Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

121쪽

couiti sin facere putabatur. Praesul Euphradmon homo Graecae originis exulare a synodo iussus, teptentiam latebris eluserat,successor de seueritate suspeetuspro h f ii t nocςntem calij militum mO S. . . . . 1 X i. Tum ullium visitator uaduentus maturavi prima re ni oujs ς0' ilia Agauor praeses cum Datarneolari litu

ta si is o Oauit, iidem utrius conscie la 'et usq;

conciliau . L, trema patiebant ambo Caput xe i, inci tamen rii erat audendi. Nihil grauius post rebest ope ii ' a 'en id qui 'a quod igia is impendeat Innocentes, an leuius nocentcs venia perare postes quamuis is,inus etia in paruas praesidum culpas seuerus sit sc nonnis ad. tristissima exempla seruato . Noc moderationem possum speetiri, cum in potestate sensorum non sit mitiam temperarm. Pl/cuit Euphradmone exauctoratu, contu melia ferocem, famis promptum in conspirationis coin scientia a umere. nec abnuit, dignitatis reciperan is aut dus Oporas deinde partiti Agasior icnatum, Datam aeu rati litem, populit Euphradmon aggreditur. In injlite facilis inclinatio, venale, ut pluri niti,gcnus, mer edo fidi, lucro honcliti a stimat. Med mens aut e praesidiu vita

que conscientia securum e et Regi decretum est e n mos plectere, coeteros ad 'avalem militiam tranSterre, Di illuvie, sentina, fluctu, pira icis proeliis absumantur. Literas, amicorum hunc in usum fictas ostendebat. Traductis in causiam centurionibu nulla in mi , lite mora, freno opus erat, non calcaribus. P

122쪽

Doctrime ciuitu. resst, ut Datamaro sacramentum volentes dicerent, dubios aut recusantes trucidarent , opes eorum diuide

rent, sic gemino scelere polluti ad sutura promptiore reddebantur. Eadem arte senatum aggressus est Agassor, t bulas quibus senatoruni nomina, & crimina inscripta enant, quibus & se dc uxorem, filiosque iunx rat, ea omnia ad regem delata esse fingebat, creditum qit ad regem ista peruenise , quod vere facta agnoscebant. mala conicientia etsi aliquando lateat, fidem la-Wndi non habet. inseruerat etiam innoxios, Vt calum niae metu perculsi,s in partes traheret. Diu in senatu dibi optatum in eo haerebant, quod tantae monarchiae una ciuitas longo interuallo impar,rex bellator cffct. Ad in sta Agastor occurrebat, Totam Arabiam in partev vel xuram , Persas auxilia missuros, ab Aegypto etiam bellam moueri, inter ista posse Medinam emergere. Pl bis nihilominus timebatur: illa enirn censeres exspectabat, quos in senatum, &milites seueritatem dilo iueturos sperabat, in tumultu senatum occisuri putabantur, aspere, auareque cuncta ministrantem . Igitur cuim

Datamaeo paciscuntur, minaret legiones, ut praesidio esse posset senatui, si quis impetus fieret, ipsi familias,

clientesque armant. Ephradmon populum in regem concitabat. Si quid iudex, dux, aduocatus, miles appa ritor peccasset, regi, & nouis legibus imputabat, si, liiDeo in animosius cile, leges regias nimium seueras, libertatis esse laqueos, sertunarum retia, conuiuiorum hilaritates in crimine ccn stiti, verba iratorum inconsul eta plecti, funebrem pecuniam restituendam, cen res

omnia rimaturos, etiam cubiculorum arcana. Talibus

llcbes corruptissima mouebatur, aegre serebat, ebrietatem, blasphemias, sentis, pellicatum &scortationem e puniri Dictam Ggo ad diem senatus cum clientibus, vi primis negociatorum, Datamaeus cum legioni-hus in sorum descendit vocati ciues in iusiurandum li- mertatis adiguntur: ita rebellionem indigetabant. Iam Olim usi tu δε siti ut qui dominationem quaererent,li'

