장음표시 사용
591쪽
Pars II. De Ethica oeconomica. Cap. I. saec. IMI
trem toto triennio lugebat. Hoc autem trisinnio, totum imperii onus&administratio erat penes primum Aulae Ministrum, cui omnes Praefecti parebant. Princeps in hoc tuguriolo, spissiori tantum origae jusculo vescebatur,&c. Mane& vesipere ante paterni cadaveris seretrum se prosternebat, ploratus & cjulatus edebat, &c. X. II. Lib. Luη 'u artic. I p. discipulus Isa' Ngo interrogavit Conicium de triennali Parentum luctu : Jam enim, inquit, a multo temporuunicus illi annus tribuitur. Et certe si Sapiens totos tres Gnos non vacet honestatis Ritibus,nec Musicae;&hanc & illos oblivisco
tur. Intra spatium unius anni, Veteri segete emortua, nova resi
git; & ignis, qui terebra ex diverso ligno per annum clicitur, c sic nempe Sinae olim ignem cliciebant a saepius immutatur . Isto discipulo egresso , sic ait Consucius: prosectb iste Iu , cid est sar Moa, pietatem nescit. Filius post exactum ab ortu triennium,
tunc demum a Patris & Matris gremio eximitur; ideo triennalis P tris & Matris defunctorum luctus est communis omnibus. An sorte iste Tu non recepit a Patre & Matre illud triennalis amoris beneficiu lZ. I 8 . Lib. tiao Ilio cap. 2. g. r. sic: Quinque fiunt capita, inquit Meincius , ob quae vulgo censetur filius debitae erga Parentes obtervantiae transgressor et Primum, manus ac pedes socordi otio dedere, neglecta Darentum alendorum cura. Secundum, tesseris, aleis, aliis ludis vetitis, Vini compotationibus cistaenate indulgere, neglecta Parentum alendorum cura. Tertium, caeca avaritia in divitias ferri,aut depravato amore uxorem ac libcros deperire, neglecta Parentum alendorum cura. Quartum , obscoeniS aurium dc oculorum cupiditatibus obsecundare, invecta Parentibus ignominiae nota. Qui imium, amare audaculam bullientis sanguinis fortitudinem, rixas Oaltercationes i atque ita poenas, ipsamque mortem incurrere, periculo ac damno in Parentes resiliente.
'ocietas conjugalis est quidam ordo inter maritum & imorem. , Primo, Regula Conjugii. Matrimonialis Ratus est omnium genito-
592쪽
Tract. III. De Ethica Sinensi.
rum hominum principium c Α . Hujus Regulae Sinenses sunt hae:
Prima : Ad matrimonium ineundum duae diversi cognominis Familiae adscisicantur , u Omnis mala susipicio tollatur, & conjugalis diversitas magni fiat. Sponsalia munera sint sincera, & matrimonialia verba sint honesta, ut erudiatur sponsa de sinceritate & honestate se vanda. LIbi semel uni viro ad communis vitae si,cietatem tradita est
mulier . tota Vita eum non mutet. Unde eo mortuo, alteri non nubat.
