장음표시 사용
31쪽
f. IV. Sed quum intelligeret, in Gallia vix fieri posse, ut,
quae animo conceperat, in lucem ederet, ob vexationem illorum, qui doctrinam Euangelii ampleri erant, in Germaniam, ubi maior ingeniorum libertas, conferre sese decreuit. Tolosa igitur relicta, Vbi per triennium prope haeserat, per Genetiam Lugdunumque in Helvetiam, & Basileam quidem, sese recepit. Basileae autem cum commoraretur , aliquot de religione clim IOH. OECOLAMPADIO , celeberrimo ex Reformatis Theologo , coloquia habuit Fuit ibi anno MDXXX , id quod eX BVLLINSERI loco, quem subiecimus, luculenter satis constat. IS Vero BULLINGERus, commemorabile refert coloquium, quod de hoc homine cum miNGLIO OECOLAΜPADIVS G habuerit; ex quo apparet, bri huius meminisse. Nam diuis post LvTHERUM editus est; Vt taceam ne verbulum quidem deSERugaeo in LUTAERi scriptis ante annum XXXIX. editis occurrrere, licet curiosissime idcirco omnia eius opera perlustrauerimUS. Z In praefatione ad respou fo-nem Ministrorum Tigurinorum ad IAC. ANDREAM , cuius germanicum supra g. l. not. h. allegaUimus titUllam, B VLLINGE Rus ita
Domineri Gottsgeliebicii id. Oecolampadio virbinit D. Capitone vi id abiicerot
32쪽
paret, quam proterve, & pertinaciter in omnibus sermonibus de rebus diuinis sese sKRVETus gesserit. Ex eodem
etiam loco quantopere OECOL AMPADIVS cum Z INGLIO studuerit, ne erroreS eius latiUS manarent, patet. SERVETUS vero contra, OECOLAMPADII duritatem accusauit, id quod ex initio patet epistolae, quam mOX afferemuS, OECULAΜ-
Obtulerat autem SERVErus consessionem quandam fidei OECOLAΜΡADIO , de qua non Voce modo, sed scriptis etiam inter se disputabant. Et adhuc eXtant binae OECOLAM
Haec BULLINGERI Verba accuratis-
ssime, ne ortographia mutata, dc- scripta iunt, multumqtie ludi S no. bis adserant. Id vero velim obseruari inprimis, Z tu LivM nihil de poena in sERVETVM statuenda
commemorare. Monet tantum OECOLAMPADIUM, Ut eaUeat, ne latius serpat venenum SERUETI. Er.
go tum nondum doctrina de haereticis capitali supplicio assiciendis Reformatis Heluetis placebat.
33쪽
PADII epistolae, quas ad SERVETVM dedit, quibus & hane consessionem refert, & reliquam eius doctrinam resellit. ab Has epistolas, operae pretium existimamus, totas huc transferre. Nam eXinde, quae tum homini fuerit sententia, constat, quam deinceps aliquoties mutauit, & quem ad modum disputauerit cum eo OECOLAMPADIVS, liquet. Praeterea epistolae OECOLAMPAD: I rarissimae sunt paucis simisque visae. Annus quidem & dies, quo scriptae sint, additus non est: facile tamen apparet, eas ante editum de
Trinitatis eroribus librum MDX X. conscriptas esse. b Sed en ipsas epistolas lJohannes Oecolampadius Serueto Hispano, Domini Spiritum Praecatur.
