Fasti Attici : in quibus archontum Atheniensium series philosophorum, aliorumque illustrium virorum aetas atque praecipua Atticae historiae capita per Olympicos annos disposita describuntur novisque observationibus illustrantur

241쪽

atque Aristophanici Scholiastae H loco, quo perspicue erudi

mur in tetra drachmis Palladis vultum inscribi consuevisse iidem quoque de diobolo , ac tetrobolo censendum esse contendit. Facile tamen Pollucem ipsum ab inconstantiae , vel erroris nota liberari posIe putaverim. Quamvis enim in tetra

drachmis non Iovis, sed Palladis vultum insculptum esse mox di Xerit, non inde tamen inferri potest quod in diobolis e tiam , ac tetro bolis eadem illa Palladis em gles se in per insculpi consueverit ; nec aliquando potius in Numis aliis , quos facile Pollux inspexerat , Iovis facies expressa foret . Certe in regia Galliarum Gaza inter alios Atheniensitan ita N uinos , qui ab Oudineto fiant observati , Namus conspicitur, , in cuius antica parte Iovis e figies; in adversa vero Palla, oleae ramum dextra , Noe tuamque sinistra manu tenens peX primitur : i quod argumento esse poterie non in postica solum, ut inferius ostendam, sed in antica quoque Numorum parte varietatem aliquam subinde usurpatam esse ;ut proinde Pollucis locus temere sollicitari . vel Pollux ipse erroris argui nou debeat. Perspicuurn est tamen frequentius in Numis omnibus Palladis erigiem exprimi consuevisse ; ut ex N umis illis aperte colligitur , quos Spanhemius e X hibuit 3 . Siquidem in iis Palladis vultus ubique insculptus conspicitur ; nisi quod in anteriori oboli parte Cecropis bifrontis facies occurrit ; in adversa vero tetroboli area Noe tuae duae se i unctae ; in Aibbolo Noctuae duae , sed in caput unum fu- perne coalescentes conspiciuntur in drachma denique , triobolo, obolo , se nni obolo, atque etiam aereo unica Noetua reperitur M . Quin etiam in aureo quoque lNumo Noctuae ipsiatis imaginem e X pressam fuisse testatur Aristophanis Scholiastes

ma Attico insculpebatur No tua e quam vis Scholi alles ille eodem ipso in loco aberraverit ubi in Laurio Atticae monte aurea metalla fuisse dicit. Etenim Thucydides β , Plutarch us , aliique plurimi 'i , qui de Laurioticis fodinis illis accurate differunt , nunquam aurum , sed argentum solum exinde ab Atheniensibus eiibssum asserunt; nec de aureis proinde ,

242쪽

inde, sed argenteis solum Numis intelligi debeat Aristopha.

nes in cum ait Γλαύκες υμεῖς μοτ επιλείψουσι Δαυριωτικαι Noctuae , hoc est Numi Noctuis insigniti, vos nunquam desiturni Lau-1 Hi Cas; quemadmodum sane de argenteis solum Numis haeci melligenda fore Scholiastes ipse iam viderat cum ait η γὰρ Γλαυξ ορνεον si iv A θην ς , c ξρ π νυ τιμωντες Α'θν

Minervae sacra avis est quam proinde Athenienses maximo δερ norans es propi Deam ipsam , tetradrachmis Numisii cuia Urre. Unde fastum ut id Numi genus non tetrarii achma solum , sed etiam Noctua vocaretur; quod nimirum constanter

Ρalladis vultu, Noe tuaeque imagine insignitum esset quemadmodum prius didrachma bovis emgiem , idque Theseo , ut Plutarchus e X istimat , auel ore , insculptam habuit UiΓ το νόμισμα το τετράδραχμον τίτε ἡ Γλαυξ, ην γὰρ γλαιρ