Sponsus adeat siponsae domum ad eam excipiendam , & in siuam domum adducat; in via siponsius praeeat, sequatur sponsa, ad ostendendam naturae firmae & infirmae diversam conditionem. Sponsus in excipienda sponsa avem cicurem illi Offerat,tum ad prodendum suum am rem, tum ad indicandam mariti & uxoris diversitatem, ex cujus custodia, bonum totius domus regimen, pax, concordia procedit Bb. Secunda: Ante matrimonium, prohibita est sponsis & sponsae mutua visitatio & familiaritas. Coram Parentali Progenitorum defuimctorum Tabella , matrimonii ineundi qualitas ac tempus denuntiandum est. Dum Pater mittit silium ad LXcipiendam sponsam, eum moneat de prosequenda Majorum defunctorum filiali observantia, si que suae uxori exemplo, & eam in victutis viam semper dirigat. Cui filius: Parebo, inquit; unum pantum metuo ei sti oneri impar sim. Patris tamen jussa numquam obliviscar. Pata modo dum Pater filiae suae jam jam nupturae valedicit, illam moneat de cautela servanda, de obedientia erga socerum ac socrum praestanda; deinde Mater parvam fasciam seu cingulum ei tradit, cinguloque appendit strophiolum, &eam etiam monet de colenda diligentia,&c. C). Tertia: Filii & filiae non debent nimis cito in matrimonium collicari ; libidine enim inraenes fiunt. Dcinde concubinas coacervant, virtutem ignorant, ac saepius praecOCe morte extinguuntur D, Quarta: In matrimonio Contrahendo, non ilia itiae aut honores, sed sponsiti sponsae indoles, Virtus, domesticaque istius Familiae disci- iplina artendenda est; nam licet nunc sit pauper sponsus, sorsan posmea evadet dives & claruῆς contra, licet nunc sit dives , sors an postea evadet pauper & abjectus. Praeterea dum mulier ob suas opes aut honores in uxorem ducitur; haec, uti fieri amat, suis opibus aut honoribus tumida,maritum aspernatur; socero &socrui non obtemperat;
593쪽
nrs II. De Etsica Ceconomica. Cap. I. &c.
perat; totam domum perturbat. Unde dum filiam tuam in matrimonium collocas, cura, ut mariti Familia sit clarior tua ; &dum filio tuo uxorem adsectis , cura ut uxoris Familia si obseurior tua Eb. Quinta: Non adsti statur uxor, in cujus domo aequitas, honestas, observantia erga Parentes & superioreS non Viget; nec ea, cujus o mus seu Familia per multas generationes infamia vel ob publicas se terum poenas, vel ob morbum contagiosum laborat coSecundis, Regulae Mariti.
Prima: Maritus res domus externas curet; de internis non disserat ; uxori imperet λ. Secunda: Maritus uxorem diligat, in periculis adjuvet, in mutatione domicilii sociam ducat H. Tertia: Diligenter procuret cum illa concordiam II Quartar Ob has septem causas potest Maritus uxorem a se separare, nempe quoad thorum,& habitationem , non quoad vinculum matrimonii ): scilicet,vel quia est Parentibus inobediens,ve quia adultera, vel quia steri lis, vel quia morbo contagioso laborat, vel quia invida , Vel quia garrula . Vel quia praedatrix. Excipitur tamen si illa Parentibus orbata non habeat ad quem confugiat; si triennalem luctum pro Qcers vel socru gesserit ; si ex paupere facta sit dives &nobilis Κλ
Prima: Dum domus extruitur . dividatur in duo septa, interius& extorius, seu in posterius & anterius ; viri in exteriori, mulieres in interiori degant. Media utriusque septi porta diligenter sit clausa. Vir sine causia interius septum non ingrediatur, nec mulier sine cau- si illo egrediatur. Portica & sulcrum, in quo vestra appenduntur,non sit unum &idem pro viris & mulieribus; imo nec unum &idem proe . marito & uxore. Nec mulier in corbe mariti aut arca suas vestes reco dat,nec eadem balnearia habeat. Pro interiori & exteriori domus septo non sit unus&idem puteus, sedes, balnearia. Nihil ex utraque parte' a se invicem commodatum petatur.' Viris & mulieribus vestes interioris non sint ejusdem sorinae. Vir & mulier manu immediate nihil. siba invicem tradant; sed vel in vase, vel humi res tradenda deponatur.&
594쪽
I o Tract. III. De Ethica Sinensi.
