Josephi Quarin, ... Animadversiones practicae in diversos morbos

51쪽

D E II ae Μ o P T Y s I. , -3s vel menstruis suppressis natum est, prospero successu mille follium additur. Perquam 1alutarcs sunt emulsiones tenues, quibus passim additur nitrum , quod tum coΠ- veniet , cUm sanguis crassus e Xccrnitur : cum a 'ger magis incaluit, aut spirituosis ante abusus est; ubi vero fractae sunt vires, ubi tenuis cruor, ac solutus e N erosis vastis excernitur, minime opportunum est. Nonnullos hujus generis aegros ex imprudentiusu nitri in extremum discrimen adductos animadverti. In haemoplysii graviori, quae aestuante syrio vel post abulum spiritu osorum, aut Velie mentiorem corporis commotionem ingruit :si aeger cacochymia, oppressione pectoris, ac dolore vacet, spiritum vitrioli dilutissimum Propigna e cx re erit, modo debitae venae 1ectiones antecesserint. In robustis, laute viventibus, praecipue ii hypochondria inflata fuerint, alvus decocto tamar indorum, aut aqua angelicae movenda est, ut & plenitudo minuatur, & revulsione facta, alvi constipatio infesta ac noΣia impediatur.

observatis certe constat, haemoplysim habitualem longo alvi profluvio quandoque su-'hlatam fuisse. Optimum foret, monente Prospero Alpino, ante morbum nosse in aegrotis, qualia sint hypochondria, siquidem saepe in bene valentibus inaequalia & non recte mollia ob

1ervantur.

Cum a materia acri sanguinis sputum ex citatur, gumini arabicum, tragacanthae, &decoctum salup exhibendum est. Laudatur

quoque in simili assectione oleum lini, sed nos C a

52쪽

tris saepe nauseam, & vomitum ciet, idque eo facilius, quod laepissime rancidum est.

Nonnulli haemoptyici levabantur, cum decocto vel jure cochlearum uterentur a Lamo a & Boecklero b) commendato. Hic tamen malo consilio cochleariam, & nasturtium addit. Demum ubi praedictis remediis, & evacuationbus sussi eientibus Ievatus aeger nulla o P pressione pectoris angitur, pulsus plenus, &durus non amplius tangitur, cortex supradicto decocto Ν. i 6 feliciter additur. Incipiendum ii minori dosii. Recte enim Id. Murray γ ait, corticem non tam obturando praesenti sanguinis rivo , quam pulmonibus

roborandis, febrique, & spasmodicis, quibus hi aegri obnoxii sunt, coercendis affectionibus

idoneum ac parem esse.

Ubi pulmones pituita obsiti sunt, majori

circumspectione in exhibendo cortice opus erit ι si vero sub ejus usum respiratio diffici- Iior evadat, desistendum est. In debilioribus, qui ob laxiores pulmones

saepius exspuerunt sanguinem, moX ad corticem confugere oportet, cui vel herbae leviter adstringentes, ut agrimonia &z. vel demulcentia, ut gummi arabicum addenda sunt. Similibus & succus urticae expressus , si anni tempus admittat, prodest. His vente sectio exitiosa foret.

Si morbus nimis validus sit, id quod ejecti copias sanguinis, vires, & pulsus aegri docent, adstringentia fortiora adhibenda sunt.

53쪽

Inessicax est bolus armena. Ego certi cum Cl. Spiet mann d) nihil ab omnibus terris argillaeeis, quae aquil sol Vi nequeunt, emolumenti exspecto; et si eae, extrinsecus adplicitae, haemorrhagias eo Paeto sistant, ut vulneri impositae pastam obdurantem ericiant. Nec lapidem haematitem prodesse vidi. Praestans remedium, quodque sp cm medici rarius fallat, alumen est . quo jam in micta

cruento Archigenes utebatur. Id vel in pulveribus N. 17. vel in mixtura addito gummi arabico Ν. 18. praebitum convcnit. Alumen draconisatum haud multo majorem

vim ac emcaciam, quum alumen crudum ii here videtur quare eo medicamento, tanti

praecipue pretii, facito carere nos comi a Posia sunt. Etenim libra medica aluminis crudi quatuor grossis, aluminis vcro draconi sati tribus forenis, grossisque quatuor hic venditur. Quod si debilitas urgeat, corticem pcruuianum negligere minime consultum soret. Dosin determinant vires, pulsus, & sanguinis eiecti copia.

