장음표시 사용
181쪽
1os Aut I. Istodita ct recondita habet sicuti arca. tiam ob causam parcin, quo par arcae nominat inest,tum Favorinus ubi haec audivit, Superstitiose , inquit Mnimis molaste atque odiose conlabricatus commolitusque magis est originem vocabuli Gabius iste Bassiis quam enarravit nam , si licet res dicere commentitias, cur non probabilius videatur ut accipiamus parcum ob eam causam dictum , quod pecuniam consumi atque impendi arceat wprohibeat,
quasi pecuniarcvi. Quin potius, quod simplicius, i quit, veriusque est id dicimus Parcus enim neque ab arca, neque ab arcendo, sed ab eo quod est partim,
A I. germo quidam Favorini philosophi cumgrammatico iactam tiore factus in Socraticum modum atque inibi in sermone dictum quibus verbis penus ad Scapola d nita fit. N vestibulo aedium Palatinarum omnis s re ordinum multitudo opperientes salutationem Caesaris chnstiterant atque ibi , incliculo doctorum hominum, Favorino philosopho praesente, ostentabat quispiam grammaticae rei
doctor scholica quaedam nugalia de generibus& casibus vocabulorum disserens, cum arduis superciliis vocisquevi vultus gravitate composta, tanquam interpres Marbiter Sibyllae oraculorum tum adspiciens ad Favorinum, quamquam ei etiam nondum satis notus esset, Pensis quoque, inquit, artis generibus dictumis varie
declinatum est. nam ct hoc penusis haec penus, ct hujustentis peneris peniteris penoris peteres dictaverunt.
182쪽
mulidum quoque muliebrem Lucilius in Satirarum sexto decimo non virilι genero, ut ceteri, sed neutro appellarithis ver bus: Legavit quidam uxori inundum omne penumque.
Quid mundum quid non nam qui dijudicet isthuc
atque omnium horumis testimoniis Lexemplis con strepebat quumque nimis odiosesbi placeret, intercessit placide Favorinus , , jam bone, inquit, magister, quicquid est nomen tibi, abunde multa docui s. quae quidem ignorabamus, scire haud sane postulabamus quid enim refert mea, ejusque quicum loquor, quo
genere penam dicam aut in quas extremas litteras declinem, si nemo id non nimis arbare seceries sed hoc plane indigeo addiscere, quid sit penus, quo sensu
id vocabulum dicatur, ne rem cotidiani usus, tamquam qui in venalibus Latine loqui tentant, alia, quam OpOrtet , voce appellem. Quaeris, inquit, rem minime
obscuram. Quis adeo ignorat penam esse vinum tritia eum Moleum cientem fabam atque hujuscemodi caetera Etiamne, inquit Favorinus, milium iani- eum & glans de ordeum penus est ' sunt enim propemodum haec quoque ejusmodi cumque ille reticens haereis ret Nolo, inquit, hoc jam labores, an ista , quae dixi penis appellentur sed potesne mihi, non speciem aliquam de penu dicere, sed definire genere proposito dedisserentiis appositis quid sit penus' Quae genera: quas
disserentia ilicas, non hercle, inquit, intelligo. Rem, inquit Favorinus , plane dictam postulas , quod est dissicillimum, dici planius nam hoc quidem pervulgatum est, definitionem ex genere& disterentia consistere sed si item mihi praemandere, quod junt, postulas; faciam sane id quoque honoris tui habendi gratia atque deinde ita exorsus est. Si, inquit, ego te nunc rogem, uti mihi dicas & quasi circumscribas verbis, quid homo sit; non opinor, respondeas hominem esse te atque me hoo
183쪽
rio Auc GELU rhoc enim , quis homo sit, ostendere est non , quid homo sit, dicere sed si , inquam peterem ut ipse illud, quod homo est, definires, tum profecto mihi diceres,
