장음표시 사용
41쪽
, vel est , qui eam salsam expen-7i Putant negat ve relati a Farina cc. dicta quaest. Ir . num. 08. &a Ray
autumant ex D. Thona. a. a. qu. 77-
art. 7. Alchimia enim idem est , transmutatoria , qua perficitur id , quod natura imperfectum reliquit ;natura enim, quae sena per tendit ad persectionem , quando in locis terrae lapidosis incipit sormare plumbum , stannum, & alia metalla, vult ea ad persectionem ducere , qua sulget aurum , sed ex accidenti non valet, &hitic Alchim istae ajimi quod ars incipere debet ubi desinit natura .
a Verius tamen est Alchi milias esse sumi venditores , quare ait Ioannes XXII. in Extrav. spondent de Crimin. sali pondent quas non exhibent dimitias pauperes Michimi .e, 93 verbis di lam iant sal itatem , q*am faciunt confingent ea curum , vos orgentum e. ac statuit eos , qui huiusmodi aurum, Vel argentum secerint, vel scienter illud conficientibus ministraverint , aut auro , Vel argento ab iis sic conflato scienter usi suerint vendendo , vel dando , in solidum cogantur tantumdem veri auri , vel argenti , quantum fuerit alchim isticum , in publicum pauperibus erogare , sintque perpetua infamia notati qui tale aurum chimicum ist-cerint, aut eo scienter usi fuerint . quive ex eo cuderint, se Cerintque cudi pecuniam . Et si non habeant unde praedictas poenas propter inopiam solvere possint , alia corporali. pinna juxta arbitrium Iudicis puniantur ;Et si sint Clerici, ultra praedictas poenas priventur Beneficiis habitis , &ad alia habenda prorsus reddantur inhabiles . Rationem reddit s. Thom.
a. quaest. 77. art. a. ad I. Si au
rum veI argentum ab Alchimicis factum veram speriem non habeat auri argenti , es fraudolenta γ injusta venditio, praesertim cum sint aliquiae uti citates auri , Ο argenti veri secundum naturalem operationem, quiae non couveniunt auro per APhimiam sopbificato , sicut quod habet
proprirtatem laetificandi , contra quasdam infirmitates medicinaliter juvat: Sunt verba S. Doctoris. Cae erum si ve per artem Richi- 73micam vere possint viliora metalla transmutari in aurum , & argen tum, sive non, recte tamen illa prohibita fuit in dicta Extrav. Un. &quidem sub gravibus poenis , quia hujusmodi transmutatio adeo dissici lis est, ut moraliter impossibilis censeri debeat , dc est insuper perniciosa Reipublicae, cum civium facultates e Xhauriat , ut perennis , & quotidiana docuit, & docet experientia , Ita Sanch. li b. D morat. c. qO. nu i.
1 TUdicium publicum de vi publica, s re privata, Lege a Iulio Caesareiata inductum fuit, ut liquet eκ Ciceronis Philippica prima . et Publica vis olim dicebatur quae personis publicis , seu aliqua potestate publica praeditis inferebatur contrajus , re fas : privata , quam privatis hominibus quis inserebat eκ S. Isti doro lib. s. Etymolog. c. 26.3 Verum hodie vis publica est impetus sactus cum armis, Voluntatem cogens invitam. 4 Et primo committitur ab eo , qui ad sacinus patrandum arma retinet .
Dixi ad facinus patrandum , si enim
gerat illa causa venationis , vel itineris , nullius prorsus criminis reus est ad Text. in L. I. T. ad L. Iuliam
de vi pubJ.ue Secundo, committitur ab eo , qui
aedes alienas per vim ingrediens, easdem eκ pugnat , & de Istruit L. hi qui Edes is dicto Titulo. 6 Tertio, qui hominibus armatis, &armis munitus, posses rem eκ agro,
domo, vel navi sua deiecerit, incendia cηcitaverit , fructus devastaverit, dc segetes L. 3. U. eodem, vel homines ad id agendum convocaverit Lia.
E dicto Tit. Quod si quis aliquid ex supradictis
patrare auserit, per vim quidem, sed absque armis , esto cum convocatis hominibus, reus erit vis privatae L.
si quis T. ad L Iul. de vi privata . Privata enim vis est , qua quis inermis per vim securitatem privatam violat g. item Lex Iulia Iust. de pu-bi. Jud. cum vis privata semper sine armis in serri debeat , publica nunitem, quamvis & ipsa aliquando sine armis in serri possit , ut in cassibus seq uentibus. ὀ Primo , ab eo , qui turbae , ac seditionis consilium init. Us. T ad Lsul. de vi pub. Secundo , qui ex incendio aliquid rirapit di sta L l. g. item tenetur. β. hQminem dolo malo , includit facit ve quominus quis sepeliatur , vel per vim sibi aliquem obligat: L. qui caelum T dicto Tita
Quarto, qui impedit quominus Iu- dicia tuto & Iure exerceantur : L. qui dolo T. eod. Ol im vim publicam inserens deportationis poena afficiebatur, vis autem privatae reus mulctabatur publicatione tertiae bonorum partis iuxta Text.
in 3. Item Lex Iulia Inst. de pub.
Iudi c. quam moderatus suit Teκt. in Auth. Bona damnatorum Cod. de bo nis proscriptorum , quae reorum bona confiscari vetuit eκi ilentibus liberis vel parentibus usque ad tertium gradum i nunc Vero ad mentem Clari lib. sentent. F. fin. quaest. 83. nu.
q. utramque Vim committens punitur arbitrio Judicis , quod usque ad mortem aliquando extendi potest L. Lex Iulia C ad L. Iul. repe
Interim nos operae pretium ducimus subnectere hic crimen , quod cummittitur , poenaque quae incurritur ob delationem armorum , cum vis
publica eae dictis absque armis non
Esto igitur sub armorum prohibi- rata delatione non veniant de rigore Iuris nisi arma offensiva , non autem de sensilva , attamen in Urbe, &statu Ecclesiastico vigore banni mentorum , eX preme prohibita etiam est delatio armorum desensibilium: Teste Farina cc. de variis , ac diversiis criminibus quaestion. io S. nil mer. Tq.
42쪽
is Atra naen ni illus potest inficiari ,
cum contraria consuetudo armorum et II 6
Quapropter tessatur Farina c. ioc. cit. num. a. & quod licet a Bulla Pii v. incipiente cum vices e usin ord, iq . imponatur poena mortis,
ct laeta Maiestatis serentibus pugiones, dc citi te uos cum cuspide naajores uno palmo , & minores tribus , attamen juxta praxim, & banni menta Urbis i non solet pro hujusmodi breviorum armorum delatione gravior imponi poena . quam vel pecuniaria , vel trium ictuum stinis , .vClad summum aliquando etiam Triremium per quinquennium, Quid si autem aliquis deserat arma quidem , sed ligata , incurret penam arma deserentibus comminatam it ei pondeo quod poenam ordinariam non incurret, cum cesset in eo
per hujusmodi inutilem veluti delationem , animus offendendi , qui puniri solet poena consueta , sed si aliquis in Civitate manens , quotidie hujusmodi arma ligata deserret , non posset poenam extraordinariam evitare , cum ali tuo modo prohibitionem in perioris contemnere videatur . Ita Decianus in Trach. Crimin. lib. 8. cap.
Quinimo neque armis ligatis incedens a poena ordinaria delationis armorum abiret immunis , nisi quando adeo ligata arma deserret , ut vel ad offendendum essent omnino inepta , vel saliena non nisi cum difficultate apta , ita ut non possctent ad libitum serentis dissol' i , alias esset inventai raus prohibitioni deserendoru in armorum, ut optime advertit idem Decianus ubi supra num I. Sed quaero numquid Forensis petens locum aliquem, ubi delatio armorum prohibita reperiatur, si arma deserat poenam staturam arma serentibus incurrat fRespondeo curia distinctione : quod si poeua statuta sit pecunia vel corporis leviter asiniis iva, v. g. ictuum funis, incurri possit a dictis serentibus, secus vero si sit pinna gravis , ut confiscationis bonorum , ultimi supplicii , v et Triremium , mitius enim ob probabilem ignorantiam cum Forensibus agendum venit , teste Parin. dic a quaest. io 8. num. 17. & I 8 Et hic in Urbe , ac in litatu ecclesiastico ad hoc, ut poenam defitionis armorum Forenses incurrant , debent prius certiorari de prohibitione a portarum custodibus, vel ab hospitibus, in quorum hospitio morantur , qui propterea sub poena tenentur de his forenses certos reddere, dc Edicta delationis armorum a15xa publice habere in hospitiis, vel portis juκta ban-nimenta Urbis emanata de anno I 10 I. cap. 77. de Baianimenta generalia blatus Ecclesiastici edita de aiano IS9'.
