장음표시 사용
231쪽
supplex , sed ex memoria prioris Fortuna. Nec minus illustre est exemplum Regis Mithridatis . qui victus ab Eunone hoste . constantia plane regia
se eum fertur allocutuS: a Mithridates terra marique Romanis per tot annos quasitus ste te adsum. utore ut voles , prole magni Mehemenis . quod mihi 'lum hostes non abstulerunt. Quae res
Eunonem permovit , ut ipse deinde pro Rege Mithridate apud Imperatorem Claudium intercederet. Qui Principi suo fidelia praestitit obsequia, loquatur libere . si injuriam si- hi fieri animadvertat. Ita fecere Hermannus Cortesus Carolo Quinto , & Segestes c Germanico. Iri casibus aliis Prudentia necessitatem, tem-Pus, & res ipsas expendat, re sequentes diligoriter observet maximas : quod potentior intrepidum inferioris animum pro injuria fere accipiat, perinde quasi hic sese illi aequare
nat. Quod item inferiorem facile contemnat . si nimium is sese abjiciat & demittat. Ea de caussa Τiberius, Senatores nominabat, qui ad serviendum a natura facti essent : & tametsi his talibus opus habetet, illam tamen animoru vilitatem ferre nullo modo d poterat. Norunt stilicet Princi qes cujusque alacritatem & animi robur, & fa-
. VEDRAE SImb, 33. cile in eos stant injurii . quos
seiunt id minime graviter a cepturos. Ex eo fundamento
Vitellius Valerio Mario dignitatem consularem, quam Ga ba in eum contulerat , tanto
tempore liberius distulit, quod
e mitem, O in uriam segniter I trerum eum crederet. Quamobrem modestia quaedam fomtis , de fortitudo modesta perquam utilis erit Prineipi , di si omnino pereundum illi est . praestat animo magno & g nero is id fiat, quam abjecto. de humili. Habebat illud praeoculis Marcus Hortalus f avita
nobilitarit etiam inter angustias fortuna retinens, cum Tiberius
extremae ejus necessitati r medium adferre nollet.
g. Quando is, qui potenti test, alteri honores debitos dein negat in actibus praesertim publici si consultius est, etiam vi & astu quodam eos practriapere aliis, quam ea de re Ue bis contendere. Qui dubitat. merito suo diffidit. Qui dissimulat, tacite suam fatetur indignitatem . & Modestia postea pro ridiculo habetur. Qui de facto animo forti, & bona cum gratia primas prae aliis occupat, quae sibi aeberi
tur, nec offeruntur tamen, facili deinde negotio eas se vat & retinet. Ita quondam Germaniae Legatis contigit, qui cum in Pompeji Theatro
inter Senatores assistere cernerent Legatos Nationum, quae fortitudine animi,& eonstanti cum Romanis amicitia aliam antecellerent, dixerunt. g nullos mortalium armis avit fide
232쪽
FImb. 33. SYMB. Pante Germanas esse, Se inter eos dem Senatores sessum cepe-Funt. a Guod comiter a visentibus exceptum , quasi ampetus antiqui, o bona amulatione.
quae a Principis dependent a bitrio, tametsi aut meritis, aut virtuti videantur debitae, Sub ditus conqueri non debet, quod in se illae non conferantur, immo gratiae potius agendae sub honesto aliquo titulo, quomodo Vitelli tempore fecerunt nonnulli ab ossicis suisb remoti: nam aulicus Prudens omnes suos eum Principe sermones gratiarum actiones solet concludere. Seneca ista Prudentia usus est , postquam cum Nerone collocutus esset de iis, in quibus eum nonnullic accusabant. Qui quetelis utitur, fatetur injuris se assectum:
in eo autem, quem os enim credunt non valde considunt Principes. Omnes ea in re
Deo cupiunt esse similes, de quo in miseriis nostris non querimur, immo gratias potius pio illis agimui. g. In deliberationibus &accusationibus constantia plu-.rimum prodest : nam qui confestim ii, cedit, reum se constituit. Qui innocens suas negat actiones . sontem se consi- Letur. Mens recte conscia , repraesidio virtutis armata de aemulis triumphat. Si tot pere incipiat, nec contra casu S adverso, nitatur fortiter, eorum obruetur fluctibuS, non secusae stuvius aliquis aquarum im
petu sternit arbores minus radicatas ; eas vero , quae alti res habent radiees, movere loco non potest. Omnes Sejani amici, labente ipsius fortuna, ipsi etiam periere. Unus Marcus Terentius, qui ejus amicitiam se ambivise & aestimasse constanter confessus est , eo quod illius beneficio gratiam Imperatoris Tiberii promeruisset, in judicio absolutus
fuit, multatis exilio aut morte aliis qui eum d accusaverantri Dantur quidam casus, quando adeo constanti securitate opus est , ut nee conscientia se ex cuset, ne timidior videatur, ne commemorentur obsequia, te exprobrari putentur;uti quondam Agrippa, cum accularetur, quod Plauto imperium procvraisset, e nihil pro innocem s. .
