장음표시 사용
61쪽
ctum funebrem En qui cum Rege colloquebantur princia opes,en qui sedentes in equis vivum comitabantur, nunc crum
tum cadauer, ipsi paene exanimati prosequuntur. Tota ad ii ius mortis famam fremit Lutetia,naeret, obstupescit, & quae antea omnibus gaudiis incedebat, tota consedit in horribilis faciem calamitatis. Heu me miserum i video infelicissimum spectaculum,video Henricum Magnum benignitatis & clementiae vivam olim & spirantem imaginem , lethali vulnere confectum. Quae plaga quis ictus quae vis cruoris, ut currus antea triumphali purpura constratus, sanguine nunc perluitur i En friget,en pallet,en lucidus color Regios vultus obsedit, totus est: in morte. Refert tamen ad caelum languentes culos,Deum credo oculis alloquitur, nam vocem copia languinis interclusit. Ego interim clementiis muna dominum suprem im alloquor,complector exangue, Regias manus deosculor,errantem spiritum colligo, si forte eius mortem accipiam , aut in eum animum amoris abundantia transfundam meum. Ploro,imploro, caelestes omnes testor & obtestor. Deus Opt.Max. serere, suscipe Regalem animum quia Rictam olim Ecclesiam suo suscepit sinu,& fidem sexcentis' locis propagauit sientiat fructum crucis, qui crucis vexillum in media Barbaria sustulit; Experiatur clementem Deum, qui
fuit erga omnes mansuetus. Sed iam mihi sum redditus, iam ex hac iactatione ad pristinum orationis cursum redeo,
α in quartum optimae spei signum tanta quanta potest esse in his rebus fiducia asseuero, Deum caelestium, mortaliumque precibus huius principis alutem con rasta,ut ex hac vita adhaereditatem filiorum Dei capiendam discederet. 48. Quintum, quod certam spem praefert beatitudinis , ductum est ab optimis consilijs quae Rex paulo ante mortem agitabat animo,quod ego ex grauissimorum hominum testi.
mosis, qui rem totam compererant,rescivi.P.Cottonus Regiae maiestatis feruus fidelissimus, quem publicae calamitatis curbo priuatis doloribus assiixit, quique lubenter pro domino quem saepe deuouerat, spiritum exhausisset, plura quam ego
ipse,cognouit. Cupiebat serio omnes in rerum administra G tione
62쪽
so HENRIco MAGNO. tione regni errores emendare , & regijs se virtutibus in dies
etiam atque etiam excolere. Nam quod ad exercitum attianet quem instruxerat quoniam multis fortasse ansam prae- buit liberius obloquendi, quasi ipse Haereticos in damnum Ecclesiae Catholicae suis copijs iuuare statuisset ὶ scio Regem
in eo non modo sana mente sed etiam prudenti consilio suo lse,ut omnia in amplificationem fidei cederent, cessissentque si digna suisset Europa quae admirabiles triumphos spectare: Peripexi ego ex litteris quas Romam miserat, quae iam acta essent cum Electoribus Imperij, & quid ad Rei p. utilitatem
moliretur At eorum nemo, quorum iudicia praeceps volvit temeritas, principis arcana & regij pectoris intimos sensus delibauerat. Ille interim reru euentus spectabat maturabatque, hoc regibus commune ra tus, ut cum bene fecerint, male audiant. Haec tam salutaria cogitata quae ingesta fuerant diuinitus animum ad Dei miscricordiam excipiendam in his prsser: extum tim mortis angustijs comparabant. Sextum mihi indi- ώ cium ultimi pietatis seni is qui mortem praecesserunt,suppe--' ditant. Nam tertio Idus Maias,qui dies inaugurationi tuaec In sacro- secratus,fatalem illum antecelsit, cum sacrosanctis mysterijs interesset, visus est redintegrato fletu collacrymari, quod ν ' inter ceteros animaduertit Nuncius Apostolicus,& tam dulci
