장음표시 사용
221쪽
eo quod Princeps curam istam in postremis habear, animo ad
majora attento, aut quia obstat amor proprius. aut deest
animi robur ad id necessaria , aut est naturalis quaedam idinavia, aut illi certe , qui circa Principem sunt, insolentias dome1ticas & famulorum delicta se norunt tegere,ut remedium iis adhibere non possit. Non minimaAgricolae laus
fuit . domum suam pramam este cuisse, nunquam permittendo,
ut aut liberti, aut servi a pu-hlicis rebus se immiscerent. Multi Principes status suos legere sciunt, pauci suas domos. GalbaImperator erat mianime malus , tuo tamen palatio non optime praefuitmeque enim in isto minora domin hantur vitia, quam in Neronis B aula. Laudi datum Tiberio Imperatori non exiguae, quod modesa illi essent servitia. Nulla Gubematio recte laudabilia terque institui poterit, e ubi domesti ei simul imperant, repraedaS agunt; aut supelbia sua aliisque vitiis auctoritatem ejus prostituunt. Si boni illi sunt, Principem quoque bonum ericiunt: si improbi, tametsi bonus sit Princeps , improbus tamen videbitur. Ab illis actiones Principis suum mutuantur pretium. 8c bona ejusdem fama dependet pariter, S: mala; siquidem aliorum
virtutes de vitia ipsi solent tribui. Si prudentes snt dom
Rici, errata ejuῖ dissimulant , immo quo ad fieri potest, ominnes ejus actiones ab errore vindicant, & depraedicando, magis illustres reddunt. Rel tae ab illis cum quadam gratia , admirationem paritat.
Quicquid de Principe manat in publicum,id magnum judicatur a populo. Intra palatia Prinei pes aliorum hominum consimiles sunt a existimatio tamen majores eos fingit , &recessus ille atque a communi aliorum consortio segregatio . segnitiem eorum x inertiam contegit r quod si famuli misnus prudentes sint, & seereti haud satis tenaces, per eos tanquam per rimas quasdam ibiam indagat populus, & rev
suspieiebat de venerabatur. s. Deniq; ex ipso etiam si tu augescit existimatio Primeipis,si nimirum leges optime constitutas habeat. 8e Magistratus, si in eo Iustitia vigeat: s unam tue tur Religionem: si Majestati supremae honorem da obedientiam deserat. si amnonae & ubertatis curam haheat; si artes de arma floreant. AI eluceat in rebus omnibus o do quida constans, 5c aequa lis harmonia , 1 manu Principis profecta; immo etiam si felicitas statuum ab ipsomet dependeat Principe: nam si ab que hoc illa potiri possint. δε-
eile eum despiciunt. d Aratores in Erinto GIum non siniciunt; cum enim Nilus inundatione sua omnes late agros irriget, foecundetque . nubibus nauaquaquam indigent.
222쪽
Concha de rore etelI eoniscipit, & in eandidissimo
ejus sinu nascitur, re se te prodit pulchenimus ille margaritae partus. Nemo tantam ejus elegantiam ab exteriorisorma tam rudi di impolita conjieeret. Haud aliter sensua
falli solent in actionum exteriorum examine. si seeundum extimam rerum faciem judicent solum, nee ad interiora penetrent. Vei itas ab opini ne non pendet. Aspernetu tam
223쪽
eam Prineeps, s e rationis praescripto egisse se sciat. Nihil magnopere arduum auteκimium audebit aggredi, si ad sensum vulgi cum metu suo velit in deliberationem descendere. In semetipso se quaerat, non in aliis. Regnandi ars ob tenues illas existimationis umbraS conturbari se non sinit. in illo Rege haec major est, qui pacis , bellique artes rite moderari noverit. Subditorum honos ε quacunque re naevum contrahit : ille autem Regis eum beneficio publico coniunctus est i durante hoc cre eit; imminuto interit. Nimium etiam haberet periculi gubernatio, sundata in legibus existimationis a levi vulso institutis. Earum despicientia, animi magnitu3o , di con- Rantia est in Principe, cui pro suprema lege salus Populi est. Gloriabatur olim in Senam Tiberius . a quod essensionum
pro utilitate publiea non pavi lumis exhiberet. Animus erectu & alacer incertos vulgi rumores, & famam popularem nil metuit. Qui inanem spernit gloriam , vera solidaque si uetur. Non ignorabat id Fabius Maximus, eum salutem publicam rumoribus, & querelis vulgi anteponeret, qui tarditatem ejus incusabat; uti de magnus ille Dux in captivitate Ducis , Valentini , qui etsi sese illius commisisset
Eotestati, fidemque securitatis publicam ab eo accepisset.