Retinens tamen domi suae arma , vel in ejus ostio armatus stans , non fit reus poenae delationis armorum . Bursat. coni. Iql. num. 37. in fin. dc
seqq Limitatur tamen haec conchi sio interminis Bullae Pii IV. incipientis vices e us in ordine q9. ubi prohibet non solum deserte , scd etiam retinere, vendere , emere , Vel quovis alio titulo recipere, & habere sub poena vitae, & confiscationis bonorum , tormmentula ignea vulgariter Archib et-ti brevioris mensurae duobus pasnais
Limitatur secundo, in armis etiani illis brevibus, quae vulgo Stilotti di
cuntur: id generi x enim arma retinere etiam domi prohibemur sub poena
uuae, dc confiticationis bonorurn vigore bannimentorum Urbis editorum
Advertendum tamen , quod nisi probetur dominum domus, ubi id generis 'arma prohibita retinentur . scienter ea domi recepisse , si ante legitima ignorantia , hujusmodi re
tentio puni bilis non sit, Bursati. cons.
et 7 Quod si aliquis arma venenata deserat, gravius puniendus est , quam gerens non Venenata juκ a Farina c. pluresque penes ipsum ubi supra nu. l. ct revera gravius delinquit occidens hominem veneno , quΘm gladio , adeoque venenans duo patrat crimina , dc homicidii , & proditionis , ab
illis enim ut plurimum Venenum porrigitur , quibus homo tamquam amicis , vel samaliaribus utebatur . Ita Bajard. ad Clar. lib. . sentent. F. fin. qu. 68. num. I 2 q. dc ia . et 8 Arma autem , cum qilibus quis suerit inventus, acquir ntur Bam sello ,
simili se illa invenienti, ut scilicet praeiadae cupidine ducta , diligentior evadat in hujusmodi reis indagandis . Farinacc.
Exceptis tantum armis brevioris mensurae tribus palmis , & specialiter illis, quae vernacula lingua appellantur Stimili , dc tormenticulis igneis, vulgo Archib et ii , prohibitis in re
latis Bullis Pij IV. & B. Pij V. quae
nec ipsi Iustitiae exequuiores ullatenus deserie possunt teste Farina cc. ibid. num. i6q. Imo nec ossiciales eorumque familia, sicuti nec familia , famulique Episcoporum , ct ossiciales,
samuli , & familiares Inquisitorum
haeret cae pravitatis , quibus licitum est alias arma deserre , arma brevia superius enumerata impune deterre queunt . Farinacc. dicio loco nu. Izz.
hanc delationis armorum intellipendam esse ut debet , nempe quod Ἀ- cum non habeat, si quis deserat cul- 'tium, vel gladium parvulum, aptum v. g. ad incidendum panem , vel calamos acuendos, vel ad quid simile , dum do serat animo nulli nocendi,& hujusmodi armorum ope nulli vere nocumentum attulerit. Farinacc.
ibid. num. 77, dc seqq. Advertite ulterius, sub generali pro- I xhibitione delationis armorum , com- prehendi etiam mulieres; sortem namque sceminam Pro Verb. cap. 3I. describens sapietitissimus Salomon , inquit: manum suam misit ad fortia , Θ, digiti eius apprehenderunt fusum .
Audi si isὶ haec sunt arma mulierum. Advertendum demum , quod si in bastatutis , vel legibus vis mentio fiat, vis in dubio privata non publica intelligatus , poenae enim molliendae sunt, non asperandae. L. si praeses T de poen.& Decian. Tract. Crimin. l. 7. cap. I.
plagiari s L. 2. S. 0. & iq. C. eod. et Hoc Jψdicium desiendit a L. Fabiade plagiariis, quamvis adhuc sub Judice lis sit an illud proveniat a L. Fa'bia . Flavia, vel Favia juxta Gotho'sred. ad Rub. C. ad L. Fab. de plagiarum. 3 Dicitur ita a voce Graeca et Iagios, quae t on solum transverse , seu oblique , sed etiam dolose sonat. Committitur igitur hoc crimen pri- 4mo, si liber homo, qui sui Iuris sit ,
surripiatur, vel abducatur ab alio animo celandi illum, quem vel invitum tenet, vel emit, vel vendidit. Secundo , si quis servum alienum dolo malo adducit , celat , vel retinet . L. I. dici T. L. plagiarum.
Venditionis autem verbo , omnes ocontractus , per quos dominium transfertur , comprehenduntur , ut d Ona
43쪽
7 Si autem liberi in parentum potestate constit uti , surripiantur , non plagium , sed furtum committitur g. interdum Instit. de obligat. quae ex dejicho dcc. ideoque patri furti actio competit. L. eum qui s. si filius sa-
milias T de furtis , non autem ma tri , quae eos in potestate non habet.
8 Limitatur unice haec dispositio in Patre ipso, qui suprema egestate sa-misque necessitate ad filium distrahendum adigeretur , hoe enim ipsi licet tamquam unus ex effectibus patriae potestatis. L 2. C. de patribus , qui filios distraxere &c. quod tamen Ius matri non competit, quae patria potestate in filios caret, & cujus imbecille Iudicium non est aequiparandum paterno priuientiori , qui in hujus Iuris usurpatione cavebit , ne nimis rigidus , & durus existat . Gloss. & DD. in dicta L. 2.' Iicuti autem filii natur. ales alieni,si. surripiantur, plagium patrat tir, ita etiam si filii mentales: ii enim , qui libros ab aliis compositos sibi suppo-nmu , plagiarii dicuntur juxta Gon-
Qiuod si quaeras , quaenam pruna hoc delictum persequatur e . . Dico primo, de Iure Civili ex ip sa L. Fabia poena suit pecuniaria, LLege Fabia ff. de manumissionibus ;deinde tuit imposita poena gravior , nempe metalli, vel exilii, eaque hodie est legitima plagii poena L. ultima ff. dc C. dicto Tit. quae etiam test extendi ad poenam capitalem, seu mortis per Text. in s. e, & inter publica Inst. de pubi. Iud. nempe si plagiarius vendat servum , vel hominem liberum suppressu iam emptori id scient, , qui cum alio asportet
L. quoniam C. dicto Tit. vel si filium 'lterius patre adhuc superstite sun-pramat dicta L. ultima : reus enime iisdem delicti & poenae , egiarius , qui scientet vendidit quam pior qui sciens emit. L. i. ff.d
In Instit titiones Cri Din. iles
Dico secundo , Iure Divino Legis raveteris, qui sciens hominem liberum vendit morte punitur ; Deuter. enim cap. 2 . vers. 7. ita scriptum est : Si
depretanos fuerit homo foincitans fratrem suum de filiis Israel , vendito eo acceperit pretium, interficietur, θ' auferes malum de mediis tui : Et Exodi cap. ar. vers. 17. Qui furatus fuerit hominein, ii vendiderit eum , convictus noxie morte moriatur ; Qxii textus transcriptus est inter Decreta tales Gregorii IX. cap. r. de Furtis , ad quod cap. Abbas num. 2. advertit
sub Rubrica illius Tituli illud locatum fuisse , ut sciatur furantes homines liberos acriter esse puniendos, cum secundum Legem divinam antiquam puniendi sint morte , quamvis in Foro Ecclesiastico puniri acriter debeant, sed citra morte ri, quia Ecclesia poenam sanguinis io fligere non
potest cap. in Archiepiscopatu de Raptoribus .
Vel etiam dici patest cum Pirrin- IS ghio in Decreta l. lib. s. Tit. Ι 8. f. .
quod iii dicto cap. per mortem intelligatur excommunicatio, quae est quasi mors Civilis , cum per illam quis
vel ut mortuus a communione fidelium excludatur . Cap. per venialem , qui silii sint legitimi : ita ut Judex Ecclesiasticiis possit plagiarios excommunicare , quamvis sint laici crimen subjecti sint Iurisdictioni Iudicis Eccles astici , quia per illud detrahitur Christianae Religioni juxta Abb. in dicto cap. I. destri, in fi'. 'el per illam mortem in
letico plagiario venire potest depotiuio ab ordine , dc ossicio , qua . est quaedam mors Civilis, quamvis posit in aliquo casu gravi Iudex Ecclei alticus plagiarium furantem hominem liberum tradere ' Curiae sarculari morte puniendum , adjuncta tamen consueta protestatione , ne poena mor vel mutilationis ei inseratur . Ita
Crimen hoc furtum non est , quia Iss
persona libera in nullius est dominio g. idem Julis Inst- de inutil. stipui. sed est quasi furtum , ideoque pla-oium proprie vocatur, non enim tam significamus rem surreptam esse alterius, quam subripientis non esse propriam. Ita Gongal. loc. cit. dicto n. 7.
in princi8io. ue Ex quibus inser, Principes, &Ma- Titulus P Tgnates, qui donant sibi invicem pigmaeos, cantores, moriones, dc similes, non dici plagiarios, quia non dant illos, ut priventur libertate, sed donant, ut liberi maneant apud donat arvum, scuti liberi erant apud donantem. Ita Bait. in L. q. si, ad LFab. de plagiarum di Abdi in c. a,
De Furtis. I 'Elictum crumenis invisum , ob I assiduam delinquentium frequentiam orbi propemodum familiare, sur-
tum scilicet, praesenti titulo destinamus in scopum.1 Furtum igitur est contrectatis frau. dolosa rei alienae mobitis, o corpονalis causa lucrifaciendi vel ipsam et em, vel ejus Uum , vel possessionem, rationabiliter invito Domino facta . Colligitur haec definitio ex L. I. E. de surtis. i Plurimas furti ethi mologias resert Teκ t. in s. surtum Instit. de oblig. quae ex delicto nascuntur , nempe quod ita dicatur , vel a survo seu nigro . eo quod clam, & obscure hujusmodi delictum soleat perpetrari , dc saepe saepius nocturnis tenebris tuti lares obambulent, vel a fraude, sine qua crimen hoc fieri nequit, vela ferendo, seu au serendo, vel verius a Graeco ser mone, quo pbor idem reddit ac fur latine. η Nos autem descendamus ad cernuum relatae definitionis eXamen . Dicitur primo furtum contrectatio vox denotans causam 'sormalem surii, quae est actualis amotio, & ablatio rei, quia sola cogitatio faciendisiarii larem non sacit: dicta L. prima T de . furti S.