Praehabendi sunt pulveres sero lactis cum alumine n Whyti commendato; praeterquam enim, quod ingratum medicamentum est, illud quoque sapore suo declarat, partem aluminis majorem multo in cascosis partibus remanere,

quum sero communicari.

Rarius a pulveribus, quhm I sero lactis aluminoso ructus acidi, aut soda gignuntur. Ubi alumen non sussicit, vitriolum marti

54쪽

C AD UT IV. dum, &altera, vel quarta quavis hori, exhibbendum est. Multi adstringentibus parum confidunt , iquod medicamentum a me, quam parti assectae medicinam facere possit, sanguinem coagulando, & vasis pulmonum minimis constringendis mortem adferat. Sed alia longe eventus docuit , multosque hac methodo jam pro desperatis habitos integrae valetudini restitui. Ingens Halterus monet, quod ipsa ferri terra quam crederes esse adstringentem , abundi in sanguinem transeat ut accuratis experimentis constitit; triplo enim plus ferri dedit calcinatus sanguinis cum aegrota ferrum in medicina re

Commendantur a quibusdam aqua gelida, Potusque glaciati; at Ill. V an Swieten D ait, neminem prudentem in sputo cruento ad hau tum frigidum confugere & Neiseld g observavit, facilε inde phthisin oriri, si aqua nimium frigida haemoptyicis largiter administretur. Cer- omnes fere , quibus gelida propinabatur, phthisi peritisse vidi, tametsi ancipiti in casu,

anceps tentare remedium Praestet, quam nul

lum.

Plurimi in haemoplysii par egorica propinant, id quod tum solum facere eX pedit, cum spasmodica partium remotarum strictura, aut jumma asperae arteriae irritabilitas, aut denique titillatio, stillante sanguine orta obser

vatur.

55쪽

Ubi ad phthisim haereditariam dispositi tussi

titillatoria, vesperi hora somni redeunte, cor

tresve septimanas e Xhibuit , quo tum sopiebatur, & eruptio phthis eos subinde praecavebatur , venae sectione simul instituta, dum

Pectoris molestus dolor urgebat. Ceterum hoc remedium in plet hora, ac cum . debitae evacuationes suppres de sunt, noXium foret, quia Frein dio teste , optum Omnem e X- pansum sanguinem ad fluxum concitat, uti fusius haec Cl. Tralles docet. Concedendum tamen diacodium est, quod jam Boerbaa Vius: non pro optato sed demulcentc habuisse videtur , dum unciam dimidiam quavis. hora iumendam suadet. Ut curatio optato exitu non frustretur, in

causam mali sollici id inquirendum est. Viri cujusdam, in paucis amici, conjuX, quae dum recte valeret, faciem lividam, sanguine tUrgentem praescferebat, gravist in i olim harmop- tisi cor epta fuit. Sanguis e brachii, pediseque venis saepius omissus crusta tam spissa ob ductus erat, ut cultri apici resisteret. Nihil derivantia, niti it nitrata, nihil demulcentia, aut adstringentia demum prosuere; augesccbat perpetuo respirandi dissicultas ita, ut suffocanda

propediem videretur. Ex his conjiciebam malum denso nimis sanguine proficisci, Ut angusta pulmonum vasa transire vi X valeat; itaque, mutato consilio, decoctum saturatum e radice graminis , t araXaco cum nitro, & roob sambucitum succum tarallaci largissima manu propina-

