Methodus doctrinae ciuilis, seu Abissini regis historia. Authore R.P. Adamo Contzen e Soc. Iesu, ..

161쪽

rans offert, quae mox colorem mutabant, erg5 collo quium protrahit, & collegam aduocari iubet, cui cum suspiciones suas inlusim asset, illeq; metalli degenerem. colorem notasset, reginam monet cum veneno adesis Costlia, inuenta pyxis. ipsa admota tormentis fassa est crimen, poeillator etiam auctorem indicauit,rex custo . diri reos imperat. xc111. Facilis horum poena, at gener arte capiendus erat, irisba .eri- quod eum sibi timendum rex fecisset, ergo praecipitem diiuri D/ morbum simulat,tota regia concurritur, gener e Vicino. βρ έρ'' caltro accersitur, ubi delectus agebat, extrema mand i. se ta morientis excepturus venit, venenum sumptum ess coniectabat, ergo vultum more lugentium obuolatus accelerat, in regiam cum pauci, admissur est, ne quiete aegrotantis turbaret, ingressus ad Halibocchum, cuncta lamentis implere, miserari patrem, lugere socerum ,r

gni orbitatem , suam lolitudinem queri . Rex assidete iusso prscepta regnandi dare, filiam commendare interea missi foras, qui urbem firmarent praesidijs, alij ad exercitum cum pote state, qui regem valere nuncias et, tum iniecta Iubae vincula, adducta Costis & pocillat exprobrantes omnia, ille caput obnubit, nullo verbo respondet, siue pudore, siue in dementiam lapsius,cetthinter initia cruciatuum extinctus est , Postera die ingressus est Abistinus, regio more exceptus, postquani' aulae obsequia quieucrunt, & sibi redditi sunt reges, in . multam noctem sermonem miscuere. In multa pericula nasci reges, quae non crodantur, nisi postquam perem rint, si quis praeuertat, crudelita is accer:i.Tum de bello , & belli duce deliberatum, Abissinus in haec verba locutus et .si parem meritis tuis gratiam referre velle, totis regni mei opibus comiti oporteret. Nam profugum tanquam regem honoras, & meis malis tanquam proprijs angeris, quem miserandi, amandique affectum ipsis beneficiis antepono. Nunc cxiguum est, quod rependam, consilium,& si noreticis opera. Bellum oro tam graue,tam anceps nulli committes est ri. Tuis i ple

162쪽

υ . Dobrina ciuilis. srebus, lusibus interest nemo tibi temetips , sit

lior eli. 1anti caccrcitu, dux quisquis erit etiam tui potens erit. In castris nerui firmitudo regni. reliquum prouinciae ta n latis iustam si actis, tot habitatum populis, exiguo solo ubi castra tenduntur, aut serui aut praeda eit . certe tetitoriis impar est , di vcluti corpus exanime . Legatus tuus tuo coanni od belli-gcrabitur,aut paciscetur, multa ad te absentem rescreti quorum occasso cum tranuerit, sera consilla miticia- . tus. At neque militi par animus ad seruorum imperia coacti , es in oculis regis pug aturi. Ducem tu uni victoria superbum , clades infidum faciet, regnum retentum , operamque imputabit tibi , neque solio te tuo iudicabit indi num, si aut dextera , aut ingenio tibi vindicarit . Si hostem armatum vicerit, non timebit regem inermem . Raram csse lidem uter que telis nus, plerosque spes nimia, aut iuccessus reddet infidos. militum sane fauor semper venaliseit. Tu igitur tot copiarum dominus', aliud caput illis ne imponito . Opportuna regni loca communi, ex ra sines tuos, hosti , quam longissime obuiamito. quicquid a tergo reliqueris lucro deputa . plustiti mi estis duciaeque si vitro laces as, ut iaculum situs impetus , ite iii dentem aliena terror comes, impetusque prouehit, ac iuuat, eo violentior, quo 'Ocvs r. sic tuis pasces, qu6s nec miles amicus d pascet, nec hosticus vallabit. celeritate igitur ut e ris ut in agrum Nigritanum utraque danina transferas . Procei cs ii quos turbulentos i osti, sol oris specie tecum deduces. Pi incipuim liberos baltheo cin- res Vt te des e rudimenta ii ii ae ponant , qui hus non .lum militari c ae&s at: a ob c si1 ad uiou bis , modicis a mis di 'Diina , e atos . sis ratione parente; ob di culo in o is .

