Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

131쪽

stris aut utile, aut graue eit, eundem in finem ex altera montis parte ius crat armatos procedere. horum prasecursores in pueros incidunt, sociosq; co hortat i, velocibus quarta militus irrumput, quippe praeda sine periculo, sacile erat tortibus esse. Adolescentuli ubi sanguine di vulnera videre, pars in fuga Verti, pars supplices ma- .

Dus tendere, captiui in castra deducuntur,calones e syl- . ia entergunt, Datam aeus sibi auxilia venisse clamat, ranus e contrario nouum Arabum exercitum cse

rit, postquam propius adsuere regia signa,errorem dotexere, limulque ab equite de pueritia capta Datamet tis monitus est: ille receptui cecinit,& seruatis ordinibus in urbem sese recepit, quod etiam Agasor secit, nec insequi facile suit crebrisfostis & munitionibus dispositis.Interea regi j ad praedam rapiuntur,decora arma, Ve- stesq: ciuium cupidinem illiciebat, nec duces pares erat arcen is cupiditati, id conspicatus ex turri Agasor, lena millia in o0ustos, in copositosq; ducit, magnamq; strage in dedisset nisi rex ipse cum legione sua,atq; equit tu, corporis custodibus occurrisset, pugnatuq; est post . ingentem victoriam Marte ancipiti, donec centuriones veteraniq;, omissa praedandi cura, arma resumerent, re si secundum semur vulnus inflictum est, Agasior ccc dit, miles eius circumuentus, cum regi sese dedere vellet, per iram a victoribus ante trucidati sunt, quam responsum salutis acciperent . ita proelium conscctum, Scars elusa est arte. Nunquam in bello euentus per omnia colitio respondet,nisi in paucis. Datamei consiliu opi nauerat, ed infelices exitus habuit, quia in regiu, quod prudelius, impegit. Vis aduersum jortiora illata stragi- .i tur, astus exitio est, si maiore solertia excipitur. Omnia castrorum bona parsi prosunt, si hostis habet meliora. r' Haud alias moestior ciuitas, cum ventum est ad curi ,- - F magnitudo cladis apparuit, plerisque senatorum cs- . obsidi, sis,aut vulnere debilitatis. i urimum in superstites querelarum ac conuitioru . praecipua in Datamaeum ira, quod seruente puana ex acie equites subduxςrat, ad ca-

132쪽

D.ctrina ciuiliti ars ptiuos ciuium filio; liberandos, quo victoriam perdui dit,nec captis succurrit.Et sane grauis ille error, sed ii V ter eos habebat & suos liberos, quorum caritate deli- . quit, domestica mala pubi ici discrimin is secerant incu-z riosum. Paruit igitur affectibus, melior pater, quam im λ perator. Milites inquieti duces accusabat, ignauissimus quisque abolendo suo dedecori in alios culpam deriva- bat.Nulla pars ciuitatis alteri concors erat, itumq; esset in mutuas caedes, nisi Cranganor sparsi fama ab holiui moenia transcendi a contentione inani turbidos reuo-

' casset ad curam salutis:ita forte s ad propugnacula, igna- a ui ad latebras decurrere, & quies, spaciumque delibe- γ randi datum est.Tum patuit seditiosisiimum quem quoi esse timidissimum . Saulenus centurio,qui proelium ia- nantissime flagitauerat, & victos duces ad suppliciat deposcebat, audito hostem ad muros esse, veste seruili male tectus in publicis soricis totam noctem latuit, a teraque die in publico luctu risum mouit. Post cladem

agnitio sceleris , & poenitudo subibant, mistis legatis

corporum sepeliendorum facultatem, veniam, pacem orant. Permissa sepultura,ne fluentia tabo cadauera --ras veneuarent, negata pax, nisi regis arbitrio sese subdorent, qui ibi a rebellandi libidine imperium exuisient. simul rogarant, ne si ij seruitutem seruire coperentur. Responsum eis, liberos ubiuis quam apud parentes es.se melius acturos . Nam in urbe foeda dictu sactu tuuspectasse, insuper ante aetatem factostile perduelles. Desperata venia, Cranganorcm ducem eligunt, sena, tum supplent,Datamae idiscerpunt,& suis viiijs, & re-t ccii clade omnibus abominatum. Centum adhuc bella- , torum millia in urbe erant, sed nec animo,nec militari

scientia pares illis, quos Mars sibi pignorabat, maximὶ obstabat, quod neque duces sortia imperare audebam, nec illi Darebant, disputate omncs, & carpere imperia,

pauci secere. In seditione enim omne imperium precariatim & breue. neq; tumultum Vllus conscire cOsueuit, ut

