장음표시 사용
61쪽
discrepasse suspicor, ab ipsa quam deinceps edidit Restit
tioue Christianismi. Nam quae contra SERVETVM ex eo libro in iudicio Genetiensi prolata sunt, cum Restitutione hac omni ex parte consentiunt. Quidquid id est, hic liber
prorsuS animum CALVINI eXacerbauit, ita ut non modo in publicis scriptis vehementer in eum inueheretur, n)sed& perniciem eius ubicunque quaereret. Memorat BOLSE-Cus eodem anno MDXLVI. CALviNvΜ ad PETRUM V I R E-
ΤvM scripsisse, se non passurum, ut, si Veniret, SERVETUS vivus Geneua abiret. ob Eodem anno similis argumenti episto-
psit, o una librum manu descriptum, cum XXX. epistolis suis miser, in
quibus CALVINUΜ. de erroribus,quos ex eius de docilrina Christiana institutionum, aliisque libris collegerat, cum non levi eius, s quod prosteba-tar , dogmatis nota admonebat. n) Tam enim malevolo CALVINUs erat animo in SERVE I Ubi,
ut ne temperare quidem sibi potuerit, quin in ipsis SV LL. Commentariis, mpXima iniuria, grauissimisque coniuciis eum assiceret. Speciminis loco, unum saltim producam locum, eX Gmmcntario in Iohaunis Cap. I. ex edit. de anno MDLXII. ubi de sERUETO,antequam Geneuam veniret, ita scripsit: II 3 a un mechant garue mene, rempti ae orgueit, Elpagnoi denatiθn, nomme SERVET , is quei usitae, que coe parole eternetis, alo seulement commenee d' estre, quande e s' est manifesee en ta creation dumon δε - P Evangeliste en pigne bienici autrement uec. Or je sces bien, que te chien aballe au contraire. Ο Ηarum litterarUm, qUas Idibus Februarii ad PETRUΜ VI
dedit, inscriptio est: Eximio Domini nostri Issu Chri ii Seruo: PE TRO UIRΕΤΟ, Laugannenses Eccle ae Pastori, S immissae charissimo. Inter cetera, quae in hac epistola de sERVETO scripta sunt, haec etiam erant Verba: SERVETVs cupit huc venire, sed a me accersius. Ego aritem nunquam commitam, Ut sidem meam eatenus obstrictam habeat. Iam enim constitutum habeo, si veniat nunquam pati, ut saluus me ut. Vnde Vero BoL8ECVs has litteras acceperit, ipse in cit. lib. Cap. XIII. p. s. ostendit, scilicet
62쪽
cet has aliasqUe CALVINI ad VIRE Tubi litteras, plus minus qUadraginta in VIRETI conclaui Lausannae fuisse repertas, ipso, missione nondum impetrata, inde fugiente. Quae epistola, quum ad Bernenses Proceres delata esset, multas eis machinas, Vasticiem, dolos CALVINI suorumque detexisse, idem Cap.XXI. p. 88. confirmat Nec omittendum quod Cap. XII. p. 3 ait, has se litteras, CAL. t Ni maniaeXaratas exhibere posse. p) Hanc epistolam HvGO Vidit & legit GROTIUS, CALUINI manu eXaratam; vid. Votum eius Iro pace ecclessi i. prop. I. Idem quoque testatur fAΜUEL SORBIE- Rivs , qui in Sorberianis p. ψ8. seq.edit. Belgicae I 694. haec in ea lecta fuisse verba, perhibet : Audio
sΕRVETUΜ huc venturum, Ut mecum
conferat. Ego s quid apud magi-sratus possum, faciam, ut nunquam
vivus abeat. Memorat etiam ANTON. UARILLASIUS, vidisse se hane epistolam manu CALVINI eXAra-
tam , in hiyloria haereseou gallice scripta p. 3yO. ad annum MDLIlI. ed. Paris. in A. Sed. si nullus esset testis alius, huic, facile fatemur, fidem haberi nullo modo posse, quam dudum apud sapientes perdidit. Locupletissimus de hisce litteris testis est 1ou. VYTENBOGARDus , in historia eius Ecclefastica, quam belgice hoc ti
Xerat enim loca ex impressis CAL-viNi epistolis, probaturus, eum praecipuam mortis SERUETI catl
at iii den lare is 6, endedaer in deesie moorden: SERUE- Tvs nuper ad me scripsit, o litteris
