장음표시 사용
581쪽
: DV .eipit: nee quie am in boe mali est . Rationem reddit ad Platonem ProcIux11 - g. e : si γὰρ άγαθον Νῶ ον ιςι της αλ ει M. Nam 'ε quod bonum es , id vero ess3 . Eit. i. Tale illud apud Xenophontem, r socios jamjam adfore, & Tuli ii 'V Hostilii, , suo iussu circumduci Albanum exercitum : ct Quinctii contulis. - i ut historiae loquuntur, salubre mendacium, hostes ab altero cornu fugere: Basil. Φ ae similia passim apud historicos. Notandum autem est, s7 Φ laesionem judicii in hoc tenere eo minoris esse, e quia serme momentanea est , pamr I β. . loque post aperitur Veritas m . .s λ ' XU. i. Quartum , & . superiori assine est , quoties k qui habet ν iuxstibis, supereminens in omnia jura alterius, ρ eo iure '' ρ bono i psius sive proprio, libro i. e. sive publico utitur. Et hoc maxime spectasse videtur st Plato , u qui imia δ' perium habentibus concedit salsum dicere . Idem eum i r i Φ medi eis modo dare videatur, modo adimere, discrimen hoc adhibendum videtur , Φ ut prioreis iii δε loco medicos intelligat publice ad hoc vocatos, posteriore eos , Φ qui privatim Reg. t. id sibi arrogant. Φ Deo tamen, quanquam jus summum in homines habenti, non convenire mendacium , recte agnoscit ' idem Plato, quia infirmitatis nota est, ad talia confugere. ri et . Exemplum sorte inculpatae salsiloquentiae, laudante etiam . v Phi Ione. -- ,δε dari poterit m Q in Iolepho, qui resia vice imperans stat res primum quasi
Sed is liber non esi Cis sodora.
Potius ad tempus salsum credere . quod ut iis te, neque inhonestum est, quam verum scire, quos nocet. ςν Lasionem sudaci. Dissimulationem ficu a judicium alteri de sementia nostia eri
99 Bona ipsius ) Ad id. quod ei utiIe est. sve in ipsius persona . sve quatenus pars eii eorporis, eui utile est. oo Plato, qωi imperium de Repub'
582쪽
f. X V.-XVII. suantum in bello IIceat. s
exploratores, deinde quasi fures, ficte, nec ita sentiens accusat . . Et In Solomone, ae qui sapientiae divinitus datae specimen dedit, cum apud mulio ri . res de partu litigantes voces eas protulit, quae voluntatem scindendi infanti, ν L . ligniti carent, cum animus ei longissime a tali voluntate abesset & vere Or t. libra atri suum partum attribuere vellet. Quinctiliani est s dictum: in alioua, exigit communis, ut etiam fassa defendantur . 'βή. XVI. Quintum e se potest, ' quoties vita innocentis , aut par aliquid aliter tervari, Ac alter ab improbi facinoris perfectione aliter averti non po- M---.test . quale fuit factum Hypermnestrae, quae hoc nomine laudari latet et , VL
AVII. st Latius, quam quae iam diximus, patet . quod passim statuunt
sapientes, apud hostem salio sermone uti licere. Φ Sic regulae de non men
o 3 Spontide mendax, ct in omne virgo obiris aevum .
libro de Pudicitia inter delim quotidianae Incursationis. quibus omnes sumus obi etironit, necessitate mentiri. c cap. 39. O SMen. d. m/ndax Ubi scholiastes . eeenter e Piale νώω es enam , pro Iu tia meat . simile es illud CAν ostoma de Ra
Contra mendacium c. I . Togatus negat in V Deo peccatum . Haesitane Au ustinus lib. ii .d De SAER quaestione super Exodum cap. 1. o. ob.3.
s auritissimos dueum ad examen voces . Heraque eorum tropan operies fraudum ebopera . ma ι que tales laudar/ , quam qui aperte agendo vicerunt . De Sacerdotio . tib I. cap. s.
et Eldaι γ Ejusdem Elisaei alterum simile
est xi. Regum v m. 1 o. ita ut legunt M .loretae, id est, secundum'. quod sequiis tur latina vulgata versio.