hominem esse mortale animal rationis' scientia capiensi vel quo alio modo diceres, ut eum a caeteris animalibus omnibus separares proinde igitur nunc te rogo, ut, quid si penin , dicas, non ut aliquid ex penu nomines. Tum ille ostentator voce jam molli atqued
missa, Philosophias , inquit, ego non didici nec di se
re appetivi; , si ignoro an ordeum ex penu sit, aut quibus verbis penus definiatur non ea re litteras quoque
alias nescio. Scire, inquit ridens iam Favorinus, quid penus sit, non ex nostra magis est philosophia quam grammatica tua meministi enim credo quaeri solitum, quid Virgilius dixerit, penum instruere vel longam vel lango ordine utrumque enim profecto scis legi solitum , sed, ut faciam aequiore animo ut sic ne illi quidem veteris uris magistri, qui Sapientes appellati sunt, definisse satis recte existimantur quid sit penus nam Q. Scar volam, ad demonstrandum penum, his verbis usum audio Penas est , inquit, quod esculentum aut oculentum est quod enim ipsus patris familia , liberorum patrisfamilitu ejusquefamilia , qua circum eum aut liberos ejus estis opus eorum facit, causa paratum est , ut 3Iucius
ait, penus videri debet. nam qua ad edendum bibendumque in dies singulos prandii aut caena caussa parantur, penus non sunt sed ea potius, qua hujuscegeneris longa ψ-onis gratia contrahunturo recondantur, ex eo quod non in promtu int, sed intusis penitus habeantur , penus dicta sunt naec ego , inquit, quum philosophia me dedissem, non insuper tamen habui discere quoniam civibus Romanis Latine loquentibus rem non suo vocabulo demonstrare non minus turpe esset, quam hominem non suo nomine appellare. Sic Favorinus sermones in genus communes a rebus parvi, frigidis abducebat ad
184쪽
NOCT ATTICAE. Lib. q. III ea, qtiae esset magis utile audire ac discere, non allata extrinsecus, non per ostentationem, sed indidem nata acceptaque Praeterea de penu adscribendum hoc etiam
putavi , Servium Sulpicium in reprehensis Scaevolae capitibus scripsisse. Seio filio placuisse non qua esui tant imae potui forent, sed ius quoque cereos in penu enses; quodque esset ejus serme rei causa comparatum. Maiasurius autem Sabinus, in libro juris civilis secundo, etiam quod jumentorum causa apparatum esset, quibus dominus uteretur, penori attributum dicit. Ligna quoque virgas: carbones, quibus conficeretur penus , quibusdam ait videri esse in penu ex his autem quae prome ealia Musuaria in locis iisdem essent, ea sola esse penoris putat, quae sint usui annuo. A P. II.
Quid disserat morbus vitium, o quam vim habeant τοcabula ista in edicto assilium O an eunuchus Osteriles mulieres redhiberi possint, dixersaque super ea re
IN edicto aedilium curulium, qua parte de mancipiis
vendundis cautum est scriptum sic fuit: T I S.
N O N. MI T. propterea quaesierunt jureconsulti veteres,
quod mancipium morbosum quodve recte diceretur , quantumque morbus a vitio diErret Caecilius Sabinus , in libro quem de edicto aedilium curulium composuit. Labeonem refert, quid esset morbus, hisce verbis definisse Morbus est habitus cujusque corporisco tramaturam , qui sum ejus facit deteriorem sed morbum alias
185쪽
ir Aita cc Lari alias in toto corpore accidere dicit, alias sn parte corpQ ris totius corpbris 1 rbum esse, vellit phthisis aut sebris; partis autem , veluti caecitas aut pedis debilitas balbus
autem, inquit , ct atypus vitios magis quam morbo
sunt ut equus mordax, calcitro vitiosus non ruorbosus est. sed cui morbus est, id etiam vitiosi m est neque id tamen
contra sit potest enim, qui vitiosus est, non morbosui esse.