3 Dicitur secundo , quod ostendit causam suti essicientem, scilicet dolum: sine enim dolo, in protoque surandi animo, nemo furti reus dicitur, adeoque si quis clam res alienas auferret putans per errorem esse suas , sur non deberet appellari. Dicitur tertio, rei alienaee mobilis 6 corporalis , quae verba important causam materialem furti : si enim quis auferret sibi rem si iam, putanseam esse alienam , cum vere esset propria auferentis, adhuc surtum non committeret; praevalet enim semper plus quod est in veritate, quam quod in opinione : praeterea rei immobilis nemo fur esse potest , cum haec moveri ne queat de loco ad locum ,& per consequens sit per illa non cadat contrectatio: Res autem incorporales, ct Iura, cum nulli externo sensui subdantur , quonam modo pote-Iunt auferri
Dicitur quarto , causa lucrifacien- Idi. Et haec est causa finalis furti, adeoque si quis aesteri v. g. Equum subtrahat animo illi 'iniuriam inserendi, & ad praecisam invidiam, non tenebitur illi actione surtiva, sed actione iniuriarum, vel sina ili. L. qui iniuriae in princ. ff. h. Tit. Et quia vel ex ipsa re , vel ex ausu, vel ex possessione ejusdem lucrum possumus adipisci, ideo sur est qui rem ipsam surreptam vult hic ri- sacere, vel qui usum tantum illius, ut esset creditor, qui uteretur ad crum pignore sibi a suo debitore tradito; pignus enim, ut de illo agentes diximus in tertia parte Inst. Civilium,
44쪽
datur in praecisam crediti assecuratione ima troii .utem ad usum, vel demum qui aut ri alteri p. ssessio laenasei, puta proprietarius possessionem rei inobilii, in iis una fructum concessaraus eiret ipsi usus ructuarii, juxta gl. in l. prima in verbo possessionis is de
furtis. 0 Dicitur ultimo rationabi iter invito Domino facta , quia Domino con sentiente , ut res sua auserator, au ferens fur non est; quis evi in Tolun
ratem Domini habens fur diei potes tali text. in L. qui , as is de furtis v qui enim volantatem; Et ad excludendum surtum fatis est, quod quis rem alienam subtrahat putans Domi-iriim fore id permissurum. I. inter omnes I. recte T. hoc tit. Debent tamen intervenire tales coniecturae , ex quibus argui possit praesumpta Domini consensit ri voluntas, puta si rem contrectans sit arcto necessitudinis, vel consanguitatis Vinculo ei , cui subripuit, adstrictus, &ipse surripiens homo honestus, notaeque famae, quae con)ecturae an suise fragari possint spectat Iudicis arbitrio dignoscere. Meiloch. de arbitr. casu
Quapropter Leuius lib. 2. Cap. II. num. . i. & alii plures ex Theologis moralibus, lethalis citi pae reatum incurrere negant pauperes illos, qui vindemiae tempore uvae notabilem quantitatem sibi comparant, auferendo modicam a singulis vineis , eo quia domini illarum , si nossent condi-ionem miseram hujus uvam auferentis pietatis stimulis concitati, facilem dictae ablationi praebuissent assensunt. Advertite lamen , me adjutixisserationabiliterio, iri '' - si irrationabili
quid suu piens, surtum non committet , v. p. si quis existat in extin-
cidat, aut uxor subtrahat pecuniam viro , ne eam inter ludendum dilapi det dcc. consulite Baia acinam de restitutione in genere disp. a. quaest. S.
punct. i. pro p. I. num. I. vers. di eis ur Domino.
Iam vero prima surum divisio est in manifestos, & in non manifestos. Fur manifestus ille est, qui vel deprehenditur in flagranti crimine , scilicet in ipso actu furandi , vel antequam egrediatur loco , ubi furtum commisit, vel priusquam rem furto subtractam deserat ad locum destinatum , deprehenditur , aut acclamatur in surem : Quare e contra surnon manifestus erit qui , vel insciis aliis rem suratam quo voluit detulit , vel saltem deprehenditur cum resurtiva po siqua m eam ad Ita tu tum locum transtulerat. Text. est in g. su riorum Inst. de oblig. quae ex delicto nasciliatur. Poena, quae olim de Iure communi Caesareo furtum persequebatur , erat, ut si furtum suisset malii festum , praeter rem ablatam solveretur quadrii plum : Si non manifestum duplum f. poena cla I. ult. Inst. de oblis, qu' ex delicto dcta quia stir-taui manifestum majorem arguit in reo impudentiam, dc aliis scandalo tum evadit, ideo gravius est puniendum , nunc vero temporis imponi solet poena varia correspondens surto rum varietati ; pro primo enim surto imponi solet poena arbitraria Iu-2 h. ς x . Ordinaria , nempe vel Iusta gationis , vel trium ictuum tu-nis , vel exilii juxta Farini quaest. de
Et haec conci u sio procedit, e sto primum furtum sit rei magni valoris juxta mitiorem, adeoque sequendam in
Mima DD. turba penes Clar. lib. c.
lit Fatii, i ih G cienter puniri
1ώ An autem furtum modicum , vel magnum dicendum sit , crederem arbitrio Iudicis fore remittendum jux
I7 Advertendum tamen est , quod si quis coadunatis armatis hominibus , . tracto ostio alienae domus , in camper vim fuerit ingressiis, & suratus, licet id sui tum unicum eis et , adhuc ob armatorum coadunationem poena mortis esset affligendus , juxta Farin. ubi supra num. 23.
13 Pro secundo pariter surto .sic tui pro primo imponenda non est poena mortis , licet imponenda sit gravior poena , quam pro unico , testibus Bald. Fulgos. Salycet. dc aliis in Auth. sed novo Iure C. de servis' fugiti-
Fures autem famosi , scilicet qui tria, vel plura furta patraverint , si
sulta suerint non modicae quantitatas, vel alia qualitas aggravans ad Venerit, furca suspe aduntur: alias ex usu, dc praκi,. vel sus ligantur dc exulare jubentur, vel ad Triremes arbitrio Iu dicis condemnantur , tri sentit Farin. toties cit. initoties pariter citato loco
In casibus autem , in quibus surhujusmodi qui 'tria surta commiserit - ultimo supplicio sit assiciendus , adhuc eo assiciendus est , vel pro ante-xioribus furtis punitus , & damnatus fuerit, vel non, quia illa faciunt numerum non ad puniendum , sed aggravandum tertium delictum . Clar. in
ai Advertendum tamen, quod ut haec poena mortis locum habeat , requiratur quod tria furta sint distincta re , dc tempore,di: Hinc si quis plures res eodem tem pore subtraxisset , diceretur unicum sui tum commisisse , adeoque poena mortis non, foret affligendus ; sicuti pariter hanc poenam evaderet , qui eadem iro te successive di ver sas res i, vel ex eodem , vel variis locis , diverso etiam tempore , sed continua
phi in unum sui tum diceretur commisisse . Consulite Farina c. ibid. a num. 7
Latrones autem publici , illi scilicet, qui non clam, sed palam , di pu- audacter , & saepius res alienas
Vocat jam nos ad se i m probum ex- a pilatorum agmen, quorum multipleo 'velles , vel aliquas , vela omnes diripiunt , quos vulgo appellamus Cap- pQgiatori. PAiu sunt. qui quaedam adeo callide , Oc paulatim subtrahunt , ut vix
dominus suritim animadvertat auo evulgo dicimus Ba faroli, dc hi omnes
expilatores puniuntur pinna arbitraria Judici teste Angelo in Auth. sed novo Iure numer . D Cod. de servis
Verumtamen vigore Statuti Urbis ialib. . a. cap. 33. sit hujus ni odi expilatores dicti Cappeuiatori bis de nocte violenter per viam obambulantes spoliaverint , poena furcarum plebendi
Poena pariter extraordinaria coercendi sunt expilatores haereditatis ja- centis, elus scilicet haereditatis , quae nondum fuit ad ita j lixta text. in L i. T. de Crimine expilatae haereditatis , quia vere expilatores hujusmodi inter suros recenseri nequeunt: nam si aliquid ex haereditate Jacente subtrahant , non dicuntur id sacere invito Domino , cum haereditas ut pote possessore carens, dc Domino careat ad Text. in L. a. E Tit. mox cit. Dantur etiam ali; fures , qui Abigei nuncupatur a verbo abigere, quod
significat ducere seorsim ab aliis , hique sunt qui integrum gregem abigunt; Gregem inquam , decem scilicet oves , vel capras tot enim capita requiruntur ad conficienduna gregem minutiorum hujusmodi animalium ) , vel quatuor porcos , aut e quos , ex tot cnina grandioribus animalibus grex unus resultat juxta GI. in
45쪽
oo In Insiit titiones Criminales
in L. a. in verbo qui pecora T. de abi-
a' Secundo hoc crimen committit qui singula animalia, quae sui natura gregatim pascuntur V. g. unam ovem , Bovem, vel Equum unum iuratur , vel interim ex ipso Grege , vel exstabulo, vel ex agro , aut ulva illa subtrahat .