. Secundar Uxor sit viro subjecta ; unde non est fili juris, nec potest de ulla re disponere. Triplicem autem habet subjectionem mulier; innupta Patri, nuptu Marito, vidua filio debet adhaerere. taxoris imperia intra gynaecei limites coarctantur. Ejus ossicium in 1ou victus ac vestitus rebus consistit. Quocirca toto die maneat in gynaeceo. Ad exequias longinquas non debet ire ἔ nec ad exteri rem hospitum domesticam aulam interdiu excurrere. Noctu sine lumine intra domum non eat. Si ob causam domo egrediatur, velo faciem cooperiat M). Tertia. Uxor curet tantum res cibi & potus, atque Vestes; nec in Regno ad regimen, nec domi ad negotia tractanda adhiberi potest. Si autem illa ingenio, prudentia , doctrina, rerum notitia forte polleat, tunc Maritum potest adjuvare ac excitare ; sed gallinam mane
cantantum nempe galli ossicium non agat; alioquin sibi & marito haud duide mala acceriet NP.
Α. I. Lib. Mao Imo cap. z. q. 3. sic e Matrimonialis Iulus, inquit liber Rituum cap. cao te sem, est: omnium genitorum homi uum princi-B. pium. Ad matrimonium ineundum duae diversi cognominis F, miliae adsciscuntur , ut tollatur quaevis suspicio,& conjugalis dive sitas magni fiat. Sponsalia munera sint sincera , & matrimonalia vcrba sint honesta, ut moneatur sponsa de sinceritate seu fidelitate,& honestate servanda. Sinceritate , utpote quae est propria mulieriS virtus, debet marito instrvire seu obtemperare. t i semel
uni viro ad communem societatem tradita est, tot Vita eum non mutet. Unde eo mortuo, alteri non nubat. Sponsus adeat iponsae domum ad eam excipiendam, & illam in domum siuam adducat. Sponsus in via praeeat, sequatur sponsu ; nimirum ad ostendendam rei firmae & infirmae naturam. Sic etiam ob eamdem rationem Caelum terram , Rex Ministrum praecedit. Sponsus dum e Cipit sponsam, ei offerat avom cicurem, tum ad prodendum suum amorem, tum ad indicandam mariti & uxoris diversitatem. Ubi mariti & uxoris diversitas habetur,mutuus Patris εc liberorum amor
595쪽
Pars II. De Ethica oeconomica. Cap. I. G. IMI
exurgit; habito mutuo Patris & liberorum amore, paterna ctra & filialis observantia viget ; ubi paterna cura & filialis observantia viget, runc honestas & urbanitas erga superiores,senla reS,amicos servatur. Dum servatur honestas & urbanitas,unusquisque quod ipsi convenit, tenet,paceque ac tranquillitate gaudet. Si enim non habeatur tum iula mariti & uxoris vivendi diversitas, tum haec paterna cura Ac filialis observantia,quanam in re hominum conjugium distrepabit a brutis pC. Ibidem paulb iuperius sic et Antequam , inquit liber Rituum cap. no si, conciliatores conjugii,mutuum sponsi & siponis amorem detulerint, nec sponsius sponsae,nec sponsa sponsi debet nomen nosse ; nec antequam fuerint oblata sponsialis arrhae munera , dehent se invicem videre,&ssium amorem testari. Idcirco de praefixo ineundi matrimonii mense ac die Rex praemonetur. Illius denuntiationi,quae sit coram Parentalibus deiunctorum Progenitorum Tabellis,praemittitur corporis mundities seu ablutio & solitarum rerum abstinentia. Confanguinei, vicini & amici ad epulas inVitantur. Et haec quidem fiunt, ut pateat quanti aestimetur viri & uxoris diversitas. Vir non debet uxorem cognominem seu ejusdem siccum cognominis duc re ; imo si siecundartam coniugem emat nec ejus cognomen sciat, illi cognomen sorte imponatur.
C. Ibidem patab infra sic : 'Dum Pater, cinquit liber Tti seu Rituum& Urbanitatum cap. Su baen si, id est, matrimonii viri litterati Ritus a filium mittit ad excipiendam sponsam , ei propinando haec dicit:
vade, eXcipe tuam conjugem ac vitae consortem. Prosequere si
tos Parentalis aedificii Ritus seu Ceremonias Q; diligenter excusepio praei tuae conjugi ad eas defunctae Matri faciendas ; virtutis viam assidue illam doce. Tum filius; parebo , inquit ; sed unum
dumtaxat vereor, ne tanto impar oneri futurus sim. Ceterum P
tris jussa numquam oblivisci audebo. Pari modo dum Pater filiae
suae jam jam nupturas Valedicit, haec illi etiam commendat: cave, cave ne pecceS ; omnem cautelam & diligentiam adhibe; noli uinquam sive mane sive vesiperi isceri tui aut socrus mandatis adversari.