quamobrem, quum de homine morbos ageretur , nequa'
quam , inquit, ita diceretur: su A N a. o B. I D. V I-
TIu M. MINORI s. ERIT. De eunucho quidem quaelitum est, an contra edictum aedilium videretur venundatus, ii ignora stet enator cum cunuchum esse Labeonem respondisse junt, redhiberi posse quas morbo sum : sues autem seminas, si steriles essent, venum issent, ex edicto aedilium posse agi Labeonem scripssse. De sterili autem mutare, si nativa sterilitate sit, rebatium contra Labeonem respondisse dicunt nam quum redhiberi eam Labeo , quasi minus sanam, putasset cesse non oportere junt Trebatium ei edicto apposuisse, ea millier a principio genitali flerilitate est at si val
tudo ejus ostendisset, exque ea vitium factum esset, ut concipere laetus non posset tum sanam non videri, cesse in caiisa redhibitionis. De myope quoque, qui imscitiosus Latine appellatur, & ῆι νωδύ dissensum est . alii enim redi liberi omnimodis debere, alii contra, nisi
id vitium morbo contractum esset. Cum vero', cui dens
deesset, Servius redhiberi posse respondit Labeo in causa esse redhibendiis avit nam magna, inquit,
pars dente alitquo carent neque eo magis plerique homines morbos sunt. Dabsudum admodMn s dicere, non sanos nasci homives quoniam cam infantibus non mul dentes gignuntur. Non praetereundum est, id quoque in libris veterum jurisperitorum scriptum esse morbuin vitium distare quod vitium perpetuum, morbus cum accessu discessuque sit sed hoc si ita est neque caecus neque et nuchus
186쪽
NOCT ATTICAE. Lib. q. III huchus morbosus cst, contra Labeonis, quam supra dixi sententiam Verba Masibri Sabini apposui ex libro juris civilis secundo Furiosus mutusve , cuire quod membrum lacerum sumque est, aut obest quominin ipse aptus sit , morbosi sunt qui non longe videt iram sanus est ,
A p. III. uod nidia suerint rei uxoriae actiones in urbe Roma ante Carvilitanum divortium: atque inibi quid sit propriὸ pellex quaeque ejus vocabuli ratiost. MEmoria traditiun est, quingentis sere annis post
Romam conditam, nullas rei uxoriar neque -ctiones neque cautiones in urbe Romana aut in Latio fuisse quia profecto nihil desiderabantur is ullis etiam tunc matrimoniis divertentibus. Servius quoque Sulpicius in libro, quem composuit de dotibus, tum primum cautiones rei uxoria necessirias esse visas scripsit, quum Sp. Carvilius, cui Ruga cognomentum fuit, vir nobilis divortium cum uxore fecit; quia liberi ex ea , O poris vitio , non gignerentur , anno urbis conditar a xx M. Attilio P. Valerio coss. atque is Carvilius traditur uxorem , quam dimisit, egregie dilexisse, carisssimamque morum ejus gratia habuisse; sed jurisjurandi religionem animo atque amori praevertisse ;quod jurare a censoribus coactus erat uxorem se liberiimquaerendorum gratia habiturum. Pellicem autem appel lata , probrosamque habitam eam , quae juncta consuetaque es et cum eo, in cujus manu mancipioque alia matrimonii causa foret, hac antiquissima lege ostenditur, quam Numa regis suisse accepimus E .
187쪽
33 Au LI GELLI Itemqtia ἀχλαξ, id est, quasi me=λακυς ut pleraque alia, ita hoc quoque vocabuluna de Graeco flexum est. IV. ersat Servius Sulpicius in libro, qui est de dotibus, scripserit de jure atque more veterim stonsaliorum. SPonsalia in ea parte Italiae, quae Latium appellatur, hoc more atque jure solita fieri scripsit Servius Sulpicius in libro, quem scripsit de dotibus: a uxorem,
inquit, ducturus erat, ab eo, unde ducenda erat, stipu- Libatur eam in matrimonium ducitu iri qui daturus erat, itidem stondebat daturum is centracIus stipulatio-
m stonsonumque dicebatur stonsalia tam , qua proni issa erat, sponsa appellabatur; qui spoponderat ductu rum, sponsu . sed F postea stipulationes uxor non daba--r, aut non ducebatur, qui stipulabatur ex sponsa agebar, judices cognoscebant judex, quamobrem data acceptave non esset uxor, quarebat si nihil justa causa videbatur; lutem pecunia aestimabat quantique interfuerat eam uxorem accipi aut dari, eum, qui spoponderat aut qui stipulatus erat, covdemnabat hoc jus sponsaliorum obses vatum dicit Servius ad id tempus, quo civitas universo Latio lege Julia data est haec eadem Neratius scripsit in libro, quem de nuptiis composuit. C A P. V. II Oria narrata de perfidia harusticum Etruscorum quo que ob eam rem versus hic a pueris Roma urbe Iota cantatus est , Malum consilium consultori pessimum
STatua Romae in comitio posita Horatii Coesitis o tissimi viri de coelo tacta est ob id fulgur piaculis luendum, haruspices ex Etruria acciti, inimico atque
188쪽
NOCT ATTICAE. Lib. . Is hostillii populum Romanum animo, instituerant eam rem contrariis religionibus procurare atque illam statuam suaserunt in inseriorem locum perperam transponi, quem sol oppositu circum undique aliarum aedium nunquam illustraret quod quum ita fieri persuasissent, slati ad populum proditique sunt; , quum de perfidia confessi essent, necati sunt constititque eam statuam, proinde ut vera rationes post compertae monebant, in locum editum subducendam, atque ita in area Volcani sublimiori loco statuendam et eaque res bene& prospere rei pubi cessit tune igitur , quod in Etruscos haruspiaees male consulentes animadversum vindicatumque se rat, versus hic scite iactus cantatusque esse a puerit urbe
Malum consilium consultor pesiimum est. Ea historia de haruspicibus ac de versu isto senario striapta est in Annalibus Maximis libro undecimo, in emtii Flacci libro primo rerum memoria dignarum vi detur autem hic versus de Graeco illo Hesiodi versu e pressias r A P. VI.
