Historia Michaelis Serveti

121쪽

Religion Evangelique it dit nostre Ev viis fresans Io et

doctrine contre M vrsye Religion Grestienue; muis commearrogant inuoνα eur is' heres es, contre is Papisiique, o

de Ies diis livres cinq bales brusHes. Item, Et non obsitant tout ceta , est aut ici es nissus de cette cite deleus, n' a Disse de persinter malicieresementen ses dites me cbantes O detestabies erreurs, ter tetbcbaut Ioustenim avec injures O calomnies contre tous vrais Chre-tiens ct sidetes tenementiers de se pure immacul e Religion restienne, les appellant Trinitaires, Atheistes O AN ciers, non obsta ut les remonstrauces a Io deus db Iougiemps eu Ante mague, comine est dit, fisites, O su in ris des reprehensious, e risennemens corrections a Iuditant ardeurs qu' i fait ea . Comme plus amplement θ' aulong est couteus en Iou Proces.

122쪽

res Confessisus eu nos maius falles, ct star plusseurs fuis

malicieine O perverse obstination, perseveremment hemrie in divuli e buseques is P impruston de liores publics, contre Dieu te Pere , is Fiis, in is Mint horit; bres contre les vrais fouismenis de Is Religion Chrestemie, O hour celstasiche de faire sichis ne O troubis en P h li e de Dieu, doni

123쪽

Multa possent in hanc sententiam notari, quae nunc breuitatis caussa omittimus. Id timen non politamus, quin ObservemuS, non omnia hic ei eXprobrari, quorum a C AL- vi No postulatus fuit. Nihil hic de iniuriis in Mosen, nihil de negata animae immortalitate, nihil de atrocissimis aliis erroribuS. Fallor, aut hinc intelligitur, eXistimasse iudiceS, haec non satis probata esse a CALVINO. q)

Haec sententia sERVAΤo ad tribunal eY carcere addu

cto publice praelecta fuit. Factum id die XXVII. Octobr. mensis r Quomodo sese gesserit, audita hac sententia,

non Uno modo reserunt omnes. CALVINVS belluinam

scribit stupiditatem in morte eius apparuisse, hominemque nunc attonito si milem, nunc lymphatico fuisse, postremum miseericordia, Hispanico more inclamasse. s) Facile credo, N 3 per q) Ν0n possum quin hic data Occasione moneam fabulam in Germania sparsam fuisse hoc anno , acsi Lutetiae furibundus mortuus esset, SERUETUS, qUae non alio fundamento, quam falso vulgi rumore, nititiar. Sparsam eam esse in Germania ex Propositionibus ut titulus est apparet , de quibus Μ. TILEM ANNUS HEsΗvsIus Anno MDLul. die 8.

M i Witebergae disputauit; ubi

ita scribit: Agnoscamus autem ae ternum Patrem, Filium o Spiritum S. , ut in verbis baptismi traditum es, o ut discrimina traduntur in Ombolis, o sciamus non tantum ef- se nomina diuersa unius personae, cur gunt aliqui Iudaietantes, s cui SERVETVS , qui furens Lutetiae mortuus est , scripsit. Hae Propo-ptiones extant quoque inter Dis . ΜELANCHTHONIs quas in schola Wittembergensi habuit Tom. IV. p eius edit. Peuceri IS6 . P. Π

r) Ρatet id ex io. CALVINI ad BULLINGERUM epistola d. XXV. Octobr. data p. 3o6. Quid de homine futurum si, nondum scitur.

tamen conteoluris assequor, cras feretur in curia iudicium: pereum die vero ad supplicium ducetur. s) Vid. CALvi Ni OpUsc. ed. GeneU. Is97. Ceterum ne male feriati nebulones vecordi hominis per

vicacia Guantiam

124쪽

perterrefactum fuisse miserum hominem, quum praeter opinionem tam horridam sibi dictam sententiam audiret. Sed quae nunc narrrbimus, ea hominem paullo minus stupidum fuisse, quum moreretur, quam CALVINUS censet, docebunt. Itaque eos non spernendos esse putem, qui eum gladii poenam supplicem expetiisse, atque de erroris

sui levitate moderate quaedam disseruisse perhibenti 09. LI.