quas di*deret , nee beneficara, ques exprobraret, disseisit.
b. Nec solum per se ipsum subditis suis speculum se Princeps exhibeat , sed de per Ra- tum suum, qui quaedam illius
est idea , atque adeo non minus, quam in propria ejus persona eluceant oportet Religio, Iustitia, Benignitas, & viriu-tes aliae dignae Imperio. Quia vero partes speculi illius lane Consilia, Tribunalia, & Cancellariae , etiam in his eaedem virtutes reperiri debent, immo
in Ministris singulis , qui spe
culum illud repraesentant: multum enim de Principis decedit existimatione , si ipse quidem 1 4 boni-d constantia orationis . quia
233쪽
aoo v ID. S A ber, gnum se exhibeat fratiam
postulanti, & bona spe prOmi 1sisque 'plenum abs se diis mittat ; ex alia vero parte colludat cum iis, qui sibi u secretis sunt, aliisque suis Ministris, ut aspero suo agendi genere petentem abstet reant. Dolub, qui facile & brevi tempore deteret artificium, indignum generoso & regio pectore Minister moneta publica est. Prinei.
is signata effrie, & nisi pro-ata illa sit, & hune ad vivum
exprimat, tanquam adultera a rejicietur. Si caput,quod Prς- est, aureum sit,manuS quoque, quibus utitur, aureae sint oportet , quales erant illae spoi si in diviniς b literis. I. Sunt praeterea principales hujus speeuli partes etiam Legati, qui Principis auctorit tem sustinent e & sane male consuleretur fidei publicae, nisi
nis & sentibus asperum intuetur oculis , is persuadere
sibi vix poterit. E tam spiriola
matre, adeo bellam venustamque filiam . qualis est Rosia, progenerari posse. Magna utique fiducia opus est , ad irrigandum & expectandum, dum viriditatem induat, & protrudat admirabilem illam folieu
lorum pompam, quae odore tam delicato nares recreat.
Longa tamen spe,& tolerantia experiri tandem licet, laborem
istius verba & veraeitas, in iIlis quoque reperirentur; re sicut hi vicem illius obeunt , quantam ad potentiam & animi magni tudinem attinet, ita in omni eam eam prae se ferre se debentiae si Princeps ipse coram praesens adesset. Ad hune m dum egit e Antonius Foriseca, qui .postquam Regem Car inlum octavum nomine Regis Catholici monuisset, ne arma Neapolitanis finibus inferret, donec via Iustitiae, quis potior
. Iure esset, declararetur et nec
quicquam se proficere videret, insigni cu animi libertate palam edixit, Regem suum con scientiae 3am suae satisfecisse,ut deinde liberata fide, viribus de copiis in eam partem se dare posset, quam aequiorem Iudia
caret. Nec ultra moratus coram
conventu aderant, initi antea foederis tabulas laceravit. Sicinuti Ministrum Prineipis sui
maximis instructum esse de cet, ita de Μajestate illius, forintitudine , & praestantia animi.