propter occultas tamen molitiones , quas denuo illum adversus Regem Catholicum susceptile Magnus Duκ Ies.
cierat, in custodiis eum detinuit , ratus nimirum incommodorum potius , quae ex libertato illius oriri possent, habendam esse rationem , quam sermonum contra se,& querimoniarum , quasi datam fidem violasset; qua de re ut se purgaret e tunc Palam, nullo modo expedire videbatur. Rex San Aius , cognomento Fortis, gloriosus fuit, & belli eosus , surdus tamen ad obtrectationes su rum subditorum , praelium ad Caesarianum se urbem vocant, quae vulgo Xeres dicitur detrectavit. Satius est. Principem ut prudentem timeri ab hostibus , quam ut praecipitem aut temerarium. g. Hi discursus non eo spectan. t. ut Principem abjectum& vile Reipublicae mancipium esse velim, adeo ut quacunque de caussa , aut uti. litatis specie fallat datam fidem , aut paeti, conventisque contraveritat e talis enim fidei violatio nee ipsi aut ejus Statui ullum accerset commodum , sed ruinam potius ,& publicum pariet detrimentum ; neque diu securum esse potest , quod honestum non est: uti in Aragoniae regno videre fuit, turbato toties , totque saepe calamitatum , aCimminentium subditis miseriarum procellis agitato , e quod Rex Petrus Quartus tam Pacis quam belli tempore adcommodum magis, quam ad existimationem & famam cuncta referebat. Vtilitas rehonestas junctae, re pari passu
ambulent, oportet. Nec in eam me adduci patior sententiam
224쪽
rtim , ct omnia retinenda Demi- matronis honesta neque enim
quod indecens est , bonum medium esse potest ad illam
tuendam; neque si strerit, ideo honestum erit, aut excusandum. Illud solum contendo, ut Principis animum opinionibus vulgaribuS superiorem faciam, de constantem adversus varias Populi obtrectationes. Vt sciat cedere tempori,& dissimulate offensaS, deponere gravitatem regiam raspernari inanemfamam, cu-
Iis in vera illa &solida defixis : in arena denique ut
aiunt, ac necessitate consilium capere , si ita expedire visum fuerit ad status sui conservationem; nec decipi se sinat vanis quibusdam glorio se umbris, pluris scilicet eam aestimando , quam utilitatem
publicam: id quod Regi Henrieo Quarto vitio datum fuit, nolenti eorum sequi consilium, qui luasores illi fuerant, ut Ioannem b Paci echumVillenae Marchionem comprehenderet, tumultuum & commotionis inter regni Procere, auctorem & incentorem : excusando se,qiiod fidem illi publieam dedisset Hadritum
veniendi , contra quam ageresbi non liceret. Fri Vola e culatio, inane fidei & clementiae specimen vitae suae & sa- isti publicae anteferre, erga eum piaesertim, qui concessas hi securitate abuteretur ad
perniciem ipsi personae regiae machinandam , unde gravi fIima ad ipsum Regem , & universum ejus regnum man rant damna ac detrimenta. a Salust. ι, Hu. hist. Hil. δ3. G. I.