o Et si hujusmodi lares ita pecora
abigere soleant , ut abigeatus artem CXerceant , de Iure communi ultimo
supplicio plectendi sunt Text. est in L. I. & a. ff. de abigeis ; quod si non
frequenter hoc crimen patraverint, ad
opus publicum damnamur dicta L. prima in principio , sique hqnestiores
personae sint, relegantur , nisi tamen armis pecora abegerint ; tunc enim
poena ordinaria plectendi sunt dicta L. I. s. quamquam , id quod a sortiori procedit si e stabulis pecus abegerint, & cum effractione stabuli sur-
tum commiserint L. ultima f. r. F. eod. furtum siquidem, quod cum esse fractione iit , gravius punitur eo , quod sine effractione patratur . L. . I.
ff. de effractoribus & Harprea, ad s. poena Instit. de oblig. quae ex delicto
nascuntur mina. Io S. dc IO '.
3I Ultra varias poenas corporis afflicti vas hactenus enumeratas, quae su- res insequuntur, datur etiam alia poena, qua fures omnes proprie tales ple- istuntur , quod scilicet evadant infames ad Text. in Can. infames o. qu. i. & L. si furti C. ex quibus causis infamia irrogatur. Praeterea debent fures restituere quod subtraxerunt, & siquidem plures surtuna coinna iserint, in soliduin ad restitutionem tenentur: verum tamen est, qu0d uno solvente alii liberantur ; tamen totum solvens , ab aliis pro rata quod solvit Valet repetere .
Gomea var. J e sol. Tom. S. cap. I. num. 88. Imo tenetur etiam fur rescere ei, cui rem subtraxit , impensas omnes ab ipso iactas in quaerendare sibi surtim subtracta . Ita Bajard. ad Clar. s. surtum citato n. 7q. Q io ties enim ex aliquo delicto alicui e damnum illatum, id est a delinquentibus resarciendum e quae regula Omnino suri adhaereat memoriae .
Sunt tamen & aliqui casus, in qui- 33bus sur impunis abire queat a furti
Primus est si si ius laretur patri ; 34scet enim surtum patretur , quia res Paterna proprie non est filii contra ipsum tamen actio surti nequit intentari, quia non potest dari actio contra se ipsum; pater autem , & filius censentur una , ct eadem peubna :Text. est in I. ii qui Instit. de oblig. quae ex delicto': nisi si si ius habeat
peculium Castrense , vel quasi : tunc enim actione utili eum pater convenire poterit. L. si quis uxori sed si filius T de furtis. Verum tamen est, ut ait laudatus I f. quod opem, vel consilium praestantes filio familias suranti de furto itaneantur, quia in illis non militat ratio excusans filium semilias a surti
poena i ubi autem eadem ratio non
viget, nec idem Ius est statuendum;
Ita etiam si uxor suretur viro constante matrimonio, vel vir uxori, non datur actio furti ob honorem matrimonii, sed tantum actio rerum amOtarum: dicta L. si quis , ct L, prima
Pariter, & secundo , qui in extre- ῖο ma necessitate est constitutus , reus furti. non est , si aliquid surripiat , quia tunc omnia sunt communia, adeoque non accipit alienum, sed proprium. Dicitur autem in extrema necessitate constitutus , qui non habet omnino necessaria ad victum , & vestitum , ita ut de facili vitae vel gravis morbi discrimen sit subitu
Advertendum tamen , quod si do SI minus rei laboraret aequali necessitate qua volens surripere, tunc licite hic rem lubtrahere non posset , in pari enim causa melior est conditio possidentis. Ita D. Thom. a. a. quaest
Sed obiicies. In e X trema necessitate non licet mentiri , ergo nec surari licebit. Respondeu concedendo Antecedens, ct negando consequens , de disparitas stat in hoc , quod mendacium cum sui natura sit intrinsece malum , per hoc quod dicatur in extrema necessitate, non desinit esse malum ementialiter; desinit autem propter extremam ii ecessitatem sua tum esse surripere aliquid, quia tunc res illa surrepta, quae erat aliena , mutatur , ct transit in
Non sic autem se res habet in gravi necessitate, quae dicitur esse, tunc cum quis non habet necessaria propria
statui , & conditioni: quia si in gravi tantum hac , non autem extrema necessitate existens quis rem alteri subtrahat , vere furtum committet ,
alias daretur manus furti scimpune patrandis; plurimi enim, ut alienas res libere contrectare posse tu , se facile fingerent gravi necessitate laborantes: Ita Bonaci n. de restitutione in ge- .nere disput. a. quaest. 8. punct. 3. nu
Quamvis mitior, & probabilior sit
contraria opinio , quod nempe quis in vere valde gravi necessitate constitutus , & si extrema non sit , ut si urgeat necessiitas gravis morbi, famis, vel nuditatis , p, mit clanculum a divitibus res surripere , si aliter gravi illi necessitati occurrere nequeat: quia cum dives in tali casu teneatur ex praecepto Charitatis dare , consequenter pauper potest sine injuria id accipere , nec committit furtum , quia Dominus tenetur consentire, nec po-i est rationabiliter esse invitus, Leg. de Iust. & Iur. lib. 2. cap. 2. numer. TI.& ra. & Barb. ad c. q. de surt. numer, ' CAPUT UNICUM.
Quaestiones variae, ad praecedentem specta anter Titulum, proponππ-
Q Uae res primo , utrum ex furto A
detur actio Civilis tantum vel 'Criminalis / γRespondeo parti laesae competere Αν utramque , α posse quem agere Civiliter , ut olim agebatur ad duplum vel quadruplum , ct posse agere Criminaliter ad vindictam , puta ad poenam exilii, Triremium &e. L. uli. Ede iuri. erum quidem est, quod electa una q actione non detur lotus ad aliam confugiendi , literatis est te At. in L. in . terdum fur s. i. ff. dicto Titulo : &ratio est quia nemo ob idem crimen
duplici poena affici debet. L. Sanctiosi . de poeni S. Quae res secundo , utrum etiam rei modicae surtum detur ZRespondeo affirmative : Lex enim qβdicit furtum esse contrectationem frau- dolosam rei alienae , lucri causa sa cham , non distinguens an haec modica , vel magna sit. Ergo cum Lex non distinguat , nec nos distinguere debemus, & cum surti definitio per omnia etiam modicae rei contrectationi conveniat, eidem & definitum conveniat necesse est . .
Accedit quod in s. gallinarum Inst. ΑΤ
de rerum divis. Iustinianus afferat etiam gallinae domesticae surtum fieri ,& in L. P omponius T. fam. hercisc. dicitur tribui actionem surti propter Col umbas apprehensas, licei res praedictae sint modici valoris : Ita repetentes passim in ut to F. gallii arunt , Clar in praxi, sustum numer. 32. Menoch. de arbitr. lib. 2. cent. I. cas. II. numer. II. Quare dominus
talis rei, a quo invito ea ablata suit, Civiliter furti agere potest, cum nulla subsistit ratio , quare eam turri-
46쪽
piens a serto , atque adeo etiam a furti actio: e excusari si eat. Accipite S. Hieronyilium ita scribentem in Can. ult. 3 . quaest. Fui' non fotam iunia tibus , sed iis minoribus etiam Judicatur non enim quod furto ablatum est, sed meus furantis attenditur: ρ omodo in fornicatiove nou idcirco diversa fit furuicatio si mulier
fit pulcra, aut deformis , aurilia , aut itae IIa , pavercula , aut opulenta ,
. sed qualiscumque illa fiterit , sua est forvicacis , ita ir tu furto , qπssutum' cumque quis abstulerit , furti crimen
8 Quaeres tertio , an ii qui opem , vel consilium ad faciendi ina furtum dederunt, surti actione obligenturi 9 Respondet assirmative Justinianus ing. interdum quoque Insiit. de oblig.
quae eκ delicto, dumuando tamen au- serens dolo malo res alienas abstule,rit, non per meram lasciviam , sive petulantiam , quia tunc non ac bone surti, sed in factum tenebuntur, cii in
hoc sit quidem delictum, sed eXtra Ordinarium , ct in nominatum , ut dici tur in dicto f. interdum. lueo Consilium vero dans, tunc demum actione furti tenebitur, si furtum sequutum fuerit , ct ex eo consi io . seu hortatu habuerit effecti im luxta dictum f. in fine, de ratio est , quia furtum non verbis, sed facto committitur L. si quis f. neque verbo fissi defuit. . ubi Gl. in ver. ver Concirio advertit consulentem tunc furti teneri , cum alias non erat facturus is ,
cui consilium datum est : nam si si
ne consilio etiam fuerat furaturus , non punitur consulens eadem poena qua sur, saltem ordinaria, sed extraordinaria , & arbitrio judicis . Farina c. in prax. Crim. parte c. quaest. 163num, qr. 3, i Quinimo scienter receptantes furem , easque occultantes
eodem, Iante 4Icccserint , cuin tunc surti
In Instit titiones Crina inales
non teneantur . Ita Farinata loc. cit.
num. 36. dc S'. Cum antiquitus servus domino , vel salibortus patrono aliquid surripiens surti actione non teneretur per teXt. hi
qui Insti . de obligat. quae eκ delicto
Q user es quarto , an id procedat et- s aiam in inolitis mercenariis ministris,
famulis, & ossicialibus illespondeo negative, quia hi homi- sqnes liberi sunt, ideoque de servis , eclibertis a Iure antiquo di posita in iis
non procedunt; quin imu furta domesticorum , Vel eorum , quibus pecunia credita est, puta ossicialium , non leviore pra in sed graviore , animadversione capitali puniri debent , Ita V vel embec. ad item Lex Julia pecti latus de pubi. Jud. numer .