spectaculo exhilaratus continuis ad Cliristianiss. Regem mi fit, iis . . qui ei ob singularem religionem gratularetur. Eadem luce cum ingentem populi frequentiam cerneret, quae ad solem nes pompas videndi desiderio confluxerat , Haec est inquit supremi iudicij facies: mim verosi Christus nunc orbis terraiarum iudex aduentaret felices nimirum illiqui parati Domino occurreret. At eo ipso die quo est interfectus, mane,tracto ad selectuli in quo iacebat Conopeo, ter singulari feruore preces fudi tum praeter litas orationes in musaeo per semihoram
magno cum pietatis sensu oravit,quasi mortem iam impen-Dexr u dentem praesagiret. Et haec quidem Vir integerrimus, qui Re ... gem latina oculatus testis vidit & detulit. Pr terea cum egre-
aeretur e basilica,&se ad fatale iter in quo percussus est accingeret, salutari se crucis fgno quasi aduersus praesens periculum
63쪽
IusTA ANNI v RsARIA. st munivit. Illustiissimi proceres Espernonius & Montbmonius cum caeteris qui in eodem curru cum Rege sedebant, viderunt defixis in caelum oculis,ut Deum quem voce iam i thali plaga confossus implorare non poterat in inuocaret animo.Qus quidem omnia fidem faciunt magnet ad Dei miseria cordiam in hoc vitae discrimine demerendam propensionis. 9. Ultimum signum praeserunt ea quae Regis mor- αν, - tem praeter hominum iudicia& usitatum rerum humana-fisum rum cursum sunt consequuta. Admirabilis nempe Principum
concordia versa in Ludovicum Principem,singulorum obsequi diuersorum antea studiorum consociatio, tam fida noui Regis renuntiatio, quam oraculorum regiorum Antistites,
tuae Maiestatis Consiliari j,tum musti Principes,stos & lumen huius imperij quam primum fieri curarunt, quam sapientis. sima Lutetiae curia,sua authoritate stabilivit. Hinc omnium ordinum, omnium Vrbium, omnium denique hominum concors & fidelis obedientia. Quae quidem omnia prodigijs sunt paene similia,contra spem mortalium, contra Daemonis consilia qui hoc uno ictu regnum funditus euellere sperabat. Nec sane coniectutae deerant fundamenta. Quis enim sublato capite, funestam mortem corpori non siilpicaretur Quis divulsa membrorum compage exitialem ruinam non pertime-steretZSed nouerat Deus quid esset facturus,& fecit in defuncti Regis Filijque successoris gratiam ,ex quo magnum est argumentum eius animum in beatorum domicilio esse collocatum, cui tantus caelestium fauor aspirarit, ut Regem nostrum non minus in morte admirabilem haberemus, quam antea fuerat in vita.
so. Magna igitur Christo laus qui Tibi non obscura dedit
signa, quibus aliquantulum respirare & acerbissimos cruciatus quibusdam solatiolis lenire pollis; cum praesertim metus ille qui te & omnes bonos in tam senesto de repentino casia non mediocriter angebat,singulari Dei benignitate fuerit discus ses. Accedunt multorum suis querelae & lamentationes qui ultro in tui doloris sese offerunt societatem. Vniuersus orbis Christianus tantum huius Principis mortem deplorat, quan-
64쪽
11 HENRrco MAGNO thm antea vitam est admiratus. Sanctissimus Pater Paulus Rad huius cladis nuncios expallint, &illacrymauit primigenio Ecclesiae filio, cuuis princeps est,& pastor. Primus omnium ad expiandos defuncti manes rem Diuinam fecit, deinde illi ad D Petri in sacro purpuratorum patrum consessit, operante pro altari Illustriis. Cardinati Roche caudo, prauente U. C. Breueo Christianissimae Maiestatis Legato,& Nobilium Galalorum comitatu, exequiarum pompam cum funebri laudatione instaurauit. Eodem die in domo professa Societatis Iesu celebratum est sacrum, cum solemni officio quod defunctis exhiberi solet. Atque eodem in loco Dei para: Virginis collegium, quod ex lectissimo omnium gentium flore compositum est atque conflatum, pias Henrico Magno sacrauit inferias. Praecipua fuit Galliae Nobilitatis cura, mirifica illustrissimorum procerum Espernoni,Comitis Candalensis, & fratris eius Marchionis Ualetensis pietas,qui nihil funebris appar
