장음표시 사용
601쪽
nrs II. De Ethica oeconomica. Cap. I. m. IXI
institutione : Habito homine, tunc maritus&uxor ; habito marito & uxore, tunc Pater & Mater ; habito Patre & Matre, tunc ir ires seniores & juniores habentur ἔ ab his tribus tota domus com sanguinitas, novemque consanguinitatis gradus, in serie ascendente& descendente comprehensi dependent. Idcirco in quintuplici humanae conditionis ordine illi tres potiismum suspiciendi sunt. Fratres quidem corpore disjuncti, sed sanguine conjuncti, unum sunt. Dum adhuc puelli sunt, modo Pater aut Mater hunc dextra, illum sinistra ducit; modo paternae aut maternae Vestis oram , hic anteriorem , ille posteriorem trahit; eadem illis mensa ad edendum, eaedem vestes ad induendum, eaedem artes ad discendum,idem locus ad spatiandum ; & quamvis aliquando illorum nonnulli sint tu bulenti aut perversi, non possunt tamen se invicem non diligere. Postea veὰ cum viri essecti sint, tunc suam quisque uxorem ac
Iiberos singulari studio diligere incipit; & quamvis optima & camdida indole sint praediti. mutuus tamen illorum amor non potest non esse pauit, remissior. Deinde quia fratrum uxores siunt minus propinquae quam fratres inter se; si mariti sinant illas mutuum fiatrum consanguinitate propinquissimorum amorem regere, perinde erit ac si vasi quatirato rotundum, operculum imponere volueriS; quod certe cohaerere non potest. Itaque illi dumtaxat sturos intime se invicem diligentes , qui non sinunt cor sitium illecebrosis uxorum sitarum verbis immutari, possunt hoc malum declinare. A. Ibidem sic Doctor Deu hae' hum tu suos liberos instruebat: Oliin defunctus meus Pater in servanda domus distiplina exactissimus erat. Primo cujusque mensis die, & decimo quinto, postquam omnes filii ac nurus, aliique domestici ad inferiores aulae gradus debitam
reverentiam exhibuerant, ipis sublatis manibus ac vultu parum d misso: audite, inquiebat, defuncti Patris mei monita ac praecepta. Germani fratres inter se nihil aliud quam mutuum amorem ac demissionem l rare di bent; quia vero subinde praebent aures sivi&uxoribus ex diverta domo in unam & eamdem collectis . quae Certatim aliorum vitia carpunt, sensinique odia Sc inimicitias instillant, hinc fit ut ipsi depravato earum amore abrepti, privata studia QVeant, aequitatem spernant, dissensiones moveant, divisa domo a Diuitigod by Cooste
602쪽
I F Tract. III. De Ellica Sinens.
se invicem recedant, & quandoque tamqCam fures, aut hostes se mutuo spectent. Et unde hoc malum , nisi ex vobis , si nurus 'nonnullos quidem firmiori corde praestantes , qui non sinunt se a suis uxoribus emolliri atque excaecari , maritos reperire est ; sed ego plurimos ab iis emollitos, atque excaecatos Vidi. Num forte vos vultis sic agere Z ite igitur, & in vestra cubicula vos recipite, ac diligentissme cavete, ne unum Verbum quod filialem observantiam laedat, proseratis. Εjusmodi monitorum beneficio nostra stirps 1 huc usque potuit indivisam omnium fratrum sine ulla dis
cordia cohabitationem retinere , Seque omnino integram conser