non fuisse inutilem, nee male collocatas spinas, quae florem adeo bellum fragranti'; od iis produxerunt. Spinosi Masperi sunt naturae nostrae cor
ruptae primi virtutis rami, sed post pulcherrimus illius fios
tandem subnascitur. Ne Pri ei pem terreat erimus rerum aspectus e per enim pauca sunt in regimine, quae prima stonis jucunda appareant. Omnia spinis reserta videntur.& dissimulatibus. Sed experiundo multa fuere facilia, quae segnibus a
234쪽
dua videbantur .m itaque animo cadat Princeps : nam si iis Ieviter cedat, a suamet appre hensione vincetur potius, qua rei veritate. Toleret fortiter, speret patienter & constanter, nee tamen interim media dimittat e manibus. Quisquis sperat, fideli & optimo utitur eomite, Tempore nimirum.
Vnde Regem Philippum S eundum dicere solithun accc
pimus e a 'o ct tempus emtra duos. Impetus furoris essectus est . ἡ quo grandia nasci solent pericula. Theobaldus Campaniae comes suceessionem suam in Navarrae regnum valde re didit dubiam , eo quod mora impatiens in prςstolanda mor te Regis Sanciti patrui sui, ad huc ipso vivo regni occupanda
I s . occulta a Mari uisti disp. LIM
235쪽
ocessite consilia agitasset cum Proceribus: hinc enim factum, ut ReκSanctius Iacobum Primum Aragonias Regem haeredem adoptaret. Patientia multis trophaeis inclyta est , &excelluit livea Scipio, qui etsi in Hisipania multas haberet offensionum occasiones, asteo tamen fuit Patiens, a ut vultum feris verbum illi eo tiret, qua-xe etiam illud effecit, ut quae in animo intenderet , felicitet & quoto illi succederent.
Qui sperat & sustinet, Fortunae superat ludi ia , & eam sibi obstrictam reddit: quippe quae ejusmodi spem & fiduciam in tot tantisque suis mutationibus pro blanditiis hahet. Incertis oceani fluctibus non absque gravi periculo sese Columbus objicit, ut novas inquirat Provincias; ne que eum terret inscriptio illa Hereulis in columnis Caspes α Αbyles, Non plus ultra ; neque aquarum montes . quae proposito ejus obstare videbatur. Navigatione sua Solis passus numerat; atque anno dies, hora, diebus suffuratur. Acum nauticam polus deficit, charintas marinas sequoris lineae. ει itineris comites patientia. omnia contra eum con i-rant, at ipse forti animo difficultates omnes & obstacula spe & tolerantia superat, do nec tandem novus Orbis invictam ejus constantiam praemio coronavit. Fexendum ΘSperandum , Empedoclis fuit dictum, & postea Imperat ris Μacrini Symbolum, unis de huic Emblemati lemma suinptum. Pericula quaedam sunt,quae superare facilius est ,
scivit Agathocles, cum Uictus,
re Syracusis in Sicilia hostilibus armis cinctus, non turpiter
sese hosti dedidit, sed relicta
ibidem militum manu, quan tum ad defendendam urbem satis esse , eum eXercitu ad versus Carthaginem profectus
est, & is, qui uno in bello victor esse non poterat, artificio
isto, a bellis duobus duplicem
triumphum reportavit. Peric tum temeritate interdum vinci solet, & despicientia illius varias hosti cogitationes injicit. Videns Hannibal Romanos post Cannense praelium auxi liares copias in Hispania mi
tere , potentiam eorum & vis res formidare coepit. Nemo rebus secundis nimium confidat , aut desperet in adversis. Inter utra': versatur Fortuna, tam prompta ad eκtol Iendum quam deprimendum. Servetitaque Princeps in omni casu animum conctantem & robullum, paratum ad omnia, qui quid denique acciderit, nec perturbari se sinat majorum t empestatum minis nonnumquam enim fluctus que eκ tu
barit e navi, quae interitura est, projiciunt in aliam, quae salva portum tenebit. Animus magisnus de g nerosus caelum ipsum propitium habet. Ne temere desperet Princeps ob peric Ia aliena, aut ea, quae fortui ti casius secum afferunt. b sui
observat ventum . non feminat io qui considerat nubes .nunqu- metet. Non existimet, a mirictionibus suis se quemqua O ligare. Lamentis & lacrymis sese turpiter dedere , muliebre est: non illis Fortuna placari solet. Animus excelsus ubi ipsi
236쪽
tatisfacere satagit. aut solari sese actione aliqua heroica degenerosa, uti fecit Agricola, filii sui morte intellecta; a quem casum, nequ- ut pisi i que fortium
virorum arx batiose, neque per lamenta rur u , ac moestrem mulie
briter tulit o O in luctu besium inter remedia erat. Nihil omnino commoUQIit, aut vana
gloria esse solet, aut nimia acalu consternatio.
