G.J.'s Gravesande : introductio ad philosophiam, metaphysicam et logicam continens

261쪽

to 84 Diviso quam natura subjecti indieat, aliis - anteponenda est; o Drtes huius simplici

νυ, arite magis compinuas,' exponi debent.

Io 83 Rmula praecedenti sub dinata est, μid est, locum tantum habet, quousque cum illa non pugnat.1o86 Si Geometrita elementa docere suscipiam , juxta ulcimam regulam ; haec erit. Divisio, 8c hic ordo. Primum agendum erit de Lineis , tunc de Triangulis , & aliis Figuris rectilineis, postea de Ciculis, &c. sed imperiecta admodum esset tractatio. Quae Lineas mallelas bc p penesculares spectant, ex demonstratis de Triansulis de ci debent , λ&α quare haec Divisio, quantumvis cum natura subjecti comvenire uideatur, rejicienda est. 1o87 Servandam tamen illam dicimus, quo usque cum regula quarta convenire potest. Si quae ad Fluida , generaliter comi-ta, periinent', explicare debeami; primiim' de Fliuidis quiescentibus , postea de horum motibus , agendum erit 3c natura subjecti haec indicat .. sed difficultas diis tur; resistentia quam corpus per Fluidum motum patitur, est pressio quae in Fluido quiescente locum habet & quae tractari

262쪽

nbn potest, nisi explicatis primum variis ede Fluidorum motibus . Ideo , respectu hujus resistentiae , quidem hujus solius

a quinta regula recedendum erit, ut qua

tam sequamur. δ

In quibusdam occasionibus, quinta de-Io88hemiis sequi regulam , neglecta quarta ; quod in eo solo casu locum habet, quando subjectum non admittit Divisionem, quae cum quarta regula congruit. Tunc in iniatio quaedam ponenda sunt, quae postea tan- tum demonstrari possunt, ut hoc monuimus 38r. , occasione fundamentorum Evidentiae Moralis, quae in praesenti casu exemplum suppeditant. Circa Divisionem ulterius observandum, Io partes , ubi hae a nostro arbitrio pendent, quantum potest , aequales eligendas esse ;. in omni alio casu , ad harum inaequaliatatem, quantumvis magnam, non attem

Huc quoque debemus reserre quae supra royoc q. 9434, occasione Divisionis, in Ca- .pite de Analysi, observavimus. Post expositam subjecti Divisionem, sin- royrgulae hujus partes tractandae sunt; convenienti Odine exponendo Propositiones ,& illas demonstrando, quarum veritas non immediate apparet, aut non jam pro cognita habetur. Omnis

263쪽

13a- INTRODUCvro toya Omnis Concluso, ex duabus praemissim Propositionibus, deducitur; aquarum veritate Conclusionis veritas pendet 7o8. . REGULA SEXTA.roya In ratiociniis Conclusones tantum deduiscendae sunt ex Definitionibus , Axiomatibus,

iam probatis.

3oy Nulla autem Propositio admittenda , quae non ita probari possit 3 excepto solo casu in N. Io88. memorato , in quo satis est , si Propositio , sine demonstratione , admissa, postea probetur. Jo93 CaVendum quoque, si Hypothesis adhibita fuerit , ne Conclusionem, quae hypo

thetice tantum vera est , pro absolute vera, habeamus. REGULA SEPTI TUA.i 6ρ 6 Omnes Propositiones reiiciendae sunt, qua ad subjectum quod tractatur non pertinent saut quae ad tales demonserandas, aut saltem disserandas, non inserviunt. Confusionem nunquam ab iis evitari ιqui hane regulam negligunt , experientia

264쪽

REGULA OCTAVA. Propostiones , quae aliis demoniserandis in- Io97 ferviunt, his ultimis praemittendae sunt. REGULA NONA. - Propositiones I plices praecedere debent Ioyscompositos ; m generases ante particulareseractari debent. - Ηae regulae saepe simul observari non pos vostylant, cum frequenter contingat simplicem Propositionem ex composita tantum deduci posse, & Propositionem generalem, nisi demonstrato primum hujus casu peculiari, explicari non posse; in nis circumstantiis, neglecta regula ultima, prςcedentem sequi

debemus.