Extat Gallicum quoddam in sERVETVM, constanti amque eiuS carmen, cuius auctor videri vult interfuisse supplicio eius, ct incredibilem animi eius stabilitatem &tranquillitatem in carcere spectasse. Fingit autem SERVE TvM per aliquot dies post latam sententiam in custodia mansisse, intereaque multa mentis imperterritae dedisse docu-

menta. vicacia qtiosi martyrio glari eutur: iueius morte apparati bellaina supidinis, unde iudicium jacere liceret, nihil unquam serio in religione ipsum egisse, Ex quo mors ei deminciata es, nunc attonito smilis haerere, nunc alta)i piria edere nunc instar lymphatici eiulare Guodposremum tandem 6 inualuit. Yt tantum Hispanico more reboaret, Misericordia, δε fisericordia.

t) Ita auctor Historiae M S.

eadem die sententiam hanc die tam fuisse misero homini S simul supplicium de eo sumtum.

Nescio anne omnes hanc rem

crudeliorem esse dicturi sint. quam mos Christianorum ferre debet, nisi forte ex lege civita tis hie adium sit.

125쪽

menta. in lucem illud, aut partem potius eius, princeps protulit vir longe celeberrimus, MICH. DE LA RocHE in Diario suo Anglico, ubi de SERVETo eiuSque fatiS commentatur. u) At quum eandem sERugii historiam Bibliothecue Anglicae Gallice versam mandaret, carmen hocce totum omisit. Vener. PraeseS meus tibi haec animaduertit, suspicatus est, ideo celeberrimum virum partem tantum huius carminis produxisse, proptereaque in Belgio illud formis denuo describi noluisse, quod aliqua contineretcALvINr famae dc existimationi iniuriosa. Namque notum est, Theologos Batavos multa in hac Bibliotheca Auglica graviter tulisse. Itaque litteriS eximium Virum rogaVit, ut secum poema illud communicaret. Verum is hoc unum rescripsit, versus illos esse suppositios. G Diu, num id ita esset, dubitauit PraeseS meUS at, renuS OmnibUS ci cumspectis ita sese rem habere sensit. Certissimum enim est, non diu post auditam sententiam ad supplicium sΞR-vmvM ductum esse.

. LII.

Totum scilicet horum versitum argumentum ex PLATONIs Pbsedone haustum, & ab eius narratione de morte

SOCRATIs ductum est. Hoc quidem ferendum esset; sed illud prorsus tolerari nequit, quod auctor hic Gallici Poe-

126쪽

Germanicis rythmis reddidit, prorsus mutatis quae rei non conueniebant eXpressit, quodque ille de so CRATE dixit, in sq.mvΜ tranStulit. QUO fraus ista pateat omnibus, nec plures illa capiantur, iuuat utrumque carmen & Gallicum ct Germanicum apponere , y) quod inter se conferendo vera esse, quae di imus, omnes sentient. Auctoris Anonvmi Carmen Gallicum in constantiam SERVETI morituri, eX MSto a Cl. LA ROCHE ed, tum in Memoirs of Litterature Vol. II. A. I7II. Mense Mart. n. XI. p. 8a 8i.

ος qui dons la Cite des gehennes, Visitay Servet en prison,

127쪽

Et cependant tres ardaminent Servet satis nul estonnement Attendant a fortir de l' onde Prioit la Createur dii monile. Dens ces importunes langueurs En cor pariny les rigueurs De la Justice inexorabie, Il m' estoit permis de te v eoir, Et d' un confori peia secou rabie, Luy rendre mon dernier debvoir. Queiques uias que les ni oeurs di I aage Attachoient a son ainitie, Par uia metae effori de pili eLuy rendolent metae tesinoigna ge: Tous a I' object de sola etintay, Estolent molias resolus que luy ;Et consolea par se paro te, Le voyant see parua y nos pleurs, Comine moy venolent a l' est hole, De bien vivre dans les matheurs. Tous les jours datis cet exercice Ii notas enset gnoit de molirir, Sans perdre temps a discourirDes cruaulleg de la Justice. Ala sin quand te juste cours De ses incomporabies jours Fuit acheve. ct c. Sc. Le jour venti que I a nature avare Redemandoit une chose si rare, Satis espargiter non plus ceste belle-

