Historia Michaelis Serveti

111쪽

Qui de causa sERvETi interrogati erant Ecclesiae Ministri, ossicio suo promte fungebantur, sententiamque suam de hae Seruetica causa cum Senatu Geneuensi per litteras communicabant. OmneS quidem in eo consenti bant, horrendos SERVETI erroreS uetestandos esse, seueri . usque .idcirco in SERVETVM animaduertendum, nullam tamen mortis mentionem iniiciebant. Primo loco die nem.

pe II. Oetobris respondebant Ligurini, & magistratum Genetrensem adhortabantur, ut viderent, ne veneni huius contagio per hunc latius serperet D de modo coercitionis prudenssime nil statuunt. Faciebant & idem fere die VI. huius mensis Schasbusiani g Basilienses autem ceteris moderatiores die XVlII. Octobr. Geneliam responsoribas mittebant litteras, atque si iadebant, ut omne studium in ipso sanando primum impenderent, atque offendicula, si quae dedi Tet, sanarent. Quod si autem insanabilis esset, tum ossicio atque potestate sua qua pollebant Geneuenses, eum coercerent, ne Christi Ecclesia damnum inde caperet maximum. h) Rescribebant quoque Bernenses, quo vero

die non liquet. Interim eorum eo redit monitum, utimpedirent, ne ulteriores progressus SERVETI errores facerent 0 CALviNus persuasum esse Voluit aliis, nec non ami

ta .

cI 0 Ηae litterae extant in CAL- Vera eausia erat, quod CALVINIv1Ni Epp. Ο Rospon. Num. CLIX. institillo, qui iuste sERvΕΤ- cap. 297. Quumque ceteris respon- pite plexum defendit, non itasionibus seueriores sint, dignas Inseruirent, Ut litterae Tigurinae. etiam iudicauit eas CALvi Nus, g In CALVINi Resp.s D. ep. quas in Breui exposit. errorum sER- CLVIII. p. 296.

VETip. 7a . publici iuris faceret. h) In CALviNI Epp. Ο Resp. Addit ibidem caussas, quare dc p. 30O. reliquas non ibi publicaverit, sed ci) CALViNi Rest. I.3o .lias futiles esse vident omnes.

112쪽

ci eius, has omnes Ecclesias de morte SERVETI secum sensisse: M verum ocularis litterarum inspectio docet, nullam earum expresse dixisse aut Voluisse , Ut capite damnaretur SERVATUS. Contrarium potius ex BoLsSCO l atque hiso-rm k CALviNi opusc. Theo p.72q. l) Ita enim BOLSECVS l. e. p. Io. II. hae de re scribit: Nam quum animaduerteret scilicet CALviNus)multos hac caede, quae Genetiae fa Oia ebset, offensos, eo, quod non ita pridem librum in lucem emi is et in

quo Haereticos esse e medio tollendos pernegauerat ut inuidiam declinaret, Librum, quem dixi contra SERVETIErrores conscripsit, Scabinos, Magi-sratum, Iudices Genersen sisy, ipsum seuerae huius animaduersonis authores e se, pernegans. NE-que enim Geneuenses ecclesiam Tigurinam, Bernensem, o B Men- Iem, capitalem contra SEVETUII leu-tentiam Jcripsisse. Genetiensesque, H ormat, executores latae ab Edis Ecclesiis sententiae tantummodo

exstitisse ; quod valde friuolum smanifesto falsum esse, ipso libro

deprehendas licet in quo inter caetera mortis supplicium per 'Ligurinas Ecclefas ipse sERVETo decretum esse asseruit. Nam Ut cUiUiS, III- quis, constare possit, me VerUm dicere litteras hic Procerum Tigurensium proferam, quae Ut breues simus, testimonio esse queant, ct caeterarum omniUm , quae

eruidem argumenti sunt, loco,

dic CALVINUS. qui hunc librum de SERUEΤΙ erroribus eu

luit, o diligenter, quas producit, Tigurensum contra SERVEΤVΜ litteras examinet, nisil res reperiet grauid' eius nece dictAum

videri posset, quam hoc tantummodo, quod sequitur Vestrum sit videre, qUO modo temeritatem huius