adiunxit magnum volumen suorum deliriorum, cum 'Thrasonica iactunistia , me supenda ue hactenus inaudita visurum. Si mihi placeat, huc se venturum recipit, sed nolo Adem
63쪽
Cardinalem TvkNONIVM, teste voLsKco detulit. q) Non est is quidem voLs KCus, cui fidem prorsus adiungere liceat. At euentus ipse docet, nihil in hac re incredibile esse, praeterea reliqua, quae refert, id quod mox videbimus, recte sese habent. Sed non statim, quae cupiebat, consequi poterat CALVINus, nec sortassis voti sui umquam
meam interponere. Nam si Ῥεnerit, modo valeat mea auctoritas, vivum exire mnquam patiar. Sed ne quis ignoret, Unde haec UYTEN BOGARDus habeat, iuuat id ipsis eius verbis enarrare Leit p. 8 . a.& P.
UYTENBOGARDUs adducit. Vera haec esie non dubito. At miror, cur non, si GROTIus aut Remon, strantes aliique hasce epistolas habuerint, cum omni modo Cal. uinianis aegre facere, tunc temporis studuerint, hasce epistolas ediderint. q) In vita CALVINI cap. III. P. 8.: Nam omnes postea modos peruesilauit scilicet CALViNus) quibus
homini nocere , necemque procurare pol et, o scribit idcirco araeuerend. Domintim Cardinalem TURNONIVM, eo ipso tempore Regis per Galliam vices gerentem , SERUETvΜ de haeresi accusans. Vnde Cardinalis in risum
vehementer solutus p HaeretIeus, aiebat, hic haereticum accusat; &p. 9. Has quoque litteras o mihi s pluribus aliis Illustra istum Card natis Secretarius, Dominus de G O-VRRE Ollenale.
64쪽
compos factus fuisset, nisi sKRvETvs Restitutionem Christianismi deinceps edidisset. Quae vero, Vt hoc CALVINI factum diluat, ALEXANDER MoRus, Vir alioquin ingeniosissimus adducit, nullius momenti sunt. 9, XIX.
i Praeter CALVINVM commercium etiam epistolicum cum ABELO PEP1NO , Monacho primum Franciscano. Postea apud Geneuenses Verbi diuini ministro instituit. Extat adhue hoc ex commercio quaedam SERVETi epistola, ad
r) In Oratione pro CALUINO p. a in edit. Belgica ita scribit, ac ad Epistolam a GRoΤIO prolatam respondet : Omitto quod tu quadam
gloriari, effecturum sese, quid
sua valeret aueforitas, ns SERUETUS vivus abiret. Non immerito nobis
negotio, nec minus, quod extare manum eius Lutetiae narrat: qui peunde nouit GROTIUS, tam certo CAL-viNI manum Historiam vitae FARELLI mauuscriptam nuper lusi aut-mlis, ubi quae cum eo CALVINUS gΩs
D, sedulo memorantur, sed nihil omnino, quale GROTIVS prodidit. Guod interea s CALVix o semel excidisset, excidisset imprudenti, nec z tra quicquam dicere GROTIVS debuit, cum non jemel, sed saepe contra scripserit, omnibusque usi sponte concrί-tientibus mero meridie si manifestus , emendatum primo SERVETUM, deinde mitigatam eius poenam, CAL
PEPIUINUM exopta β. Guamobrem igitur tot publicis dei certissimae mont-
M0net IJ CALVINI maniam non fuisse notam GRoaelo. Sed haec facile ipsi nota esse potuit. CAL-v1Nus Lutetiae fuerat commercia Umque litterarum diu cum Parisiensibus nonnullis purgatiora sacra ampleXis collierat. Quartam litterarum exempla seruata haud dubie fuerunt. Sed mitto alia. a) in vita FA RELLIMSta nihil
eiusmodi legi. Quasi vero illi qui
vitam alicuius conscribunt, OmneSepistolas ad eum scriptas memorent. Reliqua satis produnt, eum non diffiteri voluitie hane rem penitus. ANDR. RIUETUS, qui GROTII votum pro pace refutauit, nihil ad haec respondit. Nee CAROLUS D REI INCO URTIUS Defenfe du Ca in p. 28 . seq. hanc rem tetigit.