nt c

163쪽

nec te victore res meas deploratas esse arhitrabor. . 1 Con illio Abissini rex paret,bellum propcratur, at d to regem in cestris esse , nobilitas uniuersa concuri rit , nondum paratis Nigritanis quadraginta passuum millia, in hosticum progressit castra metantur, angusta itinerum munitionibus occupant : paulo post adest

Tombutus rex Nigritaruim, nobilis urbis conditor, ca stris opportunissianum locum Garamas ostenderat. Ab sinus velle seruili, equo Numidico insadens, si' culatu ι hostium copias, cum rediret, in pro bitores incidit, sed amnem natatu tranans, non ausis sequi hostibus, euasit. t ei arium plane, nec dignum tanto se-stigio periculum, ted amico industriam probare voluit. mox auctor Haliboccho fuit, ut acie decernercti h

ste sesso, languen ique, ergo prima luce haud procul

hostium caltris exercitus in acie stetit. missique qui ad Proelium prouocarent. Tombutus, suo se consilio, &tempore proeliaturum respondit: signum tamen pug nae proposuit, tuba canere, & clamorem belli iussit, simul missis per manipulos nuncijs corpora curare, &quiescere imperauit, portam prae tori .ana equite quasi iani iamque exiturus impleuit, hoc spectabot, ut G raria antas quos sub dio stantes aestus torrebat , rece dentes inuaderet. Abi sinus hoc ipsimi veritus mature suos reduci sita let , equitum sortissimis terga claudentibus. Noctu misit in sylvam calones, seruitia, multique militum, vivirondes caederent., quibus ncastra redeuntibus ad hostem sileritio itur , caesis fugatisque procubitoribus . magna celcritate castra communiunt, frondes depangunt, tentoria erigunt, ad iuuit opportuna pluuia. mirum in modum territus hostis nouam sylvam, foetam armatis conspicatus, d luna alit maius aliquid verebantur , inopinata triobant, etiam vana. Garamantes varijs locis castris aggrediuntur, iterumque sub umbras suas recurriliat. In

terea Halibocchus Garamantem cum riginti millibus, α ςquitatus parte Cassenam , quae etiam hodie nobi-

164쪽

. , Doctri ita ciu lic he enis riuria est, mittit , aberat illa ducentis pus scium millibus, iecura & inculi adita. Grauis illa Sepene temeraria erat expeditio. Trasileunda sblitudo

itinere quatridui , in qua aquarum , pabulique ino

pia lumina, at illum, dipsa aum aliorum venenato-aum ingens multitudo , halitu quoque non modoni ortu exitiabilium , quindecim dicrum ferre cibaria iusterat , succi, , aliaque temperandae siti, pro equis hordeum aqua maccratum boum tergoribus inciti erat, stigandis anguibus, ibidi s & ciconiae alis praecisis ducebantur, si axineis frondibus humum mi les verreb t, noctu locum igia bus purgabant , galbanum cornua urebant, chiae ipsis nurpentibus veni Dastini. illo di sci in liae perfundi s haud minor ex hoste metus , uani Tomburus velut indagine cingere poterat, & concurrcntibi , undjque accolis trucidare.

Hinc praecipua cura in caelanda proi ctione , vexit h. stilia pr:elerebant , noctibus iter faciebant, s ne nox a , ut in amico solo , viatores obuios detinebant, arctatis ordinibus ibant , ne magni agminis specieme Y longinquo praeberent , una viginti passuum millibus Casteria abefient , obuium habent magi una

hominum, iumentorumque numerum , 'quibus arma, appar tus, vestis ira castra vehcbantur , si uispiaesidio militari, quod on e holitum castra abe .sent, & Tombutus intermeJius , hos sacile in pote stat ei a re igunt, cursuque Cassonam seruntur, at 'sa na quamuis sestinantes apteuertit : qui effugerant eo de ali punctant, AEthiopum omnes adesse copias unde cor iciebant, Tombutum internecion ocieletum , quod pro certo mox at ij narrabant: nam mmo ii vclox est famae au nrum. ct consteritati ad credendum tristia proniores sunt , igitur cilics a uetia porta se effundunt, quisque tecum parentes, 'ia

et OS, MXlma pars opes trahit. Garamas thumanitatu

lictoriam remi crauit volentcs abire permittit,

165쪽

a Methodiis nobiles diuites,sda custodia continet, habiturus vel sa lutis obsides, vel parta Otoria poeuniam acceptu

rus.