hominis coerceatis. hic ulla mortis sententia' Non haec ideo foriabo, quod caedem turpi mi monstro Fimique haeretici qualis SERUETUS fuit, improbem. Is eurnet omnium, quotquot vivunt, pessimus fuit indignus plane, qtur in hominum so

cietate veri aretur, mihi in Dotas maxime, ut quotquot eius

Junt exterminatos, Eccisamque via peris pestibusque Miusmodi purgatam videre posmus. Sed huiusce rei causa hoc urgendum putaui, diritae asum ob oculos ponerem; qui ut simplices , rudes , o nimium cre. dulos decipere posset, elegantem nobis

praefigiatorem si citauit, fleinstruxit, ut hominem improbi umabas, immanissimumque o vindi lue cupidi umspeciosis titulis, tanqtiam summe benignum o clementem , sin condonandis iniuriis facilem, emtolleret ornaret, Angeret.

113쪽

ris smvRTI MDa. de harum Ecclesiarum Sc praesertim Ti. gurinae sententia constat. f. XLV. Interim sERVETVS ignarus rerum, quae gererentur, miserrime in carcere Vivebat. Ne tamen penitus sibi deesset, nouum libellum supplicem Senatui iterum die XXII. Septembris exhibebat, in eoque demonstrabat, sese falso a CALVINO accusatum esse; acsi de immortalitate suimete, m) Christique incarnatione non recte sentiret. Haec enim duo potissima fidei Christianae capita esse, quae si negasset, dignum sese ipse iudicabat, qui maxima idcirco poena assiceretur. Implorabat deincepS iudices, Ut CALVINVS accusator eius aeque ac ipse in carcerem coniiceretur, doneclis eorum diiudieata esset: causa vero si caderet, nulloque modo CALVINVM errorum silaorum conuincere posset, tunc sese contentum fore, Vt poenam iudicio solueret debitam.

Postremo nihil aliud hoc in libello, quam iustitiam iudicum implorabat. Ipsiae litterae sunt sequentes:

Tres honorer SE IGNEURS

m) Quare vehementer a ami- miles vulgo notum est tanquam . randum est, CALVINVΜ non se- clopas quospiam Euangelirim semper mel in scriptis suis sERugaeo obii- fastuose 1preuisse. Tundem eo procere, quod perennitatem neget Alf sunt amentiae s furoris, ve animarum. Exhibebo tantum non modo in Filium DEI execrabiles unicum; at luculentum locum ex blasphemias euomerent, sed quantum Libro de Icandalis Opuso. TheoL p. ad animae vitam attinet, nihil a ca

114쪽

demande justice, Messerigveurs, justice , jinice, yinice. Falct eu vos prsons de Geneve te 22. de Septembre lyi3. MICHEL SERVETVS en sa coinc propre. s. XLVI. Huic Libello capita quaedam accusatoria addiderat

SERVETUR DiXimus supra , CALVINVM multos habuisse Geneuae, qui parum ei fauebant, SERVETVΜque potius contra eum instigabant. His credo auctoribus, SERVETVs hos articulos confecit. Desiderat igitur a Senatu, Vt CA viNus poena talistuis puniatur, quaerique iubet ex CALVINO, anne auctor carceris eius Viennensis, & nisi aufugis.sti, mortis quoque fuisset: quatuor addebat etiam ratio-

116쪽

mant abusse de is crimius ite, O contra testat duu mini. Bre de levangite. La secouis rasou est, pource quil est, fauia accusa- terer, comme tu prebeute inscription vores monstre, O se profuerat et item ut par la tecture de nini livre. La tierbe est, qMe par frivolas ct columniereses rat-

fons ueuit opprimer is verite de IESU CHRIST , comme parte ranori de nos ocritures uous sera manifes . Car it1smis de fraudes me uteries mes bauchetes. Lo qustriesme rason est, que en grande partis it eu sol la doctrine de si11oN ΜAGus, contra tons les docteurs

en sa caVse propre. f. XLVII.