Ant. Faber in siro Cod. lib. I it
de paen. desin. a. Chalsa a. ad consuet. B irg. Rubr- I. g. s. num, SI Bb s. in prach. crina, Tit. de surt. nu. 23. de Clar. in prax. Crina. g. furtumnum. 22. & I. fin. quaest. 9 s. num. 3o. Q iam vis enim , . ut Clariis praefatus ibidem ex communi traditione
DD. advertit, ossicialis etiam ditissi- naus tempore administrationis factus , non ex bonis, dc redditibus Fisci, vel Domini, sed licite bona quae habet in dubio acquisivi ile praesumat ur, id tam n non evincit , quod surta domesticorum, si de iis liqueat , non sint gravius funienda , cum hujusmodi crimen ab ipsis patratum , habeat speciem proditionis , nec pellis capi talior ad nocendum sit , quam satia iliaris inimicus . Can. a. dictione Dr.
si quidem nullus fures domesticos , dico S , quibus Omnia nostra committi naus , effagere poterit , nisi cos poena 'verior a tanto sucinore retrahat. Vt late ratiocinatur Harprecth.. ad F. hi qui ui parentum init. de obli . quae ex delicto num. io. & seq. ipe caluam ii iis creditam surripientibus , noli appro bat opria suem glost, in L. tres Cu- torcs v. contrectare T. de ad min. dc peric
Pars secunda Titulus X. Caput Unicum. 8
peric. Tut. ajentis, quod Veldmen ad ' Cessierit, propter quam traditio seque ministrationis temperet surtum ea ratione , quia hi Pecuniam ipsis creditam in proprios usus convertendo , non modo surtum faciunt , sed etiam fidem datam frangunt , & violant ,
ideoque plusquam alii sui es delinquunt . I si sic ossiciali condemnato de maleficio seu delicto in ossicio suo
patrato, 'hi' poliare non licet . L. nul
Et quamvis alias Decurio torqueri nequeat , L. omnes Iudices Cod. de Decurion. si tamen in ossici delique rit , torqueri poterit . L quilibet o. C. eod. sic licet alias de crimi e accusariis nQn debeat pendente accusa tione ab ossicio suspendi, L. reo , &L. quamvis is de solui. suspenditur tamen q ut de crimine in ossicio commisso accusatur. L. si quis T de suspech. Tutor. siqiue aliquis condemnatus est de delicto in Ossicio perpetrato , 'c ossicium, neque ex rescripto Principis, amplius e Xercere potest. L. si aliquid C. de Susceptorium , & L. Iudices C. de dignitatibus. Quaeres quinto an tabellarius , sive nuncius , si ei tradatur pecunia ad alium per se: enda, isque eam retinen Sin usus suos convertat , furti pinna teneatur, & furtum patre t Z Respondeo assii maiive , primo eXTeae t. expresso in L. si is cui C. desuri. ubi dicitur qui pecuniam sibi
ni uneratam alio perferendam in proprios usus convertit, fartum facere . Secundo, quia certum est actus agentium non Operari ultra vel contra intentionem illorum, L. 3.. T. de oblig. L. non omni ff. de reb. credit. Iam vero liquido constat qui pecuniam Tabellario tradit ad alium perserendam , licet eam illi annumeret, minime hoc .gere , ut in Tabellatium dominium pecuniae transferatur, nec de Iure nu'da traditio dominium transfert , sed ita demum, si animus tradentis , re accipientis concurrat , & insuper Venditio, seu aliqua alia justa causa prae
coretur. L. numquam nudam S de acquir. rerum Dominio , & f. per traditionem Insi. de rerum divis. Quaeres seκto quibusnam actio sur- 8ii competati 0mnibus, quorum in- 39 furti autem Inst. de obl. quae ex del. Requiritur autem ad hoc primo ut interesse quis habeat eκ causa honesta quaesitum , nam si suri ipsi res furata surripiatur , ei actio surti non competit, quia nemo de improbitate lua actionem consequi debet. Secundo, ut alicujus intersit damni creati, iron levi causa; ut enim dicitur in L. si is cui Ti. ff. de surt. Inter e lus fidetur , qui damnum passuruseit, non e u S, qui lucrum sacturus emet.
Tertio , quod i mei esse illi competat caratione Iuris realis, puta proprietatis, yel possessionis, vel pignoris, vel usus' intercepti, non rei tantum promissae, vel debitae hinc si a debitore res creditori promissa surto auferatur , creditor furti agere non poterit, L. is cujus ae de sart. ratio est quia creditor in tali catu habet tantum actionem personalem ex stipulatu contra debitorem, non ratione possessionis proprietatis , 'el usus, quem illius rei habeat; hinc ei actio surti non convenit .iniae res sexto, an non solum sur, 6I
sed etiam surti conscius , qui furem non indicat, reus sit furtit Rei p. assirmative per Text. in I. O interdum quoque Inst. de oblig. quae ex delicto, &c. qui cum fure de furi . ubi S. Hieron. su per parabolis ait: Qui cum fure partitur, odit animam suom . fur solum, sed ille reus tenetur , qui jitrii conscius quaerente pU- sessore non indicat; ratio est quia non diisimile Crimen est rapere, quam Ia
piam rem celare . L. congruit T de ossicio Praesid. L. i. C. de his, quila troites Jcc. agentes enim , & consentientes pari poena puniuntur. I. is qui
opem , & duabus seqq. A de surt ;
47쪽
eam restituere Domino re ipso Domino rei inve ita
tenti tenetur, etiamsi preMorem eme-
dicta L. s. additur incivile esse emere res b ignotis, ibi: ignoto , ira jeunti te emisse dicere non convcnit . Notandum lainen primo , quod ad hoc , ut receptans starem , vel rem
furatam celans . teneatur e X stirio ,
necessarium omnino sit , ut scienter id iaciat. L. eos G de surt. ει Notandum secundo, ex eo quod res surtiva apud aliquem reperiatur , non sit absolute, & similiter contra eum praesumendum , si si gravis , de honesta persona , Leg. non Omnis f. aharbaris T. de re milit. secus autems suspeeta & minus honesta sit personae qualitas, dc solita sit hos actus peragere, vel si minori pretio, quam Iusto, aut clandestine rena illani emerit: nam ex his indiciis, & aliis si inilibus praesumitur scientia , dolus , &malitia. L. dolum C. de dolo , ita ut ex his , & aliis circumstant iis possit
Iudex etiam devenite ad torturam iut notant Bart. & Bald. in L. in civile C. de surt. Notandum tertio , quod Iudex ex ossicio, vel cum procedit per inquisitionem generalem , possit compellere subditos ad indicandum furem , quia Magistratus tenetur omnibus modis licitis purgare Provinciam ab hominibus mali . Abb. in dicto C. qui cum fure de surt. num. 3. Hinc Episcopisd instantiam partis debent monitorias publicare , non solum pro rebus surrepris, Verum etiam pro ipso sit re indicando sub poena Excommuni c. latae sententiae juxta Trid. seis. 23. cap. Φ. de Res Notandum quarta, non esse licitum aliquid accipere a sure , ut non indicetur, vel occultetur, L. qui reusis. qui furem fi de surt. & Abb. l. .c. cit. num. sicuti nec quid quana potest petere ob restitutionem rei sumi
quid libere, & gratuito datum suerit 67
ibid. n. a. oc Cova r. in Reg. peccatum pari. a. . I. nun3. q. & s. Notandum quinte, de mandato Iudicis furem sole indicandum, dicto C. qui cum furem c. a. de ossi ord. quod verum credo, praecipue ubi adsit necessitas cognoscendi surem , quia etiamsi notum sit ubi sit res furtiva , recuperari tamen nequeat , nisi manifestato fure juxta Gibal in. de Censur. dis itis. a. quaest. 6. consectar. q. 1 ando autem indicato lare time- pori posset ejus ultimum supplicium , ait S. August. in Can. ne quis arbitretur 2 a. quaest. a. melius esse tacere: quia licet perfectus Jc spiritualis homo pro alterius vita non possit mentiri , potest tamen, & debet verum occultare , quoniam illud est mentiri , hoc tantum verum celate, sicut aliud est falsum dicere , aliud verum tacere , ideoque ex sententia Augustini nemo tenetur furem prodere , quando periculum ejus Vilae timetur. Quae res octavo an is, qui in extre- 73ma necessi late constitutus abstulit rein alienam , ut suae indigentiae sub velit ret, quod faciens, ut supra diximus,eχcusatur a culpa, & poena an inquam locupletior factus, teneatur ad ejus restitutionem 3 Respondeo negative cum Sylv. ver. in sum m. surtum quaest. s. mina. Io. dicto tertio, Retor. parte a. Institur Moral. lib. I 2. cap. a. quaest. 7. Barb. ad cap. si quis num. 3. de surt. modo Dominus rei ablatae non sit in pari necessitate constitutus ; tunc enini, ut iam dictum fuit, nec auserre lice- in pari necessitate potior esse debet conditio possidentis : si vero extreme egens rem consumpserit , ni-Dil restituere tenetur , etiamsi possiet. Ratio est qxi in omnis obligatio restituendi oritur , vel ratione rei acceptae, vel acceptionis , sed is qui consumpsiit rem alienam in extrema necesse ita te positus , non obligatur ex re ac cepta , quia non habet rem penes se, cum bona fide consumpserit, nec eX ac cepti O-