Nis Tiberius Caesar moIa batur . vitio sibi verti a no nullis, quod tanto tempore in insula Capreis cunctaretur, in solos calumniatores intentos habens oculos , neque Galliae laboranti succurreret, cujus bona pars jam tum perierat, neque legiones in Germania a
componeret. Haec, inquam. nihil ille morabatur,quin tanto impensius in peeuritatem composi-
tu ζ, neque loco, neque vultu mu
tatus, e sed ut solitum per dies illos egit. Constantia prudens audit, non curat magnopere
iudicia & sensus imperitae multitudinis , sciens' rebus bene gestis , obtrectationem postea in majorem cedere gloriam , & seipsa sensim evanescere. Diffidebat ex e citus electioni Saulis in Regem , eumque aspernando dicebat r d Num salvare nos poterit iste ' Dissimulavit tamen verba ista Saul, & surdis accepit auribus i neque enim Principes audire omnia convenit in & milites suum
palinodiam cecinerunt, immodi in obtrcctationis auctorem inquisiverunt , infami mulctandum morte , si e deprehenderetur. Non fuisset factum prudens, electionem suam in discrimen objicere,
gae se ferendo notitiam siniit illius popularis jud cit.
Nimia viatoris esset leuitaS , si ab importuno locustatu striis dore moras sibi in itinere injici pateretur. Ex rumore vul
225쪽
gi statuere vecordia a est. Τimere illum , & quae statuta sunt semel, revocare, Prorsus indignum. Vix unquam firmitesset ullum consilium, si a Uulgo dependeret, qui caussas. quae impulerint Principem , Omnes penetrare non potest, neque eas publicare expedit: hoc enim esset sceptri auctoritatem illi tribuere. In Principe tota populi potestas sita est. Principis e1t agere, Populi jussa eκequi . bona interim fide sibi persuadendo, recte ae juste ita praecipi. b Si,
ωbi jubeantur , quarere singulis liceat, pereunte obsequio , etiam Imperium intercidit. Tam hare ignorare oportet eu,qui parer, quam scire e alia. Principibus summum rerum iudicium Deusdedit,subditis ebsequia floria re-
Acta d est. Illud solum postulatur 1 Principe, ut obligationi suae in statuendo & decernendo faciat satis a quod si postea non omnia δ voto me-
satis enim est, nihil imprudenter egisse. Quod optimum . Etiam videtur consilium , infirmum est , & casibus variis obnoxium Quo Monarchia est amplior, eo magis exposita est eventibus minus prosperis, quos aut casus secum trahit , aut iudicium humanum praecavere satis haud potest. Glandia corpora grandes infirmitates pati solent. Nisi Princeps fortiter eonstante que negotiis insisteret, quic
a Non ex rumore stas uendum , Tacita lib. 3. Annal.
. idem lib. i. Hist.. Tam ne sieme militem , quam stire
δ Thi summam verum judirium vis dedere . nobis obsequii gloria r
quid obtrectent alii, iri licissimam vitam viveret. Si
errare eum contingat, animo opus est , ne metu Pe
cellatur , aut in statuendo deinceps fiat anceps & ta dior. Princeps qui leviter suspicatur , omnia, quae egerit , improbatum iri ab aliis . nimis etiam potentiae suae eoarctat limites multi Ructinanibus Phantasiae terroribus sese objicit; id quod a persuasione quadam propria su- peistitiosa, aut melancholiet humoris abundantia plerumque nascitur. Isthaec incommoda David agnovisse videtur , cum Deum precaretur, ut tolleret E se opprobria, quae ipse sibi e imaginabatur. Constantia itaque sese armet Princeps adversus suoscunque eventus, & vulgi opiniones , & fortem se praestet, intuenda vera & solida existimatione personae suae , de a morum . quando illa amissa , aut violata , una secum Imperium in discrimen adducit. Optime hanc rem intellexit
Rex Ferdinandus f Catholicus. quando monitus a suo Patre Rege Ioanne Secundo Aragonio . ut tempori, necessitatique cederet, & Cor nam suam collocaret in tuto .conciliando sibi animos Maris chionis Viliense, &Archi- PlaesuIis Toletani, Alphonsi Carrilii, honestissimis quidem mediis illud effectum dare studuit; induci tamen
nunquam potuit, ut auctori tatem suam resiam subditorum furori ac violentiae minus
226쪽
deceriter aut indecore inclinaret, in hoc enim plus inesse periculi augurabatur, quam beneficii in eo, quod voluntatum nudia sibi pararet apud alios. Tempus, optimus artium magister est , & tale esse poterit, ut actiones humiles heroi eas emciat, & isitas etiam submissiones ac deditiones in alisterius potestatem sonitudini tribuat. Finis honestus ac licitus est, qui eaS nobilitat. Vitellio a Tacitus exprobrat,