XCV. Dum ista Garamas sertiter, prudenterri; gerit, Ha--ptor libocchus Tombuti castra oppugnat, nulla capiundi

nuere castra auderet, moliebatur: qua mu is exigua dona inscrret, & paria crebro caperet, vigilia tamen nocturna, & diurnis aestibus afflictaban ur, utrumque a curate castrorum munitione, & frondibus vitabant G ra mantes, excubijs pauci sus iebant. Porro Garaman

iis proiectio Tombutum adeo latuit, ut postridie, qua

regnum ingressum nunciaretur, de Canena capta audiaret, ea res ingentem in castris trepidationem, tum utitumque concivit, direptis principum tentorijs iuga se proripuisent, ni metus ex hoste obstitisset. Tombutus arsa fama Garamantem captum, itinera obsiderichi rat, nc nuncii adserantur, dein misso ad Halibocchum

caduceatore quaerit, Saluum ne Garamantem pecunia redimere, an mori malit, responsum: Salutem tanti dii cis probe tutam sere, suae rex ipse consuleret: nec exi, guus tamen metus erat, quamuis dissimularetur, maxime nobilium laboris insuetorum se timor prodebat. Virum sortem temere in pericula coniectum, iuuentu tem praestantissimam lanienae destinatam. Abii, inus ' to vultu , mente anxia spem rctinebar, non potuina. capi cios, ubi nullus exercitus, nulla purna, TOn butuna falsi, rumore se tueri, non esse virorum mendaciolis si angi. Tombutus militem hortari ad hostium . Oppugnanda castra, quod robur exercitus abesse diceret , bc selsae victoriae fides animorum alacritatem ii tenderat. Non eadem in Halibocchianis pugnandi voluntas, non vigor, sociorum cladem ex hostium audacia coniectabant,ne odium quidem contra duces conceptu caelabant, sibi eadem sata augurabantur. ne in apertam seditionem erumperent querelae, Abissini comitate atquc indultria per secium est. Vb que ipse aderat vitae

166쪽

iata

Doctrinae ciuilii. r 'contemptor, hosti formidabilis: summum nefas arbitrabatur, si castra aggredi hostis auderet, itaq; qua initium oppugnandi sore rebatur, cum prompti stimis umpit, cunctante si visci vexillum ipse arripi scut que inuo utum praueri, atque in hostem sertur, sequuntur pudore coeteri, quasi ducis robore animati, si bser contumelia clepti signi, & suppli ij atrocis sormidi. ne amens, ingenti gladio quem validus vibrabat utraq; manu in medios Nigritas incurrit, suaeque salutis inc rius stragem utrinque dabat, ea violentia repulsi in ca- . stra rediere. Tum Abii inps signiferum prosectum prochia suis inter hostium *gmina primum intuetur,aura to caeli tribuni scuto innixum, regem autem Orabat, ut aut vexillum redderet, aut se solum in v lla hostilia a censuru, facileq; mortem inuenturum.orabant & co militones, ut virtuti redderet, quod ignauiae abstulisset. Rex non ignarus exiguis rebus animos conciliari, & res maximas gcri, laudatum ingratiam recepit, praecilisque ex ipso signo taeni, vulnus obligauit, quod factum ho mines ad testam superbiam, atque aspera imperia in saetos, atque artium popularium inicios adeo devinxit, ut eos qui nante do Abilsino locuti suerant,ad suppliciu rupis cerent,alij abs tutu belli imperiit ipsi deferri, Ha- libocchii redire domu iuberent sta vulgus inconditii retra siccdo & fauendo peregrinu grauabat. Ad ista namq; Halibocchus excanduit, impalluitAbis inus,qua tamen erat prudelia periculu auertit: nactus enim secretu,rego su spicace facile pacavit. Voce populi, inquit, coni ne, nopotest noesse v ria. Vin'melior me bellator videri iiDiri serti mensae tuae admoue. Videri vis dignior me, qui imperes' vulneratos duces & ccturiones vise, militibus saucijs dap s demena tua mitta. Comitas facilis atq; ol uia virtus, heroica facta exaequat. Rex secutus consiliu suis aestimari coepit, de amari. Abi si inus maiore dein ceps studui vulgi plausiqni vitabat,re inane, sed vcrae in uicitae ac discriminis causa. Mon ignorabat princi pzs in bonis,quam malis, si conspecticira s sit, mentis ovcndi

