장음표시 사용
81쪽
rea per Libros typis expressbs, maxima se quoque assecisse iniuria, se vero ostendisse tantum CALVINO , quantis laboret erroribus. Quum SKRvΕΤvs ad omnes respondisset quaestiones, accusator librum quendam typis consignatum, una cum manuscripto quodam in medium protulit. Fuit hoc sine dubio illud, quod sRRvΕΤvs Vienna ad CALVINVM Genetiam olim miserat, de quo f. XIIX. supra dixi. Quorum se auctorem esse, sKRVETus non negauit. Porro idem SERvEΤI aduersiarius duos alios adhuc produxit Libros Ptolomaeum scilicet atque Biblia, quibus utrisque notas adiecerat SERVETvs Vt ipse fassus est. e) Finitis tandem iudicii horis, semetipsum in custodiam dedit accusator, mox tamen, sequente scilicet die, ex ea iterum , cautione ii terposita dimissus est. sD
Decimo quinto Augusti quum compareret sERVE A quaestiones suas, quas praecedente die dederat, denuo repetiit, quaestioneS vero ei propositaS, negauit partim, partim assirmauit. Iudices vero, quum multa criminum vestigia in sERVETo deprehenderent, accusatorem eius, vade dato, solui posse, rati sint. Altero autem die, decimo sexto scilicet huius mensis, LR FoΝTAINE quendam nomine GERMAIN COLLADON fg secum in iudicium duxit. Eaedem adhuc, quae antea, SERVETO proponebantur quaestiones. Ad tertiam vero quum peruenissent, accusator eius exemplum quoddam Geographiae PTOLOMAEI produxit, ct notas, quas SERVETUS, praesertim descriptione Pa-
CLlI. p. 29o. scribens : NICOLAVs receperat, SERVETubsque in Gallie tertio quum fratrem meum spon- liis antea nouerat.
sorem dedisset, quarto abolutus est.
82쪽
testinae adiecerat, iudicibus ostendit Loea quoque nonnulla ex sERVATI Libris conscripta, hocce die prolata sunt,
quibus , SERVETUM errorum suorum eo melius conuinci posse, credebant. Elapsio autem opinione citius iudicii tempore , in quaestione undecima substiterunt. Interea LA FONTAINE litteras ad Senatum suppliceS misit, quarum
initium, referente Cl. LL ROCAE h) ita sese habet: ΡAr devavi vous, Magni ues, Puissens, ct tres Re
espectat la doctriue, qu' ou γ pracbe &e. Initium tantum hoc est, ut dixi, libelli huius supplicis. Insequentibus enim iudices precatus est, qUO SERVETVM eo adigerent, ut ad quemlibet articulum ipsi propositium rotunde sineque ambagibus responderet: Tum autem, quum haereses
h Vid. Cl. LA ROCHL l. c. UETus non e0ntra DEUM, quem p. λ 7. agnouit atque credidit, sed con- i Absurda maxime videtur tra Trinitatem, de qua grauiter haec expressio. aesis ERvETus dubitauit atque errauit. Atheus fuisset. Seripsit enim sER
83쪽
haereses atque errores suos sparsiisse , satis conuictus esset
SERVETVs , accusationi curatores Fisci eum eXponerent, accusatorem vero a carcere, sumtibus, ceterisque incommodis liberum pronunciarent. Ceterum libello huic, tri
ginta & octo illi articuli, de quibus f praecedente dictum
est, adiecti fuerant. l . XXX. , Senatus die XVII. Augusti iterum conuenit, SERUM TVMque coram pleno Senatu una cum LAE FONTAINK atque COLLADON in iudieium vocavit. Produxerunt ii duas oECOLAMPADis litteras. kb duoque ex MELANcΗT0NIs Locis, loca, tb quo probarent, SERVETVM iam in Germania damnatum fuisse. Id quod autem SERVETVS negauit: scripsisse quidem fessus est, MELAΝCHTONEM atque OECOLAMPADIVM aduersus se , hoc vero nullo modo pro sententia Praetoris haberi posse. Ita Cl. LA ROCΗΞ rem resert: at paullo aliter cALvINus eam narrat. n) Ad tertium articulum, de quo sKRvETVM interrogabant, obiecit ei LR FONTAINE, monuisse eum lectores Ptolomari, ne crederent fertilitatem Palaestinae, terram enim esse miseram atque sterilem; at MosEN tamen, de fertilitate eius maxima testatum esse: quod ut probaret, locum quendam ex eius
k Quas supra S. V. insertas sis; seu alia est perfoua Constitis,
vide. alia Servi, ut CICERO inquit, ma-
l Is enim in Locis Theylogi- gnum est in Republica tueri Percis p. zai. ita scripsit: Lusit homo sonam Principis: s hanc veterem Fauaticus, SERUETvS, de vocabubo Aguificatiouem vocabuli scopbaut De Personae ue disputat olim Latinis detorquet de tribur Personis Diui- gnificasse Habitum , aut Ossicii nitatis. Et astutum Sc impi. Distinctionem, ut diemus ROSCr- um sERUETUM dixit. in aliar sustinere Personam ACHsL- m) L, e. p. li'.
