Iosephi Scaligeri ... De re nummaria dissertatio liber posthumus

71쪽

legendum ess , ἔξαχυχυος, - quod est conissentaneum iis quae proxime dixit, λεῶον esse sex millesima partem Solidi. o Doti μισυ λεπΤου. Quomodo Met B potest esIe ρεν ἄμ- λεα ου' Haec sunt nugatoria. Illa vero recta, & quibus standum est:

ultima statuunt Quadrantem, & Assarium sexmillesimam partem Solidi,vt Cassiodoro; ΑεπΤ, duodecies millesimarru ν Ῥίον, siue, ut alibi vocat, κοκκω, decies octies millesima. Follem autem aereum Hesychius videtur eundem facere cum Quadrante, quum ait esse λεπΤων δύο. Atqui Moria δύο Epiphanio est Φό ς δηναρισμ.D. Hos Φο ρά σGraecis; Latinis Teluncianos dictos scribit Marcellinus Comes Indict. vr , Iohanne Scytha, &Paulino cos. Nummis quos Romani Teruncianos, Fraeci Fost aerales vocant, Anactasius Princeps suo nominesiguratis,placabilem plebi commutationem dctraxit. Follaerales composita Voce dixit, quod disiunctim Lampridius Elagabalo : Centum a1 reos, ct mille argenteos, ct centum follas aeris. Inde in Bereschilli rabba legitur infit solar, pro specie monetae. quod nihil aliud est,quamin ρ ASed alia diuisio Solidi apud Suidam in voce ὀζολός.

72쪽

b E RE N vMM ARIA. 6iὸβιλέι. De hoc & simill ρει πταῖ, vel potius τεμωεχσμω accipienda ea quae in Novella Theodosii, quam P. Pithoeus noster publicauit, de Solido praecipiuntur: Ne unquam intraseptem millia nummorum Solidus distrahatur emptus e coia lectario milli ducentis. Nam nummi ibi sunt denarii aerei,& stips minutissima. Atque ut diuisio Solidi Romani arbitraria fuit,sive Gi α siisueta δ γναρισας, ita& Solidi ipsius modus vagus

fuit,&ambulatorius,praesertim apud barbaras eas nationes, quae Imperium Romanum in tot lacinias discerpserunt. Eorum enim Solidus ruit verus Solatus aureus Francorum hodiernuS, ponderis granorum. Lx I III , Qui es t moduS drachmae Atticae,

Regalis Castiliani, Iulii Pontificii, & veteris Denarii Francorum. Tit. xxxVIII Ripuar. g XXIII rSolidus vetus est denariorum xi I. Vnde Tit. xxiii Tremissis sunt quatuor denarii. eumque vocant Priscum Solidum. In Francorum legib. I, Ios: Ut omnis solutio atque compostas

qua in lege Salica continentur, inter Francos per xii denarios Solidus componatur, excepto, ubi Co tentio contra Saxones ct Frisiones exortafuerit .ui volumus, ut XL denariorum quantitatem Soli shabeat, quam vel Saxo, vel Friso a parte Salita Franci cum eo litigantis soluere debet. In appendice libri de limit. agrorum: Luxta Galus vigesima

pars v ncia denarius GE: ct duodecim denarii Soli dum reddunt ideoque iuxta numerum denarior mires unciae quinque Solidos complent. Sic ct quinque Solidi in tres uncias redeant. I tam duodecim uncia benram x xsolidos continentem es ciant. Sed veteres Sobdum qui nunc e furem ricitur , Π Π

73쪽

ros spur se Arior 3I . emabant. Locus est Iuculentus. Gregorius Maignus. Postea Solidus ad tres denarios redactus est: ita ut nouus Sὀlidas pristi quadrans factus fit. Fris. Tit. xvi de homicidio ad partem dominica in pto Beda xxx solidi componuntur, qui Solidus tribus denariis constat. Inde FrisIGn. IT, M. Denarii Lx sunt Solidi xx. & eodem II , quatuor Solidi sunt denarii xi I. Et Frision. x I m, 7, LX Solidi sunt librae iii. Imp. Karolus Magnus