167쪽

Iio Methodus XCVI. Nox utrique exercitui per metum, atque silentium acta est. Tombutum sollicitu habebat Garamantis succcsas, multortaq; in regno deiectione verebatur, qua road eu opprimendu celeritate opus iudicabat, iter bid hi per plana erat, dein montiu ardui, angi istici; tramites,eQ ne attingere posset, metus erat, cedo i enim inhaesurunti aliboccha non dubitabat, in plano tibi pugna in qu iudicabat, valido hostili equitatu. ante luce igitur impedimenta & graue armatura proticisci iubet,equitu parto. pedes tri pretio castris oppugnadis exercet, donρc seruescere die ciam reduxit, atq; duni sit,iaq; mille solii equbres, torideq; cameli in castris crat, quibus cornicines, aerii atores insidebat hi cti equites proscrs ceretur, classi- ucan bant, ac tande precipiti fuga se proripuere. At ςastrisi a libocchi majores turbet pertile cum suis copi, Garamante duc quasi pro coperto habebant; nec eniim sine or si hostem serocire. Rex ipse inter aut ea &symphonia ad senectam pene prouectus laborii, & pericu

torti horrens, deliciarum absentiana non serebat. decre-ium i itur in consilio, ut nunc tu a Garamante duos rarum dies opperis pntur, deinde retro cedςrent. ita in liti manis insbic ter fortuna ludit, pene etenim bina caiir regi: rn po entium panico terrore se mutuo fugeran At nunc Ha libocchus audita Tombuti suga , si au-m suspectins toto exercitu insequitur, ruta erat i ltimidos iugaces ii audaciae osuntati Nigritae ocecupatis, guttios maiorem exercitum, partem contr*Caramantem miscrunt. Abissini consilium erat montium aditus tentarc , si qua perrumpere posset, nan atoici pzriculo mouebatur, quem periturum, his c fieri succursu iuuarctur, prae uidebat, iamquς duce vena tore, dum velitationibus reges distipentur, militui quidam in cacumina pcrreptaverant, deinde per supelde lapsi in alios atque alios ferticescnitiantur , quaedam abrupra caesis arborjbus ponte iunxerant. ista inge pio resis iam olim militi iam edoeti agcbantur . nec len-

168쪽

ed ta

vor metiuitu. mputaret pervios . maiore errore , cum nulla pene urbs aut castrum sit, quae non aditus occultos, aut acu stodi tos habeat, ' nedum montium valliumque tractus. Nigritae crebros in arduis ignes conspicati, . Primum coelestes arbitrati sunt, uales arida pinguisque male rias a siste subuceta alere consileuit. At Hidem. in saxis cum trucem clamorem, tympana, tubasque classicum senalites audirent, inopinato icrrore p.rculsi, parum

abluit; quin angustias ct praesidia sua desererent. G Tamantes magicis arribus in praerupta iuga euasisse persuasi, sane Tombutus de pace legatos misit , res laetissima Abissino , inter rogeset ni in late imperantes diuturnum be lium, ta anceps fore conijciebat, proinde sibi nulla auxilia iperanda, pace conciliata V trunque sibi obnoxium sore credebat. Halibocchus quoque pacem optabat , cum vcro vici quem bellum odi sevi , alter iuga , alta decreto fugae metum prodia disset, nunc de conditionibus quisque suae digiaria tis retinens disceptabat . ita maximi reges aliud agunt, aliud volunt. nec suo cuiquam voto vivere permis sum est. qui Alartis aleae fortunas siuas subiecit.Vaecors deinde, atque acerba contentio pacem in dies quindenos distulit . De conditionibus conuenerat, de ordine nominum scederi subscribendorum stuperbalis tene bat. Omne enim barbarum etiam arrogans est. Interim& agri vastabantur & miles pugna morbisq; minuebatur. Tandem conuentum, ut Guinea Tombuti filia, quae desponsa erat Haliboccho prior coniux sato ces serat leges sorderis scriberet, suoque iudicio ac voluntate, aut parentis, aut sponsi nomen praeponeret, postponeretue, neque hoc in posterum cuiquam e ueti praeiudicio. Hoc ludibrio regi j fastus controuersiam bissinus composuit. nec virgini defuit ad temperaturam ambitionis ingenium . Media vastaque planitie inter utramque aciem sponsa sublimi in solio locatur, adseruntur utrinque conditiones eis te ita scriptae