rus praetermiserunt, ut in defunctum obseruantiam,& in Ludovicum Regem,cuia prima eius aetate famulantur,suum te starentur studium Conspirarunt in idem ossicium Lateranensis basilicae Patres,qui Regem de suo collegio bene meritum senebri oratione Si solitis mortuorum in iijs honestarunt. Atque ut Roma , sic etiam in Gallia noster hic ordo communem cum priuata iactura pro Virili parte luxit calamitatem &Diuinam misericordiam parenti optimo dominoque munificentissimo quibuscunque potuit precibus conciliauit. Haec dolorum societas & summa obsequiorum consentio potest
tuos minuere cruciatus. Quae vero antea dicta sunt magnum habent momentum, quo te impellant, ut Diuinae voluntati
quae tam funestum casum fieri permisit, sine ulla curiositate acquiescas. Fecerat plane Deus hunc Principem dignum, qui
longam annorum feriem vivendo explere aut alio fato moreretur. Sed quando hoc tempore, hoc modo ex huius vitae praesidio migrare voluit,non sunt eius iudicia curiosius discutienda quorum sapientiam & iustitiam satius est nostrae mortalitati colere & admirari, quam inuestigare Obscuritatem. Prauentia videt. Deus &futura, utrisque pro sua prouidentia
65쪽
IusTA ANNIVERSARIA. Dconsulit,& quicquid agit aut permittit,cum sapientia & quutate agit & permittit. Tum vero omnia ad gloriam & utilit tem beatorum dirigit.Cum Cainus Deo non impediente fratris cruore impiarct manus; cum sequentibus omnium saecu- Iorum curriculis boni viri ab improbis crudeliter vexaren- multos impellebat,ut cum Ethnicis dicerent Diuinam prouidentiam abiecto rerum humanarum clauo obdormiscere molliter sempiternis delici js assi uentem, humana omnia caeco tumultu misceri, & ad arbitrium libidinis quasi furiois dominae differri. Sed tamen Diuina bonitas sortissimis miliatibus coronam & immortalem gloriam ex ignominia, ex afflictationibus, ex aerumnis comparabat,quod vel ex ijs hono ribus qui in Ecclesia militante Martyribus exhibentur, est compellum; sed luce & palam videbitur, cum aeternus ille triumphantis Eccletiae dies illucescet,&cum patebunt singulorum conscientiae,cum Dei iudicia lustrabuntur sole iustitiae& reddet unicuique quod suum est. Sed tamen quamuis tam inopinati rerum ellentus ab humana intelligentia sint remo-tiaicet.aliquandosne vitio cui iositatis ad docendos mortales
ex sacris monumentis causias arcessere.
s r. Prima est ut Principes, Divinae iustitiae verberibus in his terris afflicti. sempiternis eripiantur poenis. Quod si eos impune in suorum scelerum & flagitiorum luto volutari permittat Deus, quod solet Ethnicis principibus vel ijs qui sunt
extra Ecclesiam. contingere, magnum est argumentum atrΟ-cioribus supplicijs reservari. Secunda est ut populum, nimia lasciuientem licentia sublatis optimis regibus quibus erat indignus,comprimat. Talibus enim minis Hebraeos Deus frequenter terruit,& cum non resipiscerent, perfecit. Et prima quidem caussa reges continet in ossicio,& modestiae iustitiaeque limitibus coercet, dum sibi persuadent Diuinam iustitiam nemini parcere, nihil in hoc mundo siue in altero, siue etiam in utroque impunitum foretaesunda populos
tur: cum Christus Dominus cruci aiugeretur; cum Martyres Tyrannorum crudelitati destinati sexcentis supplicijs dilacerarentur, videbatur res ab omni ratione aliena, quae fortasse
66쪽
μ HENRICO MAGNOs--. insormat ad Pietatem , ut digni sint quibus Deus concedat Ze
conseruet optimos Imperatores, qui patrum, aut pastorum more summa cum animi mansuetudine,cura, vigilatia Rem-' pub.administrent. Tertia est ut lubricam rerum humanarum Δρα- aleam Des opesque mortalium incertas,illustribus ante ocu-- los subuciat exemplis, quae nullis umquam saeculis defuerunt.