123쪽

bertatem prstexerent. conatos obsistere spoliant,atque in opera publica damnant,concilium militare e senato ribus 5c centyrionibus legunt: quod ue firmamentum

re pub. arbitrabantur,tenuiores ciuium, quorum maxima multitudo in legione, distribuunt, iii pendia de publico promittunt. Callido plan) consilio: in seditionibus enim maior est infimorum potcntia, maiusque illi cre

ant pcriculum, qui cum metu & violentia contineri novalent,arte, beneuolentia, societate praedarum deuinciuntur: in vicina enim &longinqua globos emittebant α rapto vivere docebant. LXVII. Legatos deinde ad regem.& centores decernunt:n5M recusare ciues,aut milites imperium, sed noua onera deprecari, rogare, ne nouis legibus vetera conuellerentur.' orare censores aduentu in ut maturarent, fortὸ eorum auctoritate motum iri sedatum. Ea nimirum cura fuit, ut quae asperrime acta suerunt, mollius acciperentur, rex tardius bellum spe pacis elusus pararet, censbres noninem euentum captiui detinerentur. At Abissinus

suarus sibi verba dari, clementi responso delinitos diamisit,veritus ne Persas vocarent, locum etiam relinqui poenitentiae&mutuae discordiae consultum esse duce bat. Seditiones enim, procellae & turbinum instar ma- , ximis motibus inchoantur, deinde mutuo collisu vires sibi frangunt,donec elanguescantiatq; inspuma lutum que delinant. Plerique enim simul ad summa tendet spe excidunt,cumq; experiuntur pro aliena se potentia dimicasse, curam remittunt,eosque qtios penes sitorum, scelerum precia residere cernunt,oderiit: quando apud

ipsi,s sterilis culpa cum infamia perseuerat. Sed nec illi regem, nec illos rex sesellit. Consilia allida apud pari

' irtium gnaros successu carent. Q imro lentiu , tant a x crius bellum fore iudicabant, clementiae simulatio pro atrocitate accipiebatur. Tantum modo civium & milis

tum persidiam timebant, ne qui legitima regis imperia, exuere didicissent, dominis intultis, haudquaqua pare rent. Ianan; militum nonnu lli contumacius azebant, ta quam duci bus per crinicia aequati. Nec

124쪽

myrime ciuilis. h,rt Neodc suit tamen in tanta consternatione vi liis. So- viii rano risaior pcriculo animus suit, viro mentis iniistis: il- P . te. morbo quo diu attentus fuerat, firmatior in curiam velut,tantaque contentione pro rcge verba facit, quasi in tuto diceret. Impetus erat inimicis eum Θ vestig: odiscerpere . metu tamcn in praesens omisere, sib ipsum

enim momentum nuncius adscrebatur, Persici'. in matrimonium consectum esse, Arabas in fide manere, ita domum cum militari cultodia remisere. Soranus haudisnarus sibi moriendum esse, vim morbi ex contentione vocis auctam simulat, medicus aegritudinem ictat εaserebat, senatus ad alia versus. sponte deficere virum clarissimum, qua suo scelere in mortem prscipitari malisit. Interim E familia fidos quosdam agnatos, filios itis

in triclinium, ubi custodes ex more epulabantur, inducit: minatus mortem si vocem ederznt, ipse deinde cur ru, i pso meridie, cum solis ardore vitato se domi continere ciues assolent,urbem egreditur tipabant illurri initio pauci, ali j opportuno loco exspectare iusti, in campo sese iunxere,equi, currus, equites, satellites praesidis insignia serebant, in agro legionem pabulatorum Obviam habuit, ipse in curru vultu conspaciendia no dedit. Deinceps quosda obuios captiuos abduxit qui omni diligetia connixi sint,ne Soram cognatis, amici sq: rclictis iniuriae inserretur, ne sibi eadem luenda essent. Ille ad regem profectus in urbe docet esse virorum, qui arma 'portent, sexaginta millia,reliquae turbae,cui arma paretur centu milli a. cibaria in annit ese reposta, coni eatus .ndiq , couehi, propugnacula extrui, vicina oppida occupari, Perses, Indos, Romanos sollicitari, si cie nego ciatoria per regnii missos, 'ui seditione concitet, ex Aegypto mages curari. Sumo iratur studio bellu paratur. Itineri se rex post nuptias accingit, proximum illi LVIT

Soranus imperium tenebat, non virtute militarietis antelatus, quamuis manifestus fidei & exercitae in s zis castris iuuentutis notitia locorum, hominumq; pollς- mirere, hali Eoaetus inter rebelles, discordita saere, & per a- pi