x Attribuero vellet ) Ita Caesar sima ho-ltilium coPlarum perterritos milites nDn ue tando, minuendove. sed insuper ampliscando, ementiendoque eonfirmabat . Suet. oo. 1 Faectum H Permnorra 3 Quae promiserat patri, se interiecturam patruelem maritum, quem servavit. Ovid. in ep. Her id. 4. splendide Gloriose, cum laude.
stg Habet hoc Auctor sine dubio e FRONTINO,
583쪽
a. . Ad tertiam , Φ quartam st & quintam Observationum earum , quariam posuimus, pertinet Eustratii Metropolitae Nicensis locus ad sextum Z Nicomachiorum : . ε --, ουκ εξ αλ 'ς o. α γευ- ων G
utique ετ merum dieit. Fieri enim potest ut quis recte eon uuam hoc istoiconsultet , quo pacto de industria mentiatur, aut bosi ut eum fallat, aut amitant eum a mala liberet: quarum rerum exemplis plena sunt bistoriae. Et Qui noctilianus, b si ab homine occidendo grassator avertendus sit, aut hostis pro salute patriae fallendus, quod alias st in servis reprehendendum sit. iste , ait, in ipso lapiente laudandum. . Non placent haec s scholae actorum paulo ante Decu lorum , i ut quae urium ex veteribus η Φ Augustinum serme in omnibus sequendum sibi delexerit. Sed eadem schola tam ab omni usu abhorrentes Φ admittit interpret tiones tacitas, ut dubitari. milit, an non satius sit adversus quosdam o salias loquium admittere Φ in iis , quos diximus, casibus, . aut eorum aliquibus, nihil enim definiendum hic sumo st quam ista a falsiloquio tam indisecrete ex imore : ut cum dicunt, nescio, ' intelligi posse nescio ut dieam; ε non habeo, intelligi posse ut tibi dem; dc id genus alia , Φ quae lenius communis repudiat, & quae si admittantur, jam nihil obstabit ε quom nusqui quid assirmat, id ipium negare, qui negat, assirmare dicatur,q. verissimum quippe est , nullam omnino esse vocem, quae non ambiis guum recipiat, cum omnes praeter T sgnificatum, quem vocant primae notionis, alterum habeant 3 secundae , eumque varium ' seeundum Marias artes, tum vero alios quoque eκ translatione , ac similibus figuris . Neque magis eorum commentum Probo, qui, quas vocem , non rem exhorreice rent, ioca vocant ea, quae Vultu, ae pronuntiatione maxime seria proseruntur.
TINO, sed qui alio modo rem Fefert, iit non satis ad rem faciat: VALERI Us I A1VINUS inquit adbeQus Epirotarii tri
Regem, oeciso quodam gregati , tenens gla-ium cruentum . exercιραι ut νιque persuasit, Pyrrhum interemtum. Strater. libro II. e.
. . n. s. vide PLUTARCHUM, Vit. Prr M. lyag. 393. E. F. Aprius suisset exemplum n. o. seqv. ubi Iugurro a salso Maraum a leinteremtum Iactat : de quo vide SAI L . . STIUM, Lelι. Iug. cap. to . Ed. 6asi . I. B.