taxem. Omitto vetera, ea tantum commemoro quae experti sumus. Anno M. D. LIX. Henricus Secundus in ludis, in triumphis,in
communi hominum laetitia est interfectus. Huic no dissimile exemplum sub finem decimiquinti saeculi Lusitania sugges-L J sit Anno M. Cccc. xcI. Alfonsus Ioannis II. Lusitaniae Regis fi- lius,annum agens decimumsextum, splendidissimi ingenij de Dia a. summae expectationis princeps, liabellam Ferdinandi Hispaniarum Regis maiorem natu filiam duxit uxorem, cuius dos erat amplissima paternorum regnorum haereditas.Celebratur nuptiae sexcentorum triumphoru apparatu,vbiq, ludi,Troiς, equestres pugnae,conuiuia,tantus autem erat luxus ut calones&mediastini in attalicis vestibus fulgerent,quibus subserica de holoserica vilioris videbantur pretij. Sed proh dolor i vix
mensis erat septimus cum miser adolescens ad ripam Tagi stuminis in equo iuueniliter exultans excutitur,de capite lethali plaga obtrito datur ad terra, desertur in casam piscatoris quae vix illum cu duobus famulis caperet. Decumbit in stramentitia culcita,ibi essiat animam. Accurrit Rex adolescetis pater, cum Regina matre: vident spectaculum miserabile, versas in lamentationes pompas,siurgentem si ij adolescentiam, viri tes opesque quasi nastentes flosculos subito turbine decussas, infesto tumulo sepeliri omnia. Haec aduersa fortunae tela plerum' immittit Deus,ut sapere discant mortales, nec in prae- mijs humanis spem ponant rem suaru,sed inter hos accedetea
dc recedentes temporis aestus costantiam requirat aeternitatis.
Huius quoq; Rculi voluentis initi, nestum protulit exemplum,quod eo maiori stupore omnium perculit animos,quo minus expectatu accidit. Quis enim umquam dixisset, Principem quem tot bellorum pericula saluum & victorem dimiserant, iam pacatis omnibus in hoc otio de tranquillitate,a n bulone
67쪽
bulone interse stum iri 3Quis ausus fuisset suspicari diem illum qui pridie Maias Idus illuxit, tam funesto vespere claudendu quis cogitaret magnificentisiima spectacula lasciuientis p
puli laetitiam,ludos, pompas,triumphos,vestium armoruelue apparatu, omne deniq; instrumentum quod erat ad Regiam
inaugurationem celebrandam comparatum, non modo ext
bescente iam die quali ephemerum animal terminandum hsed post quadragesimum diem comitaturum exequias, ut ad D. Dionysis aedem regiam telatum cu supremo & inopinato litistia tepeliretur. Quod si tua Maiestas noc turbine perculsa,caelestibus armis non restitisset, poterat sane tibi vitam adimere,& quas quoda naaeroris fluctu obruere,si enim mul- cu toru animas praeceps & insperata laetitia excusiit, quod Chiia Pim ii loni Lacedemonio,& Rhodio Diagorae cotigisse accepimus: . qui cum filios in ludis Olympicis victores comple sterentur eodem loci & temporis vestigio sunt exanimati; quanto magis istud effecisset dolor naturae adeo inimicus, nisi te Diuina
vis fumassetZ effecit, ut non solum aduersus sevientes procellas stares incolumis,sed etiam magno S generoso animo reipub. clauum administrares,atq, inter tot ciuilium motuum quae impendere videbantur tempestates , saluam collocares in portu. Praeclarum vero documentum, quo honorum voluptatumq; fragilitatem &ancipites rerum humanaru c siis cognosceres,tum caelestem opulentiam omni studio quς-
res,fortuna suppeditauit. Hoc erat sapientissimi Regis praeceptum, qui cum Us cogitatione'; hominum plenius haberet perspectas, & totius orbis diuitias non aurificis statera, sed
accuratissimo veritatis iudicio examinas et,exclamauit , ηι rasmanitatura omnia vanitas. Quam quidem voce innumera, 'Mit biles in magnae fortunae varietate Regu mortes declaraIut.Sed Eret. ni.