, I. In muneribus & hon ribus petendis doctrina praesentis Emblematis utili uitae aest. Qui sustinere & sperare novit, fortunam novit triumphare , di vincere. mi morae Impatiens auxilia & lubmissionem animi vilitatem esse putat, contemptus iae bir,& derelictus ob omnibus. Honorem in eo ponere, ut alteri non .obremperes, est nemini imperare velle. Media eκ fine metienda. Si in hujus consecuti in ne plus honoris insit, quam per illa amittatur , omnino iis uti convenit. Nolle sustinere patienter, animi excelsitatem arbitramur , & imprudens superbia est. obtentis honori-DuS,mox obducunt passitum vestigia, quibus ad illos ascen sum tuit. Multa ferre re pati, ut postea ad altiores honorum fradus eveharis , non vilis ab-3ectio est, sed eximium animi ad magna connitentis robur. Quaedam sunt ingenia quae
moram ferre nequeunt, exiguo temporis spatio omnia volunt eonfici. Ita b Brutarium artiis bus honesis eapiossum, etsi rectum iter pergeret, ad clara fama qua que sturum festinatio stimulabat, dum aquales, dein 'periores , po- premo 'ametspes anteire tarat.
Illo abrepti impetu media s a Tacit. in vita Agrici T si OLITICA. 2 3
curiora aspernantur, quia tarda& brevioribus, et si magis periculosis, uti e malunt. His e Uenire solet, quod aedificiis subito & tumultuario opeie extructis antequam tigna & trabes recte subsidere . & exsiccari potuerint, quae moκ iterum collabuntur. νS. In sperando & sustinendo m/xima imperii praesidia confistunt: ii, enim mediis fit, ut
omnia agamus cum tempore, sine quo res nulla maturitatem
assequi potest. Arbores , quae mox ad primum calorem ti res emittunt, cito eosdem deperdunt , eo quod expectaverint, donec hyemis asperitas praeteriisset. Negotiorum stuctu gaudere non potest, qui ea manibus ad maturitatem per ducere contendit. Impatientia abortuum caussa est , & perieula d creat;& quia ea patienter ferre non possumus, sed ex iis quam primum emergere cupimus , majora ea factissus. Eam ob rem in iis tum inter nis , tum externis Reipublicae malis , quae per negligentiam nostram incrementum sumpserunt, consultius erit sinere, ut cursum suum teneant, ac
sensim curentur cum tempore. quam accelerate remedium.
si plus inde periculi st. Si anici
praevidere ea non potuimuS, tolerare salte discamus postea- Ab oppositione incrementum capiunt: ea enim ratione fit, ut periculum , quod antea aut
occultum erat, aut minus notabatur , palam fiat, di maiora ea
Iib. 3. Annal. t Multos etiam bo- mos pessum aedit, qui hyretis dia tarda
237쪽
dire cogitabat. Timor imprudenter armatus , contra superiorem potestatem, magis eam
fatigat & spoliis suis illustriorem reddit. Eo modo Cerialis Trevirensium composuit animos, ne potentiaeRomanae sese opponerent, dicendo: a Octi
sciplinaque, eompages hae coaluit r .a convelli sene exitis convel ιentium non potest. Multa non a Taciti lib. . Hist.
aeque eaderent irrita . nisi timmor noster & impatientia is stinantius agerent. Metus di suspicio tyrannidis, ubi inn tuerint, faciunt, ut jam esse re ipsa incipiat, licet antea tyran nis non fuerit. Vnde non mianoris fortitudinis est in his talibus casibus nosse dissim lare, quam praecipitare eum re medio. Illud prudentiae esse ctus proprius eu, hoc Vmo e metu oriri solet.
