Casti Innocentis Ansaldi Ordinis Prædicatorum De Romana tutelarium deorum in oppugnationibus urbium evocatione liber singularis

31쪽

Numina unum Templum non capit , suo discessu commodaret Palladi Muciariam sedem. Idem Auctor, instante in Sicilia bello; Arogenidis sub persona , jussam Ρalladem excedere 1imulat, abeuntemque , & veluti suis e sedibus evocatam ab hoste, minari Deam. IJ Alio autem in loco bellicam Romanorum Reis ligionem veluti describere gestiens, Evocationis etiam ingenium , & carmen pulcherrimo depinagit penicillo . Meleander, inquit, sa) Siciliae Rex ι

propria indole, tunc anxiis rebus erat in Moarum curam intentior. Et quoniam rebellionis nefas

in Iar morbi pe agabatur Siciliam, tamquam plus fati amentiae, quam sceleris esset, publice cla--m fixit. Ita sperabat posse componi mentes, quo furor rapuerat . Etiam ne in suos milites labes inserperet , placuit lustrari exercitum . Dii ergo ad easerorum principia snam sub Deirctes radiacibus milites tendebant ) m inde cum Tribunis Ducibusque, Deorum simulacris processit ad eampum , in quo D tarus Sacerdos inseruebat altaria. Omnis sub signis exercitus sebi ad rem k inam e

renas texuerat. Hassie quoque oe jacula circumactis frondibus induebantur . Interim hoseiae omni mitti mactatae I Taurus , Hircus, ries inter legiti, mas preces a miseris alte praecindtis circumat Ia Exercitui ad aras muntur. Tum Rex in or hem ipse se egit, Deos appellaturus e adessent melioribus partibus , oe , se qui hactenus non faυ - sent s

32쪽

ρην, rite propitiati ad se transrent. Incolumis esset exercitus ' vires, animus, consilium bini exciderent. Puods ope , salute, victoria juvigent, tum se Iovi Servatori, Martique Minervae, Caelipotentibus Diis , quotquot bellum atit pacem cumrant , Templum de adversariorum manubru exstrumfrum. . sinuos etiam ludos fore, in quorum praemiis haec in Siciliam Deorum benescia caelarentur.

Inter haec vota hosiae cadunt, 'brisque spirantibus ruspex admotus es. Is cum integerrimum iecur , sed crassoribus membranis pertinaciter obductum inviceret, exta quidem esse bona asseruit, iis magnam felicitatem portendi, sed lentam , quae tabore constaret. Pin haec, milites, gestu inani, σhasis ex arte aliquoties quassatis, tamquam ad ho- Rem praebentem succlamantes edidere Hacbriam coe uiatis certaminis , o innoxie velitati ad casera redierunt. Quam belle omnia, &. paene ad miraculum Romanas ad consuetudines tractat Erant

enim bellica sane haec Romani populi in certamen ituri lacra, hi legitimi ritus, hae Tutelares ac bellicos erga Deos caeremoniae , quas inter Deorum, uti vides, Evocationem, & simi te illi quod in loco recitabitur, carmen: adessent Videlicet melioribus partibus, quique hactenus haud favissent , aut hostium Praesides antea fuissent , eos desererent , veteresque relinquerent sedes , obsessae Urbis moenibus , aris, templis ac locis excederent , ac rite propitiati ad se suaquo ad

castra transirent.

Ansam ex hoc ritu sumsit suam ostendondi eru ditio

33쪽

I4 ditionem , & amplissimum colendi inclytae Urbi civem Octavius Ferrarius, in Panegyrico Paulo

Caotortae dicto. Magnarum , inquit, Urbium exiseidia, veterumque Imperiorum fata diris ante Uentis denuntiata Scriptores tradiderunt. Sed non aliud

eertius imminentis exitii prae tum fuisse adnotatum es, quam cum Dii praesides Geniusque loci evadere credebatur, ρο perituras sedes destria meluti Ratione desiluere ι Ruentis a culmine Trome trisisFraum omen illud suis Excessere omnes adytis, arisque relictis

Dj, quibus Imperium hoc steterat. Ei illud Troja perdidit primum Deos.

Sic antequam Hieroso ma a lato caperetur, evenere

prodigia I expanse Delubri fores, audita major

humana vox , smul ingens motus excedentium .