Onquereris me esse tibi molestum O durum, mihi autem in Or conquerendi causa est. Euasi enim otio bus B et essem,
a) Vid. et INGLli δέ OECOL ΑΜ- PADii Epistolae , quae Basileae MDXLVII L prodierunt ep. l. &II. f. i. a. Index libri hic est: Di-
solae do Plorum virorum, quIbus cum Etichurijstiae o Anabaptismi negotium , tum alia religionis capita es eo- cIesiasticae administrationis officia no-sro Iaeculo perturbatissimo in primi obseruatu utilia , continentur l)48.
b) Fallitur igitur Cl. LA RO-CHE, dum putat, has uas litteras refutationem libri de Trinitatis
erroribus esse. Eo enim tem-- P0re , qUO OECOLAΜPADIVS has exarauit litteras, labrum illuna lucem nondum aspexisse, constat. Ita vero Cl. LA ROCHE in Bibl AngLI. c. p. 8S. scribit: Oecolampade ecritiit ausi detix let tres a Seruet, tuu-chant)on Livre. Ille refuted' une maniere fori ciuile. Castigari quo-
vertameiti Nusquam autem hoc iudicium extat OECOLAΜPADILSed id moris ARNOLDO, ut multa ex ingenio fingat, quae nusquam scripta extant.
34쪽
essem, obtrudis mihi, quicquid de Trinitate Sorboua ineptiit. Azgre fers, quod Albanasium Maianzevum, optime meritos . Theologos, probem , nec more tres confutem. Contendis , tanto tempore Ecclesiam Christi δ fundamento fidei suae amotam. Mu pateris, ut ad declarationem uominibus novis utamur: quod tamen tibi permittis, in Irigendis glossis pro tuo arbitrio. Tertulliani maior es honor apud te quam totius ecclesiae. Fingis, quasi nos humano more de siliatione Dei loquamur ,'crude faciamus silium Dei, aboleamusque honorem filii Dei: id quod tum cum summa blasphemia facis, deprehendo enim diabolicas idas versutias. Interim dum non sum nam patientiam prae me fero , dolens Ieseum Chrissum Alium Dei sic dehonestari, parum christiane tibi agere videor. In aliis mansuetus ero: in blasphemiis quae in G, istum, nou item. Sed paucis iterum agam , O ration in idei reddam: non ut curioso contentioso Jatis faciam , sed ne vane perpetuo glorieris. Tu negas in una persona duas u ituras: ego juxta Iohannem dico: Verbum caro factum est. Utique verbum , caro uni tribuuntur personae: O negari neqstit, aliam esset naturam verbi, aliam carnis: neque natura verbi est natura caruis, urque natura carnis eu natura verbi. Tu
dicis Verbum eatenus dici Mium, ne forte verbi ci stilio G o minem intesilais ) distin fila persona censeatur. Sed injuriam facis patribus; nam ideo dixerunt Verbum filium, quia omnem patris v ituram in se habet. Eum ct conf/b stantialem patri silium dicunt, Θ pressam imaginem substantiae istius. Et iterum Iuxta Paulum qIam esset in torma Dei inanivisse , O Iormam Jervi accepisse. Tibi vero , prolatio, est ipsa carnis generatio. fgo scio, verbi prolationem ab in uio fuisse , ct siemper esse apud Deum ἰ nouea enim verbum, quin pro feratur. At carnis generatio,
non item: coepit enim in tempore, ut mandus irae. zo
35쪽
si non aliter dicis fuisse ob aeterno , quam muudum: egre gium scilicet filium Dei dabis, s verbum non aliter uit sistius : quae est meus turi In principio erat verbum , hoc