stri tuba magis arctatur et comprimitur, tanto majori cum Harmonia & vocum Uarietate inde egreditur postea; ita prorsus b misitarum improinhitate depressa. Virtus emergit, O innaeentia defensio intercis sa ru=ιrat. Flamina generosae mentis facile extinguitur, nisi Fortunae adversae ventus eam
exsuscitet. Excitatum ab illa insenium de mediis circumspicit, quibus eam meliorem reddat. Felieitas tanquam ris sa , E spinis & aerumnis nascitur. Uictus fuerat in navali Praelio eontra Genuenses , &captus Alphonsius Quintus Α-ragoniae Rex, de eece,quae res expeditionem ejus adversus regnum Neapolitanum retardatura videbatur, eandem ma jori eum felicitate, auctoritateque maturavit,facto nimiarum foedere eum Philippo Duee Mediolanensi , a quo captivus tenebatur , qui & libertati illum restituit, & vires ad oeeupandum illud regnum suppeditavit. Neeessitas eum
miser hospitis animum; nam rebu prospere fluentibus sibi ipsi quis vivit ; in adversis tum tibi tum aliis. Illae in aper tum produnt passiones animi, suimet alias obliti: his vero factus cautior, idem animus e virtutibus sese munit, ut me diis ad veram constantemque felicitatem; ex quo illud e iam fit, ut haud paulo facialius sit ex adversa emergere Fortuna , quam conservare se mei in prospera. In captivit te primum enituere insignes animi dotes cte Omamenta, quae in Rege Alphonis eo usque latuerant abdita, es captus illorum amore Dux Mediola nensis amicum eum habere voluit, & se obstrictum abs se dimisit Plus victus obtinuit, quam victor sperare potuisset. Ludit inter eκtrema Fortuna, di gaudet potentiae suae dare specimen, ab uno migrando ad alterum. Nulla virtus est, quae in easibus adversis non eluce stat; ε
238쪽
scat: haud aliter, atque in ob ε scura nocte stellae coruscant Iucidius. Pondus supra injectum tum palmae ostendit r bur , eum una cum illo altius assurgit. Inter urticas diutius soliorum vigorem servat rosa, quam inter ipsos flores. Nisi virtus etiam in adversis sese exerceret, non victorias, non ovationes aut triumphos meis
reretur. a Virtus , dum patitur,
vincit. E quo nemini non li-gido apparet . quam impiust error irefutatus a nobis at bi in eorum . qui suaderit Pri cipi , ut abdicata tantisper vi tutum constantia, vitiis sese accommodet , ubi necessitas
239쪽
postulaverit, quo tempore vel maxime in illis constantem Persistere oporteret , dc ma-3ori eum spe incessiis meli ris : quomodo plerumque eveniebat Ferdinando Secundo Imperatori, felicissimae memoriae , qui in maximis suis periculis constanter assirmabat, malle δ' imperis fortuni 'ue omnibus exui . O eum mniversa sua milia sipem ostiatim eastigere, quam MMestoris tuenda caussa contra jus fasque admittere aliquis. Dignissima sane' verbatam sancto Principe, cujus Pietas singularis ac fides tantopere Deo placuit, ut ipse sceptrum illius moderari, & vicem I imperatoris hic in terris gerere voluerit, multas non absque insigni miraculo victorias illi largiendo. In periculis & cal mitatibus maximis , cum sipes omnis deficeret, atque adeo fortitudo & prudentia humana
omnibus destituerentur mediis, felleior temper, & majoricum triumpho eluctatus est.