σημόν τε βύν ρχόντων. 'in Tetradi achma vero aliquando Noctivae nomine Docabatur ; No tua enim , ac Palladis vultus ipsius nota erat; cum prius Diarachmae forent , bovisque notam ius culptam haberent; quemadmodum etiam Didymus antiquiorem Atheniensium Nurtim bovis imagine insignitum esse testatur . VIII. Exinde vero iam facile intelligi , ostendique potest eur consitanter adeo in Atheniensium Numis Noctuae effigies impressa fuerit; ut si paucos illos excipias, quibus vittatum bovis caput insculptum conspicitur, in ceteris omnibus Noetua, non uno quidem eodemque , sed variis prorsus modis expressa deprehendatur. Quamvis enim plerumque in media adversae areae parte Noenia transversae Amohorae veluti imposita , vel insistetis videatur; aliquando tamen in area ipsa oleae arbor in medio, hinc Amphora ereeta ,

inde Noe tua reperitur Ῥ; aliquando Noctua non Amphorae , sed epistylio insidet'; aliquando quadratae basi insi. stit f/Τ ; aliquando in navis prora Iβλ; aliquando super oleae arborem; aliquando denique in ipsa Palladis manu conspicitur : perinde quasi Athenienses ipsi dicetuae imagine, veluti

243쪽

DI SsERT Aetio XII. perspicito charae tere, Numos suos, aliarum Gentium instar, insignire u Cluerint; ut quemadmodum nempe Corinthii Pe.onsum in , Cyrenenses silphitim apud illos praestantissimum, Ebmertim Chii, Mytilenaei Siapphonem , Rhegini L porem, Cephalenit Equum, Lacedaemonii denique di naidia tum Lupum lumis inscripsere V in , ita quoque Athenientes Noe tuam veluti tutelaris Numinis syrti bonim , Vrbisque te sieram usurpaverint . Neque ipsa solum Atheniensitum Civitas Noe tuae imaginem in Numis omnibus characteris instar achibuit ; sed an i darum quoque Urbium Numis, quae A theniensibus subditae , vel ipsorum Coloniae fuerant , eadem illa Noe tua facies impressa conspicitur: perinde quasi Vrbes illae suam

ex Atheniensii Populo originem publico hoc monumento testari voluerint. Sic Megara , & Camarina Siciliae urbes, atque Atheniensium coloniae Noe tuarti Numis suis insculptarn habent u . In Lebediorum Numis galeatum Palladis caput, simulque in adversa parte Noetua reperitur cum hac epigra phe Λεβεδιων . Αθηναιος. Lebediorum . At veniens s , vel Arbenaeus . qua p0Πrema voce, inquit Spanhemius, Cet Urbis Praetor , vel Atheniens, illius origo dem natur At veri similius hic certe non Vrbis originem, sed solum potius Archontis, vel Praetoris nomen expressum esse putaverim ; quod nempeculi Numi tempore Athenaeus Lebediorum Urbi praesideret. Ita Besertis Numum exhibet, in cuiuς anteriori parteia,

galeatum Palladis caput , in posteriori Noctua Amphorae

diotae insiliens conspicitur cum literis hinc inde circa Noctuam insculptis KAAAΚTIN ; riteque observat caput Palla. is , imo es Nos uis Asborae insistens non ad Calactem Oppidum Siciliae, sed ad Athenas Haetur referenda. Quamvis autem Calactem , Diodoro te iste , a Ducetio conditam esse fateatur Segerus; ad Calactem tamen, non Athenas eius modi Namum referendum esse arbitratur; sive quod incolae, qui Ducetio duce Calen migrarunt, non Samum, eae qua proXime advenerant, sed Athenas potius, antiquiorem

nempe fui originem, express rint; sive quod incolae, colOnique alii post Ducerium Athenis Calen concesserint; si ve denique quod ma Sima Siculae Cales, atque Atticae regionis , quae

244쪽

quae & ipsa quoque A κτη , vel Καλῆ A, τε vocabatur . simi-

1 es, Nocruae symbolo m Numis ut 1 voluerint. Sed, quamvis haec ille subtiliter, Ingenioseque coniecerid, Nuinum camen ipsi in ad Calaeten potius illam re fierendum esse putaverim, quae in Euboea reperiebatur. Etenim Calen Acten non in Creta solum, ac Sicilia, sed in Euboea quoque e X-tisse Herodotus L λ, Stephanus y' , aliique memorant: ac. licet illa inter varias Atheniensium Colonias, a Meursio salminime enumeretur, verisimilius est tamen ipsam Eretriae