et Aueus inum Contra euius posserio. xeni in hae re sententiam scripsit Rupertus Abbas s aeua non ambiguum reeipiat 3 Id Clirysippus defendit apud Gelliiam libro x . c. ix. Et Seneca de Beneseris secundo, ea Pite 34. Ingens est copia rerum siue nomane, quas non propraiι appellat=ombus notamus . sed
u Secundum varias artes Vide quae . suis Pr notata ad paragraphum dechnuni
In semis reprehendendum Mendacium. N furtum , propria servorum vitia dicebant veteres. i. 6. a . n. r. s se la in Theologis superiorun aetatum. nui Mer'. γχην scholastici vocantur. 6 FaGloquiism admiteera Loqui aliter. ac sentias. mendacium non esse . γ Sgnificatum mima notrovis 3 Quem vi m/cιtium proprium apPellae Cicero Io. ii-
8 Semari Quis migratione; in ali
584쪽
6. x VIII.-XX. Iaantum ἰκ seliis tἰeem, M. XVIII. Sciendum vero, st quae de salsiloquio diximus, ad s afferentem Sermonem, Φ & quidem talem , qui nulli nisi publico hosti noceat, ae . non ad
promittentem, reserenda. Nam Ox promissione, Φ ut iam modo dicere ecepi mus, in jus speeiale., ac novum Consertur ei, eui fit promission idque inter hostes etiam locum habere, Φ sine ulla hostilitatis tum existentas excepistione, neque tantum in promissis expressis, sed & in tacitis , ut in eoi 4oquii postulatione ostendemus, cum ad eam partem, Φ quae de fide in hello servanda est, ventum erit.. Φ XIX. Illud quoque ex superiori, quae o de iureiurando fuit , differt tione repetendum est, δη Φ sive id assertivum sit , sive promissivum , vim habere.excludendi omnes exceptiones, ' quae ex persona ejus, quicum agimus. seti possient, Φ quia non eum homine.tantum, sed & cum Deo res est, st cui per iusjurandum obligamur, in etiams homini jus nullum nasci possit. Φ' Ibidem & illud diximus. , Φ non sicut in alio sermone , ita in i rato, ut a mendacio eκcusemur, admitti interpretationes verborum quasvis non plane inusitatas: sed omnino veritatem requiri e eo in sensu, quem hinmo exaudiens intelligere fide optima existimatui: ut plane detestanda sit illorum impietas, qui 33 pueros talis, ita viros jurejurando sallendos asserere non dubitabant.. XX. I Scimus etiam, fraudium , Φ quas concessias naturaliter diximus, genera quaedam . a populis, aut hominibus nonnullis repudiatae sed id non accidit ob injustitice opinionem , Φ sed ob eximiam quandam animi celsitudinem, interdum de virium fiduciam . Exstat is apud AElianum dictum Pythagorae, duabus rebus hominem ad Deum proxime accedere, Φ vera hh semper loquendo, Φ de benefaciendo aliis ζ dc apud λ Iamblichum . , Misc
ri ερε , qui duplιees sine . atqua fat-ι acer, eos allabe alas, fervitisque anami sto- eare Diem. Loeus Plutarchi exstat in lib. de Edue. Lιber. pag. ti. C. Erit. Uriebe Tomo I r. I. B. mo III. y Assor eurem sermonem in Quo tantum. modo ali 4uid pronuntiatur esse , vel non asse : non etiam Promittitur . aut adstringitur ι o Sine exemtioue Nec Phaetextu, quod holti omnibus moeri nocere liceat, irr tum fieri H De iure, aeranao a. 33. ix Sιυe id assertivum Sive eonsrmatu eo xliquid tanquani verum ι sive promittiatur tanquam praestandum.
t 3 Ur pueror talis 3 Lylindri Laeonis ἰaut Philippi Maeedonis. AEtiau. . II, 4 Ob initistitia ) Non quod illas nullo modo licitas putarent, sed quod sese indignas . fic inferiores .i --- ὶ i . smc Ith ὶ Vox illa, semper apud AEMaum non legitur. I. B.
