribseque, se Mediolani, ubi frequenter exhibetur a Medicis, praesertim secundum descriptionem Benedicti Victorii Faventini in Empirica, id aliquoties initio successu exhibuisse. Obesse autem potitis, quam prodesse , hisce de caussis putat. In longa, inquit, ebullitione nitrosae illae partes, quibus maxime prodesse ius
galli veteris creditur, tanquam terrestres subsident, atque in percolatione reiiciuntur, viscidae ac glutinosae, crassae, tum & praepingues ex cute, pedibus, alarum extremis, musculosis denique & neruosis partibus, prouenientes, maxime remanent. Qua de caussa non solum non adiuuare materiae ex pectore excretionem , sed crassiore & visciadiore materia & antecedente & coniuncta cauta reddita humorem contumaciorem magisque rebellem ad excernendum reddere. Neque etiam quae cum gallo coquum lux, aliquid prodesse putat. Quae enim pro soluenda aluo adduntur, agaricus, sena,sem. carinami, cum paucissimam admittant ebullitionem, vim omnem purgandi perdere ex longa coctione 3 alterantia etiam , ut capiti. Vener. de alia, cum vires suas in superficie positas habeant, ex longa coctione eas amitteres alia, ut origanum, botryn, ex longa coctione putrilaginosa euadere. Verum enimuero haec, quae ex Ludovico Septatio protuli, non tanta videntur, ut ideo a communi opinione sierecedendum. Etenim a multis hactenus Medicis obserua-xum, ius galli decrepiti in asthmate profuisse, Neque rem fert, quod septatius id aliquoties irrito conatu inhibuit.