Hilli eae, aliarumque Euboicarum Vrbjum instar, ab Athe

nientibus conditam, vel habitatam esse; quod de Calacte Sicula oliendi certe non poterit. Etenim Ducetius, Diodoro teste , non Samo, ut Begerus coniecerat, sed Corintho 1 olum nomines novarum sectum cupidos Calacten advexit Vrbemque illam anno r. Olymp. LXXXV. 'condidit, cum supctiori anno Pericles Atheniensitum classe Samios violenter Iubegisset; ut a vero proinde ma Xime abhorreat quod Samii, si qui Calaeten cum Ducetio migrarunt, Atheniensium telieram Numis stas Inscribere voluerint. Ouod si in iosa. quoque Atticae regione Calacte quaedam cum Sponio admitti post et, atque Καλη Aκτη Calacte, quae ab Athenaeo s inmemoratur, de Cale Atticae Populo intelligi posset Νumum ipsum ad Calacten hanc Atticam libendus revocarem qui quemadmodum nempe diurnos aliquos a blegarensibus in Atticae, a Scam bonidis 'λ, a Marathoniis ab Anaphlystus pin cuios esse conspicimus, ut mox ostendetur, ita quoque superior Begeri diximus a Calactinis Atticis percussus fuerit. At doetissimo Casau bono λ observatum eme iam video Calacten illam, ex qua Caecilius Rhetor Athenaeo me-- ratuS prodi prat, non Καλὸν Calam Atticae Populum, sed Calacten Siciliae Vrbem fuisse; ut proinde Sponius hac in Parte aberraverit, atque ipse quoque Sponii vestigiis insistens Immerito dixerim Athenaei verba de Cale Atticae Populo fortasse intelligi posse . Etenim Atticae Populus non A'κτὸ

245쪽

Καλή AIre Cale , sed Καλη Cale vocabatur m ; sicuti vicissim A'κτη AE te non peculiarem Urbem, aut Populum , sed universam illam Atticae partem significat in , quae litori pro xima erat, ut proinde A'κτίτου AEtitis nomine Atticus intelligatur: quod universa fere Atticae regio litori proximaeis, vel litoralis esset. Itaque suspicor Hesychii locum emendandum e sse , in quo de A lite lapide disserens ait A 'κτίτης λίθος

ab Asye illa, quae est in Peloponneso . Sophocles in Acriso . Siquidem , quamvis Ρeloponnesii acam A ten a Thucydide c., memoratam Stephanus esse dicat, ipsamque inter alias plures enumeret , Stephanus tamen ipse eundem illum Tragici Ioacum innuens nitide, diserteque testatur Adtitem lapidem ab Attica solum A die nomen obtinuisse A'κτη . ἔτως ἡ Α'ττικη

pis in Tragoedia pro Atticur. IX. Illud hic tamen observari merito poterit quod quamvis in Atheniensium Numis constanter Noctuae estigies insculpi consueverit , atque in Urbium illarum , quae Athe niensium Coloniae fuerant, Numis eadem illa Noctuae facies saepissime occurrat; exinde tamen veluti perspicuo certoque charaetere deduci non poterit quod Vrbs illa, quae Numis suis Noctuam inscripsisse conspicitur, ad Athenienses ipsos spectaverit, aut illorum Colonia censeri debeat. Et enim , ut e X empla plurima omittam , quae facile proferri possent, in Theatinorum Numis galeatum Palladis caput, simulque in adversa area Noctua reperitur ' ; non quod Theate ipsa Atheniensium Colonia foret; sed quod ibi Pallas exi.

mio honore coleretur, ac uuiversa regio olivetis abundaret, ut optime existimavit Begerus . Ita prorsus in Synnadeorum Numis Noctua amphorae insistens reperitur fs cum epigra phe C ναγεων Dnnadeorum; neque tamen Synnadet Atheniensium Colonia esse possunt . Vicissim Thurii ab Atheniensib us incolas atque originem acceperunt ἰ neque tamen in sipsorum Numis aut N etua, aut Palladis vultus conspici. Par. I. Ti m II G g tur.

