장음표시 사용
441쪽
to Antonis Goueant Comment. . nus, id legatum in Falcidia computari, quia
non debeatur. SI a domino haerede instituto seruo,i egetur,inuti l e .
legatum est, propter regulam Catonianam: neque conualescit seruo quandoque manamiisso. β. anseruo, de ter lib. a. Institui. Itaque domino in Falcidiam imputabitur. Lquod si alterutro Ura eod. Neq; reliquata legata per huiusmodi legatum minuentur. Quod si a seruo haerede instituto domino legetur, legatum valet d. g.anseruo. feruo legato. quan. c.leg. M. Itaque merito de huiusmodi legato dubitatur, num caetera legata per hoc diminuantur. Et Iureconcrespondet non diminui, si iussa domini seruus haereditatem adeat . Et haec est sententia illorum verborum , Negat Maelianus in Falcidia computari, &c. Sic eo im legendum est, non in Falcidiam. Et ita habent Pandectae Florentinorum. Nam in Falcidiam imputari hoc legatum domino, scribit Iureconsultus in La filio, e legat. I. L. 2 r.
Paulus libro duodeeimo uestionum.
Si pupillus, cui fine tutore auctore decem muri tuo data sunt, legatum a creditore meruit sub hac conditione ; Si decem , quae accepit , haeredireddiderat , una numeratione: & i nplet conditionem , & liberatur naturali obligatione , ut etiam in Falcidia figredi imputentur . Quamuis non imputarentur, si tantum conditionis i mplendae causa data fuissent . Adeo autem soluere vis detur , ut repudiato legato, vel Sticho, qui legatus est, mortuo, nihil repetere possit. De
442쪽
DE naturali pupilli obligatione abunde scripsimus
ad i. r. d,quod natura. Si igitur Pupillo, quem naturaliter obligatum habes, sub ea conditionedeges,ii decem quae mutuo ei dederas,haeredi numerauerit: una numeratione & c5ditione implet pupillus,&naturalis obligationis vinculo liberatur. Lin numerationibus, des lat. Quare cum seluere intelligatur, haeredi in Falcidia imputabitur, quod a pupillo acceperit. quod non imputaretur, si conditioni duntaxat implendae causa numeraretur. Quae enim ita dantur, Constat in quartam non imputari , In quartam, infra eod. Adeo autem pupillus soluere videtur, ut si seruus legatus decedat, non repetat, quod dedit; repeti turus, si conditionis tantum implendae causa dediuet. S. I.
AIt Paulus, si ego,& seruus meus haeredes inis
stituti simus ex diuersis partibus,nec a seruo erogatus dodrans iis, quibus a me legatum est,contra Falcidiam proderit , quod ex portione serui ad me peruenit supra Falcidiam eius portionis. Ex contrario si seruo meo seruus,& decem mihi legata fuerint, serui Falcidia ex decem mihi legatis non retinetur, exemplo eodem Falcidiae. Nam quartam retineo ex persona serui: quamuis de mea portione nihil exhaustum sit.
r Paragraρbi obscura fententia. a Seruus diuisioncm non recipit.
Ρ Aragraphus hic perobscuram habet sententiam . Si seruus ex semisse, & dominus ex semisse haeredes instituantur, legatariis domini proficit quicquid supra
443쪽
quadratem portionis serui ad dominum ex serui institutione peruenit, ac si dominus ex utroque semisse esset insti tutus. Nam& serui portio recta domino acquiritur: cum haereditas in persona serui he puncto quidem temporis consistat. Idem dicendum de portione cohaeredis, quem antd, quam adiret , arrogaui l. I. . cohaere-
demouprὰ eod. Quod si portio serui exausta sit, domini
autem integra, & in ea i nsit quadrans omnium bon rum testatoris; tamen ex persona serui detrahit dominus Falcidiam . In quo serui persona ita per se spectatur, ac si domino non acquireret. Quo exemplo fit ut si seruo legatur seruus, & domino decem, non patiatur dominus in suis decemFalcidiam utriusq; legati quamuis utriusque commodum consequatur. Dicet aliquisVnde igitur serui legati Falcid ia retinetur Et magis est, ut non retineatur cum seruus diuisionem non recipiat nec is,cui legatus est,habeat unde haeredi quartam
aestimationis partem offerat. Quid ergo si seruo legato per fideicommissum libertas sit rei icta λ Et eo casu redimere dominus partem serui ab haerede debet, ac si ipsi quoque legatus seruus esset. I. cum quo. g. Stichum, infra eod. Cuius enim fidei serui libertas committitur , ei seruus legatus videtur. San8 si tibi & seruus, & decem legata sint, siue seruo rei icta per fideicommissum libertas sit, siue non , utriusque legati in decem Falcidiam Patieris. Quod ait Iurecons. Εκ diuersis ρartibus , sic est accipiendum, ut separatim dominus,& seruus instituatur. Si enim ita instituas, Sempronius, im eius ferulis ex osse haeredes sunto, dubium non est quin una institutio intelligatur, neque necesse sit seruum adire iussu domini.