Deinde Mater dando illi parvam fasciam seu cingulum , quo filiae latus circumcingit, & illi cingulo appendendo strophiolum , haec commendat: diligentissime & reverentissime te gere a mane uΩ
596쪽
. que asi Vesiperam tuo operi gnaviter vaca. Deinde conjux secundaria, dando illi prolixum cingulum, sic eam Patris & Matris nomine otiam admonet: haec Patris & Matris justa reverenter excipe ; mane & vespere ab omni culpa diligenter cave. Ista Parentum dona cingulum & strophiolum ) memor sepius respice. D. 2. Lib. Mao Hio cap. s. g. a. sic : Praesecius Ram Κou Imperante Familia Hahi hunc libellum supplicem Imperatori obtulit: Potissimus, inquit , humanae conditionis ordo est conjugium, ut pote ex quo L. piissime brevis aut longa vita promanat. Jam vero nimis cito iniri matrimonium Videre ost; antequam enim adolescentus &puellae norint quale sit Patris & Matris munus, saepe jam habent liberos; hinc libidine effrenos fiunt, viam virtutis ignorant, & multi praecoce morte eripiuntur,&C.
E. Ibidem sic Doctor Hen Chum : In conjugiis contrahendis spectare divitias, illa est barbarorum aut captivorum agendi ratio. Vir sapienS eorum Patriam non ingreditur. Olim Parentes sponsi & Ibonsae unam Virtutem attendebant. Filium aut filiam nimis cito in matrimonium collocare , est docere homines virtutis despectum, innumerabilium concubinarum commercium , domus confusi ncm, &C.
E. Ibidem sic Doctor Su ma ven hum t Quicumque filium aut filiam in matrimonium collocare meditatur, debet primo sponsi aut siponsae - indolem ac virtutum, domesticamque istius Familiae disciplinam diligenter attendere Sc inquirere ; non ve unis tantum divitiis vel honoribus inhiare; si cnim sponsius sapiens sit, licet nunc pauper &abjectus , postea tamen clarus & dives forsitan evadet; contes, si sit insipiens, licet nunc dives & nobilis, postea tamen pauper & -- jectus forsitan. siet. Deinde Familiarum augmentum aut decrementum etiam saepe ex uxoribus oritur. Si enim mulier ob suas momentaneas aut divitias aut honores in uxorem ducatur, illa, ut fieri amat, suis opibus aut honoribus tumida maritum aspernabitur,. socerum & secrum despiciet, sensimque crescente ejus luperbia, totam domum confundet. Insuper singe maritum fieri divitem &honoratum propter suae uxoris divitias & honores, numquid ille, si generosos spiritus gerat, inde erubescet ZE. Ibi-
597쪽
nn II. De Ethica oeconomica. Cap. I. . I P
F. Ibidem sic Doctor Hur Dum filiam in matrimonium tradis, Cura ut mariti Familia sit clarior tua ; sic enim uxor reverentiam & Caut iam erga maritum, socerum,& loCrum servabit. Contra, dum filium matrimonio jungis, cura ut uXoris Familia sit obscurior tua ;sc illa erga maritum, socerum ti iocrum se geret, ut uxorem de
F. .Lao Hio cap. 2. I. 3. sic: Sunt quinque, inquit liber Rituum cap. Nu3Ce seu domesticae regulae, mulierum genera , quae non debent in uxorem adscisci: primum: Mulier , cujus domus seu Familia nullam erga Parcntes Sc stuperiores observantiam lurvat, non adsciscatur. Secundum: Cujus domus omni aequitate & morum honest te caret, non adscis catur. Tertium: Cujus domus ob publicas scelerum pinnas per multas generationeS infamia laborat, non adsciscatur. Quartum: Cujus domus morbum contagiosium per multas gen rationes semper transmittit, non adsciscatur. Quintum: Natumajor filia, orbata Parente, non