Plura exempla in Euclide habemus; Iroo quod a quibusdam, ut defectus in Ordine, ipsi fuit exprobratum: sed hi ad subordinationem Regularum , quae in Ordine o

servandae sunt, non attenderunt. REGULA DECI ΜΛ.

Post singulas Propositiones, illae primum IIo I demonstranda sunt , quae ex his sequuntur; postea quae cum his relationem babent, σ

265쪽

a 34 INTRODUCTIO quidem ita, ut praecedant illae, quarum ν latio 1-gis arcta es. Iio2 Hujus Regulae pars secunda ita intellii genda est, ut tantum locum habere possit, 1i non cum duabus praecedentibus regulis pugnet: Euclides optimo jure separavit 16 & 3 a. Prop. I. Lib. Elem. , quamvis in uir que agatur de Trianguli externo angulo. 3roa Dimcultas non magna datur in observatione harum regularum ; in initio ta men, antequam hisce bene adsueti simus, . harum praxis adiuvari poterit sequentibus adminiculis. IIo Primum debemus notare & bene deseleo minare illud , quod explieare suscipiamus , Catalogum emcienia , qui conti

neat omnes Propositiones demonstrandas, breviter expressas, aut potius, simpliciter

indicatas. δ

xi's. Postea debemus inquirere in argumenta , quibus , nostro judicio . omnium s cillime , & brevissime , Propositiones hae probari possint. Haec argumenta continent novas Propositiones, prioribus in Catalo go addendas. aio 6 Dei de Principis, ex quibus hae ultismae Propositiones , .sive immediate , sive, per seriem Propositionum, jam Catalogo

comprehensarum , deducuntur, etiam nortari debent.

266쪽

'AD PHILOs ΟΡΗΙ Α Με assi Tandem Verba obseura definimia quo-I IOIque indicanda sunt ut,& Postulata , &Hypotheses , si de his agatur 1o79. 3o8I. ,- Quae ita indicata sunt , nunc observa-IIo8tis Regulis , in ordinem redigenda sunt ;& quidem ita, ut pro singulis rationem ipercipiamus, quare potius ad hunc, quam ad alium locum, hoc tisim referamus.. Rebus ita dispositis , tantum explican-22 Ostia erunt, quae umplieiter indicata haben--r, quod, aut perpetua, aut, Mathem licorum more , interrupta oratione fiexi poterit.

. De Mesbodo discendi.

NON duos dari homines, qui exacte I DO

easdem ideas habeant, extra Omne dubium est: si darentur, de omnibus e dem modo semirent. . '

. Nemo inter Ueas, quas ipse habet, illas determinare potest, quae alii homini deficiunt.. De his tamen judicare debet, qui rem III aliis explicare suscipit . Non enim illemnes inas potest memorare , ad quaS

267쪽

INTRODUCTI Q ' attendit ; innumerae Vulgares sunt , quas ideo ponit aliis quoque eraesentes fieri , ubi occasio datur ; sed facile .circa has error dari potest , quia frequenter homines' sibi persuadent, alios non iSnorare , quae ipsis quotidiana sunt. . vi Ia Haec est causa, quare illa quae exponu Iur , quamvis hoc clarE. & distincti fiat ,

non semper eodem sensu quo traduntur , aecipiantur ab iis , quibus explicantur ;ideo hi non semper integram Vim argumentorum percipiunt e & quis determin bii ubi desectus detur l . alia Hac de causa saepius cognitionem rei tam tum acquirimus , repetitis examinibus, &inter se conferendo Variorum auctorum , sive co,currentium , sive' dissentientium ,

opiniones. Singuli quidem quasdam ideas

negligunt , quas notas ponunt ; sed non ea1dem omnes negligunt, ita ut, tali coti latione , tandem acquiramus omnes ideas,

quae ad perfectam subjecti intelligontiam

necessariae sunt. III 4 Non autem satis est , quae ab aliis nobis explicantur, intellexisse ; pri sita a gumenta meditatione nobis quali propria neri debent ; ut, quas acquirim , cognitiones cum iis , quae nouis aliunde nota

sunt, cohaereant.