Idem libro decimoseptimo Ionum. N Ssennius Apollinaris Iulio Paulo . Ex facto domine species eiusmodi incidit: Titia filias suas tres numero aequis ex partibus scripsit
444쪽
haeredes,&a singulis legata inuicem dedit : ab una tamen ita legauit tam cohqredibus eius,quam extraneis , ut Falcidis locus sit. Quaero , an aduersus cohaeredes suas, a quibus legata S ipsa accepit, uti possit Falcidia η Et si non possit, vel doli exceptione submouenda sit , quemadmodum aduersu S extraneos computatio Falcidiae iniri possiti Respondi id quidem , quod a cohaerede legato inrum nomine percipitur, non solet legatariis proficere, quo minus Falcidiam patiantur. Sed climis, qui legatum praestaturus est, ab eodem aliquid ex testamento petit: non est audiendus , desiderans uti aduersus eum Falcioiae beneficio is si id, quod percepturus est ex voluntate testatoris, supinpleat, quod deducere desiderat . Plane caeteris legatariis non uniuersum , quod cohaeredi prς- seat, imputabit: sed quantum daturus esset,linihil ab eo perciperet. S V M M A RI V M.
r Praelegata ad legem Falcidiam reuocantur. a. O1ιod implendae conditionis causa datur constat non dari ex voluntate sectatoris.
3 Quod legati nomine capitur , in Falcidiam non im
Ρ Raelegata ad legem Falcidiam reuocantur. l. quod Ibonis. vltim inra eod. Sed si inuicem legata a cohaeredibus relinquantur, opposita doli mali exceptio faciet, ne Falcidia inducatur, si tantum legati hominea cohςrede accipitur,quantum Falcidia deliderat. Nam conditionis implendae causa si quid a cohaeredo accipi tur, Falcidiam non impediet. Itaque intelligenda verba illa sunt, Ex voluintate te toris.Quod enim implen- χdae conditionis causa datur, constat non dari ex volun
445쪽
late testatoris. De quo diximus ad i. I. u.item. Si igitur portio unius haeredum sit centum, & ab eo, quinquaginta cohaeredibus legata sint,extraneis item quinquaginta. .dubium non est, quin per legem Falcidiam a cohaeredibus 1 a. & semissem auferat, &tantumdem ab extraneis. Verum si a cohaeredibus ex voluntate testatoris,hoc est, ex legati causa, uti iam diximus, ra. & semissem capiat. opposita doli exceptione Falcidiam cohaeredes recusabunt. Neque ideo tamen plus extranei nomine Falcidiae conserent haeredi. quamuis quinquaginta haeres dederit cohaeredibus. Neque enim extra neis imputantur quinquaginta; sed quantum haeres daturus fuisset, si nihil hcohaeredibus accepisset. Dedisset enim g . & semissem: qui nunc ideo plenum legatum
praestat quia inuicem Ia. & semissem accipit a cohaere-ἡibus . Ponamus plus 12. a cohae redibus accepisse ea res non faciet, ut extranei minus conserant in Falci-3 diam. Quod enim legati nomine capitur , in Falcidiam non imputatur. Quod ait Iurecons Id quidem,
quod a cobaerede accgitur, non solere legatariis proficere, hoc est, in quartam non solere imputari,vere dicitur, siue quantitas,sive corpus haereditarium legetur. Si enim Titio uni ex thaeredibus a cohaerede leges quinquaginta , tota quinquaginta Titius extra quartam accipit, quae tota fieri intelliguntur ex portione cohaeredis. l. δε- . ducta. f. numis, ad Trebell. Quin & si Titio uni ex haeredibus fundum leges, totus fundus extra quartam erit. l. in quartam, infra eod. Neque enim iure haereditario
pars Illa fundi capi intelligitur , cum de falcidia quaeritur; quamobrem dicemus ad Lin quartam. Alio iure S. C. quarta est e de quo item dicemus ad dia.