133쪽

Met His tyrannis haud constanter obtemperant.Rex interea ca- Bra proseri, urbem arcte cingit, fame domiturus, inde ad opera q otidians excursiones proeliaq;, maiore sem-

per urban orum iactura: quod cx tuto regii tela mitterent,& peditum in urbem redeuntium tergo eques cataphractus haereret. Persectis munitionibus, exorta desperatio, iterum deditionem offerunt, pacta vita ac lubertate . Rex absolutam, & sine conditione victoriam

urgebat. Addidit Soranus: mortem tam improbis, quavita in esse utiliorem . Libertatem vero sceleratis di nis conc dere,aliud non esse,quam sicariis,& latronibus cuncta infesta reddere. Alioqui ubi ctiar. iusta bella fi niuntur, ibi incipere latrociniorum seminaria. sanc tum,ne de pace aliquis, niti deditionem facturus, ven LXXiII. Regia seueritas ferociam obsessorum contudit. excursii prohibebantur, regij e loco superiore munimen--' tis obtecti iaculabantur, pro telis acre venenum illeue- rant, ut quamuis tenui vulnere perstricti putrefactis sq- ii dum in modum corporibus cruciati morerentur: sciitet illis pestibus Africa,ad soles excoctum Virus, quam ali bi, perniciosius est. Iri minas igitur,& quicquid innocetis aetatulae rei quum erat,sunebri habitu induunt, atq; ad regem legant, ibat agmen miserabile,& propter regis tentorium humi prostratum causam sic tu & singultu perorabat. Abis sinus dicere illam quae dux erat,egressus iubet.Tum illa, Rex magne Deo proximus Deum imbrare,vides tot millia dextrae sinistraeque, discrimen ignorantium,tot innocentes, pro nocetibus illi supplicat, eo magis miserabiles, quod alieno crimine pereunt, & mala sua ignorant.Tam atrocia sunt parentum facinora,' ut adice te,de veniam precari vetueris, supplicationes irapsas morte damnaris. At hi supplices sine periculo sunt,

quia exortes criminis . Ac neque Deus nocentissimoruquos vere poenitet,vota repudiat, de nobis ad aetcrnam maiestatem aditus est si a tua repellimur. sat paenarum

dedunus,vel hostibus miserandi: pals virorum possim

134쪽

Doctrina lis. 30. gladio peri j aetas infirma capta, supersint aetate, mo bis,metu in morte pene affecti,& i minarum ac puerorum agmen imbelle. Urbs iudagide cingitur, nocuisse

tibi nos dolemus, nocere iam nemo potest, gloriam ct mentiae tuae augere possumus, imo & commoda, Veda potius, aut pro mancipiis utere, quam mactes. Plura assidebat,quibus clementiam suaderet. Finita oratione, coinfusa miserabilique voce Deum, deinde regem orabant.

Pueri minustuli, qui nec quid ageretur intelligebant, nec aliud didicerant flebili sono identidem diuinae precationis4llam partem repetebant,qua petitur. Vt Deus dimittat nobis debita nostra, sicut & nos dimittimus debitoribus nostris. nec proceres,nec ipse rex lacn mastenuit. Interim respondit:Itinentutem , se captam ingenue educari. nullum innocentem sua voluntate casuri: velle etiam misὀrari sontes, sed suo iudicio, asi pactionaimpunitatis, nec se leges accepturum a tam facinorosis. Quoslam ea peccasse,quae Dcus ipse plecti iubeat. Re . Uertantur in urbem, & viris denuncient, miserendi de puniendi arbitrium sibi integre committant, multis pars irum,auctores & immania ausos, sine poena esse nooportere, interesse generis humani, ingentia delicta non manere impunita. Ipsos infantes talibus exemplis adue sum praua firmandos,ne imitentur, quae parentibus be- rine cessi ne meminissent. At neque illos nunc ex animo,& factorum poenitudine ad preces conuerti, sed metu ossicij non diuturno magistro. Dum foris est grex imbellis,in urbe senatusconsulto caeli. decretu est. nemine, nisi pacem veniamq; reportent,re- Fcaena Deipiendu cs e: quo tanto diutius come ius duraret. Redeuntibus ante portam obuiam suere ex proceribus nc προ nulli,qui audita regis sententia, retulerunt ad cosilium, , deinde ad concionem. Freminis & pueris veniam dari,

viros supplicio addictos,illa igitur nocte sub dio stippii

ces ege rut. poliridie cibo resectos in vicina oppida rex dimisit, suorum crudeli tatem, regis clementiam testitu ros. At p cos post dies monetur ab urbium praesectis

