장음표시 사용
361쪽
342Part. II. Sect. IV. Cap. I.
convenienter per creationem intendit Deus; sed eaedem sunt rasones, ob quas mundum optimum condidit. g. 976. Assensua vi d Si quis υi demonstrationis convincitur , is assentitur obri monstrationis tiones intrinsecas I. aa. sqq.&974 ὶ
Assense, quan. subqecti notionem nonnisi confusem habet , is prae.
do rationibus dicatum eidem tribuere nequit nisi ob rationes extrinsecas. Et- extrinsecis ni enim si notionem subjecti non nisi conius .m habet, judicia intuit ivx tiva formare nequit g. 694. 69s.), consequenter, cum ab iis demonstrationem ordiri teneatur demonstraturus vi notionis
subiecti praedicatum eidem tribui debere f. t 22. 323. , demonstrare haud quaquam Valer, in propositionibus categoricis videfinitionis, in hypothetieis vi definitionis ac determinationis praedicatum subjecto convenire. Jam vid. g. 974.
Asius eata. Domodo Praecipitantia in judicando
I. 978. Si quis ignorat principia veI formam demonstrationis, is praedicatum subvecto tribuere nequit nisi ob rntiones extrinsecas. Etenim si principia, vel formam demonstrationis ignoret, utut vel maxime subjecti notionem distinctam habuerit, impossibile
tamen est, ut demonstrationem actu condat, vi cujus evincitur, in notione subjecti contineri, per quae praedicatum eidem tribuendum determinatur g. saa. 349. . Certus adeo esse nequit, ob. notionem subjecti praedicatum eidem convenire g. I. , consequenter rationes, ob quas idem eidem tribuit, aliunde petere
6, 979. Praecipitantiam in judieando evitatinus assensum tamdiu suspendere debet, donec vel a posteriori, veI a prioriveritatis, aut fusitatis, aut probabilitatis fuerit conυictus. Etenim qui assen. sum tamdiu suspendit, donec vel a posteriori, Vel a priori, aut veritatis, aut falsitatis, aut probabilitatis propositionis datae fuerit convictus, is non assentitur nisi propositioni penitus inteli esse & cujus veritatem agnoscit g. 9s7.96o. 967. , adeoque nonnisi sum cienter explicatae ac probatae. Praecipitantiam itaque in
362쪽
β. 98O. Quoniam a posteriori convincendus res ipsas praesentes Discussio ad intueri & rerum practicarum veritatem a posteriori in seipso ex- praecavendum periri sq. 9ss. , in in dato casu regulas ad notiones, definitiones ac propositiones determinatas eruendas praescriptas applicare . debet g. 9s6. , aut ubi res praesentes coram intueri non datur, autoritatem observatoris juxta regulas fidei examinandam stabi-
lire I. 938.l; qui autem a priori convincendus, & demonstrationes ac probationes probabiles ad prima sua principia revoca- re 3. 96iὶ & habitu demonstrationem ac probationem probabilem in dato casu agnoscendi pollere debet I. 964. : igitur apparer, quonam distu ne opus fit, nisi essensim praecipitare u
. luerit vel aposteriori, vel a priori instituenda.
Hac ratione satisfecimus regulae, quam Caresus ad evitandum prae cipitantiam in iudicando inculcat, qui de iis omnibus dubitare nos jubet, in quibus vel minimam incertitudinis suspicionem reperimus. Etenim iam constat, unde appareat, nullam amplius incertitudinis suspicionem superesse.