B. ibidem sic Doctor Cham ex pago Hem Κiue : Dum liber χι Κim dicit: Fratres se inricim diligentes, careant ne videantur non se diligere, vult dicere : fratres mutuum amorem ita debent inter se fovere , ut mutuas inimicitias & despectus non concipiant nec addiscant. Communis hominum aegritudo est, ut dum vident Cos, quos reverentur & amant, suae reverentia: dc amori non respondcre, mox desistant. Unde fit ut inceptum beneficium optato sine privetur. Vos nolite hoc discere ; vestrae reverentiae & amoris partes explete . & nihil aliud curate. C. 2. Liber Mao Ino cap. 2.I. 6.sic primarius Regni Praefectus Ten. Quamvis sit sblitus honestatis ordo ut Rex imperet, subditus obtemperet ; Pater misereatur, filius obsequatur ; frater senior juniorem amet, junior sieniorem honoret; maritus sit concors, uxor blanda ; socrus clemens , nurus obedienS ; si tamen Rex imperando, rectae rationi nihil contrarium cupiat; subditus obtemperando. animum non distrahat; Pater miserando, documenta non omittat; filius oblequmdo, consilia siuggerat; frater senior amando, amicitiam adjungat; frater junior honorando, obsiequia praestet; maritus concors, aequitate praeluceat; uXOr blanda, eastitate priecellat; socrus clemens, monita audiat; nurus obediens,hilaritatem praeserat: tunc demum istud crit absoluta honestatis persectio D. 3. Lib. ra che hes tona. 2I. in Libr. 2. Memcii cap. 3. Tun clum xam sic discipulus Van Cham Memcium interrogat: Jam vero cum sic hilari vultu Princeps Ami alloqueretur fratrem suum juniorem Siam,
603쪽
Pars II. De Ethica oeconomica. Cap. I. G. I SV
numquid stiebat illum sibi mortem inferre volui sic Z stiebat . inquit Memcius; scd sic benigno hilarique Vultu eum alloquebatur. quia frater fratrem amabat; si enim fratrem sium Siam videbat tristem, cum eo tristabatur; si hilarem, Cum eo laetabatur. Ibidem paulo infra sic : Frater dignitate & opibus potens, cum velit familiari fratris consilietudine uti, statim cupit illum honoribus illustrem reddere ; cumque velit fraterno amore fratrem diligere , statim cupit illum divitiis locupletare. Ided Imperator χιιn fratrem sitium juniorem nam statim constituit Regulum Regni Teu Pi, ut honore illustris, & divitiis locuples esset. Si enim in vili& paupere conditione privatuS vixisset, quomodo Imperator Xun potuisset familiari cjus consiuetudine perfrui. , & fraterno amore cum diligere Z ecquae familiaritas, amor, amicitia possit esse inter plebeium, & nobilem Z inter pauperem & divitem Z Te rursus ausim, inquit discipulus Itan Cham, Magister, interrogare Z cccur nonnulli evulgarunt istum Mam.1 fratre nu fuisse relegatum Z Princeps S am, inquit Memcius, quamvis honorariam Reguli dignitatem pos sideret, liberam tamen sivi Regni administrationem non habebat; sed Imperator identidem ad res istius Regni componendas mittebat praesectum, qui vectigal,&ea omnia quae ad Reguli sumptus honorificamque sustentationem essent necessaria, a populo astatim siuh- ministranda curaret. Idcirco nonnulli evulgarunt illum fuisse relegatum. Deinde hoc fraeno coercituS Princeps Siam non poterat populum Vexare, aut injustitia opprimere. Ceterum quamvis hoc fraeno stratrom sitium coercuit, non eo tamen iis secit quod ibium minus diligeret ; sed quia vehementer optabat illum Lepius apud se videre, ideoque ut assidue posset sublato omni impedimento venire, illum Regni administratione non oneravit. Hinc antiquus liber ait: Quod attinet ad Regulum Regni Teu I', non eXpectabat praefixum tempus, quo alii Reguli ad curiam veniebant; sed