AIt Patilus, seruo h Brede instituto , si a do
mino fideicommissa , a seruo legata data sunt, priuS ratio legatorum h. benda est: deinde ex eo, qiiod superest, fideico iamissorum. Domi
446쪽
nus enim ideo tenetur, quod ad eum peruenit. Peruenit autem, quod deductis legatis superest. Plane Falcidiam exercet. Sed & si dominus omisissa haereditatis aditione seruum sibi substitutum adire iussit : prius erogantur, quae ab ipso domino data sunt: tunc eorum , quq a seruo relicta
sunt, ratio initur, si patitur Falcidia. S V M M A RI V M.
a Legata non nisi ab haerede instituto relinquuntur. a Fideicommissa ab omni haerede relinqui possunt:et ab ili, ad quos res nostra peruentura ect. 3 Peruenisse ad dominum intelligitur, quo veres de auctis legatis.
Onesitio, , eius solutio. 1 Paria sunt Omittere ex testamento , ,possidere ab in
SEruo haerede instituto domini fidei committi potest, rlegari a domino non potest: legata namque nisi ab haerede instituto non relinquuntur. Domino autem per seruum commodum duntaxat haereditatis acquiritur. Icum flio, de legar. r. Fideicommissa ab omni haere- λde, bonorumque possessore relinqui possunt , & ab iis
omnino, ad quos res nostra peruentura est: quales sunt dominus, ' pater, qui per seruos, & filios institutos acquirunt . Ponamus igitur a seruo i nstituto Io. legata, 1 domino item Io.per fideicommissum relicta. prius lega- ta serui , quam domini fideicommissa praestabuntur L . neque per hac illa diminuentur. Nam fideicommissis hactenus dominus tenetur, quatenus ad eum peruenit. Peruenisse autem intelligitur, quod superest deductis legatis. Si igitur serui legata dodrantem excedant experibna serui ponet dominus Falcidia m. d. l. eum lio. neque fideicommissis a se relictis tenebitur. Si autem intra dodrantem a seruo legata sitnt relicta, de reliquo fidei-
447쪽
Eddeicommissa dominus praestabit intra Falcidiam bo
Ait Iurecons. Sed dominus omissa haereditatis aditione. Si domiso seruus substitutus, iussu domini haereditatem adeat, prius soluuntur legam a domino relicta, & deinde a 1eruo, quatenus ratio Falcidiae patitur Neque obstat L Iulianus quis omis .caus te t. ubi filia patri in casu substituta iussu patris adit haereditatem: seruus autem domino in casu non substituitur: sed domino eligendi potestas datur, ex utra institutione haeres esse malit : quemadmodum cum filiopater subitituitur. d.LIulianus. Itaque siue ipse dominus adeat,sive adire seruum iubeat, legata a domino relicta ipso iure debebuntur: & prius soluentur, quam quae a seruo sunt elicta. In Lautem Iulianus, legata a patre relicta ex illa parte edicti praestantur, Si quis omissa. Quamuis enim Pater ab intestato non possideat , sed ex filiae substitutione : simile tamen aliquid facit omittenti ex testa mento,& possidenti ab intestato, qui spreta propria institutione, eκ aliena substitutione contra testatoris voluntatem possidet . Quod cum dolo faciat Compendii, & lucri causa, sententia edicti tenetur: nam verbis non tenetur. Cum igitur in d. Iulianus, patris legata ipso iure non debeantur, filiae debeantur: horum prius ratio habebitur, si Falcidia interueniat. S. 2.
AIt Paulus, Si debitori liberatio legata sit,
quamuis soluendo non sit, totum legatum computatur ἱ licet nomen hoc non augeat hqreditatem, nisi ex eventu. Igitur si Falcidia locum habeat, hoc plus videbitur legatum,quod huic legatum est . Cltera quoque legata minuentur per hoc, R ipsum hoc per alia : capere enim videtur, eo quod liberatur. Sed si alij hoc nomen legetur, nullum legatum erit,nec caeteris contribuetur.
448쪽
et Legatum est utile liberationis debitori , qui solvem
do non e i. a Inutile est legatum, unde nullam consequi potes utilitatem legatarius. 3 Id, quod natura debetur haereditati raereditatem auget.