. 98s. Pr. Dium appellatur judicium erroneum per praecipitan- praeiudieiide tiam latum. Undepatet modus praejudieia mitandi, scilicet si non finitio S mo ante judicemus, quam vel a posteriori, vel a priori veritatis, aut 'id yi R falsitatis,outprobabilitatisfuerimus eο17 victi. g. 982. ' Quoniam de multis judicare lemus, antequam a Poste Examen eo. riori judicia universalia l . 6 s. 676. atque notiones universales, m, quae dilici definitiones inprimis g. 678.j formare, nec non demonstrationem , Vel probationem probabilem agnoscere didicerimus, prout in vulgus constat; regulis tamen istis ignoratis sβ. 9I6. , idonei fui. nec sorma demonstrationis ac probationis probabilis adeo familia- mus. ri, ut eam in casu dato agnoscere nobis detur 9 964. , convictioni locus nullus est; evidens est nos de multis judicare, antequam convicti esse possimus veritatis, salsitatis, vel probabilitatis prepostionis aliciijus datae, consequenter antequam propositio sumcienter
nobis fuerit explicata & probata I. 937.967. , atque adeo Per Praecipitantiam V, 973. .
363쪽
Quamobrem ubijudicia liniversaliare notiones universales eum definitionibus aposteriori formare Gormam de Ons rationis in dato casι agnoscere didicimus Iudicia omnia, ova memoriae mandavimus, ad examen revocanda, ut veritati abitatis vel Irobabilitatus eorum coiaviscamur.
Cum vel experientia constet, viros etiam in arte sua praeclaros subinde errare; a veritate aberrat, qui simpliciter sumit vera esse, quae a viro in arte sua praeclaro ormantur; falsa, . quae ab eodem negantur. Quoniam judicium hoc per praecipitan tiam formatur f 973.); in praejudiciorum numero habetur 9.98I., Solet autem praejudicium autoritatis appellari: ut adeo Praejudici am au toritatis sit judicium, quo vera esse statuimus, quae ab altero affirmantur, vel falsa, quae ab eodem negantur, Propterea quod nobis constet, ipsum eadem affirmare, vel negare. Et hinc in casu particulari ex presejudicio autoritatis flatuere dicimur, cujus non aliam reddere noverimus rationem, quam quod alter idem affirmet, vel neget, quem verum a falso discernere eo in casu posse sumimus.
In cognitione probabili, qua in praxi vitae saepissime carere non 'possumus, argumento quoque ab autoritate petito locus est: vadematum illud pervulgatum, artifici in arte sua esse credendum. Sed quatenus eodem uti possimus, ne praecipitanter judicemus & praeiudicio autoritatis obnoxii reddamur , in Logica probabilium doceri
Ne in praejudicium autoritatis provisimus, notandi suis Ialfus virorem praeclarorum, immo eximiorum artificum in ipsarte sua. Quoniam vero omne praejudicium evitatur, ubi nihil per praecipitantiam statuitur β. 98I. ; igitur a praejudicio quoque cura. ritatis semper erit procul remotus, qui ostensum tamdiu Pendens, donec vel a posteriori, vel a priori veritatis, aut falsitatis, aut probabilitatisfuerit convictus, qua Ade aliorum tenet, in medio re.
364쪽
, 98s. Iudicium erroneum de viribus propriis ad veritatem co- Praeiudiesum gnoscendam si uicientibus consi usiae dicitiir. ςMusi Species laujus praejudicii est, quod viris doetis primi or linis familiato eidie sistet, quali vires susticiant veritatem beneficio noti O- dim instiri nurn confusarum perspiciendi, aut iis saltem subinde in demon. m. 'strariones adrnissiS, neglecta accuratiori analys, qualem supra com-
I. 986. Ne in praejudicium nimia coindentiasimvstrovi , esu erim- Medium illud di simi s nou modo vostri similium, sed ustorum uiom, qui vos declinandi. ingenio, acumine ac ullis animi Atibus Uiucuvi, quarum in Deratate serve ganda usus esi
ε . q. 987. Ait rum refutare idem est ac demonstrare falsitatem propo. Relatallo litumis, quam is sero vera habet. I Psia quoqueprosostro, cujus fallitas demonstriatur, re utιrridicitur. g. 988.' Alterum impugnare dicitur, qui insufficienter probat sal. ΙmpnVatio a sitatem propositioni8, quam is Pro Vera h3bet. Ipsa quoque propositio, cujus falsitas insiissicienter Probatur, impugniari di