125쪽

ro ' Metho minicos occulta hostium explorare. Laudabili sanὶ prudentia rex in delectu virtutis hoc quoque spectauit, ut loco opportuna esset. Quin & illud cautissime, ut eum deligeret ducem, cui accelerata victoria, non tractu in longum bella commodo essent. Error regum exitiabilis, cum castris praeeste iubent eos, qui veluti quaestuosam negociationem exercendo , bella protelant: continuo

imperio & ambitiosae potentiae intenti, damna publica

non aestimant. Bello interesse regem, senatus indignum iudicabat . nec enim curas toti regno debita, unius odipidi expugnatione atterendas, nec tam facila regiam

maiestatem sub pelles redigendam, & belli casibus ob

hciendam, haec atque alia differebant, vel adulando re gnanti , vel ne ipsi ad castrorum incommoda ducerentur . At rex in sententia eundi perstitit, multa negligen cer, auare, perfide per regis absentiam geri. Summum magistratum ibi e ite oportere,ubi silmina sit potentia. Tantum exercitum semianimem fore, si caput eius ab alio capite,& quidem locis dissito penderet.R egem v-niam pro multis esse legionibus. Soranum igitur cum viginti millibus praemittit, iusiurn,quod ex usu videre agere. Ipse coniunctis in unum locum copi js lento itinere subsequitur. Soranus transito mari rubro, armatuque Arabibus loca vicina praesidijs oceu pauit. frumentatione Aegyptiaca, excursuque prohibere Medinen ses conatus. Ducentae naves longae in Aegypto tritico,

lente, faba, porcina onerabantur, earum reditum mor 'ri oranus non poterat, quadraginta duntaxat triremi bus instryctus, nec milite, nec remigio validis, longa pace in ea regni parte cura belli suxerat: operis ad alia dilapsis Praefectis satis su rat ita clasem curare, ne O mnino neglecta videret r , non ut ad subita in procinctusta reposset. Pleriq; reip. seruiunt, ut quid minimam lestia sua, maximo lucro fieri valeat, quid factu opibinum sit secum cogite; t:Similes improb medentibus, quibus sanitas in secundis curis cit, primum studium,

occidisse aegrotum conuinci possint. Industria ergo

126쪽

Doctri ciuitu. eos inuectionem commeatuum impedire molitur, literas Medi nensium ad mercatores interceperat, quibus m turare iubebantur,ne regia classe impedirentur, eas cinmutat,nunciumque precio perpulit,ut suas eo deserre signum illaesum suis appresserat monebat vero ne se-stinarent, pacem sperari, regiam ciastem latere in insidiab: postquam parata omnia habuit, tum eodem signo quod imitatus erat, mittit,ut accelerent,nauigationem tutam esse. Venientibus suam classem urbis insignibus fulgentem, quasi amicum mittit obuiam, quae omnia facile in potestatem redegit, ostenditq; imperatoriam Virtutem, non minus exploratoribus mittendis, hostium conii liis scrutandis, quam pugnando elucere. Sanὸ corporum robore tenere victoriam minime laudis est, quaeque nec beluae negatur, ingenio & arte stiperare di uinioris mentis tque industriae dos est. Illa die victant Medinam rex fassus est tanta quippe in urbe consternatio titit, ut parum a tumultu ac caede procerum plebs abfuerit: putabat enim co facinore rebellionis se crimine posse absolui. Verum alio didito rumore, minutis hrerum precijs quieuere. Datam aeus amisso commeatu, ut suis redderet antimos,quadraginta lectorum iuuenum millia, quos reces armarat, acceptis dec in dierum cibarijs, Fotidem tribum dierum itinere Medina dilutam ducit, tanta velocitate, ut diu ac nocte continuata prosςctione, altera loce vallo perterritos cinxerit, atque intra dies octo e pugnarit, caesi puberes, militi data praeda, quam ciuita mercimoniis frequens, agri prouentu uberrima, auaritiae parem praebebat, inuitata ad manubias plebes, ian as,postes, adeoque tigna auexit, veteri in urbem aemulam iracundia, magnus ille in speciem triumphus, m ius tamen Arabum ex alienatione odioque damnum. At Vulgus euentu laetum proximos quoque successus iaiuturum sp praesumebat secundis vanum, crudele ad Ueriis paludum inalignumque, nunquam fidum. Mon uat Fotideusium amistus, victoriam temperarent,

in ru

127쪽

victis intulissent mali. Tum verterunt in ludibrium mi nae, at anno Vertente numen ultioni promptum pinnas