135쪽

iis Methodus senus millierum Medinensium esse lasciuum, procax,

aledicum, multas Venena miscere doctas, praestigias magicas callere, doemonum cultrices esse. Illam ipsam quae supplicum ductricem egerat, esse sceminam, cui Omnia adessent, praeter bonam mentem, Vocari reginali sagarii. . Artes superstitiosas apcrtius ab illis tractari, qua vi caelare illas vclle videaptur. Inter horrcnda ciuitatis etiam veneficia inualuerant, quae inter corruptoes ipse multitudine tuta erant. i inq; procerum illustres fami

lias ea peltis inuaserat, illi dum dedecus atq; infamiam

domestica metuunt, scelera propagarunt. Dati quaesitore res iudices'; qui conuictas su premo stipplicio sustule rui, suspectas in ergastula concluserunt, caeteras criminuinam tines, sed protervia nobiles, ad assignatos propellim agros relegarunt, cuius cultura vita tolerarent Meis

morabant illa oppidanis per militaria conuitia milites, iuxta enim excubiae agitabantur, intellecta enim muli er clade in rabiem aguntur obsesii. Hanc esse at ut regis clementiam, innocentem sexum iure belli liberii ad ro gos, extrema exempla Vacatum. viris aliquid humanis malis atrocius exspectandum. Magiae crimen crude- litati praetexi.Irat in nunquam deesse apsam titulum quii utendi. Quanquam enim Vene icti,non rςbellionis cri mina in scet minis vindicata singantur. Non dcssere tam fraudii artifices, qui paria viris intcntcnt. vi capti non gladio cadapt,quo naturae interitum moriendi celerita . re lentur, sed ignium diro tormento animas amittant

Innoccntiam parum fore tutam, ubi h ostis sit ccusatorci iudeΣ. Magiam pro grauissim o crimine haberi,disti olim e probari, proin cruciatus & viscerii lacerationes, quicquid io natura triste eis, cunctis ina pede re Plu 1imi viroru etia lini ijs artibus dediti erant,quare conriurat,omdia extrema tςtare,pacis sola mentione mortς

puniendam At sortia consilia,speciosaq; publico horta

id laudabantur, si ore tam n non ratione regebantur,

cum domum discosistranti suos quis'; exitus priuatim x ci Vs misit isque voluebat. nec improbis cunilaps erat

136쪽

r o ri ciuilis. leti contemptus, vivendi illecebrae etiam eos tenebant,

qui mores decreuerant . Nec deerant tamen qui praecipites in mortem ruerent. Tanoristo duce millia dona castrum regium propius urbem exilructum furenter oppugnant, nec multorum strage dcterritῖ ced bant. Muciorum insignis rabies, ut enim vel leuissimam plagam scia serant, vitandae longae saevaeque mor tinudo pectore vallum scandebant, manibus reueis

bant , & sine respectu suae salutis host em seriebant.

mortis cupido secerat inuictos. Rex lia id imperato rium ratus, furibundis ac mori destinatis sitos obis ere, intra munimenta continebat, sagittis, si in iis, hastis repellere contentus. Hinc sunt nati, in urbe timor. Tot sceleribus polluti animis angebantur, commeatus in diem artabatur, nec spes honestae mortis. Igitar patefactis vltro portis in suburbano agri, tendebant, rogiosque lacessebant, at nulla copia pugnae profugi

bant, quidlibet tolerabilius arbitrati, quam id quod

serebant. Transfugarum una oratio erat, ut extrema s latio mortis ritu Christiano darentur,quae cum annue ret rex, paratis iam ad necem ignoscebat. Proccres veriti ne omnes diffugerent, iterum urbi inclusere. Ilcrum missa legatio, ut quoniam transfugis donata culpa sit, coeteris ne clementia claudatur. Responsum in deditos regem pro a bitrio statui ne , subiectis pepercise, '

stiperbos debellaturum . Contumaciae impunitatem non deberi, non conditionibus,sed poenitentia reos at solui. Multi nimiam regis seueritatem culpabant, atta- LXXV men ultrices scelerum poenae, etiam postquam evasere, M secutae sunt. rex iust e vindictae persevcranter inten- 'tus, praedam atque adeo ultionem amisit. Nulla Me- dinensibus supererat nauis , quare ad portum paucae regiae & negligenter excubabant. Id conspicatus Trauan cor nuper mari praesectus, nunc priuatus , ad consilium resert salutis expediendae viam sibi apparcre, modo caelari res queat. Mille eymbas conitru-