si is Propositio mihi proponitur , argumen

268쪽

quam pro Vera habeo . Novam thmen ad .

mittere non possum , nisi antiqua , cum omnibus cohaerentibus Q iterum examinata fuerit. Error datur ; sed ubit hoc determinandum, aut in dubio haerendum est 666. Si ad haec homines attenderent, non tot opiniones inter se pugnantes admitterent. Μulti memoriae tantum imprimunt, quae III 6 audiunt , aut legunt . Argumentis saepius utuntur, quorum debilitatem in aliis occasionibus agnoscunt, dum argumenta omni

no similia , sed alii subjecto applicata, rejiciunt .

- Sequentes autem regulae illum adjuvare poterunt , ' qui veram rerum cognitionem

acquirere serio sibi proponit. R E G u L A P R 1 M A. Ubi piamum Scientiae animum applicamus , III

Iaborare debemus ut acquiramus ideas , quae

ad hanc pertinenν, quidem quo possumus

meliori ordine dispositas , ita ut generalem quandam ideam totius Gientiae habeamus . Haec prima cognitio proprie memoriam. III 8 spectat , de ratiociniorum firmitate nondum agitur . Lectione hanc cognitionem acquirimus , aut audiendo Μagistrum , &tantum historica est : nullam autem veram

269쪽

133 INTRODUCTI trossumus sperare scientiam , antequam tae generale Systema.memoriae impressum sit; sed serio conari debemus, ut mentem assequamur illius , qui Scientiam nobis e plicat . Qui aedificium exstruere sibi proponit , in antecessum materiam paratam tabere debet. ιREGULA SECUNDA . a

Post indicatum primum , fecundum Sciemeiae ineundum es examen , ipsius fundamenta perpendendo , o vim argumentorum exam nando aliunde. quaerendo quid: bis opponi ptist, o quo ipses major vis communicetur snullumque in hoc secundo examine admittemdum argumentum , cujus vis non clare percia piatur .

112o Qui has adhibet cautelas , nunquam a gumentum in uno casu admittit, cujus is mile in alio rejicit. REGULA T E R T I Α.. IIa I Ubi iam quis certas , quae ad propostam Scientiam pertinent , acquisivit Ideas , ad b rum relationes , ad Propositionum conne xiones , peculiari modo attendere debet, ut

Ordine haec omnia disponat, O i , quas proprium, inseat Scientiae issema. In

270쪽

' Ih hae ordinatione, regulae in Capite prs- IIa a cedenti explicatae magnum usum habent. Qui hanc tertiam Regulam sequetur, K- II 23cile determinabit . quid certum, quid ince tum in Scientia detur; quod clarum est fa-

.cile separabit ab obscuro .c. . -

Qui ea cum cura studio literarum men- IIa tem tradit, facile diversatum Scientiarum - relationes percipit; & omnia quae novit c haerent inter se. REGULA Q. V A R T A. '- Quando quis pinea novas acquiris, chrea IIa hanc ipsam Scientiam , ideas has referre δε- ,et ad illas, cum quibus relationem habent. Non satis est novas hcquirere ideas, quae ad Scientiam , cui animum applidavimus pertinent; cavere debemus, ne ex his confusio oriatur , dum iis quas ante acquisivismus junguntur.

Ad Systema , quod jam in mente habe- IIa 6 mus , novae ideae referri debent , & sing lis proprius quasi locus est assignandus; quod attenta meditatione fieri debet , qua ipsa

frequenter alia nova deteguntur. REGULA Q U I N T A. Paratus , ad corrigendos errores , animus II 27 fervandus es.