Tractatus De Papa

21쪽

Secundus autem sensus, quo nempe Romani Pontificis insallibilitas personalis diceretur ad excludendum quodlibet aliud insallibilatis subjectum, erroneus conSendus est. Nam Romanus Pontifex est quidem personaliter, seu quatenus a reliquo episcopali collegio distinctus, verum insallibilitatis subjectum; non tamen unicum. Siquidem, ex propositione secunda, constituit christus et aliam insallibilem auctoritatem, videlicet corpus Episcoporum cum capite suo concorditer de si de decernentium. Insuper aliquo etiam modo in lallibilitatis subjectum dici potest corpus Episcoporum quatenus a capite suo Romano Pontifice distinctum ; immo et corpus fidelium quatenus ab Ecclesia gubernante distinctum, prout propositione tertia et quarta dictum est. Unde rejicienda quidem foret infallibilitatis personalis locutio, si adhiberetur in secundo sensu. At non solet in hoc Sensu adhiberi. proinde scriptores catholici dictam locutionem adhibentes intelligendi sunt in primo sensu, qui et obvius et legitimus omnino eSt. Tertium sensum diximus quo quis personalem asSereret Papae insallibilitatem, ad significandum eam ipsi ut per-30uae privatae, competere. Et in hoc sensu vocabulum istud alicubi Fenelonius impugnat; contendens nempe Romano Pontifici, ut Ecclesiae capiti, non ut doctori privat0, collatam inerrantiae praerogativam. In qua Sententia concordant communius doctores catholici, quamvis multorum etiam sit contraria opinio. Sed tertius ille sen-SUS Πequaquam obvius est, nec supponi debet a scriptore intentus, nisi ex contextu pateat. PnoposiTIO IX. - Loeutio infallibilatis separatae recta est in aliquo satis obvio sensu, erronea in alio. - poteSt

22쪽

nempe quis insallibilitatem Romani Pontificis separatam dicere in eo sensu, quod insallibilis sit Papa quatenus distinctus ab Episcoporum collegio, Seu ita ut certo vera sit definitio per hoc solum quod pronuntiata sit a Papa, et abstrahendo ab hoc, an idem Sit necne aliorum Episcoporum judicium. Et cum hac interpretatione, quae magis obvia est, Romani Pontificis insallibilitas est revera et diei debet separata, prout e propositi0ne prima sequi

tur.

Si quis vero illa voce uteretur ad excludendum quodlibet aliud insallibilitatis subjectum, erorrem obtruderet. Nam Episcoporum collegium, quatenuS cum capite suo Romano Pontifice desiniens, est pariter insallibilitatis subjectum, ut dictum est pr0positione Secunda. Immo Episcoporum collegium, quatenus a Papa distinetum, ac etiam fidelium multitudo, quatenus ab Ecclesia gubem nante distincta, sunt aliquo modo insallibilitatis subjec-tΠm; in eo nempe sensu, quod semper extituri sint

multi Episcopi, et fideles multi, Romano Pontifici quoad

fidem consentientes et obsequentes. Erraret proinde qui Papae tribueret insallibilitatem separatam, in Sensuerelativo, id est, quodlibet aliud praeter Papam insallibilitatis subjectum excludente. PROPOSITIO X. - eo quod Papa i allibilis su quatenus distinetus a reliquo Ecclesiae corpore, seu eae eo quod ejus infallibilitas sit, in erposito sensu obvio, personalis et separata, sequitur in pruri Papalem desinitionem esse prorsus qu0ad omnes et singulos stabim obligatoriam, --

tequam constet accessisse aliorum Episcoporum consensum.