rependit. Varia deinde castella ac oppida ni tu crude litatis magis, quὶm virtute occuparunt, Sorano in diuersum distracto , atque impari militum numer qui more ducum, omnia prouincialium damna negligebat, satis Esse ratus, si exercitu incolumitati cons teret. Dum ista ancipiti Marte in Arabia geruntur,rex tr

iecto mari cum toto exercitu aduenit, prope urbem c stra locat, vallo fossaque munit. proelium detrectante hoste, ne diutius urbi assidere cogeretur, augere ciuia una audaciam,demere Qtertiam instituit,quotidie mi tebat,qui ad velitationes prolicerent,atque instante di- --scrimine terga darent, plerumque calonum validiores, quibus nulla fugae infamia. Hinc animis tumidi, posse re pretium urbani,cum negaretur,conuitio agere,quasi non hostium violentia, sed metu suorum intra moenia continerentur . verum Datam aeus&duces satis gnari, nec civibus, nec tyronibus esse in acie perseuerandi si

mitatem , deesse etiam ad ob via promptitudine, I vibus proelijs exercendos hostes calore, & morbis sat gari,quam periculis vinci pulchrius ducebat. Postquavero Euphradmon mille equitibui duo millia sponte dentia fugasse se putasset, regia valla adisset, nemine insequente e pastu iumeta abegisset, tanta cunctos fidi cia incessit,ut a flagitando proelio absterreri non potu

rint, coacti conscia,cre duces, semper ome cladium .in

gna Euphradmonis in vulgus opinio, solos miles & imperator haberi: & ipsi: verbis magniticus vanitatis implebat ignaros, temeritas felix pro sapientia,pi scipitar tu pro virtute habebatur. Indicto igitur proelio prima

luce centu quinquaginta millia in aciem educunt,qui quid armis idoneum era centuriaverant, neq; deerant matronarum & virginum vexillationes urbi custodiose dae, Amazones quaelibet terra gignit, illarum dux Z

128쪽

Doctrina ciuili . iueri:mi' eeleres equites ducesq; re aciem speculatu ros,interim suos castris quietos cotinebar, simulatonae

t cum ut audacia cresteret,ium quod equitatus prscipuam partem pabulatum m derata cum ultra meridiem in acie stetissent fame, siti, calore fessi in urbem red e re, verebantur enim ne cum integris pallii ue debiles pugnare cogerentur: urbana multitudo incommodora belli intolerans, curam corporum posccbat. Rex circa vesperam legatos mittit, pacem biferi, Vimnq, ciues,Vtrinq; subd. tosesie, nolle se fundi sangujnem: sciebant duces, senatusq; ista ad vulgi impetus ciendos dici, sed Luphradmon & populus magis insolescere,aninari, denique respondent: in eius castris se pacem quaelituros. tanta confidentia erat, ut di castra oppugnare cogitarim.& excubias aduertere ius erint,ne rex per tenebras sugeret. ne castra oppugnarent Agasor inhibuit, scalas deesse vallo scindendo causatus . iterum tamen in aciem egresti sunt,dextrum cornu Datumsus, sinistrum Agas sor regebat, mediam aciem curabat Euphradmon, in ea senatus,nobilior iuuetus, diuitesq; ante tubam seroces, in periculo pauitantcs,tantum armis auratis & sipeciosa veste decori, irritamentis auaritiae. Rex omnibus iam

ante dispositis, subito aciem instruit, velites mitti exisploratum ordinem hostiuria, ex quibus intelligit,rob ra in cornibus. edam in medio usie.Acie instructa te s. sua dat signum,ut omnes ad curanda corpora discedat,

atq; ad tubae senu suu qui sq; locum & vexillu repetat,

quae cu facta essent,nunc summum in castris silentium, nunc clamor, tubarum lituorumq; concentus. Ista Me dinenses, pro suo q usq; ingenio, interpretabantur. Tramere regem, militem speciare fugam, diruendum va Ium, capienda castra, ne ope, regiae aueherentur. Susa

spei stolidi blandiebantur, mutuoque colloquio as sensuque, dubijs quasi compertis fidem habebant. ri more , quem temere secerant, perniciosὶ delectati :cum iam sol se circurnegisset, ut tergo esset regiis, si olea Vrbanorum feriret, totis castris lial Uncs emittat, . hosti