65쪽
ystpisvM sine die & consule, seX ante mortem annis, co scripta. Eam princeps eX edidit Cl. LA ROCHM nos vero eandem ex ἐπήγρα φλω operae pretium dicimus repetere, ob eam imprimiS causiam, quod isibimet ipsi mo tem doctrinae suae catis a praedicit SERVETVS. Mihi, inquit, ob eam rem moriendum use certe scio. Sed & hoc in ea memorabile, quod dolet, stibi non licuisse, quaedam muta,
re in scriptis ad CALVINubi missis. Epistola ipsa ita se habet: 0IIcet Disso a mea od Calvinum duodecima vim tegis D ta, calogi e spe sublatam doceat operti me, adhuc tamen
locum unum si Ἀμm, ut iuV'Ustistu in per adventum
Christi factam melius intelligatis. Decalogi igitur legeruesse sublatam cog vos es tu moni se, hi locum unum legax RG 3I. Foedus tuitum C in Pstribrex, qufusi egrediebantur de cis dipto, siublatum docet Propheta. Hoc autem fuit foe. dur Decalogi. Dicitur enim 3. Reg. 8. quod in grea erat oedus initum cum patribus in egressere de ATDpto, scilicet Decalogus. Hinc dicebat Vr Arcs foederis , Haec autem fuit paci eniformula. Deus promittit illas fore sibi populumst ea υρrba fuci aut: Et illi es verba se facturos recipiunt. Ecce foedus. Hoc. autem foedus bublatum docet Ieremias dicto cap. 3I. O mechiel cap. I6. O Paulus Heb. 8. Si ea lege nos nunc in suos recipist Deμs, eo jeto pressi similite,
s Vid. Memoi littersiture Grasianismi p. 627. 628. 629. donVol. lI. 17II. Decembr. n. XC. P. nostro e emplari fOL I9s. a. b. re-3S9. 36O. periunda. Nihilominus tamen i Inscriptio huius epistolae duae hae litterae a se inuicem di est: A Monsteur Moninur, ABEL; Versiae sunt, longaeque aliae in Huius epistolae quaedam pars se- his ac in illis res petractantur ut currit quidem & in E f. XX. ad ex insipe ti0ne earumaue colla
CALVINVA data, in Restitutique tione patet. '
66쪽
illa. Nonsub eo foedere nos nunc in suos recipit Deus, sed
De Jua Iehu cinisti filii dilecti. Aspicite igitur quale sit
Evangelium vestrum Lege confusum. Evangelium vestrum es De uno Deo, sine me vera, siue bonis operibus. Prouua Deo babetis fatale somnium 9 opera bous dicitis esse inaues picturas. Cbricti es erit vobis merus fucus vibit esse ficietis: Homo ess vobis merus truncus, ct Deus est vobis
servi arbitrii chimaera. Rege uerationem ex aqua coelestem non aguvicitis, istae velut fgbullam habetis. Reguum coelori rum clauditis ante homines, ut rem imaginariam a nobis excludendo. Vae vobis, vae, vae. Hac tertio Epistola te ita mouitum voto, ut melius cogites, nou amplius ita instulturus. 0gendit v=s forsam quod pugnae illae Michaelis me immisiceam, ct vos immisceri desiderem. Sed locum illum di ligenter expende &videbis bomines ore qui ibi pugnabunt,sulmsy suas morte exponeudo, tu fruguiue O testimouist Iehu Christi. Augetos vero dici obviam es in Scripturin Mustu vides ibi vi de Ecclesia Christi jrm tot cunos fugata Z Mustu de refutura est divisio, ut ipsemet Iohannes -- serit Z uuis est ibi accusator ille qui ob sexum m praeceptorum transgressiouem uos aute accusebs r Ante puguam