Verba veteris . . in quo decretum est hostiis majoribet expum n, quod in sacrari hasta Martia movissent: atque inibi enarratum quid in hostiae succidaneae rquid item tempora praecidanea quodque Ut Aldus ferias quasdam praecidaneas appellavit. UT terram moris nunciari solet eaque res procuratures ita in veteribus memoriis scriptum legi mus, nunciatum esse senatui, in sacrario, in regia, ha- vias Martias movisse ejus rei causa senatusconsultum
semim est M. Antonio A. Postunsio coss. ejusque ex-H emplum
189쪽
emplum hoc est Quo D. C. uLIus L. F. Pi
.Quod succidaneas hostias senatus appellavit, quaeri solet quid verbum id signi licet in Plauti quoque comoedia, viae Epidicus inscripta est , super eodem ipso verbo requiri audio in his versibus Men pi.icularem oportet feri ob stultitiam tuam, Ut meum tergum sultitia tua subdas succidaneum PSuccidanea autem hostia dicuntur, e littera per morem compositi vocabuli in i litteram commutata nam
quas succaedanea appellatae quoniam, si primis hostiis litatum non erat, alia post easdem ductae hostiae caedebantur quae, quasi prioribus iam caesis , luendi piaculi gratia , subdebantur xsuccidebantur ob id succidaneae
nominatae , littera , i, scilicet tractim pronunciata. audio enim quosdam eam litteram in hac voce barbare corripere Eadem autem ratione verbi praecidaneae 'umque hostiae dicuntur , quae ante sacriscia solemnia pridie caeduntur porca etiam praecidanea appellata, quam piaculi gratia , ante fruges novas captas immolati.Cererimis fuit, qui familiam funestam aut non purgaverant,
aut aliter eam rem , quam Oportuerat , procuraverant.
Sed porcam S hostias quasdam praecidaneas , sicuti dixi . appellari, Vulgo notum est ferias praecidaneas diei, id, uopinor, a Vulgo remotum est. Propterea verba Axeu' Capitonis ex quinto librorum, quos de ponti scio ure composuit, scripsi. Tib. Coruncanio pontifici maxinis
190쪽
NOCT ATTICAE. Lib. q. III seria praecidaneae in atrum diem inaugurata sunt collegium decrerit non habendum religioni, quin eo die feria praeci danea essent. λ
De epistola Valerii Probi grammatici ad Marcellum scripta
super accentu nominum quorumdam Poenicorum. FVAlerius Probus grammaticus inter suam aetatem praestanti scientia fuit is Hannibalem ruasdrubalam viamilcarem ita pronunciabat, ut penultimam circumflecteret ut testi est epistola ejus scripta ad Marcellum, in qua Plautum annium multosque alios veteres eo modo pronunciasse assirmat solius tamen Ennii versum unum ponit, ex libro, qui Scipio inscribitur eum versum quadrato numero factum subjecimus: in quo, nisi tertia syllaba de Hannibalis nomine circum flexa ponatur , numerus claudus est versus Ennii, quem dixit, ita est: Qui propter Hannibalis copias confiderant A P. VIII. C. Fabricius de Cornelii Rufino homine araro dixerit: quem quum disset inimicusque esset, defignandum anien consulem curariti
fabricius Luscinus magna gloria vir magnisque rebus
gestis fuit P. Cornelius Rufinus manu quidem strenuus bellator bonus , militarique disciplina peritus admodum fuit; sed fitrax homo lavaritia acri erat hunc Fabricius non probabat, neque amico utebatur osus que eum morum causa fuit. Sed quum in temporibus reipubi dissicillimis consules creandi serent, cis Rusinus peteret consulatum , competitoresque ejus essenti belles quidam, utiles summa ope adnisus eth