amen

Lors qu' il se velit plus proche de son

Eo mar die minit verssunt

me al

128쪽

martyre,

It eust saltu quelque cliose de pire: Et ne soliffrist jam ais dans la prison,

Hic omissa sunt quae PLATO de XANTIPPE narrat & ex eo Gallus Poeta soCRATEM in carcere Ussitante.

Puis il s' assit, dc to ut se reposent, D' un esprit grave, & d' un disco urspui flant, Avant se latre it notis sist prendre en-vie De l' alter layvre ait sortir de la vie. Voyea, dict-il, comine ali plus grand

La volupte fuit de preet la dotaleur: J' ay ce solitas, a cause de la chaisne, Et ce platur a crause de ma pelae.

129쪽

Ineptissime haec ad sRRv Turi transferuntur, quum verba sint soCRATIS , quae dixisse perhibetur a PLATONE, quum solutis catenis eX fricatione voluptatem caperet.

Ceste rigueur ne m' est poliat dure; Et quiconque aura l' a me pure, Ryniera la mort conuale m DF.

Reliqua hinc & inde decerpta sunt: quare Gallica tantum

terres

Immodicus ergo hic sΕRVETi admirator hiantes coruos delusit fabulamque cecinit, si SERVATvM, Historiam, si SOCRATEM specteS.

. LIII.

Audita mortis horribili sententia in carcerem redu

130쪽

exitumque instare Vitae reputaret, simul vero secum cogitaret , multiS a se conuitUS IOH. CALVINUM laceratum esse, suum esse ossicium ratus est, duas ante mortem horas veniam ab eo petere. Itaque accersi curauit hunc , qui duobus comitatUS Senatoribus accessit, colloquiumque cum eo habuit, quod infra ipsius CALV1Νl verbis referimus. ab Studuit in primis CALVINus in viam postremo reuocare SERVETVM, quod ipse narrat, verum nihil profecit. Vel solum hoc colloquium ut alia mittam docere

videtur, qui subrisissse CALvINvΜ volunt, quum ad supplicium duceretur SERVETus , b aut alia commississe viro graui

687. ne dubiis narrationibus D. Hlores morer, tantum Ampliciter referam , quod duabus ante mortem suam horis verum esse coram multis

resibus conjesus est. suum meum

colisquium petisset, missi sunt duo

Senatores, qui me in carcerem deducerent. Guidnam vel et rogatus di. xit, se veniam a me petere. Ego vero ingenue proatus , me nunquam

priuatas iniurias fuisse perfectuum, quanta potui mansiuetudine admonui gam me ante annos sexdecim, non 'ne praesenti vitae discrimine obtulisse meam operam ad eum sanandum, nec

per me fletisse, quominus resipiscenti

manum pii omnes porrigerent. Dein . de litteris privatis cum ipso placide nec tilium capta se ostentationem. Denique nultam a me benevoLntiae incium fuisse praetermissum, donec liberis meis obiurgationibus

magis exacerbatus rabiem magis quam bilem eoudit. Verum se mo'nem de me ab cindens, rogavi ut v 'rram pstius ab aeterno Deo petendam sibi cogitaret, in quem nimis atrociter cuntumeliosus fuerat, tres hypostaseis ex eius essentia delere tentans: ac Cerberum tricipitem vocans, s re

alis inter Patrem o Filium eius ueSpiritum dii inobo flatueretur. Filium Dei Hi placare in animum induceret, quem foede suis commentis

deformans, negans in ea carne quam induit nobis similem, ademto fraternae coniuncIionis vinculo unicum redemtorem abnegauerat. Quum

monendo ue hortando nihiI proficerem, nolui supra magistri regulam, sapere. Nam as haeretico homine.

cundum Pauli praceptum discesi b) Historia MSta sERUETI: Sunt qui a mant, CALVINUM, cum