585쪽
eundem n Alexander: u χρη- πν βατ 'α αμο τι ἰ άληθευ- πι- νωHπἡ,rie non debree regem apud subditos aliud , quam verum eisqxi. Mamertinus ode Iulianor mira est in principe nostro mentir , tinus e co cordia . in Onmodo humilis, ct parvi animi, sed σ fereti te viti m scit esse mendae iam, O vere eum mendaces bomines auν inopia, aut timor fac at , magnitudinem f.ν-tunae Dae imperata ν , qui mentitur, ignorat. Laudatur Plutarcho o Aristidis .it ἰθυμἐis ιν ωθω βεβαίαρ κω πρὸς το διηπιο αυρος , --ς d ουδ εν πω, eτnι res πω προσιιμε m. ingenium morum costantia praeditum , Er rusti renisae , mendacii etiam in Joeo fugiens. De Epaminonda st ProbuS : adeo veritatis diti eisi, ut ne Joco quidem mentiretμ . P . . . . a. Quod profecto . Christianis eo magis obtervandum est, H quia i sis non simplicitas tantum imperata est, Φ Matth. X, i s. sed & vanilo quentia interdicta , Φ Matth. XII, 36. dc is in exemplum propositus, in cujus ore ν dolus inventus non est. Lactant ius : s Daque viator stis verus , ae Jinus non dicet illud Luciliamim: Homini amico, de familiari non es mentiri meum. Da etiam inimiso, atque ignoto ex imabit non esse mentiri suum : nee aliquando committet, ut Iingua interpres animi a sensu , is euitatione discordet. Talis est in Philoctete Sophoclis Neoptolemus . περgαMων ά πλόν--ευγε-α , generosa simplicitate exceΠens, ut recte notavit Dion t Prusaeensis, qui Ulyssi
is bis ad dolos norranti respondet. Philocter . vers. 33, Cr seqq. λ
' δεο au/ieην qatae doleo, Laerta rate, Implere factis ederim multo muis rNam si nee ego fum natur ut 'alueias Sectre, nee olim genitor, ut perbibent , meus et fi fum pararus vi mera, non fraudibus
s. Sic Alexander st furari negabat u se velle victoriam . Et Achaeos abhor, i .. . ruiisse omni in hostes fraude, narrat Μ Φ Polybius, ideo quod eam demum, In VI. firmam censeret victoriam, quae, ut a Claudiani Qerbis sensus ejus e pri
G R o T I I. si duae sequuntur . ubi scholiastra dicit . . Athimm nia ι Isauri sed sempιν palam
stiam ultra id, quod Lege Naturae sanci xui. Diximus plura in Notis nostris Gallieis. I. s. GRO
586쪽
Γλασι 'PωμMM αγα ot οῦναι , ηιά ut μην δὶα νεχνης ini ε ιβουλης καrαγοάσασθια mst. x iamc Romanis promia o virtus, non per ames, ct vafritiem quoua 3I. Dictoria. Unde cum ντ Perseus Macedonum reκ deceptas esset spe pacis , negabant veteres senatorum, se a Oscere Romanas artes, majores nunquam ut astu magis, quam virtute gloriarentur bella gessisse: non versutiis Punicis , non calliditate Graeca, apud quos sallere hostem, quam vi superare, gloriosius foret. Tum illud addebant: interdum in praesens tempus plus proficidola, quam virtute , sed uur demum animum in perpatuum vipor, eui confessio expressa esset , se neque arte , neque casu, sed eoliatis cominus viribus iusto,ae pro belu esse superatum. Φ Etiam serius apud Tacitum a legimus 2 nou a Ma. I. fraude, neque oeculte, seu Palam, armatum . populum Romanum hostes m .e. 83.
Λοι ulei t. Tales etiam Tibarent; b Φ qui praelii quoque locum, & te . reo pus condicebant. Quod & de Graecis sui temporis apud Herodotum lik prodit Mardonius. - . ρ XXI. Ad modum agendi & illud pertInet, quod Φ quicquid alicui sa- Rhod.
cere non licet, ad id eum impellere, aut sollicitare non liceat. Pro exemplo versiosa sint haec. Φ regem suum occidere subdito non licet, st nec oppida sine comsilio publico dedere, nec spoliare cives . Ad haec ergo subditum, xs Φ qui talis maneat. Φ permovere non licet. semper enim qui alteri peccandi eauiasam dat, peccat & ipse. Φ Nec est quod regerat quisquam , ips , qui talem hominem ad facinus impellit, actum talem, puta hostis intersectionem , esselieitum . Licet enim id ei sacere , sed non eo modo. Bene Augustinus : r . . . nihil interes utrum ipse scelus admittar, an alium propter te admittere vetis . . XXII. Aliud est in si quis opera sponte, nec suo impulsu peccantis ad rem Eeel sibi lieitam utatur: quod iniquum non era, b Φ Dei ipsius exemplo alibi pro- Cath. e. havimus. Φ TransfugamJιι re belli recipimus , inquit d Celsus, id est. ς ε contra P jus belli non est, ut eum admittamus, qui deserta hostium parte nostram eligit.
a Quidquid alicui facero non licet, ad id
. ριι Neque reddendi tales . nisi pace
convenerit, ut paee eum Philippo . AEtolis, Antiocho. Pohιius in excerptis lega.
tionum t x. xxviii. xxxv. Menander prote
16 in via ad ι Ili Pvinia. s. undi Iin mo usque ad initium tertii. Sallust. lib. i. histor. 1ν P. etis Macedonum rea 3 LA. 42. Q. 18 Loeum, c, temptis a Palam hostibua denuntiabant . ubi , di quando eos aggredi consti tuissent. 3s ctus eatis manaar ) Qui patriam , &eivitatem non mutavit ac λχ 3 Loeus est Libro vati eap. 9. Sed ubi id reperit Auctor nostet , quod verbae Graeca, recte expensa. non prae se serunt. I. B.