246쪽

a 3 F A sΤ. Α ΤΥ I C. P Α Rs I. tur. Prienenses etiam Atheniensium Colonia fuerant, ipso. rumque Numus Palladis vultu, Noetuaeque i imagine insignis occurrit at Numus tamen alius repetatur, in quo neque Pallas, neque Noctua e Ypressa conspicitur. Denique Num usa ter a o Haymo profertur in , in cuius antica area mulieris iacies, in postica vero Noctua expansis alis cum literis hoc ordine P A dispositis observatur; ipsumque Nunnum ab Argivis culum esse concedit Haymus; ut nimirum Iunonem ,

apud ipsos cultam in principe Numi area, in posteriori Vrbis nomen e X primerent. At, nisi plurimum fallor, litera-irum Ordo ViX patitur , ut exinde Argus nomen e X culpi possit . Accedit etiam quod Argivorum Numis qui plures fu- persunt, Apollo secarus, vel anterior Lupi pars ubique im pressa conspicitur : quemadmodum Sophoclis Scholiastes asse rit Argivos bpsos in Apollinis Αυκοκτόν9 Lupicidiar honorem Lupi imagine Numos suos veluti , charaetere exornasse οθεν

Αθνη unde Argivorum Numo Lupos insculptos fui e dicitur , ut Atheniensum Νοἱ tuas. ut immerito proinde di Xeriti Pollux 'in Argivorum Numis murem insculpi consueviss Itaque Numus ille , qui non Apolline ; non lupo , non m rc Psi id quoque libeat, sed No tua solum insignis conspicitur , non ad Argivos ipsos, opinor, sed ad Athenienses potius spectaverit ; qui non Iunonis , sed Palladis vultum in ipso,

aliorum instar, expresserint Quis vero facile dixerit quid tribus literis in ipso expressis indicetur 3 Fortasse non integri nominis pars, sed temnoris char ad heres , aut numerale Snotae illae fuerint. Fortasse tribus illi; veluti initialibus literis integra Magistratuum , vel Praesectorum nomina iri Numis aliis inscripta, designantur. Fortasse denique Vietoriam aliquam ex Argivis partam , si Argus nomen pertur

bato literarum ordine , sit exsculpendum , exprimere Voluerint cum Noe tua volitans, vel expansis alis insistens Victoriam portendere , vel indicare videatur L λ . At in re subobscura nihil hic temere definire velim ; cum praesertam Vel

in Argivorum, vel in Atheniensium , vel in altarum quoqVst

247쪽

DIssERTATIO XII. Vrbium Numis, aut ipsorum notis aliqua subinde varsetas irrepsisse potuerit; ut nimirum charaeteres illos , aut notas, quae Atheniensium peculiares fuerant, suis aliquando Numis impresserint. Nisi tamen perspicuis for t a me, certisque rationibus ostendatur Num os Noetuae imagine insignes ad Vrabium Graecarum aliquam spectasse , libentius illos ad Athe niensitum Vrbem revocaverim: ubi praesertim Numi pondus, magnitudo, & characteres alii conspirent. Itaque Plutarchum gravissimum alioquin Virum facile deceptum e si e putaverim, dum Lysandri aetate, sive Olymp. XCIV. anno I. , quo Lysander ipse Athenas occupavit, non Atheniensium modo, sed aliarum quoque Gentium Num os Noetuae imagine, in Atheniensium gratiam, plerumque insignitos esse , coniecit. Etenim cum Gylippo mimorum sacculos Athenis Spartam deferendos a Lysandro traditos esse memorasset ',

ipsorumque plures a Gylippo furto surreptos, idque servi

indicio deprehensum esse, qui di Xerat υ πο τω κεραμικῶ κοιτά- ζε θαι πολλὰζ τὰς γλαυκας sub tegulis Noctuas plures cubare ,

repente subdit ην γαρ , ως εοικε, το χάραγμα τὐ πλει του τότε νομίσματος λα τους Αθη ναίους γλαυκες nam eo tempore plerumque

