Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

111쪽

Methodus

; rent , tum demum vel incris,uel Reip. admouerentinnutrique functio i idonei. Ita neque impuberes, aut im-

. prouidi iugo, cuius adultos poeniteret, imperio maiorsi subdebantur, neque ulla necessitas aris astringebat inuratos. quibus ex cautis,nunc est in clero labes. LVIII. Quae praesulum , eadem minorum Ecclesiae mini. Improbi strorum vitia, ct in myttis taetriora coetum foedabant, sacerisIn sicilitate latendi. Patriarcha censebat, omnes illos gradu, atque honore dei jciendos. Plus obesie Reip. neminem, quam improbum sacerdotem. Per eos non exstir pari vitia, sed inseri. Salem putrefactum tabem auge r , non seruare corpora. Ne propitiando quidem numini ministros improbos esse utiles. Veteres vetuisse, ne flagitiosi sacerdotis sacrificio quis interesset, ne i rios homines animo impurato, manuque tractando sacra polluere, seque nouo piaculo astringere. Nec multitudinem quaerendam, malle decem eruditos, gnavos, integros, quam centum indoctos, occisos, impuros.' Merito quemque loco deijci, quem indagnus ascendit. Non alio modo posse sacro ordini famam, auctor itatemue redire.Paleas euentilandas, quo purum sit triticum. Virulenta germinum salubribus non miscenda Vulgi eam esse procaciam, ut paucorum errata totis cς-tibus imputent. quorundam insolentia offensos, de omnium probitate dubitare.Non oportere Concilium in poena malorum esse lentum,& ordinis totius probra tolerare, hanc indulgentiam in optimos esse ivturiosam, quorum isti stipendia avertant. Nec infamari sacrum ordinem remedijs, sed purgari. Mitius ali)censebant. Criminum quidem manifestos, gradu mouendos,quin rum autem correctio sperari possit, monendos,tolerandosque, dum in illis aut sanitas, aut immedicabile in luna cospiceretur. Hominem esse animal stagile, ad illicita procliue, ad honesta tardum.Neminem in hac labe mortalitatis aetatem degere, cui non multa debeantisnosci.Igitur sententiam temperauere,ut neque fagiaria fouerent, ne facilis venia esset delinquentiae incit

112쪽

mentum. Nec tamen inexorabiles respiscentibus viam salutis praecluderent. Priscas leges reuocare placuit,que etsi ad praesentem usum, enervemq; disciplinam comparatae nimiu in horridae, atque violentae censerentur, sint tamen consensu receptae. Scortatores, adulteri,

Mneratores, raptores, rerum s a crarum Venditores em .ptoresque, aut simi ia ausi ad perpetuam poenitentiam

sunt relegati. Aleatores, ebriosi,mendaces, leues, glia gentes ad tempus templo prohibiti. Multi per experimenta emendationis fidem secere. alij in deteriora lapsi iudicum sententia plexi sunt. Plurimos militia vario excitu absumpsit. Mox certatim sacrae militiae nomina dederunt, ctiam spectata virtute viri, senentiae. Claruitq-s lium esse, quod iactabant, depulsu impiorum I celesias desolatum iri:ideoque tolerandos malos, quod deessent boni.Quod nunc etiam feri aiunt.Non vident i Ni quam ingens numerus piorum, doctorumq; hominu Ecclesia arceatur, quia ab impi s sucisq; iam locus occupatus est. Amoueantur indigni, succedent digni. Quo tempore Veteres leges Concilium in usum reuo cabat, senatus ciuilis Reipub. negocia tractabat. Ille tum tripertitus erat, Prima pars, pleraque Sunodi decreta, etiam ciuilibus legibus, poenisque sanciebant. Non i ari bonum esse ciuem, cui religio,animique puritas sit cordi, desertorem numinis nec regi sidum es.se. Altera grauiores causas audiebat. Tertia leges ipsas, quae in grandia volumina excreuerant, sub inc

dem reuocabat. Earum multae obscurae, ambiguaeque habebantur. Illis clarus, certus, indubitatus, sim sus additus. Quae contrariae videbantur, earum altera firmata, altera abolita. Veteres, quarum nullus usus, omninb deletae, vetitumque ne eas quisquam produc ret. Etsi enim ex illis ius non pronunciaret praetor, ausidici tamen ad ostentationem ingcnis ad inuoluendas lites,prolongandasque, ingenti partium sumptu, inani

garrulitate allegabant, ita ut aeta frequenter carius, qualis, aestimarentur. Multae veterum rescripta regum in i