587쪽
IN omni bello tria sunt : I. personae
gerentes bet Ium, quae sunt summae potestates.' a. causa, propter quam bellum seritur : 3. modvis prore nisi . Hi ne triis
pliei modo bellum iustum diei potest :tum ratione personarum , si scilicet bellum gerentes sunt summae potestates eram ratione Oase , si luminae potest res ex iussa causa bellum inchoant rium ratione pr&celsus, . si scilicet sorma pro. cedendi, Rc ritus iuris naturalis rite ob. servantur. Ubi notandum , quod trissi, de toste1iori sensu bellum utrinque iustum dari possit, non vero intuitu e.rus e. Idem igitur in bello obvenit, quod in eausis, de litibus privatorum ; ibi enim pariter considerantur I. personae tituam res, an personam standi in iudieio habeant: a. causa , , quae controeertitur in iudicio, de quae terminati debet per se n. tentiam, uti causa belli per ultimam victoriam: 3. pro Dr, qui non nisi juxta certas regulas instrui potest. De priori membro 3ctum est L I. c. 3. 4. O 3. De altero libro secundo per totum. De tertio agetur hoc libro tertio. Auctor processum belli tribus regulis expedire conatur. Prima est , licere in bello quae ad finem sunt necessaria . n. cuuda, ius non tantum ex principio, sed di ea sis in bello subnascentibus spectari. Tertia, quaedam consequi sine injuria , quae ex proposito non licerent . Vissi h. c. I. g. a. i. 4. Cum vero haec obscura sint, nostra principia praemittere liceat.
B IIum id demum licitum est, quodete dis ad reparationem seris nos i.
Supra iam demonstratum est, vim es teri interre non Ileete nisi ex necessitate, & si aliud medium recupet 1udi iurignon supersi. Viae L I. p. R. pr. Additio . se praeter loca ex dissertationibus B ,, Parentis icto eap. a. allegata, inserere,, hic liceat excerpta quaedam ex eius
, , Disput. de armis Micitis, ubi de iure ,, bellandi g. Ιχ. usque ad s. I . itδ,, disserit rPrimum vero sciendum est, omne belrium sola necessitate defendendi iuris sui excusari . Iure enim naturati nullum jus est homini in hominem , nisi quod parentum , vel legitimi magistratus est nedum ius inserendi vim , vel laedendi alterum . Etsi igitur injuriam sibi factam quispiam putet, non tamen vi propria quiequam , sed per legitimi iudieii tramites repetendum est 2 nam nemo est qui in re propria quod aequutri est alteri vel ternat, vel eupiat; sed ita. homines sui studio ducuntur, ut suae cau
sae conniveant . Prieolare Cicero, orat. pro Reg. Dejοt. ea te 2. Nemo , ait ,
est , qui sui peristiti iudex , nou sibi sedi
588쪽
aequiorem , quam reo raebeat . Et cum parti alteri tantundem iuris foret , non duae partes , sed duo iudices essent in sua eausa invicem contradicentes , & secum rixantes et neque possent tum lites alit, , uuam caedium exitu finiri ; nee hominum illa sorietas, sed ferarum congressus esset, qualis suit in prisca illa hominum feritate, etsi nee tum judiciorum species defuerit , nee ipsi latronum coetus earere iis possine,
Inde vero excipitur certo iure easus ille, eum quis aliter , quam vi ius suum tueri nequit; sei l. si neque iudicis copia,fieque homini aliud remedium a natura datum, permissium ve est : proindeque vis illa inevitabilis , ae defensio per vim , plane necessaria est . Haee enim est ilix necessaria naturae defensio , quam magna eum saeundia commendat Cicero pro Milone suo tua , inquit , non seripta, sed
nata lex, quam non dιHcimus , accepimus, legimust, verum ex natura ipsa arripuimus , hausimus expres mus I au quam nou do
si , sed facti . non instituti , sed imbuti
sumus , oee. Et deinde me ratio doctis , m necumas barbaris . . mos geuoribus , m feris natura ipsa 'rire sit ,
ut omnem semper vim , aeuniue Ue possent . a corpore, capite , a vita sua propulsarent. Tum ad iudices conversus effi-eacissima ratione id ita probat. Non pol Ilis Me faeinus improbum iudieare , auius ut isticetis , Omnibus , qtii in latrauer uiderint ; aut illorum telis , aut vestris sententiis esse perenndum . Quod de Perseus Romanis respondet apud Lis. lib. 44.