quotiescumque se onerebat occasio aut negotium , Imperator Xunillum tamquam. regiminis conii tem ac socium advocabat , & ad colloquium familiare admittebat. E. q. Lib. xu che Eta1 tom. 2 o. in Libr. Σ. Memcii cap. 2. D leu hia sic Memcius: Si Pater aut frater natu major , mediam virtutis Viam U 1 se-Diuitired by COOste
604쪽
sectantes, ille filium, hic fratrem juniorem ab ea aberrantem direxerint ; si ingenio &industria praestantes , ille filium, hic fratrem juniorem istis carentem benigne ac patienter instruxerint, numquid postea i ste filius ejusimodi Patrem, Sciste frater junior ejusmodi frutrem seniorem se habuisse laetabitur Z Contra, si ncc eos dirigant nec instruant: tunc illorum Virtus &industria, ab horum vitio & ignorantia, quamcumque fingaS diversitatem,mihi certe ne uno quidem digito videtur distare. F. I. Lib. Mao Ηio cap. z. q. 6. sic Consucii discipulus Tym Uu: Filius
qui non valet filiali observantia Parentum animum exhilarare, non ausit externorum societatem inire ; & frater qui non valet fraterno oblequio fratrum amorem sibi conciliare, non ausit remotorum
benevolentiam quaerere Intra I CO. an-nΟS, quibuS hominis vita concluditur, cum& pueritia & morbi &seiacebis occurrant; vir sapiens memor irrevocabilis temporis,mature suas filii & iratris junioris partes explere conatur. ParentibuS enim mortuiS, quamvis Velit , quomodo tunc possit debitum iis obsequium pricitare t sic St sexagenarius, aut septuagenarius quamvis velit, quomodo tunc possit fratres seniores clebito honore colere Z numquid illud est quod proverbio dicitur : datur
tempus, in quo nec debita erga Parentcs Obsequia, nec debitus erga fratres seniores honor deserri potest. G. 6. Lib. drao Isio cap. 6. . t. sic: Regnante IIien vim Imperatore Familiae Cin,morbi pestilentes grassabantur. Cuidam viro, nomine Tu Quen,duo fratres seniores jam obierant, & tertius frater sonior pcriculose decumbebat. Parentibus & aliis omnibus aufugientibus ob aeris pestilcntiam , ipse solus Iu Quen permansit ad inserviendum fratri seniori aegrotanti; & postquam per multum tempus diu noctuque ei inseruiit, tandem convaluit. G. Ibidem sic: Duo fratres Chun Sc Cim amore inter se conjunctissimi, cum jam sexagenario majores fuissent creati supremorum tribunalium praesides, etiam vel tunc frater junior cim mane dc vespere de fratris senioris salute inquirebat, adducens secum omnes suos liberos ac nepotes; nec nisi jussus , sedere audebat. Si frater senior vespere suum reditum tardabat, coenare sine illo non audebat,ex
605쪽
Rura II. De Ettica oeconomica. Cap. I. ct c. I p
pectans donec rediret. Propria ipse manu hacillos comestorios &cochlear in mense illi offerebat, cibos praegustabat. non comedebat nisi jussiis. Quin imo dum prius in urbe Sucho Gubernatorem agebat, singulis quatuor anni tempestatibus, aliquod novorum fructuum aut escarum munus ad iratrem in Curia degentem sempermittchat; nec prius ipse ex istis novis fructibus aut eicis , quam ad fratrem misisset, aliquid degustabat aut comedebat. Denique quamvis viri & mulieres consanguinei & affines numero centum& amplius, unam omnibus communem culinam haberent, nullum tamen verbum dissonum aut contentiosium domi audiebatur.
De Herili Societate. Societas herilis est quidam ordo inter Herum & famulum.