ait fore accusatiouem illam O orbis si ductionem: Ergo sesquitur pugna, O tempus prope est, ut ait. Iubunt illi, qui victoriam reportabunt de Bestia Z Nou accipientes chi raciterem Uus. Alibi ob eam rem moriendum esse certo scio; sed non propteres suimo deficior, utissam discipulus similis praeceptori. Hoc doleo quod per vos non licuit emendare L. cos aliquot tu scriptis meis, quae faut uuae tat vinum. Hsis, ct a me non amplius literas expectet. Super custodiam meam nabo, contemplabor, O videbo qui t dicturus. Nam νeviet, certe veniet, ct non tardabit.
67쪽
f. XX. Ipse igitur 'sERVETVS commodam ei moX Occasionem aperuit, gravius se aggrediendi. In initio 'nempe anni MDLllI. falsissimis sitis opinionibus pertinacius adhuc adhaerens, perniciosissimum Librum, quem male Restitutiaonem Cirisωπι- vocavit, Viennae edidit, & ita SS. Tris nitatem, aliaque fidei Christianae capita de nouo impugnauit. Prolixius de hoc rarissimo libro insta loquemur. Tecto quidem sub nomine, scilicet viLLA NOVANI, hic lis
ber editUS erat: at CALVINVS, qui arcanis modi S cuncta in uestigabat, quae ad sERVETVΜ pertinerent, statim resciscebat, auctorem eiuS SERUETVΜ essse. Itaque GVILIELMI TRIE, Lugdunensis cuiusdam, qui Geneuae commorabatur, Ope ra usus, nomen SERVETI detulit, effecitque, Ut in care
Haec ita sese habere, CALVINVM que omnino aucto rem fuisse carceris SERVATI , praeter ea, quae modo diX, mus de odio eius multa alia, extra omnem collocant con trouersiam. Principio enim Acta ipsa iudicii, & sententia iudicum Viennensium, quam mox afferemus, in SERVE
TvΜ lata, luculenter hoc docent. X Deinde idem, quod
vi Testatur id HIERON. Aα- ennensem. Cl. LA ROCHE etiamsECUs l. e. Cap. III. 9. ita : Sed eo- l. e. p. iSa. ex Actis iudicii, quaedem tempora quoque a CALVINo λ- inspexit, refert: GvIL1ΕLΜVM sigatus GViLIELMUS TRIE , de ea TRIS anno MDLIII. mense Martiodem re ugdunum ue Viennam line litteras Lugdunum misisse, in iis-ras misi: factumque hinc, ut in que SERVETUM , Vt hominem per- s perem SERVETUS abripereturi ditissimum', depinxisse. Imo post Consentiunt alii, quos iam pro- oliquot hebdomadas, CALVINUM feremUS... iterum, per eumdem Lugdunen-
Q Vid. ipsam sententiam M. sem, viginti litteras, a SERULTO ad
68쪽
stra ad CALVINVΜ conscriptas, in Gal. liam mitti curasse, & quidem Vi. ennam, Vt Viennenses iis, tamquam optimis testimoniis, s ER-
lius conuincere possent, iisque effecisse , ut initio mensis Iuniis ERVΕΤvs in carcerem coniectus
senatu sERVETVs respondit: qti' il scilicet C Α L v I N V S) ι' avolt tellement poursuivi , qu il hil avolt passenu a m , que ii V eui ete bruti totit duae tum sibi refutanda non essh duxit CALVINUS.
et) Vid. g. XVlII. not. e. a) Ipse hic libellus, cuius Auctor a nonnullis esse fertur sEB.