Propositio vera impugnari, nou refutariς falsa j i vena. Quaenam pro Vi, re refutari potest. Pone enim propositionem veram refutari positione re' volse. Eigo demonstrari potest eam esse falsam 6 08 .li otiod iis ',qψη cum hypothesin evertat, absurdum est. 'Quodsi prop almonem quandam falsiam Precario sumis tanquam principium probandi dc probatio insufficiens erit sI. 813. , in conclusio falsa, seu verae contraria ij. OO), inde riserri pot-sLogica cretracta - XX est Dissilired by Corale
365쪽
positione n aliquam ei te falsam , vel directe g. s22. 323, contrariam falsae esse veram ; Propositio falsa refutari potest.. I, 987. . Quoniam vero demonstrandi habitu non pollens insufficienter probat, quod demonstrat i non repugnat, ideo propositio, salsa impugnari quoque potest 988. . f. 99O Quando eon- Quoniam propositio vera impugnari tantum potest nequa stet adveri ri' quam autem refutari 989. , Nevitutis Vci a posteri Uri l. i. ' ' a ' φη Priora i f. 96O fueris convictus, hoc 7se certus cs, uui; o iam 'd , ' t /1 . v stas eum tantummodo impet Iusse, minime autem refuto se,utut
iam, ri 'n vi b. eυνum scripta non videris.
futationi Disserentia refutatiotiis di rectae ab indi. r M.
Quoniam refutatio erroris adinisIi demonstratio est g. 987.h. demonstrario aurem in directa g. 328. Perinde ac directa sis. veritati stabiliendae sufficit; in refutatioue non minus locus est δε- monstratiovi indireMe, quam directae.
E. gr. Si quis allirmet. Venerem esse corpus Deidum,. & tu indirecte demonstres, eam esse corpus opacum, cum hoc ipso appareat non esse ιorpus Deidum 8. sos. L in illo resutando directa uteris demonstratione.. E contrario si indirecta demonstratione ex ea pro- positione, Venus es corpus lucidum, deducas, quod observationi repugnet, v. gr quod nusius admittat Iuminis crescentis vel decrescentis pdifes instar lunae; in eodem refutando addemonstrationem indirectam confugis..
q. 993 Directo igitur seu ostensiva refutatio est, quae nititur demonstratione directa seu ostensiva. Contra Indirecta seu opo. Disitired by GOoste
366쪽
De modo alios refutandi. 347gogica refutatis es, quae absolvitur demonstratione indirecta seu apogogica . g. 994. Si demonstratio, qua nititur refutatio, sive ostensilva, sive aPOgogica, contexitur ex aliis propositionibus ac definitionibus tanquam suis principiis i . s 33 ὶ, refutiatio dicitur a priori. Quod si vero stipposita generali Logicae demonstratione Propolitioni refutandae Opponitur observatio, vel experimentum, seu experientia contraria, refutatio a poperiori Vocatur. q. 99s. Quoniam impugnatio a refutatione non nisi forma differt, Icilicet quod iii a probatione insitifficiente, haec demonstratione nitatur j. 987.988. , probatio autem insufficiens a demonstra tione principiis differt 3.1s9 J, scilicet quod hic non admittantur nisi certa h=.s33. 38 seqq.), ibi Vero etiam precaria sumantur β 8I3 adeoque incerta ii. s o. s3s. uulium sane superest δε-
4nn , quin eadem dimerentia inter Impugnandi diversos modos in tercedat, qua ιnter modos refutandi Δυersos obtinet.
. f. 996. Est itaque Impugnatio alia ostensiva, quae nitietur probatione direSE , ut ut insufficiente, ea scilicet, quae servat formam demonstrationis directae. Contra impugnatio indirecta, sive up rogica est, quae nititur probatione insufficiente indirecta, ea scilicet, quae formam demonstrationis apogogicae seivat. Unde ulterius intelligitur, quando impugnatio a priori, fiat, quando a posteriori in utroque casu 99 d. f. 997. Antequampropsitio refutetur vel impugnetur, eadem ex
pli nndo est, nissensus fuerit manifestus. Cons. I, 987.497 3o7. Iis. de refutatione; de impugnatione idem valet g. 987 sq. .