est in principio erat expressa im g oubstantiae Dei: ergo Ost ius, qui est illa imago invisebilis Dei, tum erat. Au diacis, in scripturis Propbeticis semper futurum praedicari filium Dei r Nou fateris igitur , quod bilius Dei futurus erat homo: seae bomo futurus sitius Dei. suo leuiuit sermo
illa, quum stium Dei non fuisse gute lucarustiouem e suomodo igitur exiit is patre Z quomodo est , antequam Abrabam pieret 8 quomoαο egressus e ius ab initio is diebus aeternitatis λ Tu dicis: Mundum ab aeterno tu e dico, licet creatus sit is Deo: ct idem est dicere, si ius est is creatioue wπudi aut ab initio , or ab aeternitate. Haec Icilicet est gloris, qVam sitio Dei tribuis , ut coeternus sit patri, sicut inre idus ipse. At re ipsa tu nec patrem fluis esse. Si euim tibi mitis lucipit, o pater incipit. Eu pietatem l Is per quem coulit hecula, nou aliter antecessit hecula, quam mundus ipse, qui conditus est. Sic tu glorificassilium Dei. Confessionem tuam quae sic fonat: Hanc fidei coiis lauem
teneamus, quod est Mures Deus omni voteus, solus, umuiust
flmplex, O nullo modo compositus, qui verbo suo σ spiritu fancto cuu Is creavit 9 corroboravit, quia ipse dixit Ofuerunt, O ipsie mandavit O subgit erunt: θ' unus Dominus febres Cori μαι sitius Dei, aeternali verbo ρstris genitus, qui is Deo constitutus est uobis suisator: ct ejus intercessi
oue, quis ps reui rogavit, Iunctus Gus Diritus per ministerium angelorum nobis impertitur: O pcut Dei gloriam edi potentiam, O omnia e Ius opera laudamus, in benedi
36쪽
erans approbaret. Isis autem mentem ituam declarasti, ut fallacem abominor. Fatemur O vos Deum natura simplicem, uec ullo modo co 'situm: sed in illa mplici ma natura tres Θpsa es σgnoscimus, quarum iversitus naturae plicitati minime praejudicat. Latemur O uos unum Dominum Iehum c bristum silium Dei, Diritus sancti operatione mirifice conceptum: sed ante conceptionem filium Dei. Nam quamvis bomo filius Dei esse coepit, non tamen idcirco antea non fuit filius Dei, Verbum. Fatemur θ' uobis constitutum salvatorem O intercessione ejus upiritum sanctum a Patre mitritaed ideo, quia ipse Alius Dei, semen Abrahae assumsit , iamis particeps carnis Osanguinis nostri: ut actus per omnia similis fratribus, misericors sit, O Melis
Ponti ex, in iis quae apud Deum. Porro, quod per ministerium augelorum Diritus sanctus coucedatur nobis, etiam ipsum sapit nescio quid. Spiritum enim sauctum uos Dominum dicimus sufetorum, O sugelos regerre, seque imum iustuusre. Glor si smus oe nos potentiam ct sapientiam iucreaturis i Dei: absit autem ut filium O spiritum Janctum,
in cre ius ustini Ne bgpti smur, tuter Vera esse, cresturcts ponamur: tametsi sciamur hominem Christumjuxta humunitatem, creaturam, O dare diUius dona, quae creaturae
Dei sunt, utpote divinae illae agitatioues, quibus filii Dei a opiritu sancto, O vero Deo incalescunt. Proinde satis vialeo, quantum tu ἀ uobis receias: O magis Iudais , qua in gloriam Gristi prae icas. Quod non calore iracundiae scribo, sed sidem Deo meo servare cupio: qui te illustret oro, ut reuers Chrsum Alium Dei credas, or confitearis: Ameu.
Serueto Hispano, neganti Christum esse Filium Dei consubstantialem Dan. Oecolampadius.
1 e retr, ne de Sacram uto rem facism. Ego vero vi.