DEbitori, qui soluendo non est, legata liberatione, I
legatum utile est : quod enim ad ipsum attinet, locuples intelligitur. Lquaerebatur,infra eod. Et per consequens in ratione legis Falcidiae computatur, hoc est, minuit caetera legata: & ipsum per alia quoque minuitur. QM d si alij nomen non idoneum legetur, tantum eo nomine inducet haeres, quantum exigi poterit. lpretia. I. I.infra eod. Si exigi nihil poterit, inutile legatum aest, unde nullam utilitatem consequatur legatarius: vixque adeo est, ut legatum dici possit , cum legatum sit. Verum ex eventu & hoc quoque nomen haereditatem auget. Icum quo depeculio, in τὰ eod. Ita di quod 3 natura debetur haereditati, am ex eventu auget l. I. g. id,quo d natura, supra eod. Potest & nomen hoc vendi, ocquod ex venditione redigitur, in legato esse intelligitur, d. l. quaerebatur. L. 23.
Scaeuola libro quintodecimo Quaestionum. SI fundus mihi legetur, & via et in Falcidiae ra.
tione , si tantum sit in via , quanto amplius est in Falcidia, integer fundus capietur, & via peribit. Sed si via legetur, nec soluendo sit haerediistas, non debebitur. Videndum etiam , si fundo, di via legato, minus ex utroque desideretur,quam sit viae pretium. Et potest coacta ratione dici,noui D d tam
449쪽
4 18 Anton= Goaeani Comment. tantum landum solidum capi : sed etiam vi doli exceptio tantum sarciat, quantum deest et ne plus habeat, quam Falcidia desiderat. Vt tunc solum via intercidat, quoties plus Falcidia desiderat, quam est viae pretium. s v M M A R. I v M.
x Fundo pro parte legato, via acquiri non potest. ιa Hia non recipit diuisionem. 3 Via praedili Ieruitus ese. Explicantar verba textus.. CI Fundus legetur, & via ad fundum, interuenienteo Falcidia viae legatum intercidere videtur cum iu-do pio parte legato acquiri via non possi t. proparte, deseruit. Veria ut viae legatu conseruetur,si tantum inviae pretio est , quantum Falcidia sundi, & viae desiderat, utraque Falcidia in via seruatur , & solidum fundum capit legatarius . Cdm autem plus in pretio viae est , quam in Falcidia sundi, & viae: cc fundum solidum capit legatarius, & quod amplius in via est, haeres sarcita per doli exceptionem. Nam via non recipit diuisionem. Quod si viae pretium non sufficiat compensationi, hoc est si minus in via si, quam in Falcidia fundi, & viae, tum necessario via perit cum partem fundi apud haeredem relinqui sit necesse:& via, uti in principio diximus , pro parte fundo acquiri non possit. Quae sententia est. LPlautius, β.vis .infrὰ eod. Cum autem haereditas soluendo non est, neque sundus praestari potest,ipso iure non debetur via, quae praedii seruitus est.I. I. u-3 mu praed. Principium igitur legis huius sic legendum existimo: Si Lundus mihi legetur via, in Falcidiae ra- 4 rione, tantum sit in via, quantum est in Falcidia fundi, viae, integer fundus caPietur, nec via peribit, &c. S i enim tum demum via perit, cum minus est in via, quam in Falcidia fundi, & vite, si tantum in via sit, quantum in Falcidia fundi, & viae: via non peribit; hoc enim casu nulla pars landi remanet apud haeredem. Nisi autem
450쪽
fundi pars apud haeredem remaneat, via non perit.Neque verisimile est omissum hunc casum esse a Scaevola, cum tantum est in via, quantum in Falcidia fundi, &viae. Itaque Accurs verba illa, Quanto amplius , cogitur interpretari, nec plus, nec minus: quod aliud nihil est, quam , Tantumdem. Et vero in veteribus Codicibus , & Pandectis Florentinorum legitur, Quantum, non, suanto. Vnde coniici potest, dictionem, amplius, interpretis esse, & in contextum irrepsisse. L.
Paulus lib. 13. usponsorum ζΡ Aulus x: spondit, Falcidiae legis rationem si
haberi oporteat ita habendam, ac si eae res, quae ab iis rede subtractae sunt, in haereditate relicta: non is issent. Idem respondit, partus ancillarum ante diem fidei commini editos, ad haeredes eius, qui rogatus est , pertinere et eosque in quartam, & quartae fructus computandos, si de lege Falcidia quaestio intercedat. Idem respondit, fructus ex propria re haeredis , quae legata est , post diem fidei commissi cedentem perceptos, & ii non sint restituendi fidei commissario, haeredi in quartam imputari non solere. s V M M RI V M.
x Leuis huius tres sententiae. a uu irta, quae haeredi aufertar, co applicatur
tem sua I rogatur restituere rem aliquam.
6 uuare legatarius ante haeredem decedens nibu ad haeredem trans ita; Z