113쪽

Mιibo in threuissimum compedium collata sunt, multarum adiei' one, aut detractione voculae illustrata sententia est, . ex alijs inutilis verborum sylva recisa est. Hinc ius Ae-' thiopicum certum, perspicuum, breue, naturae aequitatique conueni. ias, litium radice excisae. Regnum nulla re magis. quam legum multitudine conflictabatur, quo in dies ad damna priuatorum,deinde exitium Reipub. crescebant. Addita etiam commentariorum immensia farrago, quaecum per homines versutos, loquacesq; ad praua detorquerentur,longaruis controuersiis litigantes post fortuna: naufragia immoriebantur, cauti dicippibus, numeroque augebantur. Modus porro noui iuris constituendi erat, ut de certa legum materia viri triginta lectissimi, atque exercitati simi deliberarent, 'di quod secundum naturam, patriaeque usum viderer ur aequi isi naum, sancirent. Deinde Theologis committerent, qui si probarent, supremo consilio ac regi

tradebant, a quibus post tertium examen roboratur,at-- que in es incidebatur,non tamen publicabantur.Nec e lnim visum satis cautum Reipub. per tantam diligciatiam , postquam enim in codices relatae sunt, proelia in promissisque inuitati sunt omnes, ut contra leges di cerent, & sane multa scienter utiliterq; animaduersa sunt, neque dedignati sunt corrigere , es meliores reddere

quocunque tandem admonente. Recte omnino, Leges enim ferre ut opus maximum, ita dii cillimum est. Nec hominum quisquam tam accurato consilio leges dedit, ut non multa tempus atque Usus dempserint, multa adiecerint.Vt v ero rectam onerar ibus, data munera, ita qui ad friuola, aut calumniosa defexcrant, notati ignominia, Velitique in posterum vocem iniquitati venalem

prostituere.. lix. Magira sed malae famae erat, atque in iudici js reg-

Causidies ta bat icj plus genere P oenus & moribus, arrogansa n , que in illam eius proselsiu. Polla se causam malam reddere bonam, e contrario bonam deprimere. Atque ut loqui solcbat, ius iure, leges euertere legibus. Facta ho-

114쪽

Doctrina ciuilis. 9 minis nesarii mentione,exCanorino rex queri Possin . ne Micipsi artes nouis in legibus habere locum : pose,

respondit,negante rege, pignore posito certatur Canorinus vocatum ad se clam rabulam edocct. Melindre a nuper aedes & praedium emisse, duo talenta soluisse, alterum tantum debere, malle non pendere, hortatur ut Melindam prosectus, si quid eius in arte sit opus, totum expromat dona pollicetur.)Ille impiger c ausam suscipit, vincitquc, reuersus magnifice se Canorino i etauit, quin & metum tantum iniecerat, ut appellare ad regium tribunal creditor non auderet: rex omniabus exCanorino perceptis, hominem audi voluit:m netur occulte creditor, ut Magadaetam appellet, die dicta concurritur, magnis clamoribus agitur , Miciapsus omnia inuoluere, leges legibus addere, Deum, elites, denique coelum, terram, regem ipsum inu

care. Adeo ut rex etsi falsa illum dicere sciret, ab ipsi

tamen vera putari crederet. At postquam cognouit ex propria rei consessione, non errore, sod impostura peccatum conspicuo supplicio audaciam opprimendam ratus anno integro,diebus quibus lege agebatur, in sorii adduci hominem, in catasta constitui, flagellari, & cla mare iussit Aus iure,& leges legibus euerti:deinde in piastrinum reduci,in quo etiam consenuit.

Con Ititutis ex lege aeterna,quq iustitiae,& iuris sons XL est, humanis legibus, maior erat in illismendis labor ac iv qμid cultas. Nam &iudices potentium fauore, spe, tu in transiersum trahebantur & causidici scietiam iu-

ris non ad aequitatem in societate hominum tuenda aut iustitiae cultui , sed ad opes cumulandas didicoeant, igitur ut labores suos car*,multisq; venderent,patrocinia

suscipiebant, nullo causarum di crimine. Hinc cupidis precia potiora quam aequitas, & cum diu disputati mi

esset, ius cedebat auro. Nec animo tamen rex frangebatur, vitiis potentium fortiora remedia opponebat, elemens in alios, iudicum & praesectorum delictis erat ii exorabilis.Tum quod a se ouecti tam grauia peccarent,

