Historia Michaelis Serveti

71쪽

f. XXIII.

Omnia uti diximus ex sententia CALVINo succedebant,s RugΤvs enim virtute litterarum, quaS GUILIELMUS TRIRinstinctu CALvINr eo miserat, comprehensus, per iudicem vicarium Viennensis ciuitatis in carcerem ducebatur. Sed quoniam diu iam Viennae medicinam fecerat, VarioSque morbis affectos curauerat, multorum etiam ibi beneuolentiam sibi comparauerat. In his ipse erat, quem modo nominaui, iudex huius oppidi vicarius, qui, ut volunt tem sitiam in sRRVErVM ostenderet, carceris custodem, liberaliter eum habere iussit, permisitque, Ut omneS, qui vellent, libere eum adirent. Inconsueta vero ista comitas,

occasionem ipsi suppeditabat, tertio statim die ex carcere clam aufugiendi. Bis Viennae ad causam dicendam in iudicium vocatus fuit, die scilicet Mercurii & Iouis : tertio vero Veneris die horam circiter nonam maluninam fuga

saluti suae consuluit. g)9. XXIV.

Magistratus vero, quum SERVETV M aufugisse, certior factus esset, die XVII. Iunii concilio coacto, SERVET causa eius ac re cognita, haereseos condemnauit, lataque sententia dignum censuit, qui lento igne vivus combureretur. Interea autem , donec ipse deprehenderetur SERVET Vs , erigiem eius, loco ipsius comburi iussit. Id quod etiam factum est. namque essigies in carrucam imposita, atque ad locum, stipplicio huic destinatum, vecta , ibique patibulo alligata , una cum libris eXusta est. Sententia quam Senatus Viennensis in s RVRTVM tulit, ne orthographia quidem mutata, ita sese habet: G Eutre

Meest, melce nomen v r omnia ex Attis iudicii reserti

72쪽

de nouvelles doctriues liures beretiques, schisme Oper iurbation de ι' union O repor publiques, rebellion et deso-beispunce sux ordounances farctes contre tes beresses, et tractiois Ο evabisu de prisores rostasire Delphinales, d une

73쪽

regard de P amende pecuniam en D fomme de mille

74쪽

CHAS ALIS.

. XXV.

Vienna quidem sERvRTvΜ elapsum esse, nullum dubium est, quum omnes, qui carceris huius meminerunt, id uno ore asserant. h) Quibus vero artibus aut mediiSadhibitis, certo non constare videtur. Interim non audienduS est coNRADvs SCHLVSSELBVRGIVS, i) qui eum eX carcere dimissum esse narrat, eo quod se hostem esse Lu'steranorum, professus esset. A quo non longe abit IOH.

75쪽

Com. et o Rus k qui idem sere reseri, sERvRTvM scilicet, Viennam vocatum fuisse, quo doctrinae suae rationem redderet, eum autem, quum se acerrimum Luthera norum hostem nominaret, fatuum iterum Vienna abiisse. Vtriusque opinionem, & SERugius ipse & sententia Viennentas luculenter satis refellunt. Id ex Actis turicii certum est, quae Cl. LA ROCER insipeXit, eum, quum claueS eX- petiinet latrinae, hac occasione usum, abiisse: Dederat enim Viearius Iudex ei potestatem, quo vellet eundi. Verisimi, te itaque est, SERVETVM nec inuito nec inscio Iudice ac custoae euasisse.

. XXVI.

Vienna itaque, quocunque modo sit, elapsus, Neapolin petere, ibique medicinam, inter Hispanos ibi commorantes, facere, in animo quidem habuit, l) at non Italiam, ut aliqui defendunt in antea permigrauit. Itinere stio, per LuYSETVM directo qUO equeS Venerat, reliquam Viam, Genetiam usque pedes confecit, hospitiumque sibi domum, cui Rosiae nomen, elegit, eX quo deinceps in carcerem abreptus est. Quo vero die SERPEΤvS Genetiam ingressiis sit, non liquet. Qui die dominico, cum HIERON. BOLSEC0, n) 10H. VYTENBOGARDO O) aliisque, SERVE

L) Qui l. c. p. soo. ita scribit: μι factis nimirum Bibliis Lugduni impressis) a Lugduno

iterum c iit, I quamquam in latebris sunt eis haerebat, ad causam tet meu dicendum aliquando productus Viennam Delphinatus euocatus est, ibidemque se acerrimum Lutherano

rum hostem professius, saluus iterum

euasit.

l) Fallitur itaque sTANIsLA US LUBIENICius, qui in Histν is Reform. Polon. Lib. II. Cap. V. p.79. eum Venetias ire voluisse, refert. m Vid. supra g. XV. not. e. f. g n Qui l. c. Cap. IV. p. 9.scribit: Erat autem dies dominicus quo Geneuam ingressus est. Idem quoque narratur in Dialogis inter VATICANUM s CALVINVM, aliis Mque libris non magni ponderis. o Is enim t. c. R II. p. 7