Franc. III,I4. xxx solidi Iibra una,& dimidia. Et ovi inti Solidi erat Libra una Francica. Hodie nomen,non potestaS νο mansit in Galisa. Nam Libra Fi ancica fiunt viginti solidi In δεναeidia M. Sunt enim Solidi,quorum quinque valebant argenteo Castiliano ex edicto Henrici ii I. & ab ultima antiquitate Frarici constituunt suarta libram Solidis vicenis. Libra etiam hodie,& ameus vocatur. Poterant huc addi & Aure1 aliarum nationum, ut Seraphii Arabum. Sed alius operis

est Non omittendus tamen nummus vltimorum temporum Constantinopolitam Imperii. Is fuit aureus, & argenteus pondere drachin mete. Itaque in auro aequalis fuit Solato Francicii, in argento drachmae. De aureo ita legamus m Izgatione Armeniorum:

Georgius Codinus Curopalates libesso de Con

nquaginta libris Hyperpyrorum, id est α

tis Solatis 36co domum suam venditam filisse Antiochus ostiarius querebatur.

cors iussit auctionem earum fieri, & plus Iicitanti

74쪽

, E RE NUMMA Rra eris addixit libris auri Lxxxv , qui sunt scutati sola

Soli domino J eo viginti duo millia es perorum Hyperurorum legendu Π ct tria mi ia Mariarum argenti examinatissimi dicebatur largitis. Eodem libro,capite xxi I, Emanues Constantinopol. Imp. fratris sui filia Balduino 1 ii Regi Ierosolym. in matrimonium tradita,dedit dotis nomine centum millia Hyperpyrorum. Vbi idem error Hyperororum. Apud eundem Georgium Codinum Curopalaten in Notitia officiorum Palatianorum: Iin γ γι, τεταγμενον δίδε s ins δ φύγε ε ιμ- ειον, χ' Ιαιριακιώ, χάεω δυνικίου, cπέρπυρον D. Quemadmodivri autem Romae denarius per .ra drachma autem in Graecia per m denotabatur, ita etiam duo G ανέρπυρον designabant. Scholiastes Harmenopuli lib. I. xv. g 3 Ir ρ . hoc est Marέρπυρα ρ. infra o tr. quae postea exponit δακόGα μέρουρα. De argenteo puto Vincentium Belua-

censem intellexisse, quum scribit quadringenta millia Hyperpyrorum quingentis septuaginta

marcis argenti valuisse. Sed ibi error est. Nam totidem Hyperpyra argenti valent marcis argenti V M. DLV, & uncia. Centum autem libras auri si Agnati κω νιλον Vocabant, id est, κυσινους, siue Solidost VH M. cc. Procopius e Τὼυ δε ειρόνων πέρας ουκ

ου cyn Ic, ωνί ναι. Centenarium igitur erant centum

librae auri signati: cuius creberrima mentio in historicis

75쪽

μ ios EpHI SCALIGER rstoticis Graecis, qui post Procopium scrips runc

Isidorus: Centenarium numeri nomen ess, eo Pod centum bbrarum ponderis sit. Recuc num ri no meri vocat, ut distinguat a ponderati. quod Ara bes corrupto nomine Κλtar vocat. Hispani&Aquitani adhuc Ouintal dicunr. .entenionales

maiorini,& decargyri nummi qui sint in C.Theo doc sit quis pec. conss. adhuc quaero. item in Glos iasis : Binio, δινουααα. Biniones, Videntur elle aerei non argentei. Porro adhuc te poLe Collis stantini Magni septeni solidi scrupulorum quaternorum in unciam 2dpendebantur. Constantinus Mamaus QTheodos. de pond.&aur inlat Si is olidos adpendere voluerit, aura cocti Jepte solidos quaternorum scrupulorum nostris vultib guratos adpendat pro singulis unciis. Data est Iuliano& Paulino Coss. anno Christi cccxxv. SI Uncia

erat septenum selidorum, solidus scrupesorvinquaternorum, Solidus ille ad Qtiaos reliquos,

tantum ternorum sicrupulorum eran eam rataO

torum, quum tantum deberet elle minetusimodi erit scrupulorum CCCXXXVI, tum imputandi ellent ccxxVIII. qua u.m p Tes Imperatores feriri iusserunt. Itaque libra auri Constantini est solidorum xxxx IIo, quot d riorum argenti libra vetus Romana. Ou rior autem Imperatorum Solidi xxx11 m lioram aci- pendebantur. Valentinianus & Valens Lupicino,&Iovino Coss. anno Christi ccc VII. l. MII C. Theod. de suscepi. praep.&arc.