37쪽
postolus ouim vocat arconum quod nondum palam svvum istum. Incarnatio quidem arcanum erat aliquando, nondum res. Filiatio autem vere erat: Verbum enim Deo Patri coaeternum est, nam in principio erat, ct erat spu Deum. Non erat gutem tunc jolum in m 'sterio verbi, abseque singuisicatione naturali. Iustae enim Deus erat, pers ctissime erat. Erat autem in thsomet Dest, ct iis spud De um. Et quo uiam verbum totam divinitatis paterue essentiam ac naturam in se possidet ac complectitur, recte θ' si ius dicitur Dei patris. Νon enim folius caruis est uai ci. Aunou tegis : IVO natum est ex spiritu, Diritus es Z mi
vitatis enim O pliationis est, naturam gignentis re terrer Et non solum, carea e initium habere. Sicut ct verbum vere dicitur, quod meutem declarsi, etiamsi citra fractionem ieris Osistum corporeum silat. Ita ubique O treme-vs. Et quoniam verbum , id est, filius semper cum patre erat, per multa demonstravimus. Adere enim ei semper
verbum 9 1apientis, silius O upiritus, per qMos , O iv quibus omnis libere or sponte fecit, aj quos ct ινν'itur
dicetis: Faciamus hominem ad imaginem nostram : ipse ssemetipso substantiam creaturarum, in exemplum factorum, figuram in mundo ornamentorum accipiens. Et in eodem , libro . cap. II. Propter hoc patrem sine verbo, id est,
siue sitio posse cognoscere Deum. Et libro 3. cap. 2'. Propter hoc enim verbum bomo, O qui Filius Dei est , si ius bominis fetctus est , commixtus verbo Dei, ut gdoptiovem percipiens stat silius Dei. Iu eodem capite, O duplicem eiurg
nerationem povit. Item eodem , cap. 2O. o Reudimus quis tunc non coepit Filius Dei exictens apud Patrem. Ubi ubique vertistine verbnm Dei reipsa filium Patris asserit, uousolum repraesentatione juturi filii. Caeterum rivolam est, quod ab ordine arguis: quis Johannes dicit: ut credamus
esse sesum Gripum, O esse Filium Dei: quasi ut unctur
38쪽
ita re sitis Dei esse carperiit, quum idem phanues, itet ps Iam tuu additamento dicat: Iu priucipio ergi Verbum, Verbum caro tactu est. Demum quod polliceris te ster- heversutrum iu b c coissessione, quod 'sus sit filius Dei
hortor ut fatearis lium Dei conseubstantialem , cor coaeternum, propter unionem verbi, ut pro Christiano te habere
Verum, antequam pergamus, inquirendum nobis ex instituto esse ducimus , an verum sit, quod vulgo perhibent, commigrasse SERVETVM in Africam, atque ex Iudaeis S Turcis impietatem suam hausisse. Innumeri sunt, qui hoc ita sese habere assirmant, quorum indicem qualemcula que contexuit vir longe doctissimus, THEOD. HASAEVS. G
V. p. 76O. Iuuat nonnullos ex Sec. XVI. testes producere, quorUmille non meminit. GEORG. ΜAIOR In Orat. de confusonibus doctrinaram Is7o. mitteb. 8. edita C. a. I. ait : eum diu fuisse in Academiis Numidiae. PETRVs PALLADIus in Catalogo aliquot haeres. huius aeta, tisue errorum restitatione, Witteb. IV . 8. Diu fuit, inquit, Lutetiae ΜICHAEL SERUETUS, postea in Africam traiecit, ut ibi linguam Saracenisam addisceret, o Mahometi ALcorantim sua lingua legeret. Idem
GERus in scripto S. I. not k alle gato , d. y. b. ita de sERvgro scribit: Servet ab ex vers cri3ogm ter post discessum scilicet a Basilea, Sc impressionem Librorum de Trinitatis erroribus ) Diab
39쪽
Sed hi tamen non satis inter se conueniunt, namque alii ex Gallia, do alii ex Himania vero e) eum in Africam traiecissest aenis, in em Ducb gefas'
stet . Haec omnia praeter veritatem BULLIGERUS narrat. Nam falsum est, eUm demum eXAfrica venisse, S in Galliam migrasse; falsum, librum qUem restitutionem vocat, qUinque constare libris, cum quatUor tantUm contineat, ut ex inspectione patet; falsum denique, eum doctrinam, qUam ex Iudaeis imbiberat inter Christianos sparsisse. Falsa alia. Ex his omnibus autem quae adduximus, id saltim appa ret, antiquissimam hancce de iii nere Turcico famam esse, & ubi uis Seculo XVI pro vera habitam.