Pramo, Regulae Heri juxta Sinas se :Prima: Herus diligenter servet honestatis Ritus, ac Regni leges. Suum cuique officium apposite distrihuat; suum cuique opus studio- SC committat, urgeatque ut rite perficiatur Α . Secunda : Accurate ineat sumptuum rationem; acceptum cum expenso conserat ἔ juxta majores aut minores domus facultates vestitum ac victum famulis dispenset. Funebrium ac festivorum Rituum sumptus juxta honestatis leges limitet. Arceat omnem prodigalitatem ac luxum ; semper tantillum residui ad occurrendum inopinae penuriae resicrvet Bb. Tertia: Fidelibus servis stipendia augeat. Servos fraudulentos. mendaces, furantes . detractores, discordiarum satores, turbulentos ejiciat. Expleto seruitii tempore, volentibus abire acquiescat. F mulaS , quae a teneris annis diligenter inservierunt, in matrimonium
collocet C). Secundo. Regulae famuli surPrima: Famuli & famulae summo mane surgant. Manus, Os, taciem lavent ; vestes decenter induant ; lectos sternant ; cubicula & aulam verrant ; sedes disponant; omnia componant. UnuNquisque diligenter suo vacet officio cDIV s secun
606쪽
ι sy Tract. III. De Ethica Sinens.
Secunda : Uocanti prompte respondeant. Modestiam , attentionem , reverentiam siervent E . Tortia: Cum Herus aliquid donat, famulus non debet illud recusare F Quarto: Famuli nihil debent ex sitio arbitrio facere ; scd in omnibus Heri voluntatem inquirCre G . . Quarta: Accurata sui officii adimpletione,& sua diligenti opera delectent Heri cor, oculOS, aures. Occurrenti Hero prompte astr-
A. I. Liber Siao IIio cap. s. q. a. sic Doctor nia ven i Paterfamilias in rcgendis suis liberis, fratribus , famuli; aut domesticis diligenter honestatis Ritus ac Regni leges servet ; suum cuique ossicium a B. curate distribuat; sivum cuique opuS faciendum committat , urgeatque ut exacte compleatur. Maximam sumptuum rationem habeat; acceptum cum expenso studiose conserat. Juxta majo-xes aut minoreS domuS facultates, vestitum & victum unicuique convenientem dividat. Consuetae aut Parentalium aut convivali. um Rituum expense suas habeant determinatas leges ac serventur, atque juxta has temperentur. Varii S advenientium negotiorum simptibus diligenter invigilet ac prudenter prospiciat. Prohibeat fit arceat omnem prodigalitatem ac luxum. Tantillum residui ad inopi ne penuriae succurrendum semper oportet rcservare. B. 2. Lib. Κia li scii Rituum domesticorum tom. S.I. m Cham idem ha- hctur, quod hic supra num. l. Idem nempe teXtus. C. 3. Lib. v I rium tom. I'. arti C. Κiu hia Ga I sic Doctor nia ren
tim : Herus sivis famulis fidelibus, sinceris , officii alicujus capacibus majora assignet stipendia; & post hos sequantur ii, qui sint imclustrii & habiles. Qui autem siunt addicti fraudibus, mendaciis, dolis; qui justitiam transgrediuntur ; qui suis pravis cupiditatibus indulgent, qui furantur ; qui clam Heri potestatem aut nomen usurpant; qui superiores oriundunt , eos domo expellat. Postquam iamulae impleverunt suj tervitii tempus, si velint abire . illis
607쪽
Rurs II. De Ethica oeconomica. Cap. I. oec. I so