- Εquidem Semper continget ut 1ides, a Papa definita, sit simul multorum saltem Episcoporum fides. Nam si

23쪽

contrarium accideret, vera fides non resideret nisi in capite ; ac proinde periisset Ecclesia ; quae Sicut nequitesse truncus Sine capite, ita nec esse potest caput sine corpore. Igitur hoc ipso quod Papa propositionem desiniat, jam a pri0ri certum e8t, hane esse, et semper fuisse et semper futuram multorum Episcoporum fidem. At fieri potest, ut de hac fide multorum Episcoporum unicuique Episeopo vel unicuique fideli nullatenus constet. Et nihilominus, tensentur omnes et singuli Ponti scite definitioni statim et ex animo adhaerere; siquidem desinitionis insallibilitas jam omnino certa eSt, per hoc SO-lum quod Papa sit insallibilis quatenus a reliquo Ecclesiae corpore distinctus, Seu ex eo quod ipsi cum petat insallibilitas in supra dicto senSu personalis et Sepa

rat3.32. - Adnotatio de quibusdam tomi secundi verbis. Jesuilas Galliae respicientibus; necnon de commodatis mihi documentis a clarissimo Carolo

1. Quae a me dicta sunt tomo i I, p. 77-108ὶ de Iesu itis

Galliae, nolim aliter intelligat lector quam ipse scribens intellexi. Quia vero nonnulli, prout ad me perlatum est, in hisce paginis minus benevolum sibi videre visi sunt Scopum quem tamen vel ipse paragraphi titulus palam excludit , expresse declarandum duxi, me id solum intendisse, ut a societate Jesu, de sede Apostolica Romanisque Pontificibus tam praeclare ac constanter bene- merita, injuriam repellerem, qua lugendae aliquot degenerum ejus membrorum aberrationis ipsa mei rea traduceretur. Nec erat cur distinctius exprimerem ibi agidd quibusdam solummodo, minime vero de omnibus Je-

24쪽

ruitis Galliae. Licet enim Provinciales et alii pauci provinetarum Galliae primarii viri, haudquaquam, prout decuit, Sese tunc gesserint, quis jure p0SSit hanc superi0rum culpam in serioribus adscribere Τ Hi siquidem, quida paucis istis praepositis in transversum ageretur, sin minus omnes, plerique saltem ignorarunt. Aliunde vero testantur indubitata historiae monumenta, Gallos generatim Iesu itas, etiam post infaustam anni 1682 declarationem, doctrinae de Romani Pontificis insallibilitate adhaesisse. De quo videri possunt Fenelonii epistolae, necnon recens ac tanti momenti volumen, mehercussur PIn blae de 1682, auctore elarissimo Carolo Cerin. 2. Praelato scriptori Carolo Geriri debentur, prout jam alias monui, praecipua inedita documenta, quae de Facultate Parisiensi, nec non cleri comitiis anni 1682, tum in praesenti tractatu, tum in publigatione periodica Renue des sciences ecclBiustiques, publici juris laci. Ipse scilicet, eximia comitate ac benevolentia, ea mihi commodaverat ac edi a me consenserat. Quod autem, instante Vaticano concilio, dictus vir inedita ejusmodi doeumenta detexerit, et Suum nunquam Sati S nostralibus commendandum ediderit librum, Becherches fur PIssembliade 1082, id ego unum e praestantissimis dixerim beneficiis, quibus, providente Deo, catholica Ecclesia nostris temporibus donata est.

26쪽

praevia disceptatione flatum quaestionis determinabimus; in hunc praecipue scopum ut lector quoad eiusmodi potestatem sedulo distinguat quaestionem an sit a quaestione qualis sit; id est, quaestionem an Romano Pontifici revera compelat aliqua in rem temporalem Statuum poteSlas, a quaesti0ne qualis ea potestas sit, directane an indirecta. Nam quod aliqua competat, eSt certa prorsus ac tenenda doctrina, prout abunde probabitur, non autem mera opinio quae licito impugnari ac rejici valeat. Qualis vero ea sit, non eodem modo doctores cathoΙici exposuere. Alii nempe directam, indirectam alii propugnarunt. Qua praemissa de statu quaestionis disceptatione, variis argumentis in totidem sectiones distribulis Romano Pontifici vindicabitur in rem temporalem principum

27쪽

TR1cT1TES DE PAPA. vera potestas, sive directa haec dici debeat, sive potius indirecta. Et landem sectione ultima exponemus quo Sensu ei quibus argumentis sive directa sive in directa potestas a suis respective defensoribus intelligatur ac propugnetur.