miseri mortales ad haec fortunae fulgura nescio quo pacto hebescunt,non illustrantur,&quod oculis mere refugiut,hoz sibi postremu talis admoueri sentiunt, cum ex offusa mortis caligine agnoscut quod diuinae scientiae lux aperire debuisset. Tandem tuo discunt periculo omnia in his terris senescere,&mori; Nihil vero mortuos praeter virtute vitiumq; comitari.
68쪽
μ HENRICO MAGNO. 12. Quarta tandem caussa magni momenti praeceptum continet,quod nos ad mortem omnibus horis impendentem instruit atque comparat. Hoc Christus Dominus aeterna patris sapientia suis inculcabat saepius, immo quotidie mortalibus inculcat, Uigilate, inquit, quia nescitis Erc. Hac oratione dux fortissimus suos animat milites; Uigilate commilitones, cavete ne vobis in vigilia stantibus somnus obrepat. Mors enim facile sopitos deprehendit, quae siue clam, siue luce &palam late vagatur per omnia, lustrat muros & stationes militum, muniti stimas arces penetrat,& tum miscron tum naturali ossium duritia fores effringit, aequo denique pede pauperum tabernas, regumque turres discutit. Nullus ei ludus iucundior quam si opprimat incautos,& in eorum peetus fatale telum intententet, qui nihil minus suspicati se totos sopori &segnitiae tradiderunt, Cataphractoiu satellitia, & densatas pialis acies contemnit, ita caeca est& importuna: quod in hoc casu manisestum fuit. Recessit enim ad currum in quo regum
tisfia,29, bellicossimus Vehebatur,sexillustrissimorum Ducum comi- tatu leptus,equitum peditumque turma circumuallatus. V litabat credo antea, cunctorum latens oculos, per arna a& c
teruas militum solita sese iactabat ferocia: patrauit tandem quod deliberauerat. Sed illud unum in tam miserabili casu belle cecidit,quia te Rex Christianissime) non imparatum inuenit. Bene est quod matutinis horis singulari quadam pistate eius opem subsidiumque flagitaras,qui te si morti subij cipassiis est,at certe mortis impios conatus fugit, ne te in periculosi interitus gurgitem praecipitaret,& repentino lapsu insultans, omnem spem adimeret salutis. Haec matutina meditatio , caelestis fuit panopita, ne ad tantum funesti vesperis conflictum,& extremum capitis discrimen imparatus accEderes. Quis igitur tam negligens,iam parum de tua salute co--rire gitans, qui non conua mortis impetus stabit in vigilia, quae orio. Omnibus horis imminet, quae & nullum sibi destinauit tem- η -- pus quo dei, eat occurrereὶ quae repit,volitar, insilit, nixu tacuto,gradu suspenso, nullis antecedentibus signis, nulla caussa, nulla cautione in morbo, in valetudine. in Periculo, in securi-
69쪽
IusTA ANNavERs ARIA. 17tate; ita nihil ab eius unguibus sanctum est aut tutum. Sanus erat & hilaris Tarquinius cum pisciculi spina suffocatus est; . Sanus quoq; Fabius cum ei tenuis pilus, quem cu lacte hau - is R. serat, vitae restidit filum; Mustela Aristidem momordit, & ἴ.u. momento temporis extinxit; Caesaris Dictatoris Pter hilar, ter surgebat e lectulo ,&dum calceatur, egit animam; Alius S atis Caesar dum pede impingit in limen,properantem spiritum excutit; Legatus Rhodiorum caussam in Senatu magna cum admiratione orauerat, in limine curiae protinus expirauit. Cniebius Pamphilus, praetura & ipse Anctus, cum a puero quaesisset horas, tensit illico horam sibi ultimam adesse. De- α nique mors infinitos habetaditus,quibus in aedes nostras tr. AEM Hrumpat&irredit.Modo enim per fenestras, modo per hypo-κα gaea, modo per proiecturas. modo per tecta sese traiicit,& nisi V sibi conscios in urbe aut a libus praeuaricatores habuerit, hu- M.