l. e. p. ψ97. ita scribens: postquam
Parisis aliquamdiu vixerant, in A. fricam, linguae Arabicae addiscendi, I Aisorantim euoluendi studio, trans fretavit. Vnde vero ZELI NERVS
haec hauserit nos lateti Mitto alios. e) In hac sententia esse V. C.
quando de Libris combustis D. Lp. 7. ait: Cuius iuuenis ingenium a Praeceptoribus Iudaeis o Muham danis in A rica alebatur. IUUenem enim, cum eUm vocat, tacite etiam concedit, eum in muentu te sua ex Hispania statim ad A fricanos transiisse. Praesertim nostra aetate, in eo totus est, ut hanc probet sententiam Ct BOYSENIUS, qui in Historia Serueti p. s. eapro
ex Gallia Africam adiisse statuen tes, S oste ndit, falsam eorum sententiam esse, eo qUod SERVE-Tus anno XXI. Sec. XVI. demum Galliam adierit anno autem XIIX. iter Africanum iam susceperit, qUo tempore adhuc in Hispaniae finibus delituit. Prouocat hae
VΜ, caussae Seruetianae semper Patronum, in His. Reform. Polo LL. II. C. V. p. 96. scribentem: Letiis di ex Hspania in Africam traiectus. Verum quae qualis ista conclusio l Leuis est ex Hispania in Africam traiectus. Ergo SERVETUS
ex Hispania in Africam est profectus. Nisi me omnia fallunt, seu
40쪽
cisse assirmant. At nostra aetate Cel LA R ΗΕ totam hanc rem ad fabulas amandauit, eo quod nulla huius itineris memoria in Atiis iudicii extet. f) Cui accedere Videtur SAMUEL CRELLIVS , Socinianorum hodie doctissimus g , qui hoc urget, quod nullam huius itineris mentionem in Re-nitutione Christianismi fecerit. Ac nobis certe, haec sententia Vera omnino videtur, ideo potissimum, quod in Ptolomaeo suo itinera sua enumerans h) ex instituto, huius lit quoque ista conci usio. Sed
suum tote falsa sit de Africano itinere narratio, non est, cur his
Sp. 19' editi Angl. p. 87. Vbi
misit, ait: Le voete de Servet en Affrique, lour acqueris , une plus par ite connoissanoe de l' Alcoran, es une chimere , ii n' a jamais fuit ce UNage. RistioneS autem , ob quas alteram reiiciat sententiam, in Vtroque loco non addit . sed αυΤρῆικως solummodo scribit: ilhi a jamais ait ce v age. g Elias enim esse noluimus, quae in Bibl. Bremens Clus I. Foc. V. p. 7S9. seq de ΜICHAELE SER-vETO annotata leguntur. tamen h) ibi enim in praefat. regio niam omnitam, qUas vidit di per. migra Uit mentionem faciens, de hoc itinere tamen nihil meminit. Quo magis, scribit, tyronum
animos ad hane lectionem intenderemus, matErnu Iigua , ta ruam fmcinore , plurima urbium docabrila explicuimus, ut cum Gallis gallice cum Germanis germauice, cum Datis italice , cum Hispanis hispanice loqui
videremur, quorum omnium regiones vidimus 'linguas utcunqAE HORi
mus. Vi taceamus, eum in de. scriptione Africae ad calcem PTO LOΜAEI ne Unica vocula usum M.
isse , quae suspicionern , eum ipsum, in ea terra flatile, praebere possit , Vbi tamen optima ipsi erat Occasio , qUae narrabat, Uυδο - α confirmandi. Potius, quando de Mauritaniae ubertate verba facit ad famam prouocat. Mirum es , inquit, quod de Mauritaniae ubertate dicitur.