ta duosolidos libraferatur accepto. Arcadiu ,

76쪽

brio,& Probino coss. anno Christi cccxcv.C.Th. l. Un. de Obl. v Ot. insando votis communibu elixaunin aperitur n una libra aura, solidis tuaginta duo ob siaci Principibm obferendi, deuotionem animo lubenti fusi pimus. Sane si l olidi illi duplo

pondere drachmarum erant, libra posterior est l1hra hodierna aurificurn. Sin autem scrupulus auri tantum pendebat, quantum scrupulias argenti, libra illa fuerit marca nostra. quod vero propius est. Quia Imperatores ad legitimam & comm dam libram gentes reuocant, manifestum.est omnium prouinciarurn, atque adeo Cmnium ciuitatum, non eandem fuisse libram di quod passimvsiui pari videmus, quandoquidem quot ciuitates, tot pondera Sc mensurae. In Achis Marcellini Papae septuaginta duo testes vocantur libra occidua. occiduam quidem libram intelligo Romanam.

quae distingueretur ab ea, qua uterentur Constantinopolitant,qui dicuntur orientales. Sed obstar, quod haec acta sint sub Diocletiano , antequam ullum Imperium Orientis esset. dc praeterea sub Diocletiano occidua libra illa erat cxxx Io i cienariorum, sab Ualentiniano, & Arcadio orientalis libra Lxxta denarium. Deinde quod subiicitur, partim intelligo, partim ignoro. quoniam in septuaginta duorum libra occidua in reparationem surgit annm. Sane scimus quinquies LxxI I esII duodecim menses AEgyptiacos. Sed cui bono'Quum autem diuerta sint librae, LxxxIIu, dc LXXII denariorum , videndum utram intellexerit Palla das lib.primo Antholog. ύς Γρομααπκές' Αναν ἐν Γααι metu stas, οχθου Tot enim annos se in nugis Gramiuata rum

77쪽

μ r os g p U I sc AGGERI consenuisse designat , quot sunt argentei in libri

non autem qUot vacue, ut interpretatur doctissi mus Brodaeus. quod est ridiculurn. QIAM v Is coissensius gentium in numeris conspIrauerat, tamen Quaedam deprehenditur dis serentia in appellationibus ipsis, ut illa non soli1in re, sed etiam verbis fiat. Primum in utraque lingua ab unitate, ad Inille, non ad modum dispar ra rio: in sequentibus variat. Graeci numquam δέκα dicunt, non utique analogia, Ced usu repugnante, qui est magister 3c dictator loquendi. ItaQUe pro eo μυρία dicunt. Qgia est quiddam

sumnium 4 ἔλον, in numeris, men itas, ponderi, bus,quod proprio nomine designatur, non partibus suis. Mon enim dicimus lignum viginti quatuor unciarum , sed bipedale, quia pes est ἴλιντ, quod Pedis nomen proprium habet, neque partibus suis nominatur. Diodorus tamen Siculus τε ταραι παλαυςας dixi P, qui est peS lolidus, quum p.

dem cubiti partem faceret; non facturus, si pedibus tantum mensiuram concepisset, quum ait Sesonchin regem uoέθει τε mρn παλαταῖς μυριζονα quisnδων fuissE. excessisse staturam eius quatuor cubitos quatuor palmis. At quatuor palmi sunt pes. Poterat dicere: proceritat uit cumtum quatuor, pedis: Sc quidem disertius, v ti pedum. Itaque is to Sc maximum in numeris apud Graecos est sume L. Latinis ea quidem fertilitas sermonis non est , t tum ni dicere possint, quemadmodum Hebraesi AEthiopes, Syri, Arabes. Sed

qum' pro eo decem millia dicunt , in eo a Graecis di Hebraeis vincuntur , eos autem vincunt, quod millenatium

78쪽

n flenarium numerum elegater reticere potiunt, quod nullus sermo praestare posΙat. Neque enim diXero διακόπα δ ραχαλ , quemadmodum attine centa se Eertium. Nec turn numerum mIn narium sublicent, siletiam speciem ipsam,quίen Umero ConcipItur: quod Graeci non possunt. I- cit enim: Da mihi mutua centum. Graeci: κῆσον - ἔκα7 ςEI '. in Illis Lucilii nume