mores dico corporis, morbias, catarrhosti pleuritides & cet ras caullas quibus ad sua consilia tamquam ministris uti solet, tormentario puluere portaS conuellit,igne aqua, peste, Veneno,belluis, hominibus, cunctis denique machinis tentatam hanc vitam eripit x uotisque isitur mortales vobis oculorum aciem praestringi patiemini,ad quem ficiem vestratam vecors iacebit desidia e quando viri eritis Z quando viriliter de rebus aeternis cogitare incipietis: Haec sunt praeclara documenta quae nos Deus ex his funestis mortibus elicere desiderat: Ceterae quidem caussae patebunt cum ingens ille dies affulserit, in quo Dei tribunal circunstabunt ardentes iustitiae faces,& magnus ubique splendor convestiet uniuersa. At vero dum latent,nostrum est Diuino acquiescere iudicio, modeste venerati quod capere non possumus.&ignorantiam nostram in rem utilitatemque nostram conuertere. ss. Restat pars quinta & vltima huiusce eonsolationis, pis, quae ex ea iactura capienda est, quam tecum ex Regis morte tota contraxit Gallia; quae quidem maior est,quam si ipsemet lita. Francia funditus fuisset conuulsia. Henricus enim saluus& incolumis euersam restitueret patriam,vt olim eiusiuinas resar
sit,& ingen rem imperij molem quae conciderat admirabili
70쪽
13 HENRrco MAGNO virtute restaurauit. Nunc autem etiamsi tota nitatur Gallia Henricum e mortuis excitare di ad huius lucis aspectu quod solius est Deiὶ reuocare,non potest. Atque ut haec iactura est incredibilis,lta doloris acerbissimi materiam praebet,&priuatam requirit consolationem. Duo sunt autem solatij genera quae ex aliquo damno contractum leniunt dolorem; unum,si
minis patienter seras; alterum,si rem amissam recuperes. Primum est omnibus malorum acerbitatibus remedium non minus
commune quam necessarium : Secundum paullo discilius est,sed melius, neque enim solum patientiam roborar, sectacceptorum malorum delet memoriam,in quo fructus est sua vissimae consolationis. Magnus ille Iobus primum quidem patienter ferendo suas sola tur miserias: sed poliremum damna & iacturas geminatis etiam praemijs resarsit, omni cumulatus est solatio, & continuo diui patus est moeror, eiusque patientia coronata.Nihil opus est pluribus ut Maiestatem tua' ad huius calamitatis, quae Deo ita permittente contigit, tolerantiam possim cohortari,clim praesertim Christiana sis, &his a pueritia Seruatoris informata documentis, qui militibus non tantum suasit ut suam quisque ferat crucem & humanae vitae miserias aequo animo patiatur,sed ipse ut fortis Imperator illustri praeluxit exemplo. Atque Ut priuatim Reges Reginasque cum Principibus erudiret, passis est sibi corona spineae. - caput praecingi, manus arundineo sceptro muniri, & regia I purpura in risu corpus indui, ut Imperatores,credo,doceret, diaaema regij capitis,esse redimiculum ex perpetuis ijsdemque dissicillimis aerumnis contextum,sceptrum,fragilem & ve tosam arundinem; purpuram denique,risum, nisi ijs abunde praesidi js essent instructi, quibus tantae dissicultatum moli noimpares fiant. Hoc igitur in primis curare debent ut caput cς-lesti sapientia firmatum,excultum virtutibus quasi regijs -- stibus animum, manum ad illustria facinora promptam , &ad sceptrum cum virtute & dignitate gerendum,ex peditam habeant;& quanto honoribus ceteris excellunt,tanto se ad regiam mensuram maiori instruant patientia, ut qui magis aduersis fortunt telis,quam vulgus hominum patere solent. o