Concellat secultatem ; quae vero diuturno tempore suerunt diligentes, rarasque culpas Commiserunt, illa3 adjuvet, di in matrimonium collocet. Fraudulentas, bilingues, simulatricCS , detractrices , susiurratrices domo CXpellat. Quae frequenter furantur aut clam aliquid surripiunt, expellat. Qur sunt vagae, immodestae, i reverentes, eXpellat, Quae sunt inobedienteS, inconstantes, Vanae, expellat. D. 4. Lib. Mao Hio cap. 2. I. i. sic: Famuli & famulae ad primum galli cantum siurgant; manus & os lavent; vestes decenter induant; Ioctorum cervical & culcitram colligant ; cubicula, aulamque interiorem aqua aspergant ac verrant ; siedes rite disponant. t nuGque diligenter sicio vacet ossicio. E. Ibidem insta sic : Natu minores inserviendo majoribus , & famuli Heris siervent etiam leges, quas filii coram Patre & Matre, ac nurus coram socero & sbcru scrvare debent ; id est, Hero vocanti prompte & reverenter respondeant; coram illo exactam modestiam, attention rn, reverentiam servent. Nihil inurbanum , nihil
F. s. Lib. Lao Nio cap. 2. I. 4. sic : Quidquid aut Magister discipulo , aut senior juniori, aut Herus famulo donat, non ausit illud recusare & rejic e. G. 6. Lib. Sim ti tu cmen tom. I '. artic. Κiu da Ua ' sc Doctor via venem : Omnes famuli & iam uiae in quavis re sive parva, sive magna non possunt quidquam ex suo arbitrio facere; sed debent Heri voluntatem inquirere, & jussa capessere. H. Ibidcm sic: Omnis filius Patii & Matri inserviendo, debet illorum cor seu animum exhilarare, illorum voluntati acquiescere, illorum Oculos de aures oblectaro, tranquillam illorum habitationem reddere, illorum victum sincero studio curare. Famuli erga Heros, &plebs erga Magistratus eodem modo in illorum servitio se debent
Ibidem sic: Famuli & juniores vespere & mane interrogent de salute & valetudine Herorum & seniorum. Si sedeant, dum Herus aut senior transit, statim assurgant. Si equitent & illiS in via Occur- .rant, ex equo descendant, donec transierint.
608쪽
Ioa Tract. III. De Ethica Sinens.
De Possessionibus immobilibus.
Possessiones sint id, quo unaquaeque Familia potest commode vivere A . Postas sonos , aliae fiunt immobiles , ut praedia & clomus ; aliae mobiles, ut fructus, animalia, pecunia, vestimenta. Hic de immobiliuus ; in sequenti Sectione de mobilibus agemus. Prιπω, Leges praediorum juxta Sinus sic: Illae olim ita praescriptae suerunt et Sex cubiti faciunt unum passum ; centum passus in longum tantum, faciunt unum Meu seu pa vum jugerum ; centum palliis in longum & latum faciunt unum D. seu magnum jugerum. Trecenti passiis in longum tantum , faciunt . unum t Io, seu stadium Sinicum; stadium Sinicum communi & ordina xio nomine vocatur Da ; trecenti passus in longum & latum faciunt unum Cim, seu stadium quadratum, Vel unam portionem terrae aut Gguram , cuju, singula latera continent centum passus BJ. Jam vero, uti praescribitiir, debent unicuique Patrisimilias designari centum parVa jugera, seu decem magna jugera ad arandum. Si sit diligens Agricola , colliget fructus siuificienteS ad alendas novem aut octo personas ; si sit paulo remissior, ad alendas septem aut sex; si adhuc stremissior altem colliget fructus suffcientes ad alendas quin
Deinde agrorum limites viae, livisiones sint exactae D). Olim limitum ordo hic habebatur: inter Centum parVa jugera, id est, inter decem magna iugera, portionem scilicet unius Patrisfamilias fiebat canalis largus & profundus duobus cubitis,cui adjacebat parvus trames. Inter singulas decem hujusmudi terrae portiones, siebat canalis largus & pr fundus quattror cubitis . cui adjacebat paulo major callis. Intor sin- .gubta centum praedictaS portioneS , fiebat canalis largus octo cubitis, cui adjacebat paulo adhuc latior s)mita. Dcinde inter singulas mille
609쪽
Pars II. De Et lica Oeconomica. Cap. II. G. Io I