G tu in

115쪽

Methodiutum quod regis infamia, regni periculo leges perueris

rent. Quare irequens ipse ius dixit,libullos is plices a curate legit,adeuntibus comis,& affabilis, trepidatibus verba,animuinq; suggcrebat. In maximis eiu virtutibu

Dum crabant omnes, quod nullius Oratione audiendi ta

d 4 abrumperet, neq; initio per ministros moneri cur ret, Vt breuiter omnia proponerent,sed placide attendo rei,donec sua cu q; satias, v i vcrecundia fine loquendi adferret. Magno sane iudicio. nam qui se fastidiose aii diri intclligit, sperni se, & causa cecid se arbitratur iramque omnem cladis in iudicem conferre solet. i 'ro miscue in itinere in venationibus sermones miscebat. Memor parenti suo humanitatem, & in credendo cautionem defuisse .Paucis enimὶ quibus vendcbatur, credebat, vera dicturos non audiebat. Ingentem terrorem

cunctis iniecit Darauis iudicis, & principis supplicium.

Magno illi viro ex bonis artibus collecta auctoritas. quoq; semper pluris quam par est inimata, exitium adsertinagrantissima regis gratia .Eius codiscipulus, com-m ilito, acer ingenio, florente aetate incorruptus, dignus plane magistratu, si priuatus vixisset. Nobilis crat genere,rex decus principis & titulum adiecit. Et iam op daturus, si exspectare, quam praeripere maluisset. Hinc miser beneficio regis in altum prouectus, ruinam sibi struxit. Opulentiam tanto nomini parem qu frenit, properantique nullum nefas obstabat. Lex crat, ut qui ad l' duellum prouocasset, gladio, qui prouocanti appromisisset, exilio multaretnr. Si vero depugnatum es et, prouocator crucifragio. velut latro, trucidaretur, pr uocatus, liberum mortis arbitrium haberet. Dura illa nostris moribus videri posset Verum crudelis exist mari non debet. quae vitae consulit, quae, cum in medios t iura legesq;, ultione beluino ritu cxequi . vetat. O to inter nobiles iuuenes, dii stemmata sua iactat, iurgio, I retus Vastono haec cognomenta erant iratus edixit: Litem ense cernendam, ni lex vetaret. Cui vastonus ea i

116쪽

Doctrina esst lv. ' habeo; quod tam ignavo sanguine nobilem dextra pol,

Iuere non sit necesse.Ne plura dicerent, atq; ali' riora, familiares distraxere.Deinde mitigatis animis, redinte grata est amicitia, ut sunt adolescentum placabiles irae,

primo impetu validae,in mutua exitiano duratur p. Paulo post Euctum in Aegyptum Medina proficiscenteni

Vastonus iter bidui prosecutus est,domu q; solus reuerse sis apud conscios iraru suspicionem subiit, quali socia pugnando consecisset, qui periculo apxius, alterii e ter .

uis mittit, qui periculu indice Grogetq; ut maturrime a mici calamitatem subleuaturus redeat: mox et a al)erum ablegat.Darauius, licet reus reditum sodalis pro mitteret, & absentis agnati de itinere testarεtur, iudicia celerabat, opum magnitudo animu obstruxerat, danatum vastonu duci iusserat,iamq; caedem l ictor parabat, cu nunciatur ex itinere Euctum adesse. Vinculis exuit ut Vastonus, salutant,gratulantur, plaudente urbe, quae ad triste spectaculum effusa nobilem reum miserabatur, cui incertum crimen, ceris diuitis perniciem adferre t.

Non magis erepta praeda, quam gaudio ciuitatis Iud indoluit, utq; furibundus tribunal ascendit, centurion capite damnauit, quod suo iniussu reum seruasset, ergo de maiestate darii natu,pubi icatis bonis trucidari iussit, sed cum educitur, custodum manibus elapsus ad rege ni profugit. Vastonu iterum morti addicit,quod iusta suspicionis ac damnationis causam dedisset, causatus sententiam latam non posse retractari, & tam vasti maiestatem imperii ita unius hominis esse potiorem. Fata

quorundam este, ut in publica comitioda impendantur. Ab ori pine mundi stitutum,ut in hanc moriri corum lia vastonus nasceretur. Euctu po ronecem ire Litie, qui peregrinatione eludere iudicium tentascr. V2:ronus quidem animo sedato , lain dudum aduersum imminentia firmatus extremu specto uit ictum. Lu tris improuisam morte lamento maerabili dein dii in iudicae cecratioisibus nobile reddidit,eo magis, quod eueni asnon irritas morientis preces ta vota mox probauit.Tri