129쪽

hostium lunata erat acies procurrentibus ut inque cor nibus, media reducta,eadem forma regi placuit,ted ii ueris positu, nam cauae hostium parti quam in medio esse dixi, mediam suam protuberantem obuertit, cornuaque quam longissime remouit, ut primum media . acies concurreret, in qua rex erat, & praeter militu stre nuissimos in subsidio quatuor millia cataphractorum, Prudens esse consillum euentus docuit, nam hostis qua

infirmior est, peti debet:pulsa media acie,extrema sere lmetu cedunt. Icaro acies inclinata,nec nisi 1 summis di cibus restituta legitur, plerunq; ut primo pugnantium sertuna est, ita in ceteros audacia,aut timor. Ne circu- ueniri pollet iam ante prouiderat , qua mari ordines claudebantur, elephantos collocarat, vadoso littore, auterum cornu carris obtexerat, in illis funditores, sagittari j,balistari j,& late fusus equitatus. Duces cornuum Soranus & Garamas, iussi abstinere pugna nisi vel ii signis se occasio offerret, vel necessitas urgeret. In m dio rex ipse proelium acerrime ciebat, hortator,Virtutis iuxta atq; ignauiae testis, remunerator. Vltor. Primo in

petu , Sorani filio sternitur Euphradmon , ' & impium bellum, cuius ipse professionis tuae oblitus, tuba sui sanguine primus imbuit, nec absque discrimine tamen

fuit interfector.tres eum circumsistunt, feriuntque, at . thoracis firmitate ictum respuente, dum in ultione e seruescit, regeritque plagas, sauciatus cquus, vulneris impatientia excutit sessorem, prolapsum invadit Tora pes quaestor urbis, quem ille casu haudquaquam mei te turbatus gladio transadigit, deinde concursu suorum protectus,al teri equo impolitus, quamuis fracto crure bonam operam praestitit,nec ante victoriam praelio excessit, periculum, ira, seruor animi, corpori sque sensum' doloris stupefecerat. Tum aequo Marte est pugnatum i aliquandiu, cum morte Euphradionis tamen segnius agerent urbani, casus iterum eos animauit, res minimae saepe sunt momenta victoriae. Oculus equo regio

sagitta excusius bestiam in Iuriam egit, igitur contem si no

130쪽

Docti ira ciuilis. It3fieno sese avertit, fugitque:sequuntur custodis, proximique, rex clamore , conatuque alium equum pol i Ians,fugamque suorum inhibens, multum naribus sanguinem profudit, sic continuo vulgatur rumor, cedere

regem vulneratum, mox aderant, qui mortuum assi

marent , oppidanos falsas nuncius, regios pudor accindebat . Rex mox recenti equo in prima aciesese olienta ,ordines obequitaris tristem famam dicito, manuquere sellit. Tum etiam procellam cataphractorum immittit, cui cessere oppidani. Dum in media acie Mars alternat,notidum siuistrum cornu pugnam cceptauerat, dextrum atrociter dimicabat. Datam aeus cognito regis consilio, accelerabat aciem, nec Soranus proelium detractabat, in sellis armis duces concurrunt, fractisq; h stis rem ense cominus gerunt, tum sortissimus quisque periculo ducum exciti pugnam ineunt, cui res inopinasia in attulit, nouus in nemoroso mole conspectus exercitus. Cum ciues futuro bello exercerentur, tenerior aetas, ut prona est ad imitandum, quae oculis usurpat, centuriones, tribunos, imperatores legunt, ex cannis, arundine ramisque arma fabricant, deinde militiae ciere 'simulachra, procurrere, retrocedere, laxare ordines, desare eosdem, tympani sonum tubae agno cere . plerique parentes antecellere, quippe viai rei,& vehementer dediti, aetate docili agiliq;. ductores erant procerum fili,

accessere parentum aemula studia, dataq; arma vera. signa, ex talibus meditamentis suturae virtutis auguria leti augurabantur. Hos armatos in nemore exiguo milituaddito pra siclio Euphradmo abdiderat. ut in epto prolio nouum exercitum ottentarent, quoq; cautius salteret, in primo agmine milites, quibusq; procerior iuueta.

esse iusserat, celii, galcro crisiisq; grandibus, quo viroruspeciem praeberent, minimos frondibus terram verre e imperauit, ut denso puluere maximarum copiarii opinionem sacerent. Et sane ingenti terrore regios percu lisset, ni rex huiusce rei ignarus, simili arte turbate no

stus cogitasset, calones lixasq; agrestes, A quicquid ca- H sitis