quod sectari eantantem Neroianem fuerit suitus, non neeefata
luxu O sanna mancipatus, emptiasque. Non minus constanti animo Opus est, ad parendum
necessitati , quam ad illam su- Derandam , & quod abjectio ariter dum putatur. & vilitas. honoris est studium , quando
nimiium ad hune non amittendum aut certe ad conservandum , dissimulantur ad tempus offensae. Qui illico ultionem parat, magis passione duci se sinit, quam honore. Iracundiae quidem fit satis : at divulgatur amplius , & publicatur infamia. O quoties pro fusus sanguis rubrica fuit, qua conscriberentur injuriae t quoties in ipso offendentis vult 3 vulneribus eonciso legere. licuit cicatricibus quasi literis quibusdam exaratam offensi
eonfractum in qualibet sua Particula exhibet; sic Leo in utroque speculi fiagmento
praesentia Emblematis se conis I LITICA. I93
infamiam l Saepius vindicta, quam dissimulatione deperditus fuit honos : haec oblivionem inducit, illa memoriam et magisque Tri eum conaicimus oculos, qui injuriam accepit, quam qui ultionem sustinuit. Qui prudens honoris sui ami-mator est . in bi lance eum pendit, ae librat eum vindicta, cui ille, adjecto quocunque sarcomate notitiae publicae multum praeponderat. Et si vero Principi suaserim, ut famam popularem insuper habeat: hoc tamen in easibus solum allatis velim intelligi, si nimirum jacturam illius h num publicum compenset, aut aliter impediret negotia magni momenti , quae Populus
recte intelligit : nam postea successiis iste felicior & rei
honestaS, amissam famam cum usura etiam existimationis de honoris restituunt. Interim
prudenter fecerit Princeps , si quoad fieri potest , semperactiones sua, , ad popularem
eosdem enim fere ellectus, ac vera illa floria operari solet. Vtraque in hominum imaginatione est posita, & vox popularis noniiunquam uicet falsa sit, tantam meretur fidem, ut nullo unquam postea tempore , aut actione contraria obliterari valeat.
tuetur , sortitudinis, & gendi, rosae eonstantiae Symbolum, quam in omni casu Princeps conservare debet. Speculum nempe publieum est , in quo Mundus se contemplatur, ut
227쪽
Fiens, agens de actionibus Regum. & expendens quales e3s esse deceat. a Porque los omes romen exemplo delias, de la que les ven faeter e sobre esto dijeron poreEas , que sen como sejo, en quelas Omicven sis semoan a de passura. o de enarier . Eam ob rem, sive eum fortuna secunda servet. integrum , siVe frangat
vultus appareat oportet. Quod quidem in secunda dissicilitas, quia assectus de se facile emicant , re ratio cum gloria evanescit. Attamen masnanimum pectus a summa etiam feliciatate efferri se non sinit; Ni in Vespasiano videre licuit enam etsi communi omnium consensione Imperator eo salutaretur, h nihil tamen in Tac. i. a. Hist.
228쪽
ipso tumidum,arrogans,aut in re-
δus novis novum suit. Quisquis una cum fortuna animum mutat , fatetur etiam se non prO- meruisse; a Frons privata manet, non semeritisse fatetur . sui ereviipe putat. Haec constans modestia etiam in Pisone enituit: nam ad ytatus a Galba, b nullum turbati
aut exultantis animi motum predidit o sermo erga patrem Imperatoremque reverens e de se moderatus e nihil in vultu , habituque mutatus d quasi imperare esset mriis, quam vellet. Sed &casibus adversis Fortitudini solet esse periculum : illi enim homines plerumque nec Opinantes obruunt ζ cum nemo
quisquam fere sit, qui calamitateS Omnes, quae accidere
fibr possunt , serio cogitet. Quae caussa est , cur plerosque incautos, & ex improviso eae opprimant, & cur tantopere
propter nimium felicitatum amorem, quas amittit, aut ob periculum Vitae, cujus prorogandae desiderium omnibus a natura est inditum. In aliis locum habeant licet pasiones istae , non in Principe , cuius est regere alios tam in adversa fortuna , quam prosper*, ω placidum semper ac compositum prae se ferre vultum, ει verba intrepida ; qualis Otho fuit, etiam Imperio eNutus , c Placidus ore , intrepidus verbis, intempestivas suorum la-cUἔnas coercens. In cruento il-
Io praelio ad Navas Tolosae Reκ Alphon sus Nonus eadem semper animi, vultusque sere
a Claud. ε Tac. l. a. Hist. t T c. l. a. M i it.