ceptione , quia accepit. non injuste , sed juste eκ lege permittente in eκ-
trema necessii AE te, quae omnia facit communia, & eX alia parte non accepit eκ contractu , vel quasi contractu , ex quo alias teneretur , ergo
nulla est obligatio restituendi. Non obstat primo, si dicas, quod
res aliena in eκtrema necessiitate accepta non transeat in dominium accipientis, sed id tantum sacere, ut relicite pauper uti possit. Respondeo enim , quod quamvis ante consumptionem pauper non sit rei dominus, tamen hoc ipso , quod licite, dc tuta conscientia potuit illam consumere, per consumptionem sectus sit dominus, ideoque rem restituere non debeat, sicut possessor bonae fidei , si consumat fructus eκ re aliena perceptos, ipsa consiimptione facit eos suos, ut restituere non
Non obstat secundo, quod debitor
ex contractu , vel quasi contractu,su perveniente eAtrema necessitate ,
etiam si illam consumpserit, si postea ditior fiat, ejus pretium, seu aestimationem solvere teneatur Ergo similiter si quis ob summam necessitatem rem consumpserit. Respondeo namque discrimen esse evidens inter unum , ct alium ca-ium; In primo enim obligatio orta ex contractu , vel quasi , superveniente summa necessitate non exti ia-guitur, sed suspenditur, & quasi sopita manet, ideoque debitor ad pinguiorem rediens fortunam , suum de
bitum eAolvere tenetur , non ratione rei acceptae, quam non habet amplius, sed ratione prioris obligationis
e X contractu , vel quasi contractu prodeuntis, & accedente necessitatemere sophae, non extinctae; At Verocum extrema necessirias omnia faciat comm uuia, qui rem in tali statu accepit, dc com sumpsit, obligationem quamlibet per consumptionem extii -πit; quare restituere non debet, cum
nemo quod suum, seu proprium cst
factum , restituere teneatur i neque hic teneatur eκ ut O Contractu, Vel contractu, delicto , vel quasi delicto . Ita Aeor. loc. cit. Non obstat demum Text. in L. Ne - TIlennius 3 q, T de ne g. ges . ubi dicitur cum qui praebuit alimenta in necessitate constituto, posse ea repetere , si
protestatus sit se ea repetii rum. Respondeo siquidem ibi sermonem prede de praebente alimenta indigenti ted non extreme indigenti juxta Azor
Idemque dicas de eo, qui accepit Tyrem alienam, non ut sibi, sed Titio extreme, vel valde graviter indigenti subveniret juxta D. Thom. 2. a. quaest. 66. art. 7. ad 3. 6c Agor. dicto. c. 8. 3uaest. 8o. in fin. Ac de eo, qui pro se in valde gravi necessitate
posito rem alienam acceperit: neque
enim ditior factus, eam consumptam justo titulo restituere debebit, cum qui semel Ius persectum in re acquisivit , non debeat illam restituere , etiamsi causa accipientis ob pinguiorem fortunam cesset . Sylv. l. cit. quaest. dicto a. haeres nono , quomodo punia- Qtur in Clericis furtum de Iure Canonico
Respondeo: prima poena serti est ride positio ab ordine , dc ossicio Clericali Can. presbyter dec. Si. dummodo de eo constet per sententiam , consessionem, vel evidentiam rei in Gl. in Can. dicto v. captus est , si tamen Clericus ob surtum depositus incorrigibilis suerit , excommunicari de bet , deinde crescente contumacia, anathemate seriri , id est solemniter excommunicari, dc tandem si in contumacia perseveret per saecularem potestatem est comprimendus , ita ut exulare cogatur , vel alia legitima poena citra mortem , dc mutilationem illi imponatur . C. cum non ab homine de Iudi c. Tholol. Sint agm. Iur. parte 3. lib. 37. c. a. num. 23. dicta autem poena depositionis non
est imponenda quando surtum est
48쪽
leve , dc parvi momenti. D az. In prael. Clim. Can. c. sin, in additione
Altera poena de Iure Canonico citin mia. Cala. iniames 6. quae t. i. cum haec poena. , ut supra diximus, persequatur sures etiam in soro saeculari; qui autem est insanais secundum leges, est quoque insanais secundum Canones, nisi reperiatur Cppositurai statutum. Can. Euphemium di . hinc colligitur z. quaest. I. dc Can. I. f. quaest. i. ubi I 'ontifex generali-
In I n stit ut io nes Criminales
satisfecisset, nec per hoc nata , vel infamia aspersus suisset , post peracta Ini poenitentiam , aut congruam partem illius, ad facros ordines eum promoveret, dummodo osset idoneus.
Collige igitur eX hcc text. quinque requiri, ut possit stir promoveri ad ordines, primo: qu Ud sponte delictum fuerit conici sus, quia mitius agitur cum sponte confesso, quam cum convicto. Can. presbyterum dist.
O. Can. non dicatia i 2. quaest. I. &
s in. ubii addit quod si Clericus fuisset
tantum condemnatus ad .restitutionem rei, furto subtractae , per hoc non fieret infamis, quia potest intelligi , quod fuerit actum conditione sui tiva , quae non infamat, non actione surti , quae infamiam irrogat, sicuti in Legibus Civilibus de Laicis dictum est. Hinc insertur, quod is, qui publica infamia furti notatus est , quia fur est manifestus, aut convictus in Judicio de surto , nequeat absque dissipensatione ad ordines pIOmoveri , quia cum debeat ab ordine , si quem habeat, deponi, a sortiori ad illum admitti nou potest: idemque est de aliis delictis notoriis. C. fi n. de temp. ordin. Abb. in C. ea literis nuna.
de surt. At vero fur occultus etiam sacri-
restitutionem , & peractam paenite aliam ad ordines potest promoveri cap. ex literis dicto h. t. ubi ponitur casus de Clerico, qui calicem in Ecclesia minus caute relicium iiirripuit , longoque tempore postea illum per manus
detinuit Dia sessoris restituit, ct petiit, iri adlacros ordines promoveretur. Consuli us hac de re ab Episcopo Cremonensi Pontifex Alexander II L ei manda-ari, RQ ilegus spontanea confessus fuerittanaen, dc Ecclesiae cujus erat Calix Gl. in dicto cap. ea litoris , V. sponte. Secundo, ut satisfaciat laesio, non enim remittitur peccatum nisi r stituatur ablatum, modo possit quis satisfacere, & restituere. Tertio, quoanon fuerit publice infamatus de furto. Quarto, ut peregerit poenitentiam vel congruam partem illius , quia licet quis parti satis secerit restituendorem suratam, nihilominus pinnitentia est ei imponenda , per quam fatis fit Deo. Can. apud misericordemia, quaest. I. I. ut alias sit idoneus, ijuxta Abb. ibid. num. F. Collige secundo, infamiam aliam esse Iuris, quae oritur ex aliqua Juris di spo sit ione , expresse infamiam delicto alicui imponente: aliam sa- i, qua notatus ille est , cujus fama apud probos, dc graves viros eae secto, vel delicto onerata est. Can. insanaes 3. quaest. T. ii terque autem infamis irregularis est quantum ad sacros ordines suscipiendos, ut colligitur ex dicto C. ex literis. Inter unam autem, & aliam insa- Innam naultiplex differentia intercedit. Prima quod a Iuris infamia tantum S. Pont. dispensare potest, Rrgumento Text. in C. cum te de sent.
re jud. ab infamia autem facti disepensare potest Episcopus, nimirum uti alamis possit tantum in suscepti, ordinibus mi aistrare.