PRopostrio I'. - Bupleae moveri potest, ac de faeto mota est quaestio. de potestate Papae in rem temporalem sotietatum civilium, videlieet : an sit, seu quaestio de re; et qualis sit, seu quaestio de modo. - Quod ulraque moveri quaestio possit, per se patet. Quod de laclo mola sit, testantur theologorum libride utraque disserentes ΡRoposnio II'. - ΕΣ eo quod doctores ea tholici inter se non eonsentiant de modo hujus potestatis, et modus ille intertus sit:

non sequitur rem Seu potestatem ipsam non esse omnino certam, atque ut talem ab ipsis communiter admissam. - Plurima nempe quoad rem certa sunt et extra omnem omnino controversiam, licet quoad modum disputationi et opinionum varietati obnoxia remanserint. Sane si de lactis historicis agatur, extilisse ac peccasse regem Salomonem certum est; an vero paenitens obierit, incertum. Pariter ingenti doctrinae sama soruisse 0rigenem, sanae mentis negat nullus; an vero helerodoxe senserit et docuerit, disphylatur. Atque ut ipsa etiam dogmata in exemplum adducamus, divinarum personarum trinitas articulus fidei est: de modo autem quo tres personae sese habent in Deo, variae apud doctores catholicos extant disputationes ac opiniones. Item Episcopis legitime constitutis competere jurisdictionem in suas respective dioeceses, dogma catholicum est: an autem jurisdictio haec dicenda sit immediate vel mediate a Christo dimanans, disputatum est.

28쪽

Igitur diversimode quidem potestatem Papae in temporalia statuum doctores catholici intellexerunt, et alii direetam propugnaverunt, indireetam alii; at licet disputantes de qualitate

hujusce potestalis, ipsam tamen poteStalem communi sententia ut omnino certam docuerunt, prout mox patebit Proinde apertissimo sophismate nugantur Gallicani systematis sequaces, quando sic arguunt: Dictae potestatis propugnatores inter se disputant, directa ne siι an indireeta; ergo nihil probat eorum auctoritas. DiSputant quoad modum, non quoad rem; ac proinde, quoad rem, tota Stat ipsorum consensui auctoritas. Dicto sophismate, inter alios, usuS est heter doxus Barciatus, qui sic a Bellarmino perstringitur : Lieuit ea tholieis scriptoribus qui consentiunt in re, disputare de modo :non lieuit Barelato adversus omnes alios scriptores, atque adversus omnem conciliorum etiam generalium sententiam, negare

omnino potestatem summi pontisicis in temporalibus. Quemas modum lieuit et litet seholasticis doctoribus, qui consilentur in

Deo unitatem essentiae eum trinitate personarum, multa disputare de attributis essentiae divinae et personarum constitutione :sed non licuit artanis veιeribus et novis, vel essentius Dei scribendo multiplicare, vel trinitatem eonfundere. Pari ratione licuit et lieet eat holieis doctoribus, quι consentiunt de substantia semtem sacramentorum, disputare de multis quae ad Dei fundamenta non pertinent: non tamen Iieet nee lieuit sectariis Iuth ranis et ealvinistis tam multa seribere eontra substantiam et numerum Sacramentorum: quod idem de aliis sidet dogmatibus

dici potest. Contra Barci., cap. i, edit. Venet. 172l, t. V, p. 52.