84쪽
Ptolomaeo in medium protulit. Ο sERvETus primo se horum verborum auctorem esse negauit; Deinde hoc recte scriptum esse defendit, nee: se ΜOsEN intellexisse , quum scripsisset, iniuria Palestinae aut iactantia tantam huic te xae fertilitatem esse adscriptam: scripsisse enim alios praeter MosAN de Palaestina: Postremo, quum fortius urgeretur, vibit esse sic mali, defendit. Ita rem hanc IomCALumus narrat p) gestam esse. At paulo aliter Acta docent. q) Vtcunque est, id certum manet SERVETI Veseba sic posita esse, ut si minus impie, temere tamen ac imis prudenter loquutus sit 5ERvETuo: co Ceterum comme-
. CLVI. ad suLTZER data P. 29 . ita scribit: 'Tantum abdi ahe resipiscentiae, ut non dubitet sau-esis viri, CAPITONI s OECOLAMPADio sergere hanc maculam, qua-
AJocii fuerint. Cum ostensae essento E C O L A Μ P A D i i epistolae ixit se mirari, quo hiritu abductus fuerit a priore sensu. Ο Non infra, ubi de Plato
aperte professum esse, sese quum scripserit, male Iudaeae fertillitatem adscribi, non MosEN sta
comprius generalement tous Ecriua
tus dudit Paeis, qu ii a calomniis convere MusE. Atque fateor, hane responsionem valde probabilem esse, eo quod paulo ante SERUE
Theologum, quod non fecisset si diuino huic viro iniuriam inierre voluisset.
85쪽
morabile est, hoc die CALv1NvM iam in hoc iudiei aDisse, & cum sERVETO disputasse. Patet id ex narratione ipsius CALvΙΝΙ. Verum Acta Iudibis eum die XXI. Augusti in iudicio primum comparuisse , referunt: ex quo apparet, minus recte digesta adhuc esse omnia , quae ad
huius viri historiam pertinenti Scilicet, quum SERVETUS cum accusatore suo aut disputare nollet, aut hic cum SERVETO disputare non posset, CALVINus ipse, arenam sibi ense tentandam ratus est, id quod ipse non dissitetur. 0 9. XXXI. Eodem quoque die oculos ei positae sunt notae, quubus Biblia S. di quidem Caput. VII. IIX. S prasertim LIII. 0aia-irs of Litterature Volum mens D quaestio : Quisnam vantis ille pro cembr. p. 373. p. di BibL MN l. c. co fuisset praeter Μosin ' conse P. Ial. seq. Vbi SERVETvΜ eXcusat, ctarium tantum est, quod CAL atque eum , quum nec Atheus umus ex his sΕΗvΕTI verbis eli nec Dei ita fuerit, minime MosEN cuit. Scias tamen, aniuria aut i P0tuisse carpere , animaduertit. Hantia pura, tantam huic terrae bo-NUS non vehementer quidem rein nitatem fuisse adscriptam. Qui enim fragamur huic excusationi: at pura inducti iactantia aliquid re- quae praeterea Cl. LA ROCHE ha- ferunt, hi vani sunt praecones. Non bet, emendationis indigent. Ie viderat Cl. LA ROCRE Ptolomaeum crois, ait, que, par les mois de Ua- sERVET 1iquapropter in hunc nus Praeco Iudaeae , it a vovis errorem incidit. designer .n v Meur moderne, qui s In EpistoIa ad FKRELLVM auolt pulti une Relation de la Te scribens: NICOLAVS meus, quadra re Satiate , o qui en ave parte ginta accusationis capita postridie in comme S un P is ex remement fer- medium scripta attulit. Tergiversatile. Existimat hic vir doctus, tus es initio. Itaque vocati siumus.sERVETVM de vano qtiodam Iudae- Proterve mihi conuitiatus est, nonne praecone, in PTOLOMAEO loquii. secus as haberetsibi obnoxium. Dium esse , eoque nouum quen- go, it dignus erat , eum excepi. Vid.
dam auctorem designasse. Sed Epp. Ο Rest. CALVINI p. 282- vani praeconis , nulla extat apud CLII
86쪽
maianam illustrauerat. Perverse enim in omnibus his oraculis sensum quaesiuerat litteralem; credebat Prophetam EsA1AM de CYRo loquutum fuisse , quem pro Iudaeorum peccatis mortuum esse, dicebat : mystice vero CHRIsTVM intelligi debere, ad quem Propheta praecipue respexisset.