Secunda est quod irregularitas pro-
veniens ab infamia Iuris non tollitur pyr p itentiam , Can. Euphemium a. quaest. I. ubi dicitur, quod quam- via animam per poenitentiam sal vare possi-
possimus, infamiam pholere non possumus . Illa vero, quae provenit ex in iamia sacat tollitur per poenitentiam, pur emendationem vitae purgatur . Abb. in c. ex diligenti de si-mon. ubi redditur ratio quia tollitur haec infamia per actum contrarium , nempe emendationem vitae, cum Per quas causas res nascit vir , per easdem dissolvatur , c. primo de Reg. Jur. oc L. nihil tam naturale .ff. eod. tiare optime censuit Alex. III. in casu allegati cap. ex literis h. t. furem calicis occultum nulla Iuris pnfamia asperium , post restitutionem , dc p*nitentiam congruam peractam , potui: se dummodo emet idoneus, ad sacros ordines promoveri juxta Abb. ibid. n. s. & bocin. n. s.
89 Alia etiam podna a Jure Canonico imposita contra fures habetur in C. fures de surt. ita sis iaciente: Fures , θ' latrones, si in furaudo , Ο de pracdando occiduntur , visum est pro
eis non oraudam : sit coimprehensi , aut vulnerati, presbI ero , vel Diacono confessi fuerimi, communionem eis non Vegemus. Q ut Text. desumptus est
ex Concilio Triburiensi , & relatus
etiam in Can. fures II. quaest. 2. Et ratio est, quia pro eis, quos constat in peccato mortali decessime, non orat Ecclesia, nec permittit pro eis preces effundi. Can. Placuit quaest. l. Can. pro delicto de poenit. dec. a. sed iures , dc latrones in ipso actu de praedandi occisos, in peccato mortali decedere notorium est: ergo pro ipsis orandum non fore recte monuit in hoc cap. Ecclesia, praeserit in aJente Paulo a. ad Corinth. Furci non possidebunt Regntem Dei. bin autem sit-Sna pinnitentiae ante obitum dederint, non sunt Ecclesiae communione,
suffragiis fidelium, &Ecclesiastica se pultura privandi. Can. si quis de poenit. dist. q. quia Ecclesia nulli etiam
in eae tremis posito claudit gremium: cap. super eo de haeret. in 6.Vo Non obstat si dicas primo, quod fures etiam occisi, dum surabantur,
potuerint elicere actum internae contritionis, quare male Ecclesiam jube re, quod pro iis preces non fundantur, praesertam cum ea de occultis non iudicet. Retorqueoosquidem argumentum 'i de occultis judi- , i pro illia orationes publicas periuri teret, ' a iuris peccatum videt, quod committet S moritur, contritionem autem non vi let, ideoque dico in praetenta casu Ecclesiam sua icium serre de apertis & Oams, non de occultis, dc latentibus, cum iudicet de furtis, dc praedationibus , quae tentui externo patent , & in quorum patratione sur decessit e vivis.
Dices secundo , pro peccatoribus oretiam damnatis licet orare. Ita habemus S. Gregorium orasse pro Trajano Imperatore Gentili, & sine baptisenao decedente . Ita Ecclesia in mises a desilii horum ait : Libera animaromnium fidelium desus Ior&m de parnis inferni , de ore leonis ; ne absor-brat eas Tartarus V o. Et palli in etiam ita orat: A porta inseri erue Domine animas eorum : Sane istae portae nihil aliud sunt, quam insernae, seci diabolicae potestates; habe tur enim Matth. I 6. ita: Et 'ri. inferi non priaeva sunt adversus eam: ergo male in praeienti statuit pro su-ribus decedentibus in ipsa depraedatione orandum non fore.
Respondeo, quidquid sit de historia
Tra)ani, de qua late Baron. ad ann. Christi bor. quamve narrationem plures apocrypham este censent, ut late disserunt DD. a l lat i a Basb. iii cap. cum tarthae de celebs. Miisarum n.
I 6. certum est, pro dantia. atis orandum non cre, cum vivorum preces,
dc sufflagia nihil illis emolumenti , vel sol alii parere queant , nisi id speciali Iure a Deo concedatus', qui per saepe aliquibus concellit , ut liceret Grare pro dari natis ad hoc, ut ad vitam reverterentur miraculo se , 5c sal- Varentur, ut ex mei te S. S. A ig. Ecὶ hc-
49쪽
Tlioniae docuit Bellarm. lib. a. de Pur
gat. c. 8. Caeterum oratiotari illae ,
quas Ecclesia sundit in Missis , α ossicio defunctorum , funduntur pro animabus in Purgatorio degentibus , cui tormentorum loco convenitrorum nomen , Stygis , Tartari, sulphurei carceris, oc si milia luxta Bel
tarm. ibid. cap. I. & Azor. Past. I. Instit. Moral. cap. 2 a. quaest. Octava.ώ4 Adverte iam in dicto C. sures ita dici: fures γ' latrones I cum vero particula Ox inter diversa poni soleat per Rubricam , & Gl. ff. de Iur. &ignor. sequitur larem a latrone differre , & in hoc quidem juxta veriorem opinionem , quod fur dicatur ille, qui domum aggreditur cum armis, dc sine, latro vero qui domum , vel viatores armatus impetit . Abb. ad dictum cap. sures , dc Farina c. in prax. quaest. II 6. qui ideo docent , latronem per vim, furem sine vi furari, & ideo Christus armatis cohortibus ipsum aggredientibus dixit : tamquam ad latronem
existis eum gladiis, fustibus comprehendere me , quasi latro armis munitus non nasi armata vi potuerit oppugnari. 's Adverte ulterius, dici in cap. sa- res allegato , lares consessos fuisse , presistero, vel Diacono: Id tamen intelligendum non fore de Consessione Sacramentali, quia Diaconus non habet Clavium potestatem , C. bene quidem, ubi Gl. V. propter, dist. 9s. quae soli competit Sacerdoti juxta Trid. sess. Iq. cap. IO. de poenit. Quare Aiu. Augustin. in notis ad
fuit Ly Diacono sore a Textu expungendum, cum non reperiatur in Can. iures a Gratiano relato, nec in
ipso Concilio Triburiensi. yy solus in quartum , dist. 8. quaest.
q. art. i. & Barbosa in Can. verbum de poenit. dist. I. censet Textum accipiendum esse de eo, qui erat conititurus in poenitentia solamni, cujus reconciliatio absente sacerdote specta-
bat ad Diaconum, & sie de solen inireconciliatione , non de sacramentali absolutione . Verior tamen est explicatio, dc in- si terpretatio Gonta l. ad dictum Text. in notis num. 3. & Pirrhing. lib. s. Iur. Can. tit. I - f num. 3. vers. not. r. id significare, quod si fures coram presbytero vel Diacono dederint signa poenitentiae , ita ut ipsi non tamquam Consessionem Sacramentalem audientes , dc absolutionem impendentes, sed tamquam testes signorum paenitentiae adsuerint, ad communionem admittantur , quae communio non est accipienda de Eucharistia , sed de communione Ecclesiastica , juκ-ta quam re oratur pro mortuis , &offertur facrificium, ut habetur in C. Sacris de sepult. cui communicamus vivo , eommuuicamus defuncto, haec interpretatio suadetur a priori parte Textus, ubi P. P. in Concilio proposuerunt duo genera hominum, videlicet eos, qui in crimine flagranti comprehensi occiduntur nullis da
tis poenitentiae signis, dc eos qui iis
datis decedunt; illis negant communionem, oblationem , dc orationem .' ergo eamdem concedunt aliis per il
la verba Communionem eis non πegamus .
. Sed obstate videntur huie eκplica- Τ'tioni Text. in Can. primo de poenit. dist. 6. ibi: Tanta est vis paenitentiae , ut si deest Sacerdos , confiteatur Lateo , dc in Can. Sanctam de Consecr. dist. q. ubi habetur: deficiente Sacerio te posse quem confiteri laico. Respondeo enim cum Gonetalea IO. Pirrhing. ll. cirat. ibi innui consilium , Ron praeceptum, idest licentiam, &faultatem , non obligationem I consenio en ina. Criminum , speciatim iii mortis periculo , deficiente Sacerdote, potest fieri laico, non quatenus pos it Sacramentalis , &, . obtinendi Sacramentaleiana biolutionem , sed ad promerendas utilitates Spirituales , videlicet ad majorem humilitatem , di verecundiam ,
diam , ac ruborem e X citandum , dc ad contritionem Pe sectam eliciendam , quod non est Vetitum , licet non sit
praeceptum : x stante Nauar. in cap. i. de poenit decis. sexta num 79. non esse consultum etiam in articulo mortis confiteri peccata mortalia non Sacerdoti , nisi sit persona prudens , &taciturna . qui ibid. num. 76. & in
ne in Compend. Theolog. Tit. de Confessi. speciali advertunt, Text s objectos accipi etiam posse juxta veterem Verius abusum , quo Laici in extrema necessitate , ingruentς videlicet morte, nec suppetente Con se Sario Sacerdote , eκcipiebant Consesse uouem , dc absolutionem impendebant.