137쪽

o Methodus endas esse, materiam esse ex ordium tignis tabulisque auas etiam pro salute manus, portum incustoditum

esse. Laudant consilium, ducem eum cum summa potestate constituunt. ille claudi portas imperat, irim nia circumire, senatores, tribunos, centuriones iubet, si quis cum hoste verba commutet, trucidari. Deinde Ω- Dros aedificandis nauibus eligit, operas inter omnes partitur, ipse manus admouet . Nec quis quam erat, qui non trabes aptare, aliaque quae sine hunt, praeparare ponet, quadraginta millia in opere crant, dena millia excubabant, ne sonitus malleorum audiretur, tubis

tympanisque aures hostium obtundebat, mi ntium, totam noctem illis inquietam esse . Longitudo hauium triginta pedum, latitudo & altitudo viginti, carina plana , quo facilior es et per loca vadosa transitus, appulsusque. Die quarta classis in portu itetit, ea parte, tuam murus includebat, mali, antennae, vela, ex bysb plara

que rena , omnia ad amussim. Ingens omnium congratulatio, luippe ex mo te atque inscris reduces videbantur. At vero successiim penὶ stibita discordia turi, uir, restina pia enim vitae spe, etiam vitia reuiuiscere eperunt, praecipue opum cupido, quae altera anima uidentur. Proceres diuitesque suas res in solidum re

tinere , haereditates mortuorum adire aequum censebant, magnam esse iacturam aedium ac si nilorum.

saltem quae ferri agique posciat, sibi poscebant. Paupcres suis rebus contenti es fiat, ius naturae esse, ut suum qu.sque retineat. Per iniquum lore , si pars ciuium ex patriae calamitate ditescerent , opulcnti ad egestatem redigerentur. Non meruise se, viasocii spoliati, misere apud exteros viverent. Inopum e contrario grauior erat contcntio. Iamdudum omnium in commune collatas opes, cum vitam omnes desperasciat, surgentium

ex mortuis conditione esse parem. Cur non s0li descimclari, quae soli possidere vellent, prima periculorum sese sertitos, non debere fructu laborum privari. Belli caussim a diuitibus orta,se vel inductos vel coactos. sibi se-

138쪽

Dactrina ciuilis. iriciles sese ad veniam aditus. Quae proderelictis habita sunt,este primum occupantis. Minabanturq; se regi potius omnia tradituros, quam pasuros in diuisione inaequat itatem Tandem coacti principes queruntur, in viatae dubio intempestiuum este de opibus certamen. In naues omnia imponant, posica per ocium de in tuto eὰ aequo diuisuros, spoliant igitur aedes, implent naues,

quas postea ibrie accepturi erant, cum naues non susti curent sportas, arca que corio munitas repiciat, nauibri: alligant. Orta tamen & altera est seditio. Certum erat

cxtremos in periculo lore, si vel in cluse vel castris suga percrebuisset, igitur omnes prima velle, Vitare eratrema. Mira animorum mutatione quamdiu regem in exorabilem crcdidere in media discrimina proruebant. postquam noua vitae spes illuxit, nouus etiam necis 'ti- mor incessit, ita quae sortiter & mortis contemptu homines agunt, raro ex Veia rati Cne, di virtutum norm

sunt, sed metu allat e perciti cupidine operantur. Tra Uancor sortiri loca misit, postrema nauium centuria ab ipso accepta est.Ita & ille turbae compoli ar. Media nocte cestum ventumque prosecuti egredie- LXXVI. bantur portu, adeo non sentientibus regiis, ut postremi se, ni conuitiis excubitores incesse recceperint, sed Trauancor monuit, incertum esse pelagi iter, si ventus rectaret pereundum este, iam totum robur, artemque fugae impendcrent. Orta luce patriam tristes spectabant,duramque necessitatem incti sabant, quae eos adigeret tam patriam cupide relinquere, quam alij peterent. Iam periculo defuncti, sutura aduersa anxij praecipiebant, oras peregrinas regu cupidines, odia gentium in exteros ipsas opes exitiabilcs. Auguria malorum nondum expc tos tri itia torquebant. Fugam sero rex sensit, nec nisi explorato urbem ingrestus est. Eam veteranis di emeritis habitandam dedit, agrosque assignauit. Colonia & Arabiae praepositus Soranus, magnum fidei praemium& inuidiosum, sed nunquam pari mercede virtus com Pensatur, cum illa vita regibus, maiestasque seruetur.