Vltimum tandem, quem conscripsit Libellum die X. Octobris ad Senatum dabat, quibus, iniurias sibi fieri grauissimas, querebatur , nec enim sese audire voluisse iudices, iustitiam eorum sese implorasse , quam tamen ceteroquin ne Turcae quidem denegarent, nec obtinuisse tamen aliquid: miseriam suam Vero graphice depingit, summamque interpretatur crudelitatem, quod sibi nullam loquendi veniam darent. Ipse libellus ita sese habet:

Magni ques SE IGNEURS,

117쪽

Verum enim vero Iudices neque libellis neque precibus sERVETI aures dabant. Sed quum rediissent nuncii ad ecclesias Helveticas missi, infelicissimum hominem lenti ignis supplicio adiudicabant. Amicus quidem SERVET

AMADAEVS GORRIVS, cum Omnia intelligeret, exitium homini minari, incuriam ascendebat, ut eum poena liberaret. Rogabat ideo Vt caussa ducentorum virorum cognitioni committeretur. Verum Vicit immoderatus cu-v1Ni & multorum aliorum feruor. n) Genus tamen sup plicii terribile videbatur CALVINO, quare petiit, ut aliud decerneretur: sed frustra. o) legibus civitatis condemnatum esse SERVETVM , ΙΟ. WIGANDVS noster scribit.

p Nec id prorsus male. Nam, quod eX tota carceris eius historia

n) Vid. Epp. & Resp. CALViNi tos veniret; sne controversa tamen Ep. CLXI. p. 3O , Caesar comicus damnatus es. ulato per triduum morbo , in curi- o) Vid. Epp. & Resp. CALVINiam tandem ocendit ut sceleratum Ep. CLXI. p. 3O . Genus mortissum poena eximeret. Neque enim conati sumus mutare, sed frustra.

118쪽

historia constat, nondum erat tum temporis lex Geneuae de haereticis puniendis & comburendis abrogata: alioquin ne actio quidem in sERvETvΜ institui potuisset. Atque fateor id multum ad excusandum quodammodo CALVINvM momenti habere. Sed id tamen quaeri posset, an id iure& ex lege civitatis factum sit, quod GORRII precibuS, petentis, ut ad ducentorum consilium res perferretur, locus non relictus fuerit. Viderint hoc illi, qui reipublicae Ge neuensis iura & leges intelligunt. . XLIX. Sed ut quibus caussis SERVETVM Geneuenses condemnauerint, constet, iuuat totam sententiam in miserum hominem latam hic apponere. Sic autem illa sese habet:

Processus iudicii s sententia decretoria in mise

rum Miahael. Seruetum ex Autographo exacte

descripta N a V. C. Mich. de la Roche edita

in Memoirs of Literatur Vol. II. Febr.

n. CC. p. V. 7si Proces

ait et forme par devam Nos tres redoubtes Setigneurs, Sindique, luges des causes criminelles de ceste Cite, a la poursuite et instance dii Seigneur Lieuienant de ceste dite Cite, des dites

119쪽

en Ademque contre la salute ct Individue Trinite, contenant plusieurs ct grani Blasphemes contre icelle grandement scandaDux es Eglises des dites Al magnes: tequel livre it a spontaminent con es avoir fait imprimeri non obstant les remonstrances O corrections a ludi jaittes de ses ouisses opinioni par les scavans Docteurs Evangeli. stes des dites Ademagnes. Item, Et laquei liore a esse par les Docteurs P Deiales soli sies δ' Alumagne , comme plein P here es, repromve, or ledit sERugae renis yetitis des dites Astemagnes a cause si dii livre. Item, O non obstant cela Ddit SERVET a persever enses faulbes erreurs n ectant ae icestes plusursa s,npossibis.

Item , Et non content de cela, polir mieux divulguerim espancher son dit ventu 9 bere sis, d vis peu de te sen ςa it a fait imprimer un auire livre δ cachette dans Cienne en Dauphine, rempli des dites hereses, horribies o execrabies blasphemes contre la Salute Irinite, contre les iis de Dieu, contre te Baptesme des petits Enfans, au-

tres plusDurs suinis passues O fondemens de la Religion

120쪽

Item, Et contre le vro fondement de DReligion Chre-sienne, O blasphemant detesab ement contre te Fiti de

tres

animo haec in dogma de Trinitate iniuria sERUEΤI verba integra exis hibere. Facile fuisset nobis, hasce lacunas supplere et At , ne suismianus confultus hinc imprudentiae dicam nobis scriberet, maluimus V xtim Clarissimum imitari. I seminem interim , qui Historiam lego, quid bi haec verba velim, latere Poterit.