56쪽

navi, quibus remediis aegra sanitati penitus reddita fuit. Viginti abhine annis tamina, catharro laborans, sanguinem floridum, copiosum, ma- gnis grumis mixtum rojecerat. Vena secta, nullis adhibitis adstringentibus, accessit sibilus ac sterior , aegraque magno nisu, ac pene suffocanda, grumosum sanguinem ejecit. In summo discrimine, dum has angustias grumis laten tibus repeterem, juvenili audacia dimidium granum kermes mineralis tapius propinavi. Inde grumis facilius eductis, sputum cruentum minuebatur, & aegra duodeviginti ab hoc morbo annis superfuit. Saepe ac praecipuli in sanguineis aliquot ab imminuit haemoptyli diebus , veluti vulneraria exsurgit febricula, quae cum nimis e Xorbitat, d vena pauculae sanguinis Unciae educendae sunt , ne tussi aucta denuo sputum

cruentum succedat.

Cessandum ab adstringentibus. si soli grumi

egeruntur; ab his enim non exscreatis, febris lenia cum phthisi oritur. Ubi adstringentium usu expectoratio sup- Primitur, & pectus angitur, vapores tepidiore hauriri, & emollientia, sed moderate prae 'beri debent. Sputa purulenta brevi post haemoplysin eXorta, bonum omen praebent, cum vomicae metum tollant. Si vero nimium augeant Ur, Vi- re sque minuant, decocto corticis per uviani,& vulnerariarum herbarum coercenda sunt.

Ubi febris abest, pitulat d cortice peruuiarno, gummi arabico, olibano, & mastiche prosunt.

57쪽

hordeo, & oryza parandus est, alimenta verbpene insul a , & tepida sumenda sunt. Morbo depulso, 'flatu lenta, aut dissiculter digerenda, item aromatica & spirituosa fugienda sunt.

A largiore asparagi esu haemoptyses cum

Burg grassio si in revertentes Obiervavi. Quidam medici multum ab herbarum succis expectant, eosque indiscriminatim aegris commendant. Cavendum anasturtio&chaerophyllo; illud acre est: hoc saepe iussim excitat; nequare medium, interne mammarum indurationibus solvendis r intern8 discutiendis vasorum spermaticoruin varicibus opportunum, haem OP-tyicis suadendum est. Plethorici vigentes, Ab haemoptyicis parcntibus nati, vel collo oblongo. & angustiore pectore prauditi modicis venae sectionibus prophylaetice tuendi adversus h . moplysin erunt. Cavendum, ne pedes refrigerentur, quod si fiat, sanguinis sputum, toste Bonneto , redit. Balneum frigidum anceps est roborandorum pulmonum remedium, cum ex antiquissimis observationibus constet, nonnullos, dum fristida lavabantur, sanguinis sputo corrcptos luisse. Demum iis, qui iterato hoc morbo corripiunt, saepe conducit loci, atque coeli mutatio; iisque per hyemem locis maritimis, mediterraneis per aestatem opus esse Celsus con

58쪽

Hthisis magis in sesta sarminis , raro senes Petit, at iis, quos petiit, lethalis est. Quamvis haud ita facile, ut vulgo in Italia

creditur, contagione propagetur, non tamen contaminationis metu caret. Noverat Ill. van

Swieten virum, qui, postquam moribundae conjugi phthisicae oscula praebuisset, ea menti Parte, quam aegrae adpresserat, prorsus glaber evasit, etsi densa circum undique barba pul-Iularet. Ego quoque mulieres aliquot , quae diu noctuque cum phthisicis maritis in eodem conclavi versabantur, eodem morbo demum cor reptas fuisse memini. Phthissis alia acuta est, alia Ienta, humida item alia, aut sicca. Quandoque si parentibus in proles propagatur; saepius ab haemoptysi : morbo inflammatorio pectoris antegresso; tussi humida per tinatiore & caiarrhis neglectis oritur. Plurimi namque li vulgo homines, graviore quamvis catarrho assecti, intempestivo coelo temeres e credunt, corpus Vehementius e Xercent, nec non venae sectiones, & opportuna remedia negligunt propterea, quod eorum animis noxia

sane haec opinio insederit, detracto sanguine Catarrho sum virus in massam humorum serri , morbumque inde eXasserari