nitate inter arma perseveravit. Nullus unquam casus Regis Feldinandi Catholici affectum aut passionem detegere potuit. Laesus aliquando graviter a furioso quodam Barcinone , nihil ideo commoveri visus fuit, illud solum praecepit , ut invasorem coercerentia Carolus Quintus Imperator, cum Ingol stadium obsideret,
nec vultum immutavit nec locum, quantumvis hostes continua tormentorum explosione tentorium ejus dilacera
sent, & nonnulli juxta a latere interfecti cecidissent. Non minori cum e stantia Rex
nunc Imperatori & Serenissimus Infans Ferdinandus lambo fortitudinis & facinorum Caroli V. gloriosi aemuli in per stitere intrepidi in prςlio No di in gano, nil quicquam territi miliarchae cujusdam morte, qui proxime illos tormenti majoris ictu interierat. Nec
plum Maximiliani Bavariar Ducis,& sacri Romani Imperii Electoris , qui tot victoriis celebris, quas , dum exercitui Vnionis Catholicae summa
cum auctoritate praeesset, reportaverat : non ideo superbia elatuS fuit, neque postea fortuna adversa animum suum heroicum frangi passus est, tametsi Status suos videret perditos, & in Monacensi suo palatio sdigna fabrica tanto Principe hospitantes Regem Sueciae, & Comitem Palatinum Frideri cum , ipsumque Fridt-landiae Ducem non minus sibi infensum & hostem , quam
229쪽
temporum atque invidia, & in diversas distrahat partes speculum statuum, in qualibet tamen illarum , quantulacunque
etiam sit, Majestas semper in tegra perseveret. Quisquis ad
Sceptrum natus est , mutari non debet ad quemcunque eventum de casum. Nec ullum tam gravem aut aceibum ducat, ut ideo a se ipso desciscat, aut personam , quam sustinet,
tiam postquam in manus Regi, Henrici fratris sui & capitalis hostis incidisset celare noluit, quis esset: quin potius, cum dubitaretur, num ipsus esset, alta voce ultro exc amavit:
' sum, Ego lam. Quid λ quod haec ipsa constantia servandi
in rebus adversis decorum &Majestatem regiam, unicum& ultimum earum interdum temedium sit, uti Poro b Iridorum Regi accidit, qui captus aliquando ab Alexandio Magno. & rogatuΝ , quomodo tractari vellet, Regie, inquit. Suhiicienti vero Alexandio: Nunquid etiam aliud ' Respondit
iterum Porus : omnia hoe verbiam eomplectitων , Regie. Quod heroicum responsum sc affecit Alexandri animum, ut eum non modo in regnum suum restituerit, sed pluies etiam illi
provincias addiderit. Aceibita tibus & aerumnis cedere est ad earum quasi partes sese adjungere. Fortitudo invicto etiam Victori placet, aut quia triumphum ejus clariorem essicit, - aut propter ipsam virtutis vim. Animus υiolentiae non paret, neque quicquam in eum potest
rolus Quintus Imperator intentabat Ioanni Friderico Saxoniae Duci , quem captivum tenebat, ut ad dede naum sibi Ducatum Wirtenbergicum eum compelleret ; ipse vero libere respondit : Poterit quidem sua Majestas Casarea statu
re de meis quicquid lιbuerit; ut tamen timorem hule ineutiat pecto. i nunquam essetet. Id quoa in occasione alia longe dimelliori rei pia satis ottendit et contigit enim, ut dum latru eulorum lusui intentus esse capitis sententiam in se latam intelligeret; quo nuntio neutiquam ille turbatus , periri quasi nihil ad se pertineret,EI nestum Ducem BrusUieensem, qui cum ludebat, libera vocet