vcrbis,nis quod quaeque gens suum rezem Priore loco

169쪽

rsa Methodiis nominarat.Pr0ceres id ipso pacis mominio pro se quis que virginem hortabantur,ili, mentini set patris a quo vitam & iam regium connubium haberet, cuius honor diuina lege i sine praemio liberis commendetur. iiii,

ne iudicio sito maritum, id cuius manum ventura cuc osse deret,ite ab elui contemptu coniugium inchoaretine sutur prolis maicitati ni per obesse Vestet. Illa deie- ct s in terram oculis, vultuque ardentioru, quod ra n gra sacie pro colore verecundiae virtutem commendat paucis respondit. Regum maiestatem puella arbitra, i c augerit nec minui, Rogare virosque, tomisso vano certamine, populorum bellis attritorum salutem habeant cordi. Leges seed ris adscribam, & sapie tii, , in x virginis moder tionem praesertim cum eodem malo nunc Luropa laboret, in qua sepe rcs ma imae neglj-Suntur, aut noxia si ora corrumpuntur, cum vanis ineptijs, quasi stri tractς'tyr, intcrsapicntes, rexIunquernaros luditur , quinti libri ludicris carri inop ijs implentur, ne dςsit pol ter quod aut sipientcr rideant, aut ridiculς imitentur. Sed ad liges rc deo Larum pri

naa erat. Pax aeterna inter Tombutum & Halibocchum re s, eorum que Laeredes esto. Hunc in modum pro nunciata, lectaque, in leges legati utrinque iurabadi, p-l cres Nigritae, cum indignatione Garamantes, resem suurn laesum rati. Altera l roui 'cias occupat s reddet Tombuto regi rex Halibocchus. Tum Garamaptes ira accensi, iustiρrandum recusarunt, quod ne alternis quidem regem sui in praeponi videront . Nec id tamςn honore regis,

iod ne in asserenda domini sui dignitate parum suis;

diligentes viderentur, aut cessi sic Nigritis: Saepe principum utilitas concprdiam pacemque exigit, sed eamniinistri ob sicqvij & prudentiae ostςntandae, aut pi cendi studio morantur. At Guinea recusante seuerqincrepat: sibi ius scribendi s 'dpris a regibus concestum, non posse a regum struis auscrri. Iniuriosese in regi

170쪽

Doctrini ciuilis. repugnent, ergo iurarunt, ipsa reprehensione laeti, & i pud regem excusata Orc. futuri. Tertia i x erat. Garam intem ducem cuin exercitusne noxa dimittat rex Tombuttis regi Hatil, occho. I Quarta. Iunctis viribus rex Tombutus, &rς H Iibocchus Abi sinum restituent. Q ut a. bulneam filiani coniugem, &prouinciam usque ad montes in dotem dabit rex Tombutus regi ai: boccho. Mox medio in campo matrimonium contracturo eli, Garamantum regina salutata virgo, d toQue lagno, cantii, plausuque utraque castra personu re. Deinde facto 1 eptio coeteras pacis leget pronunci t

Scrita lex Captiuos absq; precio dimittant rex H libocchus & rex TombutuS. Septima lex. Nespciatoribus libcra commercia su -t0 in regno H iliboschi R Tombuti regum. Octaua. Silis in posterum inter Halibocchum&TOmbutum reges oriatur, ς sal bitri utrinque lecti it dicabunt Nona. Controuersiam de finibus inter Halibocchu& Tombutum regcs componet Abissinus Decima. Foederati & amici Halibocςhi R Tomb uregum, utriusque amiciti fruantur Rogata Gulaea,cur primo parcntam, deinde multuanteposuisset, caulam reddidit. Non esse cana sibi intelligentiae vim,ut controuersiam, quam maximorUM --

gum sapientes consiliarij finire non potuςrint, iudicam valeret. Principio se primas parenti dedisse, quod in eius siet potestate, nec toto orbe habuisse, cui plus amorii aut reuerentiae deberet At matrimonio iam contractu iam se veni se in potestate mariti eum honorasse,quem tibi dominum e se pater voluisset, priores scederis palates esse filiae, posteriore t coniugis. Nunc unicam sibi rς-lictam ese gloriam, ut colendo patrem coniugetin qu Mnicitiae inter socerum generum que pignus sit, re vin