76쪽

TvM eo venis Te statuunt, illi eam ob causam id modo defendere videntur, Ut probent, SERVETUM, CALVIΝvΜ lubenter e suggestu loquentem, audire voluisse, & instinetii CALVINI eX concione .in carcerem deductum fuisse, atque ita CALVINI eXaggerent atrocitatem. Haec autem falsia esse se, omnium optime ex ipsiS Iudicii Actis probari potest, ipse eum enim SERVATV pὶ aperte coram iudicibus fassus est, sese numquam, neque in plateis neque in concione Geneuae visum fuisse, sed statim naui Tigurum abire voluisse. Multis enim iam notuS erat SERVETus , ob dogmata sua, quae in Helvetia, in Germania, & Geneuae ubique fere disseminata erant, multoSque ea propter habebat inimicos, proinde eX metu, ne eXploraretur, in Occulto Geneuae latuit. Accedit, CALVINVM faciem eiuS, quippequam olim Lutetiae viderat , cognouissie. Fallit ideo vehementer ac fallitur IACOBvs SPONivs q) qui, eum dogmata sua spargere publice ibi coepisse, narrat. Id enim si ita fuisset, nec ipse CALVINVs id tacuisset,quum res SERVET Icoram iudicibus tractaretur. Vt taceam, quae SERVET. ipse, r)

inquiens: il vine a Geneve, ou ilcommensa a dogmatifer.

r) Dixit enim Iudicibus suis: qiι il avolt deja parte a P hotesse,

77쪽

soLSEC , s s IEREM. FELBiNGmvs , t) pluresque alii sub testati sunt , . eum scilicet ne cogitasse quidem illic subsistere, sed metu CALVINI progredi, multo minus publice ibi docere voluisse.

f. XXVII.

Compertum habebat per exploratores CALVINVs, Vi enna discessisse mRvgrvΜ& Gen. iam venturum esse: ne que latebat eum, simulae aduenisset, adesse hominem. Ergo statim ad supremum urbis Syndicum misit, eumque in carcerem duci curauit. cxὶ In libera vero ciuitate hac

jour il entra dans Geneve; maisiologea a P Eufeigne de la Rose ; Ο ii avola dessem de Iouer vn Baleau lete Durimam, pour trauerser is Lac, o lourse renare en fuste a Zurich. s) l. c. Cap. IV. p. 9. non corgitabat, ait, illic sub jiere, sed metu CALUINI progredi, ni securitatem Hi eo die per satura ue priuilegiaci-tiitatis fuisset pollicitus. tb lite enim existimauit, SER VETVM , Gelaeuae ab amicis detentum fuisse, ut CALVINUII au diret. Accepit hoc ex ore eius HENR. LVI . BENTHEM, qui homi nem hunc Socinianum A. 1687. Amstelodami allocutus est in suo

licit, eum SOCINI precibUS, comsuetudinem ejus eHagitantis, commotum forsan esse, ut per aliquot dies ibi subsisteret. Sed hoc an ita sese habeat, valde dubito. u) Vt THEOD. BEZA loco cit.

κ) Auctorem se carceris

78쪽

id moris est, ut nemo capiatur , nisi accusator eius , Vna cum reo sese ad vincula sponte offerat. Id ergo CALv1NvMoportebat facere. Verum Gallum quendam NICOLMMDE LA FONTA INE commouit, Vt se huiuS SE RUGI accusatorem daret, cum ob aliaS caussas, tum, ne Videretur forsan, acssi cALVINVS ipse SERVETVΜ ad mortem VSque perinsequi velleti sy Quis autem NICOLAVs iste DE LA FONTAΙ-Nς fuerit dubium est. Equidem ex Historia sERVETI ma

vYTEN SERVETi fuisse, CALviNus ipse variis in locis testatus est. Ita enim in Fideli Expositione SERUETI errorum p. 687. scribit: Nam quidquid in Senam nostro actum est, mihi pasin adscribitur, Nec sane disimulo, mea opera consilioque iure in careere forsan carcerem) fulse coniectum. Quia recepto ciuita tis hi tur iure, criminis reum peragere oportuit: cuufam huc usque mee se profectuum , fateor. Idem fere dc in Epistola quadam ad suL- TZERVΜ data eXtat. Tandem, ait, huc malis auspiciis appulsum scilicet

SERUETUM, Unus ex S=ndicis, me Auctore, in cnrcerem duci iussit. Neque enim dissimulo, quin oscii mei duxerim, hominem plus quam obiit. natum, indomitum quoad in me erat compescere. Vid. CALVINI E

pistolae s Responsa Ep. CLVL p.