CASTELLIO, nUnc ad manUS nobis non est. Itaque ex versione Belgica IOII. UYTENBOGARDI, Verba eius tantum exhibebimUs,quae ita sese habent: Ab sERVETUS IT-
69쪽
stratus idem per nuncium a Geneuensibus ad se missum, testatus est, b scit. sERVETvM instinctu supremi Praedicatoris in carcerem abreptum fuisse, qer quem sine dubio CALvINvhi intelligunt. . XXII. Qui cuvi No fauent, nescio, quidnam habeant, quod his auctoritatibus respondeant. Nec usquam aliquid apud
eos occurrit, quod momentum hac in causa habeat. I A. COBVS TRIGLANDIVS, qui eX instituto VYTENBOGARDI Historium Ecclesinicam confutauit, vix leuiter hanc rem tangit, idque Unum modo memorat, C A si FLLIONI fidem haberi non posse, eo quod insensus cALVi No fuerit. Sed ut taceam, incertum esse, an cASTELLIO auctor sit Dialogorum inter VATICANvΜ atque CALVINUM, d) haec responsio valeret, si sola cAsTELMoΝrs fide, narratio haec staret. Ipse cALvINVS tamen nonnulla protulit sese defendendi causa: quae infra subiicimuS , ne quis criminetur, omissa
DVs inhaeresiolog. repetit germani ce P. IV. Sesti 1I. Num. LIII. p. 4 3. sed non addit unde hausta
70쪽
omissa esse a nobis, quae enitimationem eius munire que ant. se Si quis tantum in illis reperiet ponderis, ut Valere possint ad excusandum CALVINUM , contra tot testimonia , ipsamque iudicum Viennensium sententiam, nos minime repugnamus. Sed veremur tamen, ne parum in illis inueniant paaesidii, qui bene cupiunt CALVINo , pr
sertim cum ipse se, si hoc fecisset, recte facturum fuisse, non neget. D: s. XXIII.
e) In refutatione enim errorum NICHAELIS SERVEΤI p. 69s. ita scribit: Mea enim opera factum fuisse
assi mons , ut Viennae in prouincia Lugdunense captus tuerit. Sed vn. de mihi tanta cum Papiae salebitio re. pente familiaritas 2 unde etiam tanta gratia Z Scilicet credibile erit, litteras inter eos ultro itroque volitare, qtiibus non minus e si inter se dedi. tim quam Christo cum BeliaL Quam re pluribus verbis tam futilem calumniam resedere nihil attinet, quae pisci negatione fracta concidit. Iam fluxerunt anni IV. ex quo have de me fabulam commentus est SER-vETVs ipse, o spargendam Venet uscarauit. Quamquam' odiumne mihi de nihilo maligne cunsare voluerit,anfalso suspicatus Ν, quod scribebat,
non disputo. Tantum quaero: siam tunc meo iudicio proditus fuerat, qui factum ori ut triennium quietus e molestia ante hosti et oculos transegeret 8 Certe aut concedant neis cesse es, confictum fuisse de me crimen: aut plus sanctosuo mari ri j a uoris jusse apud Papsas, quam viise mea accusatio quidquam noceret. Forte nonnulli erunt , qui suspi cabuntur, CALv vΜ id tantum dicere velle, se non immediate
legata pergit: Nec vero, si vere id mihi obliderent, putarem ese negaudi causam, qui non dis uis , me autbore factum esie, ut in hac urώe deprehensus ad causam dicendam postularetur. Huc respexit sine dubio VYTENBΟGARDUS IOe. cit. P.