E gr. Si quis refutare voluerit, quod dia tio diurno circa Terram quiescentem revolvatur explicatione nulla opus est, cum notio complexa eidem respondens obvia siti Enimvero si quis impugnare vo-4uerit, cuaod Deus condiderit mundum optimum, in notionem mundi ae-
ter reliatatio. nem a prioricta posteriori. Impugnatio nem eι deminodo disseris , quo resuta. tio differt. Impugnatio. nin differemitas
Cur propositio explican-d , antequam refutetur vel impugnotura
367쪽
que mainti optim in Iuirere debet, ex intentione autoris assirmativam metit ita terminis illis jungendam, cum uterque relimnus nonuum admittatsgni sicadum deterannatum communiter receptum.
I, 998. curct quo. Vboniam is, qui alias cum terminis notiones jungit quam
e se verbormia gyris sensum, principiis scilicet suprapositis 3. 37 in seqq. ad casu, catos applicati S g. 3 3 in. g. 999- Logomachiae Impugnatio propositionis, cui respondentem notionem definitis. veram agnoscit impugnans, sed quam ipse alus vel bis exprimisi
Logomitebia dicitur. Si quis impugiiat propositionem , quod Deus mundum optimam contaiderit, od ramen admittit, Drum conδδίν modum finias intento, scilicet glorie suae illustrandae, maxime convenientew , qui a nobis Optimus appellari solet; ejus impietatio nonnisi logomachia cit.
Medium rabrandi logoma chiam. Scri; torum seientificorum in praecavendialog a litis. An resutatimni locus sit oliincommodam dictionem. . IO OO.
Patet adeo Iogomachiam evitari, sipropositio non impugnem tu viris Iu si ienter explicata e sensu ejus demon strativa ratione sta-997 998 P.
Quoniam in scripto scientifico lectori attento sensius auroris ubivis certus est, nec Per, exti Potest, quin sensus perversus demonstrativa ratione refellatur f. 88i. ; striptaseientifica ad prae
368쪽
Exemplo hic nobis est Aueuomus lib. s. de civitate Dei c. I. ubi sententi.un tenere, linguam corrigere jubet eos, qui furi nomine decreta divina, vel voluntatem Dei appellant. g. IOO3. Si quis ostendit modum, quo alter tu errorem incidit, Del Praestantita.
quod sumsit princistia falsa , vel quod in formism Dyogismorum mus reiurandi
i extup is alterum refutui. Eten Hai in utroque casu Patet , m. iv quod erret I. 396. 6o8. consequenter quod propositionem falsam pro vera habeat atque adeo refutatur
Alterum adeo directe reIulia turres troy ositionem versimful Modi refutam fe oppositam, vel modum, quo is in errorem ruetit, directe demon, didue Astrare debet Cy. ICO3 t Oi. 993.)Modus prior iussicit errori agnoscendo & fugaiulo g. Ioos.): post
rior autem, dum sontes erroium recludit, attentionem confert ad eos facilius evitandos. cum sic devia, ita qui incha erunt alii, rectius evitare discamus. Onlultum adeo est, ut uterque modus conjungatur, eo Prae- sertim in ca u. quo diserta et rcris consutatione opus est, u eluti cum e ror in lucem protruditur ante veritatem detectam, vel nondum suffcien
369쪽
sso Part. II. Sect. IV. Cap. II.
f. I o7. Requisita ad erroris conviscere stu fet, quem refutat, is non sti de retulandum betprmcIptis usis eodem concessis, nec qui quam incret, nyialter alterum. ad refutationem eam Merat attent on. m ut se agnosciat, v'dum simmi principium, quod non sit certum, nec a forma dranonstravri uberrari. Cons. g. 993. 96I. 968. I. IOO8. Resulatio sine Hinc consequitur, in refretando eo, qui principia ignorat, successu ten. eam udbibere nequit attevtiovem, quae ad convIHIovem requitata. ritur inanem operum lumi. Cons. g. 963. 96a. 968. 964.