Psoposnio III'. - Ut erroneus probetur primus e quatuor articulis galli eanis anni 1682, satis est eertam probari Romani P tisieis potestatem in rem temporalem statuum, non autem --eesse est ut potestas illa directa indireetave probetur. - Nam

in dicto articulo sic pronuntiarunt Episcopi comitiorum anni l682 : u Haec sancienda et declaranda esse duximus:

29쪽

Primum, Beato Petro ejusque successoribus Christi vicariis, ipsique Ecclesiae rerum spiritualium et ad aeternam salutem pertinentium, non autem civilium ac temporalium a Deo traditam potestalem, dicente Domino : Regnum meum non est de hoe mundo: et iterum : Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo : ac proinde stare Apostolicum illud : omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit; non ι enim potestas nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt: itaque qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Begos ergo et Principes in temporalibus nulli ecclesiasticae potestati Dei ordinatione subjici, neque auctoritate clavium Ecclesiae directe vel in directe deponi, aut illorum subditos eximia 1ide atque obedientia ac praestilo fidelitatis sacramento solvi posse; eamque sententiam publicae tranquillitati necessariam nec minus Ecclesiae quam imperio utilem, ut Verbo Dei, Patrum traditioni et sanctorum exempli S consonam, omnino

velinendam. nibi sane apertissime negatur qua libet, et sive directa sive indirecta, Romani Pontificis potestas in rem temporalem Regum et Principum. Erroneus ergo articulus, si certa probetur ejusmodi Romani Pontificis auctoritas, quamvis non dirimatur quaestio, an directa vel indirecta dicenda sit. PRO sirio II . - Praecipua et maetimi momenti quaestio est an Romano Ponti sici jure diuino eo elat vera potesta3 in rem temporalem statuum. dualis autem haec potestas sit, directa ne

an indirecta, est secundaria seu minoris momenti quaestio.

I. Si Romano Pontifici vera oompetat in rem temporalem Si aluum polestas, etiamsi potestas haec indirecta solummodo Sil, Sequitur societates civiles, licet ab Ecclesia jure divino distinctas, non esse tamen ab ipsa independentes, Sed e contra et jure divino subesse quoad materias omnes quae finem Ecclesiae, id est, Salutem animarum, praepedire possent. Sequitur proinde posSe a Romano ponit sice, utpote plenam regendae universalis Ecclesiae potestatem obtinente, prohiberi

30쪽

ac annullari quidquid in societatibus civilibus dicto Ecclesiae fini nocivum soret; Reges autem, gubernia et populos leneri omnino ad obtemperandum ejusmodi decretis Pontificiis, id est, ad vitandas vel si jam induciae sinti ad corrigendas eas omnes societatis civilis ordinationes, quas Papa definierit dicto Ecclesiae fini adversari. Sequitur ulterius, si Rex aliquis populum Suum ea tholicum persecutione, vel decretis sui S aut aliis malis artibus pervertere tentet, et ad haeresim inmdelitatemve impellat, nec alit0r in ejus regno fides catholica salva eSse possit quam ipsiusmet regis depositione, posse depositionem illam Romani Pontificis auctoritate procurari. Haec

sane consectaria maximi momenti esse nemo negaverit. Nec

leviora oppositae doctrinae corollaria. Ex ea nempe logice d ducitur quae recentioribus temporibus vocata est sopietatum civilium saeeularisatio; id est, praetensum jus Statuum Sese constituendi, legesque suas ac caetera quaelibet ordinandi, nulla habita ratione verae religionis a Christo Deo revelatae aut legum Ecclesiae. Nam si leneatur gubernium res Sua S Sἴγculares ita ordinare, ut sinem Ecclesiae, id est, aeternam animarum Salutem non praepediat, jam independens non eSt a Supremo Ecclesiae Rectore, Romano Pontifice. Ad hunc si quidem pertinet edocere ac definire quid saluti animarum ad- ersetur; cum quaeStio haec spiritualis sit, nec competentiam ullam habeant reges et gubernia ad decernendum de spiritualibuS. Caeterum praecipuam quaestionem esse, an Romano Pontifici vera competat in rem temporalem Statuum potestas, non autem qualis ea sit, salis liquet e primo quatuor articulorum

anni 1682. Ibi siquidem non hoc vel illo modo intelligenda dicta potestas contenditur; sed prorsus negatur quaelibet, Sive directa sive in directa, ejusmodi auctoritas. II. Secundariam vero et minoris momenti esse aliam de directa indirectave potestate quaestionem, colligitur ex eo quod in utraque sententia iidem in praxi essectus conSF