139쪽

et Metho iuSed ad se gientes redeo. Postquam ad tropas venissent, in prata ac sylvas egressi diuisionem urgebant : Missi in AEguptum legati sedes innoxias rogabant. Hic aquarum atque aurae vitio, varios morbos contraxerunt. Grauitas oris,torpor,nausea, sebres vulgabantur,in Borea deinde icia lentes procellas, piratas, accolas hostes sensere. Luctus tota clase,dum a sidentaegris,aut proiiciunt mortuos . nec deerat tamen occulta multorum

laetitia, tui paucitate stuperstitum ampliores prςdas spe rabant. Dira humani ingenii auiditate, quae nec in pericula, nec in ultimam senectam praecipitatos desciit. Ultra progressis ro stratae Romanorum obuiae suere. Iterant per legatos dicta. Se nec paci indecores,nec bello inutiles ire. negociationi & praelio ex aequo habiles, nec timendos a se tumultus, didicise imperantibus parere, quin se cunctis documento esse, coelesti decreto legitima imperia principum sancta atque ii violata esse : addunt & pollicitationes, non esse inaccessos. Nili sontes, sub ipso sole aestus esse tolerabiles, etiam niues hyemesque sentiri. Lucius clasii praefectus humaniter sipplices excepit, iussi arma tradere, pa ruere. nec enim illis contra potentiam dessendi poterant, nec retinendo suspicione in fugi sient. Costumam eos Lucius deduxit, ubi plerique varijs morbis

periere.

iiiju. Mutatis Medinae incolis, postquam sata migrantium Aunum perstripta sunt, nemini vita leges arduae. Magna sace Abi t. dothun pietas, modestia, sebrietas, rerum diuinarum flagrantissima studia, par iudicum sequitas, praesidum

humanitas. Super omnia regis eminens virtus potesta xe armata, hinc pax, tranquillitas, agrorum cultura, rerum eo maior abundantia, quo minus in luxum e.

fCud batur . Non deerant prauae cupiditates ex sce-era, scd metu, & poenis coercita , aut simulatione . tecta raro sese exerebant. Quin Abistinus vicinorum regum & populorum arbiter , ac iezislator plerun-quc ac in batur.

140쪽

μ Domi ut irilis. rr3Verum in rebus humanis incerta omnia. Innoccialia xxxvii'. nihil tcnerius, quae sacile amittitur, facilius laeditur. I co' tis Uxor in rex duxerat, ut supra diaei, Artavasdam Per

sidem, quae sub finem belli filium peperit. Ab eius

aula prima regni lues. Foeminae erat sotina prima, in-gVnium supra sexum , ad honesta iuxta ac praua , sorocia insita, profunda simulatio praecipue religionis. Asacris illi erat Ataphernes Episcopus, secta Manichaeus, qui regem omnesque pietatis imitamentis lumificabat, eisdem artibus reginam imbuebat. Plia

nabaZus aulae magister erat, voluptariae vitae ex Epia cura schola initiatus, viiijs somenta praebebant, qui bus magnifice & lente utcbatur, probra caelabat. GJocpientia policias omnium se moribus attemperabat, de iustitia α virtute nemo rectius loqui, nemo sentire contemptius. Aliquando insignia quaedam pietatis simulachra ostentabat , rumorum ac t udi aucupator . Satellitum praesectus crat Barsanes , qui ingentia vitia una honoris cupidine premcbat. Hi

aulam mentoriaque reginae moderabantur . In I

ris aula erant Ioannes Episcopus, Garamas , Cano' xinus, Hananus spectatae fidei . Aderat & Hiarbas callidus & calumniator , sed pericula pro rege obierat. Deinde Nicerinus ganea marcidus , sed Persici 'in atrimoni j curator , reginae carus. Denique Tambianus iactator & audax , bello inclytus . Mortua Patriarcha , regina palam pro Atapherne ambiebat, & ille specie recusantis dignitatem ardentissime conmcupierat. Episcopi exterum aspernati,Tamesum ele- serunt. Ataphernes in solamen repulsis arcanis regis inseritur. Interea Hananiam & Canorinum inter post triginta annorum arctam publiceque salutarem amicitiam atrox discordia sit scitatur, quam rex dum sopir*nititur, accendit. Vicinos saltus possidebant, inde de ii

vinationis primum inter ministros, deinde domu