Enimvero frustra Deus homini ius eon. stituisset , nisi remedium permisisset ejus exercendi , Se expediendi : quod si igitur non nisi unica eius tuendi ratio, scit. vis, homini reliqua est , necessario vel vis illa iusta erit , vel ius illud frustra datum ,
eum tamen nihil sapientissima natura seu .stra secerit. Et cum omnium rerum arbiis
ter , qua est iustitia , 8c lanctitate , ius inter homines defendi, iniuriam vero totuli voluerit , non potest non permissam quoque velle , 8t probare vim , quoties fine illa ius defendi, ae iniuria arceri non
potest: eum enim non nisi unicum reme-drum consequendi benefieti relictum est , illud qui aufert , bene fietum aufert . Et quemadmodum qui allium ad metam de-
currere iubet, viam an rem , qda sola de currere potest, praecludit , illum eo per venire non vult ; ita eum nihil nisi vis iuri tuendo, iniuriaeque propulsaeneae superest, illam qui non permittir, iniuriae Ii centiam esse vult: quod cum sancti taete , Si iustitia summi judicis pugnat.
Haec eadem gentium , etiam barbararum , ac magnorum belli Ducum sententia est , nihil m bello , nisi ex netessitate tuendi juris lieitum esse. Is, quem ante memoravimus . Dux Samnitium Pbntius, quem primum bellatorem , Ducem que laudat Livius , ad milites ait: ustum ess bellum , Samniter , qtiibus necessarium. pia arma , quibus nulla nisi in armis relinquitur spes . Liv. II. s. eap. I. Et Cicero concinne ait : Cum duo sint gene ea decertandi , ianum per disceptarionem , alterum per υim, eumque illud proprism sit hominis, hoe belluaeram, eonfugiendum est adpinertur, δε non lirer ωri superiore. Cic. do
isse. i. r. c. I t. Idem doeuit Augustin. Epist. ros. Pacem habere debet voluntas, bentam necessit in ut liberer Deus a nee state, in conservet in pace.
Certum' itur est, nihil eius, quod ho. mo in hominem vi, armisve faei , prae ter vim legitimi magistratus in subiectos lium naturae , ae gentium valere posse , nisi quatenus necesii rate defendendi iuri exculatur . His finibus omnium bellorum justitia, ac licentia coercetur , non belli tantum defensivi, ut vocant, sed & oste sivi ; nam de litie non aliter justum esse potest , nisi quatenus est defensivum iuris , ita ut alia ejus tuendi ratio non sit . Nola modo enim ille . qui a se, jure tuo adhue integro , Ac intacto, vim imminentem vi propulsat, sed fle qui ius sibi ereptum vi repetit , ius suum de se de te recte dicitur, de si alia via non sit,lieite potest : ut adeo omnia justae bella rationibus rite subductis, non sint nisi defensiva.
Alia ergo quaestio est, quodnam bellum lieitum sit 8 alia , quidnam in bello iustai ieeat de die imus, omnia licere, sine qui
589쪽
buq nostra victoria obtineri nequit . I. deo enim bellum juste geritur , ut ius suum . quod aliter non potest , Primceps recuperet . Hic finis est totius ne. gotii; qui autem non nisi per praelia , &victorias obtineri potest . Md. Di p. nostri de iure υict. g. 8. di Puti de Arm. iLiae. f. 17.
Meessarium ad iuris nostri rep.rυιionem , obtinendamque vitiorum , id υiduus , sino quo per naturam rei obtineri nequit , non si vitio, vel infirmitate hominis.