Z aximi si arcent i siexcentum miste reliquit.. Vbi obiter duo notandum. ptamum O Luciliano tacentum millia, sexcentum millia dici aeque solitum , ut ducenta , sexcenta. Vt apud eundem Lucilium rA Ulia ducentum frumenti tolla midimnum. Nam coras rinci ni ducentima non cum millibus,sed Cum nomismate aut pondere. quod est Valae Lδεωτικόν. de quo statim infra videbimus. Praeterea notandum apud Lucilium primam produci in Centum , quemadmodurn aptid Plautum & Terentium in Triduo, Biduo. Graecis & Latinis conuenit in milienario. Nana ut illas ἡλιοι ἄν ωποι,& γγιὰι ἀν- ν, sic Latinis m ille homines, misse hominum: qUorum plura exempla apud Gellium suppeditantur. Sed Griecis tam δε λιοι ἄν hesmi, quam δυο χελ ιάδες in usu est. Latini poetae tantum dixerint bis mnia homines. Atque haec quidem leuia, quamquam non negligenda. Illii a Vero mirum , veteres illos , quum dicerent n/-m c , putasse το nummum essE casus quarti,

79쪽

Ios EPHI SCALIGERI

hoc est, accusativi singularis. Nam, ut omittam Nonium, qui in illis exemplis, quae non pauca adia ducit, accusativum pro genitivo positum ait inmitti passum, mille nummum; audiamuS Varronem

viii de Lingua Latina : Numeri, inquit, qui asnonsigmscant, que a quatuor ad centum, tripli ces habent forma3 e quod Acuntur hi quatuor, haquatuor, hac quatuor. Vuum peruenia GF ad mi Ie, quartum ad mitsingulare neutrum, quod diciatur hoc mille denarium: n quo multitudini at mirulia denarium. Item infra: Si est denarii in reot cis , atque infinitam multitudinem signi caret, tunc in patrio denariorum dici oportebat : ct non sibi in denariis, victoriatis, drachmis, nummis,od etiam in viris idem seruari oportere, quum d rimus iudicium fuisse triumuirum , decemuirum.

non triumuirorum,decem virorum. Quis tam futilem sententiam in doctissimo togatorum non miretur Vult enim, ut ex eius verbis clare cQigitur, misse drachmum ita dictum , ut drachmuri sit quartus casus singularis. Adeo haec stulta opimo mentibus illorum veterum inoleverat, ut purarent amphorarum, drachmarum non posse dici coniunctim, decem millia amphorarum, sed decem millia amphorum in qua sententia fuit C. Iulius Rominus vetustissimus & docti vis magister, ut a Charisio vocatur. Quis hoc ferat in tanto Critico3 quasi Lucilius non dixerit. scalprorum, Prespicumque

illia viginti. α --

plaurus Trinummo:

missi drachumarum Olympicum Ec

80쪽

DE RE NvM MARIA. Θ& contra Remnius Facinus libello de ponderibus dixit drachmum Sexaginta minae, seu π Jex millia drachmum. non drachmaου, ut editum est. Charistas: Item in coniungendo propria quibus m out Em, quaWatione excluatur, is quum dicimin, qu*nquaginta

millia nummum.

His omnibus praemuniuimus nos, antequam ad nobile certamen summorum virorum veniamus, quorum alii SesPertia neutro genere num reum millenarium significare assirmant; alii S stertia neutro genere a Veteribus Oratoribus Vlurpata , a solis autem poetis architectata somniant

unde etiam, si Dus placet, S Zertiapoetica appellanr. Quaestio e media quidem Grammatica est, sed qua, in re nummaria, nulla sit maioris moia menti. Vtrique enim illi castigandi sunt;quod parum Grammatici hic fueriint. Primuit haec duo, DECIES,alterum purum putum substantivum est,ut χλιας Graecis;alterum transiuit in naturam substanti ui communicatione articuli. Dicitur enim hoc Decies, hoc Centies. Varro Nam quum dicatur Hoc DEci Es, ut Hoc Miths, huius misie, sit utrumquesine casibus vocis, dicenses, ut hoc miste, huius milvi sic HOC DECIEI , dcc. Martialis: Sed adhuc supererat centies tibi laxum. GDenarius autem, de se Fertius sunt adiectiva: ut,

Denarius numerus, denarim nummus . denarium

Philippetim Plauto in Rudente: -- -centum denaria CPhilippea Nam Phisippeum est substantivum neutrum. Var-