R A pina delictum furto similli
mum , sed illo improbius , definitur violenta ablatio rei mobilis alienaee facta dolo malo animo lucri faciendi. Dicitur miolenta oblatio dolo malo, licet enim vis generaliter dolum includat , L. a. f. doli ff. de vi bonorum rapi. tamen quia aliquando datur etiam sine dolo , ut contingit invi juste illata a Magistratu, L. q. Tde Stat. hominum, ideo in definitione additur ly dolo malo potest enim ros auserit vi, dc absque dolo malo, ut contingit in Domino , qui repetit rem propriam, sbi licere putans eam Propria auctoritate Occupare , quia enim dolo malo non facit , nec lucri faciendi caiisa , sed tantum Iuris ignorantia recuperandi animum habet , raptor dici non potest. L. 2. citata g. haec actio T de vi :bonorum raptoriam . Sed ne homines privati sibi Ius dicant , cautum fuit Constitutione Theodosii , dc Arcadii Imp. ut si Dominus fuerit , Dominium rei amittat : si non Dominus , non solum
rem , Verum etiam ejus aestimationem restituere compellatur . L. si quis in tantam C. unde vi . Similiterque Imp. Marcus constituerat , ut si creditor debitori vim fecisset debiti extorquendi gratia , creditum perderet. L. penulti m. ff. ad L. Iul. de vi
Dicitur in definitione rei mobilii,
quia res in mobiles, ut iundi, dc res soli, propite non dicuntur rapi , sed invadi f. ita tamen in fin. Instit. de vi bonorum rapi. dc L. I. Cod. eod. ei autem , qui in immobilibus vim passus fuit , succurritur remedio Interdicii : Un e vi L. i. ff. de vi , dcvi armata . Dicitur tertio , alieme, quia ut su- 4 ra monui, rem suam violenter tolens raptor non est, nec poeta Ee ordinariae rapinae est obnoxius. Dicitur demum animo lucrifacien- sdi , quia sicut sine illo non committitur furtum , ita nec rapina. Porro differt rapina a surto ratio. 6 ne injuriae , ut docet Sania. Thom.
et . de Iust. dc Iur. cap. io . numeri 8. dub. 2. tum quia in furto reperitur diversa ratio in voluntarii , dcconsequenter injustitiae ἰ nam volenti non sit injuria , sed solum
invito ; surtum autem fit Domino ignorante , adeoque continet involuntarium ob ignorantiam vero fit Domino sciente patiente , ideoque continet in voluntarium ob coactionem , tum qitia rapina praeter iniustitiam surti , qua laeduntur bona proximi , continet etiam , dc superaddit realem contumeliam , laedentem personam, . dc honorem proximi . Molin. Tom. 3. de Iust..tra,st. a. disput. 633. t umes. 7. optime S. Ioann. Chrysost, homil. Io. tapina dc vim
50쪽
ID ' esse putabit , quam ut tres obolos praeter are mi sevientiam abreptos manu uete ferat: Quare omnis raptor est sur, non autem e contra et quia in
rapina adest tota malitia furti , quae stat in ablatione injusta rei alienae , adjuncta insuper nova injustitia in peii nam propter vim ei illatam , quae injustitia est differentia raeinae intima , & essentialis , ut proinde furtum , & rapina asserantur specie differre . Ita Gabriel in q. dist. l .
- Multiplex autem in Iure nostro violentia considerari potest. a Prima dicitur compulsiva , quando scilicet quis per vim , dc metum cadentem in constantem virum compellitur ad aliquid dandum , tradendum, vel faciendum , quod suae Iibertati relictus non faceret , & haec parit actionem quae dicitur quo ae metus causa Praetor enim ita a jebat ) quod
In Institutiones Crinalia ales
Quinta dicitur violentia ablativa , raquae contra res mobiles committitur, quando per vitia alicui res mobilis au sertur, & ex ea Oritur actio de vi bonorum raptorum , Totia rit. m. &Cod. de vi bonorum raptorum , haecque est rapina . De omnibus relaticviolentiis vide Sichard. ad Tit. Cod. de his, quae vi metusque causa n. a.& Mascard. vol. I. de probat. Concl.
Haec autem actio vi bonorum ra- is piorum intra annum est ad quadruplum pretii , seu justae aestimationis rei raptae, post annum in simplum , idest ad rei aestinadtionem 3. primo
Inst. de vi bonorum raptorum L. 2. . in hac actione L. praetor ait g. idcirco illud T. eod. & L. 2'. cum tribus seqq. C. eod. Ratio est qitia haec actio est Praetoria ; actiones autem Praetoriae , maxime poetiales , sunt annuae . L. in honorariis T de oblig.& aist. SAnnus autem hic est utilis , id est aqlabitur iis diebus , quibus datur copia
habebo . L. i. fi' quod metus causa . Altera est vis expulsiva, quae proprie cadit in res immobiles, seu soli, cum quis delicitur e domo , vel potestate sua, dc illa parit interdictum possessorium: Unde vi, L. I. g. ιχ . ff. de vi, & vi armat. δc g. recuperandae Inst. de inter d. Tertia est vis turbativa , ut quando duo vel plures se unius, ejusdem que rei possessores praetendunt , &unus alium turbat; sique res est immobilis, nascitur Interdictum uti posi-d tis ; si sit mobilis oritur Interdictum Orobi. Iustit. dicto &to tit. II. uti possidet.
inquietativa , quando aliquis qui non est possessor nec praetendit se esse possessorem, tamen 'i, vel clam inquietat , nec si
ea proficiscitur Iliterdictum vi, cui clam . Toto Ti, is '
sa eκ periri non impeditur non vero est continuus, ita ut qualibet die labatur : dicho I. primo Iust it . de vi
bonorum raptorum; qualido enim Iurisconsulti appellant anni im , simpliciter utilem intelligunt . L. prima ibi q. Gothos red. ff. de divers. temporia . Praescript . In quadruplo autem etiam reS continetur, seu ejus pretium, ita ut poena intra annum sit potius tripli, quam
quadrii pli: dicta Lege prima f. in hac
actione T dicio Tit. Hodie tamen haec poena locum non habet in praxi, quia raptores criminaliter pinna gladii , seu mortis naturalis plectiliatur , quamvis teneantur quoque ad restitutionem rerum ereptarum, quia actio Cr minalis prii cipaliter itistitu Hur ad poenam more reptarum incident r ossicio Iudicis. Ita Harprect raptorum num. sin. III 6 Caecem
Eadem poena mortis puniendi sunt grassatores , qui cum armis , in viis publicis , dc pluries viatorum bona abstulerunt. Ita Text. in L. Capitalium f. grassatores T. de poenis , dc L. Praetor ait F. adversus eos ff. de Sepulchr. vi lato, qui differunt a latronibus, quia latrocinium committi tur in domibus , dc in itinere cum armis , aut sitie armis grassator autem in via publica , dc semper cum
arnais . Ita Raynald. l. C. num. 66.
Oc seq. Si autem occiderint , vel occidere tentaverint eum, cui furati fuerunt , aut furtum sit magnum , & quali ficatum , vel adsint statuta , aut basa nimenta specialia id disponentia , etiam pro unico surto grassatores tur caerunt suspendendi. Raynald. ibid. nu. 7o. & seq. Farina c. dicta quae st. i 67. ct dec. Q .nu.
q. & seq. sicut , dc Omnes alii , qui dicuntur fures samosi , id est qui soliti sunt surari , & ima furta absque caede etiam commiserunt. Raynald. ibidem
Quod si quaeras quibusnam poenis
raptores bonorum a Iure Can. aE-ciantur λDico primo, in cap. de illis de Raptoribus incendiariis &c. imponitur sqna e Xcommunicationis infligenda ab Episcopo loci , ubi quis iter faciens rapinas peragat , quia ratione delicti evadit raptor de Foro illius loci, ibique puniri potest juxta Abb. in dictum C 8 p. num. 2. not. 3. qui antea
de dioecesi illa exire non debet , an tequam quae perpetravit , emendet , pleii eque satisfaciat : dc haec excommunicatio est significanda Episcopo
puit satisfaciat ;& haec de eis P
il esui apta ex Conc. M a vi Rp su per eo di- et a clesiarum , Primus est, si
pec in morae voluit satisfacere Oljubet penite iii iam i '
tisfacere nolueκit cum posset, quod tamen momens secit, & ei mandat penitentiam concedi, & sepulturam
men vellet satis sacere , sed non potest nec et lana sectu i tatem prae stare de satis iaciendo; cui jubet pς nitentiam , dc absolutionem occultam tribui, & solemnem reconciliationem denegari in opprobrium haeredum, ut studeant saris iacere , & ideo vetat Clericis ejus numationi interessi: : dicitur autem oblimatus gesta habuit facultatem fatis iaciendi dum vita suppetiit , dcadmonitus, vel eriam excommunicatus, satas facere neglexit juxta Hostiens. addictum cap. verbo obstinata. Quartus est de eo , qui voluit , &vivens, & morti proximus satis sacere, sed non potuit, quia pauper eva sit, & tali non denegat sole in nem absolutioneni, dc Ecclesiasticana sepulturam, ac Clericorum illi interventum , quia impossibilium nulla est obligatio. L. t 31. ff. de Reg. Jur. &inanis est actio , quam inopia debitoris excludit. L. nam is T de dolo. NItandum tamen , huius Textus dispositionem habere locum in raptore publico, seu manifesto, id est qui
potest judicialiter convinci , non ve ro in occulto , seu non manifesto juxta Innoc. hic; hic enim potest ad 24 et mittire