117쪽

i. . Methodiustissimus iuuenum casus te nuc exordiu habuit, de nobilitate iactantiam:considerabant tamen prudentes, ni natae superbiae, qua coeteris contemptis, regibus aequare genus consueuerant, poenas luicte. Nec Darauius supplicia euasit, vocatus enim Magadatam, seuore regis quam causa fidentior, nec ultra reprehensionem quic quam veritus, paruit: ut vero ultima adesse cognouit omnes clientes, amicosque deprecatores ata bui quia

bus deliberaturum se respondit Abissinus, eaque nocte Medinam reuehi Darauiuni imperauit, in loco ubi innocentes occiderat,torqueri, atq; occisum flib tribun li tumulari,& culps poenaeque modum marmori uncia libus literis insculpi. caput Magadaetam relatum diu a te praetorium pependit,uario hominum sermone,quod omnium principum delicta punienda citra morte exist marent, verum rex firmametum Rei p. in iustitia adni nistranda versari arbitratus, iniquitatem iudicum inter maiestatis crimina habebat, quare nulla dignitas suffra

' Ex his de eceteris coniectans eritusq; ne in remotis prouinci, iudiciun integritatem securitas Iabe tactaret, decem in partes monarchiam diuisit, decemque cens res summa cum potestate, additis cuilibet consiliarib, praefecit:appellationes cnim e longinquo egenis praegraues erant. Regnum illi obibant ,reriun iudicataru ratio nem exigebant, si quis oppressum se diceret, si quis in ii tegrum restitui cuperet. Deinde in praesides, ministros que inquirebant. si qui lauare, libidinose,saeuii erat tum diceretur.Iudex si in sententia dicenda probabilem e

roris causam secutus esci sine eius contumelia tetracta batur.Si excusatione careret, loco motus ad regem init

tebatur, aut pro merito puniebatur, si proterve quis piam appellasset, in duplum multabatur. Hinc iude

nunqua timore vacuus summa cura Verum anquirebat,

paruitq; ad iustum equumq; nihilesie utilius, quam iii

dices iudicari.Advocatis idem frenum iniectum,de ca-

118쪽

Doctrina ciuilis. Iorsubuentum iuris praesidio, & prouocandi libido coercita. Nec facile causae iniquae patronus inuentus: quod ad iustitiam tuenda legibus cunctis est validius. unc lane inter taeterrimas Europae labes est aduocatorum perfidia, quorum tam exerte periuria dominantur, ut intextot milii iniustissimarum causarum, nulla desideret ii ratu defensorem. Quin ultro se ingerit rixosa, pugnax que scientia, & cum victoriam non audet promittere, comperendinationes spondet,& iuris irrisum. Magna censorum seueritas, exempla quaedam libuit subjjcere, si, ian &no iris profutura Dauanus contra legem pronunciauit Elissa soror Hamilcaris & Maharba lis orba mortem obi jt,& ante eam Hamilcar relictis liberis, hos parte haereditatis arcuit, cum tamen lex decima de haereditatibus, filios in locum parentum substituat. Filijs Hamilcaris restituta haereditas. Datianus ad regem missus,ci substitutus Llassar, aduocatus ignomi iij a notatus nemo illislibrogatus est, quod sat multi in urbe essent. Sinnaces dubium ius causatus, contrarias de re eadem sententias dixit. Ius dubium perscriptum est, ut rex decernat. Sinnaces damnato satis accre itisus naquod in amico iust tun es e statuit,etiam in extero Valero debuit. Habdus ab uxore exoratus pro seruitute contra libbertatem vindicias dedit, contra legem,atque alia Pre

iudicia. Quare iudex & aduocatus in seruitutem dati, bona eorum sisto illata,alimenta liberis permisa. Sienius preses inserioribus Aethiopie, Nubi js & Lybicis lectus arbiter,agrum & saltum,cuius ambitus vi cena millia pastium continet, ex squo & bono Nubiis addixit. Verum tantundem agri cultissimi nec iure, nec petentibus Nubijs, ereptum Lybicis, addidit. causa praui arbitri j pacta cum filia cuiusdam Nubii connubia, &in dotem delimatus ager. Restitutus Ver Lybici , Oditusque praeses,successor 2 rege exspectatur.