portiones fiebat canalis largus & profundus sedecim cubitis, cui adjacebat adhuc latior via. Denique inter singula decem millia ejus modi portionum aderat fluvius, cui omneS isti canales conjungebantur, & ad fluvium via regia adjacebat E). Nota : Isti antiqui cubiti erant longe minores recentibus . Sed quod maxime conducit ad rem agrariam , opportunum arandi , serendi, expurgandi, metendi tempu& non debet negligi aut praetermitti ; atque ita famis periculum evitabitur FP Secundo, Regulae domum, juxta eosdem Sinas sic Domus aedificanda debet dividi in exteriorem & interiorem, seu in anteriorem & posteriorem partem ;& inter utramque sit porta bene clatisa; posterior mulieribus, anterior viris serviat G). Praeter Centum parva terrae iugera, quae unicuique Patri famili asadscribenda sint ad arandum , illi designentur alia quinque, sicu sCO. passus quadrati pro domus loco , si tu , aedificatione ; & intra hos scio. passuS , circum domuς parietes, plantentur mori ad alendos bombyces pro vestibus conficiendis H). Deinde pro diversa cujus que dignitate, domus aula sit altior . aut humilior. Imperatoris aula interior sit novom cubitis altior, quam prima in ingressu, seu atrium ; Reguli, septem ; primarii Praesecti, quinque ; Doctoris , tribus I). - . Denique amplitudo domus, ornatus, spatium, juxta cujusque ii minis conditionem ac gradum, praeseribitur M.
A. r. Lib. Su xu che k3.η tom. II. in Lib. I. Memcii cap. s. Tem ren emaeam sic : Regulus Lan Κhm interrogavit Memcium de recta guhe nandi ratione. Sic illi Menacius : in Rogno id, quod maxime spectatur, est populus; quod maxime populus sit celat, est Victus; victus X re agraria; unde res agraria. quam populus tam continuo & incle-scsso labore urget ac promovet, non est rc mille curansa aut parvi penitenda. Itaque si velis optimam regendi populi tenere normam , debes potissimum fatagere, ut ille habeat senapcr, undc commode Vivat, unde Velhatur, unde vcstiatur, & ubi tranquille habitet, &c. ' X B. 2.
610쪽
I o a Tract. III. De Ethica Sinensi.
De Possessionibus immobilibus.
Possessiones stini id, quo unaquaeque Familia potest commode vivere A . Possessiones , aliae sunt immobiles , ut praedia & domus ', aliae mobiles, ut fructus, animalia. pecunia, vestimenta. Hic de immobiliuus ; insequenti Sectione de mobilibus agemus. Primis, Leges pridiorum juxta Sinas sic: Illae olim ita praesicriptae siuerunt ἰ MX cubiti faciunt unum passum ; centum passus in longum tantum, faciunt unum Meu seu parvum jugorum ; centum passus in longum & latum faciunt unum Eu, seu magnum jugerum. Trecenti passus in longum tantam , faciunt . unum ilο. seu stadium Sinicuin; stadium Sinicum communi & ordinario nomine vocatur Lib ; trecenti passus in longum & latum faciunt unum Cim, seu stadium quadratum, Vel unam portionem terrae aut Gguram , cujus singula latera continent centum passus B).Jam vero, uti praescribitur, debent unicuique Patrifamilias dem gnari centum parva jugera, seu dezena magna jugera ad arandum. Si sit diligens Agricola . colliget fructus sussicientes ad alendas novem aut octo personas ; si sit paulo remissior, ad alendas septem aut sex; si adhuc strentissior saltem colliget fructus sufficientes ad alendas quin
Deinde agrorum limites,Viae, livisones sint exactae DI Olim limitum ordo hic habebatur: inter centum parVa jugera, id est, inter decem magna jugera portionem scilicet unius Patrisfamilias fiebat canalis lamis & profundus duobus cubitis,cui adjacebat parvus trames. Inter sin lulas decem hujusm*di terrae portiones, fiebat canalis largus de profundus quatuor cubitis , cui adjazebat paulo major callis. Inter sin- .guufi centum praedictra portionCS , fiebat canalis largus octo cubitis,
cui adjacebat paulo adhuc latior i)mita. Dcindo inter singula; mille