AEternum vivat , seculisque perennet ma ira haec Urbs s Patavium ) non tam antiquitate, o rerumgesarum gloria, quam se in Venetum Imperium nulli concessurar ingenti tamen maerore confernetur necesse es, luctuque o squalore deformis metu treapidet contabeseat quod Tu Urbis Dius tutela , rerumque noserarum grande decus ac praemium , pose brevem moram has sedes relinquas, a tisque

excedens, omnium spes ac vota tecum feras.

Triarii loco claudat hoc agmen Italus ille Cycnus Torquatus Tassus, qui celebri suo in Ρoemate Ismenem Magum inducit Aladino suadentem, Dei parae ut Signum, in quo, veluti intra Lares, Christianorum fortuna habitare Videretur, ipso

34쪽

Ipsorum e Templo curaret auferri, ea scilitet ra. tione Romanorum & ipse ad Evocationem amoenissimo carmine adludens. Sic igitur, uti verti,

oisiadum in Templo, caeca inter viscera terrae , Tollitur Ara illi sacra, quam Populus veneratur in Divam , matremque sui vult Numinis esse, suod perhibent dira tandem morte occubuisse. Illius eriles vario circumdata velo Cernitur in medio, o conlucens fax simulacrum

Perpetuo ante micat, ircumque anatbemata pendent,

Credula quae longo solet ordine turba referre. Hanc igitur nota raptam de sede, tuaque Dextra regali in fano postam, excantabo Carminibus sacris , ac firmam manibus altis Praemium saluam .

Quam

Dinandi aι Simulacro accese face Continua splende, πώ ὸ an un velo a collo; pendono intorno in lungo ordine i voti, Che vi portano i creduli devoti.

or quina effigie Ior di u rapita

'glio ine Tu di propria man trasporte, E L rinova entro Ia tua Meschita, Io poscia incanto adoreris sa forte CU Mn or mentr' ella qαὶ fa custodita Sara fatal refodia a que se porte :Tra mura in pugnabili it tuo impero Securo se per novo alto mi stero.

35쪽

Quam inde pulcherrima a Virgine Sophronia .

suoque ab Amante Olindo, Barbaris ereptam iterum ait Vates, vetere locatam in sede, priscis. que Cultoribus restitutam.

36쪽

uid a suiritibus praeconceptum ad

morem Evocationis.

OTA , uti decet, praetereo & vulgata nimis, videlicet, unamquam. que Gentem, ex Ethnicorum opinione, unam quamque Urbem suos habuisse Praesides , alios ab una stare parte, alios ab altera in praeliis& oppugnationibus dictos ' propitios ex eorum accessu, aversos ex reces tu existimatos. Tutela res multi enumerantur in Vulgato Epigrammate ad Custodem hortorum: Dodonis es tibi Jupiter sacrata, Iunoni Samos, m Μ cena Dιti,

Undae Taenaros aequorisque Regi, Pallas Cecropias tuetur arces

Delphos 'thius orbis umbilicum, Curem Delia, Θnthiosque colles, Faunus Maenalon , . cadumque s vas ς' tutela Rhodos beata solis, Gades Horeulis humidumque Tibur.

37쪽

liene celeri Deo nivosa, Tardo gratior aestuosa Lemnos.

Ennaeae Cererem nurus frequentant,

Raptam laeticos ostreosa Divam, Formosam Venerem Cnidos Paphosque o Mortales tibi Lampsacum sacrarunt. Antiquis etiam ex Scriptoribus Tutelarium conintexuit Deorum syllabum Alexander ab Alexandro , hisce verbis: Patrios autem dixerunt Deos, qui singulis Urbibus praesunt, illarumque Praesides propugnatores sunt, ut inpollo mema theis nis , Iliensibus oe Gnosiis, qui inde illam oriundam ferunt, licet Aulcomenii suam dicant. Thebis Baeootiis Liber Hercules, Iuno Carthagini , eademque Samo , Spartae , cenis, atque rgis, tibι nata fertur: Venus pro Papho , inpollo Rhodiis , Lemno Vulcanus, Naxus Liberor idemque Apollo Delphis , Taenarus Neptuno, isticenis Pantas , Urdis pro dote illis fuerat. Tenediis, Tenes Deus: Aubadensibus Alabandus, Cretens- Diana, Britomartem vocante Thespiens-hus Parianis Cupido, Romanis vero Mars. I)Bellis vero & Urbium obsidionibus Deos ipsos haud minus quam mortales adesse dictos, aemulisque opitulari partibus quis ignorat 3 Mulciber in Trojam , pro Troja sabat Apollo . AEqua Venus Teucris, Pallas iniqua suis.

oderat AEneam propior Saturnia Tumo, Ille tamen Veneris Numine tutus erat.