Numisma signabatur No tua propter Athenienses . At ibi perspicue non de exterarum Vrbium, sed de Atheniensium potius Numis, qui Lysandro supererant, agitur, quibus No-etuae inscribi , quique Noctuae nomine designari consueverant; ut immerito proinde Plutarchus ad alios, quam Atheniensitum, Nutrios id referendum esse coniecerit. Itaque levior , ac falsa Plutarchi coniectura censeri debet; sive , quod

verisimilius existimo, in ipsius teX tu παρὰ τίς Αθηναίους γλαυκες rescribi debet; ut nempe e X primatur, tunc temporis plerisque Numis apud Athenienses Noetuam inscribi consuevisia se: quod nimirum antea novis etiam imago in iis impressa

foret. .

X. Quemadmodum vero Atheniensium Num os Noctuae imagine, veluti perspicuo, constantique charactere, disiungui posse iam diximus, quod illa constanter in ipsorum singulis obier Vetur; ita quoque Amphora. in Numis ipsis conspici- in plerisque tamen transversim posita , No

et uae

248쪽

et ira eque pedibus subi effa videatur. Vnde vero constans ille Atheniensi urn Nurnorum ritus incoeperit, quidve Athenienses ipsi Amphorae imagine Nun s impre Ia designare voluerint , definiri vi K potest , cum Veteres hac in parte nihil tradiderint; Recentiores vero in varias subinde , ac distulentes etiam hypotheses abierint. Ita nonnulli , sed immerito prorsus , eXIstimant Amphoram illam hic designari, quae aquae plena litigantibus ab Archonte Eponymo concedebatur , ut Opportunius alibi exposui H. Haymus o) hic Amphoram illam indicari posse putavit, quae oleo plena Panathenaeorum victoribus concedebatur S) cumque in antica cuiusdam Arheniensis Numi facie Cybelem , simulque Bacchum e X pressum esse conspiceret, Amphoram, quae in adversa Numi parte conspicitur, ad Bacchum apsum referendam e si e coniecit H . Communior e st tamen , longeque Verissimilior opinio quod Amphora Atheniensium Numis ea de causa insculpta fuerit quod Athenis , ut Nonnius s*ὶ ait, prae Liant i fima fictilia conscerentur , o primi quas iliorum inventorσs fuerint Athenienses ; ut optime Flayin s ipse si , Begerus, aliique plurimi eXiitimarunt . Ac certe quod non fiet ilia solum , sed i psorum quoque conficiendorum ars, it gularis nimirum rota , ab Athensensibus inventa fuerit te itatur Diodorus ubi de Daedalo differens ait της αδελφῆ: του

Δαιδάλου γενόμεοος ήὸζ TEλως επαιδευε το παρὰ Δαιθάλφ , παῖς ὼν τυ ηλικίαν . ευφυ περος γ ὼν του διδασκάλου , τόν τί κεραμευτικονσροχὸν ἐυε. Talos ex forore Daedali nepos, nubuc puer apud Daedatam Enstituebattir . Is ingenio Magi rerum superans , r0- tam mularem invenit . Alii tamen figularis artis inventae gloriam non Thalo, sed Coraebo potius Atheniensi tribuendam esse putarunt, ut Pliniuς , ac Suidas ) eamque laudem Atheniensibus ipsi s concedendam e fle.ex Critiae versibus ostendi potest, quos Athenaeus φὶ conservavit

249쪽

psam, sed solum figlinum vas inventum esse , quod elegantissime a Critia r0tiae , terrae , ac fornacii 0ptas vocatur Ce- rum si ve figularem artem, si ve potius rotam etiam aptam Athenienses invenerint ; compertum eli tamen ipι O, C Uius

inventi oloria, fictilibusque vatibus, quae praesertim in Anaphlysto' & Coliade parabantur in , est erri consuevisi e , ut optime suspicari quis possit ea quoque de caussa Amphoram