adsciscatur. G. q. Lib. Mao Ilio cap. 2. I. 3. sic et Vir non disserat de internis domus rebus, nec mulier de externis. FI. s. Lib. xu che sita' rom. l . in Libr. I. Memcii cap. 2. Leam hori rambia sic Memcius: Princeps Tu' vam etiam voluptatem amabat; si am, inquam , UXorem Riam singulari amore prosequebatur , ut refert liber xi cm seu Carminum sic t Regulus Tan Eou , id est Tayram , cum in stia urbe Piu sepissime vexaretur & opprimeretur ab infestis gentis occidontalis excursionibus, statuit mutare sedem, sua inque mentem Praefectis sitis ac senioribus aperuit. Itaque appropinquante adhuc infestis armis hoste , jussit semel diluculo totam suam gentem equos festinanter conscendere, urbem relinquere , laxatis habenis iter celerare, longo ordine ripas fluvii occidentalis Cin 3c Cie decurrere , donec tandem deflexo parumper Versus ad orientem cursu, perveniret ad radices montis Κι, ubi novam Regni sedem condidit. In hac autem praepropera fuga, unum maxime illi curae fuit ut suam secum uxorem Kram deferret, atque ad ' cohabitandum simul in novis terris comitem inseparabilem secum haberet. Hinc ergo vides quod Princeps Tay νam multo uXOrem suam amore prosequeretur.
598쪽
I so Tract. III. De Euica Sinens.
I. 6. Lib. M Lim seu Carminum tom. Mao Ia oda ra n sic de domesti ca concordia r Dum vir potest efficere , ut sua uxor amet comcordiam, sicut cymbali sta aut citharista amat symphoniam ; utque
mutuum amoris Vinculum inter Patres natu majores & minores a ctissime intercedat, quasi seret cor unum Sc animus unus , tunc
quam pulchra est tota istius domus speciest quam jucundi uxor &liberi, omnesque domesticii
K. 7. Lib. MaoΗio cap. a. q. 3. sic : Sunt septem , inquit liber Rituum cap. NU Ce, inorum ejiciendarum genera : scilicet Patri & Matri inobedientium, sterilium, adulterarum, inVidarum, morbo contagio inlactarum, garrularum, praedatricium. Triplex tamen datur casus, in quo non sunt ejiciendae: Primin, siqua mulier initi m trimonii tempore Parentes habebat, &postea Parentibus orba, nullum habeat ad quem confugiat , non ejiciatur. Secundin, siqua triennalem luctum pro mariti sui Patre vel Matre una cum marito geς serit, non ejiciatur. 'Terrain, siqua prius pauper & vilis, postea dives& nobilis effecta fuerit, non ejiciatur. L. 8. Lib. o His cap. 2.9. 3. sic : Cum Ritus, inquit liber Rituum cap. 3Ce,d erint a matrimonio initium , Heb in explendo mariti &uxoris officio magna diligentia & cautela ponenda est. Dum domus exstruitur, dividatur in duo septa , exterius & interius , sive in anterius 8c posterius. Viri in exteriori, mulieres in interiori habitent. Media utriusque septi porta diligentissime claudatur. Sit ianitor qui hanc custodiat, &alii domestici qui res interioris septi
curent. Vir sine causa interius septum non intret; nec mulier mne causa illo exeat, Pertica & fulcrum, in quo Vestes appenduntur, non sit unum & idem pro viris ac mulieribus; imo uxor suas vestes nec in mariti pertica aut fulcro appendere , nec in ejus corbe aut cista recondere. C ii sit in balneariis uti audeat. L. Ibidem paulo insta sic : Exccpta parentandi aut exequias celebram di occasione, vir & mulier manu immediate nihil sibi invicem tr dant; sed vir dum quidpiam mulieri tradit, illud in calatho, ex quo mulier ipsium accipiat, deponat. Si mulier careat calatho, uterque