cohortatus est, ut non obstante illo ludere pergeret. QuoaheroIeum responsum infamemirebellionis notam detersit aliquantum, & clarum eum re didit. Actio unica generosi ri S animi, etiam eum vis ipsi ad mortem rapit, vitam ill Rrem relinquit de celebrem et quemadmodum hae nostra aetate evenisse meminimus Roderico Caldetonio Septem Ecclesiarum Marchioni, cujus Fortitudo vere Christiana, de heroica constantia toti mundo admirationi fuit, adeo ut semulationem & odium commune tantae ipsius sortunae in laudem & commiserationem Verteret. Ignavia de timiditas animi δ violentis casibus neminem eripiunt, nec quicquam periculo turbatio dptrahit. Constantia illud aut vincit, aut certe famosiim essicit. E mlt Principis periculi gravitatem vulgus, colligit, haud secus at
que ex nauclesi oculis ii, qui in
230쪽
in eadem navi sunt, num tem ste maerebat ob Romanae ut-pestas grandis sit. Atque ob bιS expilationem. d Apprehen- eam rem valde expedit aequa- d David scidit vestime via λαIem semper & serenam exhi- cum mortem Saulis & Ionabere fiontem , seu tranquilla thae intelligeret. Idem fecit sint tempora , seu turbida, ut Iosue piopter cladem ab inco- neque metu Princeps conci- lis urbis Hai acceptam . &dat, neque superbia efferatur, v pronu recidit in te mam coram
neque alii de communi rerum Marca Domini Nee quicquam j statu judicium ferre valeant. stius, quam in communi calain. Eadem de caussa Tiberius tri- mitate sic Deo se sub inittere actissima quaeque maxime oc- nam rebellionis quoddam g cultare a laborabat. Perturba- nus esset, de manu illiu , bonatio & confusio rerum om- solum velle suscipere. non au-nium oritur, quoties e facie tem finala. Qui castigationi Principis tanquam illa caeli, sese subjicit. Deum ad iniser
perspicere licet tempestates, cordiam commovet.
quae impendent Reipublieae. Controverti hic potest. Mutare colorem ad quamvis an tum saltem illa animi con- Fortunae auram judicii levitas stantia minus potenti suaden- est , & ignavia animi. Com da sat, cum potentioris auxilionantia & aequabilitas vultus indiget. Sed ea in re peculi Subditos erigit. di hostes in ri distinctione opus est. Qui admirationem rapit. Omnes oppresius ab hostibus petit in Principe suos defigunt ocu- suppetias . non se demittat ni-Ios, di si metuat. ipsi quoque mium, nec nimis sollicite a- metuere incipiunt: ita b Otho- lienam imploret opem . alias
aras vultrim intuebantur , quos Fortunam suam prorsus despe-qucit cum eo accumbebant in ratam faciet. Nullus enim est convivio . niq.e evenit inclina- Princeps , qui sola motus mueras ad meuionem mentitas, evim sericordia taeenti dexteram timeret Otho, timebatων; ubi ve- Porrigat, aut qui tueri vellero timori & dissidentiae locus eum, qui de se ipse rebusque est . ipsa quoque fides facile suis jam sperare aesiit. Pomine deficit. Hoc tamen in iis casi- Peji caussa haud paullulum inbus velim intelligi quando pe- opinione Ptolomaei deperdi-riculum dissimulare , & celare dit , cum tantam legatorum ea amitates expedit et in aliis ejus submissionem coram u- enim publicae tristitiae signifi- surparet oculis. Majori anicatio Principem minime de- Π O Rex Cheruscorum fuit . decet, ut sic affectum suum pa- qui postea quam regno pulsus conciliet animos. Carolus v. cluin ratus, ad eundem dedit Imperator lugubri indutus -- litteras, g non ut profugus, αυτ