Necessarium igitur non ita intelligimus , ut plane obtineri finis aliter non possiit ; id enim certo in incerto bellorum eventu cognosci nequit : sed moraliter , de pro conditione rerum humana. rum , ita ut necessarium id omne videatur , sine quo probabat iter finis obtineri , nequit. Desinit igitur esse necessarium , I. si vitio nostro jus nostrum reparari nequeat ; sorte quod nestigentia nostra in neeessitatem adacti simus , vel quod ob infirmitatem nostram finem illum M.tinere non possimus a. si media non victoriam accelerant , sed dolorem au.
Unde arma turpia , Θ facta , quibus nec tansilii, nee virtutis laur ines . etsi ad reparationem iuris nostri ne: aria star, in cua su ut .
Generaliter pro lege naturae , δι sonte totius hujus disceptationis habendum est , nulli in genus armorum jure gentium lieitum esse , nisi quod necessarium est ad iuris nostri defensonem , Se sne quo vel ius ςreptum reeuperari , vel impetitum servari nequit . Quod eum obtineatur victorii ς , nulla arma licita sunt , nisi quae ad victoriam , δι uiata victoria iusta , nisi quae ad jus nostrum obtinendum necessa Ma est . Quamquam vero hoc
arbitrio , 5e conscientiae bellum verentis relictum sit , eum is iudicem tu terris non agnoseat, omnino i men & ille patitur iv. dicem, sui 'pe docente Seneca. i. ram . atii. g. in s .
omne sub regno graviore reoum est. 8c Horatio, Odar. Lib. I. Od. I. Reges in ipsos Imperium ess Iovis.
Quod iudicium, eae teris paribus , 'belli eventu declaratur.
Primum itaque eertum plane est , et , qui vi iniuriam inseri , vel factam tu tur . pariter vim omni iure gentium o poni posse . Liυ. lib. 4I. cap. 4 I. Ovid.
lib. I. de arte ama Armaque in armatos sumere jura sina t.
Cum vis vinci non possit nisi pari ,
vel majore vi obiecta . Itaque militi mia litem , serro serrum , locis munitis , ac machinis machinas , bulluis benuas . ει consueta cuique genti arma , Ic quantae comparari vires possunt , opponere permissum est . Unde cum Orientis populi Elephantes,& Camelos in praelium adducere consuevissent , iis uti adversus illos quoque ρο- tuerunt qui assueti istis non suere, uti I di adversus Semiramidem , Diod. Sie. BAbΓοπε. LI. lib. a: eap. 16 G ip. 8c Al
xandrum M. Cura. Id 8. eap. I L Pyrrhus adversus Romaenos , Iustin. lib. i κ. cap. r. Flor. lib. i. e. t 8. & Persae adversus Alm 3Πdrum M., etsi illi ipsi quoque ante ria bellis uti iis nondum consuevissent . Curris lib. I cap. a. Sie Se Cirus Croesi equitatum Camelis, quos equi non serunt , ius vir. Paxae'. Io. 7. e. 6. n. 6. De quius Ammian. i s. ar. c. 6. hoc 378. E contrario detestanda omnino sunt Omnia illa arma , quae non tam ad vincendum , qu m ad nocendum , ulciscendumque excogitantur ; Ze exasperandis sauci rum doloribus , Se ad tollendam Omnem spem convalescendi inventa , Si compar ta, ae proinde immanitatis magis bellui. , quam justitiae exequendae instrumenta sunt:
590쪽
simi: uti si globis plumbeis , qui ex v rii, instrumentis bellicis emitti solent, ae , vel serrum ita miseeatur , ut aculei pati, endo dolori , Be ne sit eximendi iterum ,
eonvalescendique iacultas , emineant . Qualis malitia & Barbarorum quorundam fuisse dicitur , qui spiculorum suorum cuspides pari uncorum fraude , ad augendos mi serorum cluciatus , armasse .deprehensi
Idem dicendum de ingentibus illis machinis bellicis , quae non expugnandis , &Occupandis oppidis , & munimentis, sed
tantum concutiendis , & evertendis eorum aedificiis admoventur et vulgo Bombam Hren dicitur, de voce, & re nova . Non enim apparet. gentes, etiam maxime ba baras . eiusmodi immanitate tantum ad nocendum usas in bellis suisse . Nec quic. quam magis a rationibus justorum arminrum, iustaeque victoriae remotum est, eum neque spes, neque animus sit expugnandae urbis, ted exsatiandae vindictae , explendique odii. Adeo igitur hoc ne ad victorias quidem, nedum ad iuris tuationem neeeLLarium est, ut ne quidem Vincendi, juri Τue tuendi animo, sed nocendi , de ulciiscendi causa fiat . Estque id adeo a prisco gentium ritu , ac more alienum , ut ne tum quidem ,
eum infamis ille abusus gentes invassset , ut bello eapti fierent servi , & in servoaius vitae , & necis esset , talis inter eos consuetudo in bellis suerit . E contrario tam caste habita tum fuit disciplim belli.