Vivebant olim Romani Im- Peratores in pacis de delici
tum ubertate, suarummet tamen passionum pressi tyranni de , & variis jactati formidini-bus. At sanctus isto Heros quietem de tranquillitatem animi reperit inter ipsos saevientes fuctus, quos contra Imperium,& Augustissimam ejus domum
Cantat in aerumnis justus, deplorat impius in ste eribus tuis. Pueris cane Babylonicis succensa fornax chori musici instar a fuit.
g. Miseriae Sr aerumnae magna secum emolumenta adferunt : nam corrigunt superbiam Principis, eumque in gyrum rationis revocant. Quam
furioso impetu nonnunquam consurgunt venti l Quam ario-ganter exaestuat & fremit mare, tumentibus undis quasi montibus quibusdam terru ca loque minitando i de tamen
Dum frumn ς δ cvlo aepluunt, elatio & jactantia Principis humi sternitur. Illae E Tyra
eiu at,ex incurio de Ierum suarum negligente in 'ertem ac providum: ipsa enim tum cogit necessitas, ut populi curam h scipiat, habeat in pretio Nobi litatem , honoret Fortitudianem , exerceat Iustitiam, de Religionem veneretur. Pote tia nunquam in majori vers tur discrimine, quam cum Pr spere, & ad nutum fluunt Omnia: sepositis enim tunc tu
ris , Consilium & provideritiam nimia securitas facile j gulat. Plures Principes otio de quiete perierunt, quam laborefc arriImna, idem nimirum illis accidit, quod eorporibus, qua
motu aliquo conservantur vegeta, absque eo vero facile lari guere incipiunt. Ex quo illud etiam liquet, quam in judicando de malis & honis errem
graviter, nunquam fere ea c n-iectantes.quς nobis masis sunt
proficua. Fortunς acerbitatem, rigorem & eastigationem interpretamur . de nescimus admonitionem esse, & doc mentum. Munere illo inaurium & oviculae, quo Iobum
240쪽
ejus & amici, innuere volui s. se mihi visi sunt , aequo & p tienti animo ferenda omnia, di pretiosa quaedam Dei esse monita amictiones illas , quae
Mira Dei misericordia est , si
nos amigat interdia; & contra, dum praemia confert, castigatio est: nam praemio rationes debitorum expedit. & satisfaciendo aliquibus nostris meritis manet offensarum ereditor; at quando nos amigit, sibi ipse solutionem praestat, & nos ad emendationem exstimulat.
semper ad venti arbitrium navigat, quin potius illius beneficio navigii sui vela
ita novit disponere , ut Optatum portum teneat, atque' adeo eodem omnino vent
ad quamcunque ὰ duabus oppositis placuerit partem , suam appellit navem absque ullo itineri, dispendio. b Porque siem re por via Ira
At quando tranquillum est cς- Ium, Velorum remorumq; sub sdio ipsum etiam Ventum navigando superat. Non minoricum cura ac diligentia Princeps Reipublicae navim moderari debet in imperii sui pio-celloso mari ad omnes tempestates gnaviter advigilando, ut iisdem prudenter juxta ac sortiter suo tempore & loco uti valeat. Naucleri ossicio fungitur,eujus fidei vita fatu': omnium commissa est, neque ulla navis periculosior, quam Co- Iona exposita tot ambitionis procelli , tot scopulis hostiu, tot Populi tempestatibus. M
Cognomento Fortis, opus fuit, ut adversus Fortunam arm Ietώ cam. s. Caul. 1.
sese,& regni sui jus in tuto poneret. In eo tota fere consstit scientia politica, ut recte disiternere qui, norit tempora, reiis uti; interdum enim citius in portum tempestas devehit, quam malacia. Qui Fortunae adversς impetum novit frangere, prosperam eam facit .Qui cognito periculo, eidem cedit, retempus indulget, illud superat. Ubi nauta animadverterit, fluctibus obsisti non posse , abiis jactari se sinit, vela demittens; & quia resistentia vim
potius vento adderet, exiguo aliquo utitur snu , ut respiret aliquantulum navis, & sese supra fluctus elevet. Aliquid dare oportet periculis , ut eκ iis emergere tandem liceat. Intellexerat Iacobus PrimusAragoniae ReM, Nobilium, Populique cos. tra se concitationem di odium. quia tamen nequaquam expediebat , importune obnitendo novum furori isti robur adjicere . sed tempus p tius aliquod ei concedere, donec suapte sponte defervesteret; uti rivulis accidit, qui saeviente aliqua tempestate, subita aquarum inundatione at tum intumescunt, falli ultro se passus est, di tanquam in captivitate detineri, usque dum in