59쪽

DR ΡΠ THIS T. ' gNascitur quoque hic morbus a febribus, Perperam tractatis, crisibus impersectis, &Pulmonum calculis, qui te Ves quandoque, creta cet, aut tophacei sunt; alias etiam silicum

duritiem referunt. Cel. Baldinger observavit complures milites, quorum terga Verberibus caedebantur,

phthisi correptos fuisse. ao

Nonnunquam farminae debiliore corporis habitudine, lactandis prolibus phthisic u eva

dunt.

Saepius materies purulenta, quae in aliis corporis partibus delitescit , viam sibi ad pulmones parat. Refert van der Monde, pus, quod in tumore glandulae parotidis haeserat.

via ad tracheae latus sibi facta , in pectoris

cavum sese exonerasse. Constat item cX cphc- meridibus naturae curiosorum empycma , quod pleuritidi successerat, ulcere brachii sanatum fuisse. Ante complures etiam annos juvenis quidam in nos comium fratrum misericordiae deportatus erat, qui gravi pleuro, pcripneumo nia, hucusque penitus neglecta, laborabat. Adhibitis omnibus, quae idonea fore viderentur, remediis, febris insuper valida, eaque depascens continuo augebatur : eam Oedem a pedum, & spiritus augustiae tantae comitabantur, ut, nisi erecto corpore, reciprocare ani mam non possct : praeterea sputa purulenta

pessimi teneris, sed minore copia excernebat. Hoc rerum statu ancipiti, dolor inter scapulas nascebatur, sane notabilis, qui tamen respirandi molestias aliquantum levabat; quare cat, fi) p. IῖL Bon dea Tramasi a eis c Armee.

60쪽

4ε C A P U T V. plasmata maximε emollientia applicari iussi, affulserat enim velut e longinquo spes quaedam secundi exitus, quod sciebam , ejusmodi dolorem, uti Trillerus observaverat, in acerba pleu ritide salutarem fuisse. Nec spem sesellit eventus, namque brevi multum puris per urinam ti alvum deposuit aeger eodemque tempore copiosa sputa purulenta, eaque melioris notae tanta facilitate, eoque cum successu ejecit, ut integra ei ac constans valetudo redierit.

Haud absona videtur opinio Cl. de Haen, existimantis, cacochymiam purulentam, sanguini inhaerentem ad pulmones ferri, tusssique rejici. Vidi aliquoties tumores in externis thoracia partibus subito, & absque manifesti causa natos, neque cum inflammatione, aut febri conjunctos, qui secundo, aut tertio die aperti pus sisti dissimum exhibebant; id quod argumento esse potest, simile quid in internis pectoris partibus

quandoque accidere

Phthisis haud facilis cognitu est sub initium,

quod parum tum aegri marcescunt, parum etiam tussiunt, nisi pectus male conformatum sit. Praeterea calor principio mitis est & pulsus languidus rtum febricula matutino tempore sere evanescit lotiumque vix quidquam ab eo differt, quod sani mittere solent. Neque sputa in aqua salsa, quam utpote graviorem & experimento capiendo magis idoneam Hippocrates commendat, fundum petentia certum

phthisis indicium praebent, cum fieri possit, ut&, purulenta quae sunt, sputa ob bullas aereas glutine involutas, aquae innatent & quae pure carent , ob gluten crassam admixtum, subsideant Rectissimi experimentum fit tempore matutino, Post somnum, cum sputa commodius