38쪽

μ . . . yySaepe ferox cautum petiit Neptunus Ulassem,

Eripuit patruo saepe Minerva suo . s I

Non indigent haec, inquam, Commentario. Ita que ad caeremoniae ingenium enucleandum indieare primum necesse arbitror , quanam ratione immotis Deorum simulacris, moveri excedereque Deos sibi persuaserint Romani , eos extremam ante Urbis oppugnationem, Evocationis peracto

Carmine, evasisse prorsus arbitrati , qui victam demum in Urbem ingressi, suis quaecumque in

sedibus invenirent Deorum adhuc Signa, Romam utique, cetera inter Triumphi Spolia, deportanda. Hocce autem existimari qua ratione potuerit ut intelligatur, animadvertamus oportet, De squidem a sentibus appellata Deorum signa, ast vim, nescio quam, inesse illis eosdem arbitratos, essicique legitimis precationibus, atque caris minibus, ut ejusmodi Simulacra consecrarentur, quae Deus inde aliquis, aut Virtus ejus insideret.

Ita e persona Gentilium Arnobius: sa) Neque

nos aera, neque auri argentique materias , neque

alias, quibus signa confunt, eas se per se Deos, m religisse decemimus Numina I sed eos in his colimus , eosque veneramur, quos dedicatio infert saera , m fabrilibus efficit inhabitare smulacris . Heinc DOIκησιe Θι, , ex prophani opinione, Vul. gus , veluti suum in Signis Numina haberento ικητηριον . Plura quidem fateor Signa Deum a Gentibus culta, quod nullius facta manu Artifi-B a cis,

39쪽

eis, sed coelo lapsa erederentur; quare mirare tu & Ρl InluS οὐ Διοπεαουι σηι Auctorem a Muciano nominari . sIὶ Verum in iis, quae erant opera manuum hominum , in conspicuam imaginabantur Numinis praesentiam, quam &Deorum numen appellabant, quo repletum dicebant undique Templum . sa) Numen quidem suum, ait Burnelius, s 3) Gentiles aliud esse ducebant a

marmore aut trunco, aut quavis Starua consecrata . Hanc quidem incolere quodammodo Deos suos erediderer sed Incolas ab AEde, gladium a vagis. na disinguebiant. Ipsa Ρhilosophia vetus, cujus in systemate impio Penates elementa erant, per quae vi Vimus &spiramus & sumus, Deos a signis diversos edocebat eos namque in simulacris, & habitaculis existentes suis per actualiorem explicabat potentioremque aliquam & sortiorem & densorem coelestis aut totius animae partem , quam in omnia videlicet infusam orbis entia, nos& universa librare & regere & fovere, & vegetare autumabat, unde fortiore ejusmodi in auras in vapores evanescente inde spi ritu deficeret Numen, & Ora eula cessarent. Testis Delphico de Oraculo Lucanus : 4)suis latet hic Superum s suis Numen ab AEthere

pressum

40쪽

su;I terram caeli patιtur Deus, omnia cursus AElemi secreta tenens , mundique futuri Conscius, ac populis sese proferre paratus, Contactusque serens hominis , magnusque potensque, Πυe canit fatum, seu quod iubet ipse canendo Fit fatum Z Forsan terras inferta regendis, ere libratum vacuo quae susemet orbem, Totius pars magna Dυis ὸ Cirrhaea per antra Exit, aetherio trabitur connexa Tonanti. Vulgus tamen opposita opinio, & si non vera, erat tamen veritati propior; nam Umbrarum in.

star, instar Imaginum ac Spirituum ab Iove able. satos hominibus se striisse, & cum iis aut divera 1atos, aut alios cum aliis colluctatos, ab iisdem devictos ac superatos modo in Signis habitasse, modo abiisse Deos perhibebat. Reapse sacris in

Litteris, omnes Dii Gentium Daemonia dicuntur

i) iis autem in testimoniis, in quibus Gentium Dii merae audiunt absque ullo sensu Statuae , simois esse aliquam pluribus ostensum a) Scriptores veluti sacri indicare optima ratione Voluissent , eos qui Numina conseeratis in Signis venerabamur, aeque insanivisse, ac si meras Statuas , meros coluissent lapides , Histi,ωι modo Deos, 4iλα ονhaserae respexissent ' vimque divinam illam, quam Simulacris inesse Idololatrae sim uis lavere, nullam fuisse omnino, uni Uersum iccirisco eorum cultum inanimi substitisse in Signo

B a quod