Harumus aduocatus duos fratres ad controuersas

componondas amice paratos, viriq; scorsumlitos suasi,

119쪽

diorum incentor In numeros a legum varieta e dissicile est tamen omne genus controuersia mina, & casuum complecti. Hinc tot nobae leges, aut nouae veteria intcrpretationes. Hinc

Abissmi leges incusabantur, quod ni inuam paucae, breuesq:, sim a iudici,& si is improbus cs i, periticios anilicentia tribucrent. Vbi enim lex deest 'udicis aequitas succurrit. nec satisfacini responsa p rudent ii, i pe varia, sepe errantia. Ne tu op ime conlii tuta est publica, cuius ex incerto iudicia arbitrio, siecti . fortunae pendent. R sponsum eli iamcn ex regio colitio, In illa jegii

paucitate nihil orni isti quod in vasta fulua iuris antiqui per ambages legebatur omnia etiam clariora. Quin ubi Plurime sui leges,multa iudicii arbitrio, omnia pene ad ii ocatorii argutiis relinqui. Ex multaru enim legum co fictu opinandi libertate nasci S ueri. Additus tamen

exiguus libellus &pleraq; de minimis,ut lusu, ali iquei

ex qu bus lites aliquando magnae. Sancituniq; ta AT hii, qua coeteras etiam nobilitate teneri. Ilii enim obstite rant, no quo improbarent, aut obseruatu limciles que rerentur illibatam libertate praetexebant, exleges e sese dictabant, insita humano generi superbia, qua in veti tum pervicax nititur,atq; arbitri u sui etiam honesto anteponit Hos edicto rex grauiter increpuit Nulli homi nu generi aeque sanctas leges este oportere, qua nobili tati. Sola lege, & regum beneficio discrimen ordinia es iii Naturam omnes voluit se nasci pares pares mori. S lana virtutis praerogatiuam nobilitatem peperi se, nunes la te seruari, his dictis grauiora saeta adiecit. Ceu tum enim prudentia,virtute, opibus eminentissimos na die innumerum nobilium retulit. Deinde iuuenes nae bilissimos in aerarios redegit, quorii alter amissa per Ve litam aleapi pecunia, etiam h ladium per dedecus per didit. Alter per eadem probra victor retinuit, precibus tamen lacrumisque rogantium induetus tandem indui

si , ut ii quineu niu strepuam militiae operam nauas

120쪽

sint,natalibus rest tuerentur.Primus abolenda ignominis properus, dum in hostem cupidius fertur,tr. bufo cnis,de elue seruato laucius ad ducem redi jt, nec aliud

moriturus,q ia ut labbiliu ritu funus duceretur, orauit, quod consecutus est, rex insit per monumentum ex Fre,

equestre statua collocari iussit. Alter rebus ris clare mustis adiummam digni ratem peruenit, saepe dictitans, molestas quidem esse leges, scd oppido salubres. His iuuenibusTheatria lust, Meditar nobilis inArabia

ciuitat sobsidio.orta illic seditio in apertum bellti cru- Mὸ operat. Magnam turbae cura regi iniecerant, metuenti ne reis i regni extrema dehonestarentur ae Persam internae dis cordiae attraherent, vicinum occasionbus inlidiantem, atq; ex aliena dementia cupioe siri incrementa quaelitu-rti: tui enim in conspectu potentioris depugnant, illii ad prsda inuitant. Illa virio grauem hostem etia illis qui bus auxilio veniret, merito formidabat, & multo ira gis, ne in vicina contagio serperet. Persa connubi sed

re sectire sibi, Medina vi aggredi statuit, ut eodem te pore externa pericula a linitate vitaret,& domesticum malit armis opprimeret. Medina felicis Arabiae inclytuemporia tum mari Eruthraeo assitum, portu, mincr-cijs,aedibus, frequentia opibus insigne,egetis aerari j sulcrum, ideo molli imperio habitum.Hinc in luxu ει crimina versa libertas opuleta Diuitis more, preserat, miniistrae malarii cupidanii quos copia accedebat, infirma

legia auxilia, moribus etia illae cesserant, quodq; depi ratς es Reipublics indiciu inolite praui atq; iniqui c6suetudines pro legibusvsurpabatur,monita tapientu ludibrio erat. Vnus ad inhonesta prstextus: solitu fieri. Dgitur publica auctor ita te,quod proximii est exitio, peccabatur. Praesidibus nulla iustitiae cura, ius mercede dis pensabat. Senatus ex negociatoribus co scriptus sibi dis cors, pauca in comune, pictaq: pro sitis comodis cessebat. Nec ulla in Episcopo,aut sacerdotibus sipes plures csitagio insecerat . qui veteri religione aetatem agebat,lateis Sebantur.Virtus in regno vitiorum coorempta, dc in