Numis omnibus ab iis insculptam esse: quemadmocium piorsus e X inde etiam factum putaverim, ut in Numis aliis in sinistra adversae areae parte rota conspiciatur f*λ. Itaque GH rari fortasse cum Oudineto non liceat cur Atheniensesipii , qui alia plurima, ac illustriora qui cem in Venet an L, fiet ilia solum, atque Amphoram Nummis inscripterint . Et enim , ut argumenta cetera Ommittam , Gentium a i i a I u nata, Nummi e Xemplo esse poliunt, quibus non splendidiora fuAinde , sed vulgaria potius ipsarum ornamenta im cribi coni ue Verant ; ut facile proinde Athenienses ipsi non fruges, aut ignem ab iis inventum sed Amphoram potius pus cinerrim Cab iis elaboratam , aut inventam Numis fu is e X prestet in t , ut eiusmodi inventi memoriam e X teris omnibus, posterisque

commendarent .

XI. Proxime post 'Amphoram ipsam Numis. Omnibus impressam e X plicandae nobis occurrerent imagines illae , vel symbola , quae in plerisque Numis in adversa i psorum area ad dexteram , vel sinistram Noe tuae partem conspici utitur, ut aquila , serpens , uvae racemus , aliaque id gen Us plura , quae singillatim inferius exponentur ubi Numorum series contexetur ' Qua quidem in re plurima profecto disseri, congeri que possent ; cum imaginum illarum singulae ad illustre quoddam Atheniensivum facinus, aut aliquem ipsorum ritum 1esciri, facile possint . Sic, ut exemplis aliquot id ostenda-

250쪽

FΑs T. ATTI C. PARs I. tur, ubi palmam tenens conspicitur celebris salto. rum pugna, quae Athenis celebrari consueverat, e X pressa , esse potest. AHs Numis atras inscripta ) facile mellificium in Hymetto Atticae monte celebre designat. Ita palma No-entiae petimus fumecta: S) Μarathoniam, vel Salaminiam , ve aliam Atheniensium vietoriam significat. Ideo cicadae Numis alias impressae conspiciuntur bin , quod Athenienses i-pta se cicadiarum instar indigenas, autochthonas, sponteque genitos e X istimarent, ipsasque capillis implexas gestarent in. Ita quoque, si libeat , a magines ipsae, vel symbola ad res sacras, aut Varia Atheniensium Festa, vel Numina referri poterunt; ut aquila cum fulminibus so) ad Io vem ; cervus, cr

ad Palladem vel Aescula prum; genusexi viri 00 ad Clementiam, vel Μi se cordiam, cujus ara Athenis extiterat se H , revocari facile poterunt . Quandoquidem tamen haec omni comedi uris solum inni Xa , nullique Veterum testimonio suffulta esse possunt, libenter illa praetereo: idque unum Cum. 'x'' Q VRri , iiatmque posse putaverim, quod haec apsa symbola Numis inscripta nihil aliud censeri fortasse debeant, quam notae, vel charaeteres aliqui solo Praefectorum,1 e si mavis, Archontum arbitrio Numis adieeti, ut ab aliis Atheniensium Numis ipsorum praesidio distingui possent AII Atque haetenus quidem imagines omnes, Vultus ac symbola, quae varris Atheniensium Numis inscripta fuerint, nasi pro rei dignitate, quantum certe vel rei per Ple-XItas, Vel operis noliri consilium patiebatur. CL Viris facem praeferentibus complexi sumus . Itaque nativuS rerum ordo iam postulat ut characteres etiam illos, aut li-

plerisque Numis atque in adversa solum ipsorum area con- pictura cur. Si quidem si Vespasiam, atque Hadriani Numos Xceperis, quibuS Caesarum ipsorum nomen, vultumque in scutiptum elle nam di Xamus, Num umque alium a Marathonio Popu- ιο cuium , In cuius antica parte galeatum Palladis caput cum epi-