Agnoverunt veritatem propositi 'nis praesentis, qui inculcant, contra ignorantem pi histo non esse disputandum. Sed addere debebant: Gutra inhabilem non esse dis utandum. I. IOΟ9.
Nodu, resis. Alterum per indiretium refutaturus fumit propositionem,tai a. quam alter pro vero habet, tanouam verum 9 inde frigismorum cium. concatenistione infere propositionem, quam irae fa*am agnoscit. Cons. g. 993. Ja4. Sa7
I. IGIO. MΛdu, tela. M quis alterius sententiam eossequentiis onerat, hoc est, tilicii por in- propositiones salsas inde consequi assirmat, quas inde suere δε-d re tum spu' monstrare nequit ἰ is eandem minime refutat. E. gr. Sastema harmoniae praestabilita Leibni ianum impugnaturi vociferantur, in eodem Afrui liberta tem 2 quod perinde est ac amrmare, sante Edistemate harmonia praestabilis sequi hominem nultam habere libertatem, cuius contrarium cum Iaqueistin & alii dudum demonstrarint, eo ipso assertum iam fuit resutatum s f. ioos. 3. Nemo autem eorum ausus est hanc consequelatiam secundam formam demonstrationis indirectae ex notione harmoniae praestabilitae deducere. Systema igitur istud minime refutatum, 'sed male impugnatum fuit. I. IOII.
indo resu. pr Utiove, quom alter pro vera habet, juxta foratatio indirecta demovsrationis indirecta unica codigitur propositis fissi: abGoluta. ilia jam refutata es: supersuum vero ex ea ulterius inferre alias. Cons. g. IOI. O3 Ia7. J39. 987. 97. R.
370쪽
Si quis errorem ab altero admissum redi um, vel periculosum esse probare velit , is ex una propositione falsa, quam collegit , contismo infert alias , donec in ea sic priori ad tales pervenerit, qIae risum movent , minimum imperitis, adeoquepli ramas; in posteriori nutem istiusmodi errores prodeant , qui in Rep. non tolerantur , nisi prima satisn ridicula , vel periculosa appareat. Exempli loco nobis esse possunt, qui HVema Copernicanum, seu
terrae motae impugnarunt. . Etenim qui contendebant, idem adeo a surdum csse,. ut derideri mereatur, assirmabant, admisso motu vertiaginis Leltaris ae feta omnia collapsura esse corpora terrefria quacunque carium versius excussum iri aves e nido in aerem evitantes eum non, iterum repetere posse, globum tormento versu orientem explosum post tormentum prolabi,. lapidem ex astu a turri demissum versus occidentem extra urbem in campo decidere sc.. Contra qui eandem valde periculosam esse monstrare decreverant.. eam scr*turae secra manifesto eouti adicere sumebant, atque hinc porro inserebant, quod eandem defendens divinam Scripturae Sacrae aut υritritem reiciat, consequenter re tigimiem revelatam in fabularum numerum referat, ideo athesmisu-Ilivionem incurrat V c.. . IoI3..
Consequentia hic dicitur propositio false, quae eX alia,. quae
pro Vera Venclitetitur , infertur. Unde qui propositionem aliquam per indirectum impugnant, Vel refutant, consequentiis. Nam impugnare, Vel refutare dicuntur..
Si quis ex In op rione, quam alter pro vera' habet, juxta formam demous . tion/s tam recta plures propositioves falsas ase invicem non dependentes codigit; is pluribus diversis modis eam
restitiat. Etenim una conlequentia in hoc casu suscie refutationi ig. IOII. Iol 3 ), cumque unaquaeque earum sibi peculiari demcnstratione colligatur, tot utique Prodeunt refutationes, quot sunt