Hanc eXpositionem CALVIN Vs impiam atque malignam vocabat. 0 De Bibliis ipsis eorumque Seruetica explicatione infra uberius agam. Accusabatur quoque sERVET Vsex ipso suo, quem haud ita pridem ediderat Libro, Resi- tutione scilicet Chrsianismi, quod SS. Trinitatem Somnium AvGvSTINi vocasset, cu) multisque aliis iniuriosis ac
t) Narrat hanc rem CALVIN vs nec enim alium eius generis reis in Expositione errorum sERVΕΤi p. perire mihi licuit: Ex eisdem, ait, o 3. & simul vehementer inue- Hebraicis litteris constant shitur in hanc interpretationem, eo magis, quia Angelus imquam ex summa & diabolica im- is peculiariter dielus est princeps Iu- pietate, studi ve totam Christi daeorum: AUGUSTINI ratio partimanam Rel Oonem euertendi concludit Lib. II. de Trin. eo quoae natam esse non dubitat. HVGo coram duobus Angelis se incuruauit GRoaeius idem fere quod SERVE - LoΤΗ. Honoris euim causa id fa-Υvs censuit Commentar. in Vet. Aum est ab hospitali viro, etiam Test. Tom. II. p. IIa. edit. Paris. nesciret esse Angelos Hebr. I3. Gilod16 . fol. Mirum vero tam gra- dominos vocarit LoΤΗ. nihil ad Avulier & acerbe tulisse hanc expli, GusTINI somnia , quia non poniturcationem CALViNVM, qui multa ibi nomen tetragammatou: sed com-
veterum vatum de CHRISTO Ora- mune nomen, quo homines vocamus
cula de rebus V. V ipsemet ac, Dominos. Angelis ue id, o aliud cepit, ic imprimis Psalmum II. nomen tribui poterat, es magis quia
DA vini adaptauit; vid. AEGIDII ipse dominus adfuit, cum incendeu-HvNNII Caluinus Iudaidans p, I9. da fuit Sodoma. Decipit AvGvsΤΙ-2O. edit. Witteb. Is'3. 8. NVs inquiens e au duo illi hospites
u) Sine dubio respicitur ad LOTH fuerunt pater o fuas, aut pa- haec verba , quae Resit Christia- ter o spiritus sanctus, aut suus snismi Lib. I. foc II. b. leguntur: spiritu sanctus ' Diculae Maeviae.
87쪽
impiis loquutionibus, usus sitisset, & omnes istos, qui ΤΗ-
nitatem crederent, Tri betzs imo Albeos dixisset. Hoc autem se fecisse Rugetus infitias luit, atque respondit, se non Tritheitas vocare, qui Trinitatem credunt', alioquin semetipsum Tritheitam fore, quia ipse eam crederet: sed eos modo, qui in essentia ipsis diuina distinctionem quamdam realem constituerent, hoc enim essentiae diuinae unitatem tolleret. Se addebat, hac in doctrina & Apostolos ipsos dc Ecclesiae nostrae Patres, IGNATIVM POLYCARPUM, aliosque unice sequi. DiXit quoque sERVEΤvs coram iudicibus, se per Persenam & Hypostasin, subsistentiam quamdam visibilem aut apparentem intelligere. Postremo accusatores alia loca ex libris eius, sigillatim ex Restitutio ne Christianismi, una curn Litteris ad ABELEM PEPINUM in) seriptis, imo CALviNi institutionum exemplum quoddam, notiS propria SERVETI manu adiectis, Ornatum produxerunt , Vt naeresium eum & errorum conuincerent. Declarauit tum etiam SERVETUS , typographum multa Restitutionis coersi aut imi exempla Francofurtum misisse. Quare factum est, ut CALVINVs paullo post litteras ad Ministerium Franconirtense daret, in eisque oraret, Vt omnia huius Libri exempla, quotquot illorum eo venissent, eratingui, quam diligentissime curaret. 3 f. XXXII. In ius iterum vocatus est sERVETus die XXI. Augusti,
EO X ) Litteras has vide stipra . XIX. y Extant hae litterae in En.
I Resp. CALviNi num. CLIII p. 29o. in quibus ita scribit: Vestrum
autem est dare operam , ne hoc tam pestis: vim νοῦ venum onous ema. net. murius vobis referet, in ius apotheca snt libri, ue quo numero. Librarius ni faLor, exuri patietur.