y Apparet id ex Epipola

CALVINI CLVI. p. 28'. ubi ita ad

FARELLves scripsit: Iam notium habemus negotium cum SERVETO. Huc transi e forte cogitabat Nec dumenis scitur quo coninio venerit; sed cum agnitus fuisset, retinendum protavi. NICOLAVs meus ad capitale iudicium, poenae talionis se osserens. ipsum vocavit. Nec non B O L S E-Cus idem assirmat l. c. p. '. Simmiac , ait, CALVINUS certior de adis uentu in urbem SERUETI factus es, NICOL Aves ministriιm suum accusatorem submisit, qui ipsum in ius locaret , o postridie fratrem suum

ANTONIUM , qui pro miniytro cautionem interponeret, bubornauit: cc etiam Cl. LA ROCHE l. e. P. IIa.

et) Ita enim Auctor huiusce

Historiae de NICOLAO memorat. b, ait, fuit aliquando coquus bilis cuiusdam , nomine FALESII , quem FALESIUM CALVINUS aliquauis

do tanti fecit ob rellionem, ut eum

79쪽

vYTENAGGARDo sa) coquunt cuiusdam nobilis eum fuisse apparet. Alii vero CALVINI eum coquum fuisse censenti b) Sed Cl. LAROCHA coniicit, eum CALvINI famulum

fuisse,

in quadam Epistola laudatierit stim-m opere. Sed tolliea, cum favere P

deretur FALESIVs caidam Medico nomine HIERONYMO, qui in Tincu

Iis tenebatur propter causam praedesiuationis, quoniam de ea dis en set, in publica congregaticne a CALVINO iudicatus eji haereticus. Ab eodem CALVINO mittitur ibi famulus, qui sese accussatione accusatorum forte legendum) dedit: Ο sEuvΕΤvsa concione vocatus, nomen scium confessus, coniectius e li tu carcerem, nec non ipse famulus CALVINI, qui

paulo post datis eius seribus tiberatus

6t. Hic Medicus HIERONYΜUS nullus est, quam HIERONYMUS

BOL SECUS.

a) Qui loco cit. p. 7 . b.

b) Patet id ex Libello quo

clam sine nomine Iss . Ia. edito, S in Balatia 161 2. recuso in 8 cuius hic index: Contra libetam Calvini, in quo ostendere conatur meis reticos iure gladii coercendos esse LXL Verba haec sunt: M CA

VINI coquus potuerit de SERUETI eris roribus circa I rinitatem , o Eatum, o eius generis obscuri asquaestiones in quibus tot iam seculis desudauit Eccle ) iudicare, es primus lapidem iacere, aut utfalsus testis eodem supplico a ci, iis iudiacandum relinquo, hominis qui ignorantiam norunt. Item, an Pastori licuerit ex culinoua accusatorem rei capitis depromere , iudicent ii, qui Apostolorum mores ingeniumque norunt. Coquus illi non es accusam sed muta persona, o accWatoris laseua, ut ea deceptus Magistratus p

teretur verum accusatorem CALVIN ves totam SERVETI causam agere,

id quod ei non licuisset, si secundum urbis legem fuisset lysemet in vinculis.

80쪽

suissie, ' quia ipse sERVATus in libello quodam, mox aD ferendo , quem ad Senatum Geneuensem dedit id ipsum fassiis sit. Μihi quidem perinde erit, quisquis ille fuerit,

dummodo hoc certum maneat, eum primum atoue primarium SERVET I aduersarium Sc accusatorem , coram iudicio Geneuensi fuisse. Quid autem hunc inter atque SERVETVΜ , CeterOSque SERVETI aduersarios, quotidie in iu

dicio actum sit , id ordine recensebo. g. XXIIX. Augusti Mensis dies fuit decimus quartus, quo SEM

cusatore sito, coram iudicibus comparuit. Hic triginta ct o ' narierat quaestiones, d) ad quas, Ut SERV TVs diuincte responderet, senatum implorauit. Omnes fere quaestiones illae ad doctrinam pertinebant, SERVETI trigelima autem septima SERVE r VM accusabat, quod publicis strietis grauissime in CALvaNVM inuectus esset, simul que doctrinam, quam CALVINVS profitebatur, eXagitasset. Huic accusationi sERVEius respondit, CALVINvΜ iam an c) L c. p. Ita. scribens: Vn

Domestique de CALVIN. SERVET die postivement, dans une Requete, qu'il presenta aux Magistrata de Gene-

Maitre. At nihil obstat quo minus & coquus eius & famulus simul esse potuerit. Sed versimili-US tamen arbitror, inde famam natam esse de coqUO CALUINI, quod homo hic antea coquus fuerit.

d) Quadraginta memorat CALVINus in Epp. Ο Responis Ep. CLII. p. 289.