ea, ut populationes quoque agrorum, quae tantum populandi causa fierent , nec ad vincendum hostem necessariae essent , improbaverint; eum enim Veientes in agrum Romanorum exenrrerent , praedaque ab cta Veios ledrassent , ait Livius : Eor F o. PralabΜuaos magis, quum iussi more belli id fecisse Gυ. tio. i. e. is Et tamen multo plus momenti ad vincendum hos em affert populatio agrorum, quam tectorum aliquotan u be destructio e nulla enim re facitius
subigi h uis potest, quam inedia publica, quae incensis agris indueitur : Destructio
autem aliquor aedium nunquam idonea visa in loel deuendi causa. E contrario vero si haee via necessaria visa fuerit ad subigendum hostem , vel non alla tuendi iuris, i ive ra ici suerit, nihil hujusmodi mxehinarum in exercitio belli alienum erit. Unde non modo arie-
tes, salem, testitudines ad subruendos mu ros, s de quibus Heget. lib. 4. de ro motin cap. 13. G seqq. Iosep δ. de Bev. Jud.
lib. 3. cap. 9. Ammian. lib. 23. ea . Sed & eurrus istos faleatos, dirum mortis genus, usus veterum probavit . Curi. Id. g. caP. I a. Quin naves ineendiauas , Alobos ignitos, vel pulvere oppletos, ac sinu stragem gerentes, vel ingentia ore incendia vomentes machinas mos hodiernus quoque commendat: aliaque atrociter ingeniosa in hostium perniciem instrumenta noviter quoque excogitantur , nulla ipsius partis adversae reprehensione.
Eqnidem tam humano generi dirum, triste , ae detestabile , quam stygio humani generis hosti laetum , iucundumque est , tam is homines inter se certare o. diis , adeoque omnem humanitatis sen. sum plus , quam bellu ina , avernalique immanitate mutasse , ut , si quod in vo. tis est possent , quiequid est infernalium
furiarum , & ipsas pice torrontes , atraque voragine ripas , alter in alterum es funderent . atque immitterent . verum . huius immanitatis non illa pars obnoxia est, quae aliter ius suum tueri , ae reca.
perati nequit , sed in illum , cujus inju.ria necessitati tam execrabili causam de .dit, ejus vindicta recidit , & illius caput tot innoceotium hominum sanguini cons crate ac ille, non alter , qui ius suum ruetur, tot malorum intolerabilium rinas manibus miserorum , qui ea passi iunt ,
pendet; ut in simi li specie loquitur Iustinus lib. ῖ6. cap. 4.
Ex quo facile iudieium sertur de prodigiosa illa maehina Federici Iambelli Hispani, qu Antinersienses anno Isti . pon. tem ab Hispanis Scaldi impositum , pr beque munitum , destruxerunt. Cum enim ab Hispania obsessi essent: nee auxilia pC te obiecto accedere possent, stupenda , 8e immanis mactana quatuor maloribus , dctredecim minoribus navibus , utero suo exitium , de incredibilem tempestatum , ae fulminum vim gestantibus , mira arte
a Iam bello sabrieata , & noctu ponti immissa adeo in pontem, ipsumque fluvium saeviit, ut Maidiis pred ιοθ debi cens fundi ima patefacere primum ursus , mox I erripas effusus, a que aggeribus Maarus. M rianam munitionem ponti annexam ) AUbpedo abior impleverit : ceu de pontem , Ac