Quod A quid obstaculi eset, vos tam
fore cordatos consido, ut mundus tam noxia corruptela purgetur.
88쪽
Eo die aduersarii eius, litteras BA ΗΑsARE ARNOLLEΤOdie XIV. Iulii huius anni conscriptas produxerunt, quibus ARNOLLET , qui Librum SERVETI formis descripserat, eamque ob cauilam una cum SERVEΤo Viennae olim captus fuerat, IACOBO BERΤΕTo narrabat, Chatillunii commoranti: se a correctore Libri sERVETI GVEROV o deceptum esse , ut Librum eius formis describi curaret. Iisdem litte-riS MNoULLETUS rogabat BERTETUM, ut omnia huius Libri exempla deleret, &, si fieri posset, funditus ex orbe proscriberet. Postea CALVINus a nonnullis verbi diuini ministris comitatus in iudicium intrauit, & cum SERVETO disputationem iniit, de Patrum in dogmate de Trinitate sensu, quem vehementer distare a SERVETO, CALVINUS contendebat, S de seruseu vocum stersouge O -ωW-εως. In hac disputatione, quum sERVET us ad Patres non paucos prouocasset, qui statim non aderant, iussere iudices stimiusERVETi eos coemi, qui vel Gelaeuae, Vel Lugduni reperiri possent; quOSdam CALV NVS attulerat, eX quibuS TERTULLIANUM IRENAEUM, IGNATII e solas aliumque adhuc librum s ERVEΤvs in carcere secum retinuit. Tandem SERVETo chartam atque atramentum iussit Senatus in carcere suppeditarunt, quo litteraS supplices , prout vellet, conficere posset. et)
Chartam nactus & atramentum fgRumus supplicem ad iudices libellum die XXII. Augusti conscripsit, quo partim ostendit, iure diuino atque humano nefas esse, pro pter dogmata fidei capitis aliquem accusare: partim ideo 1ese iniuste detineri conqueritur, quod dogmata sua nuS- quam disseminasset: postremo aduocatum effagitat, qui causam suam agat. Operae pretium est, ipsas audire litteras:
et Narramus haec, adiectis uationibus, ex Cl. LA ROCHEn0nnullis eae nostra penu obsiese quem loc. cit. P. tii. Vide.
89쪽
Apostres O Discipies in de P Eglige anciene, de fame ps
sserot conveucu , os condamue par iretes, si ne se votot rei ire par restentance, heroot banui. Ls quiete punitiona est de tout temps observee en lanciene egit e contra tes be- reliques , commese preuve par mille sutres binioirer, O authoritos des Domui s. Pour quo, Messeiguerens, IV 'vant La doctrine des opostres O Discipies, que ue permi- reui ou ques tietes accusatious, O s usu: Ia doctrine dotauciene loli e en ta quiete tietes socosatious ne Gioni ponta ses, requieri se diis Suppligni estre mis debors iue Imaccusation crimineisse. Secondament, Messeeigneum , vstus supplie considere, que ita poni rense en us e terre, ni gyieurs, ua potui e ct sedicteux, ni perturbateur. Car tes questious que DF
iracte, soni di iles, ct seulament dirigries agens scavans. I et Et
90쪽
Tiersument, Mespergnears, potar ce qait es Grange O ne Dait tes costumes de ce pus, ni comme il lauit par-ler , O pro 'der euysement, votis supplie humblement I dourr uu procvreur, teq&iel parte porer I . Ce te ani farris bien, O uostre Se uerer prosperera vostre republique Falct en vostre cite de Guθve te a Z. 4sint. I 'ῖ . MICHEL SERVETVS de Ville neviseen ses coine propre. Interim quod ex sequenti libello supplici apparebit, maxima cum miseria in carcere conflictabatur SERVETVS , nec habebat, quo se contra vim aeris, nuditatem & pulices communiret. Duriter id faEtum esse atque iniuste, nemo dissilebitur, praesertim cum satiS auri habuisset sERVΕΤvS, quo necessaria suppeditari & coemi possent.Verum tum tem poris CALVINI nutu Gelaeuae gerebantur omnia, qui riansis miseriarum & calamitatum numero . hominem hunc ad frugem reuocari posse sperabat. At postea, cum aliquot inter procereS amicos esset nactus, qui non nimis fauebant CALVINo , elementiUS cum eo eX parte agebatur. Ce terum libellus hicce supplex cum CALVINo communicatus fuit qui auctoritate ivsΤINIANI primum eius momentum
confutauit, Q effecitque haud dubie, ut reliquis etiam non obtemperarent iudices. f. XXXIV.