genu flectat; donum humi deponat vir, & inde illud mulier accipiat. Pro interiori & exteriori domus septo, non sit unus & idem
599쪽
nrs V De Etlica Oeconomica. Cap. I. m. ISI
puteus, balnea, sedes; nihil a se invicem ex utraque parte commO- datum postuletur. Viris & mulieribus non sint unius & ejusdem formae vestes interiores. Dum vir intrat gunaeceum , raVim non excitet, nihil digito monstret; noctu euntem lux regat. sine lum, ne non eat. Mulier si ob causam domo egrediatur, velo caput &faciem cooperiat; si noctu cat, lux euntem dirigat, sine lumine non eat. In via vir dextram, mulier sinistram teneat. M. 9. Lib. mo mo cap. 2. I. 3. sic Consucius r Mulier debet esse viro
subjecta; hinc non est sui iuris . nec potest de ulla re per se disponere. Triplicis generis habet sequelam, seu siubjectionem e innupta Patrem , nupta maritum , vidua filium sequi debet. In nulla conditione ausit quidquam ex se agere. Hus imperia intra gynaecei limites coamantur. Ejus officia in solis victus rebus sita iunt. Quocirca mulier toto die in gynaeceo vetietur ; extra Patriae suae limites non tendat ad exequias; nihil ex sui unius arbitrio agat; nub' tum opus ausit sperare, a se siesa perfici posse; illud alteri privis notum faciat; tunc manum illi admoveat. Nisi possit revera promissum implere , non ausit quidpiam promi item. Interdiu non
excurrat ad exteriorem hospitum aulam ; noctu sine lumine intra domum non eat, ut fiam mulieris Virtutem probe custodiat. N. I O. Lib. mo Aio cap. s. g. 2. sic Doctor ren in sua domesticae distiplinae institutione : Uxor, utpote victus administratrix, tantum CLbi & potus res, vestesque curet; nec in Regno ad regimen, nec d mi ad negotia tractanda adhiberi debet. St. autem illa ingenio, prudentia, rerum antiquarum ac modernarum notitia forte polleat. tune virum quidem adjuvct, ejusque imbecillitatem roboret; sed gallinam mane cantantem non agat ; alioquin mala sibi & marito suo accersura est.
De fraterna Societate. Societas fraterna est quidam ordo inter fratres seniores & j x in
Praia, Regula patram cemmuηes iuxta Sinvi sic: Prima:
600쪽
Isa . Tract. III. De Et ca Sine s.
Prima: Fratrcs licet corpore disjuncti, sanguine ramen conjuncti, unum sunt. Unde non tantum in infantia, dum simul domi j cantur, comedunt, spatiantur, oebent se invicem diligere ; sed emam postquam in matrimonio Collocati sunt, debent eumdem amorem inter se retinere; nec sinere se a vis uxoribuS ac liberis excaecari, ut eum climinuant aut dimittant; fratrum enim uxores cum sint inter seminus propinquae, iacile illius diminutionem instillant; imo odia & inimicitias inspirant , ita ut aliquando fratres velut hostes se invicem tractent. tinde ab illecebrosis illarum verbis diligenter cavendum
Secunda : Fratres debent mutuum amorem prodere honore &auxilio reciproco; mutuos despectus cavere ; & quamvis alteruter exhibitae reverentiae & amori remisse respondeat, nou tamen propter hoc a suo ossicio debent desistero Bb. Secundo, Regula fratris semoras. Prima: Frater senior fratri juniori amicitiam dcmonstret C . Secunda: Frater lenior debet fratris junioris prosperitati congaudere , dc adversitate dolere, eum adjuvare, erudire, opibus & honore augere, familiariter cum illo versari, nullam malam iuspicionem ii, here , consiliorum suorum participem facere cD . Tertia: Fratrem juniorem debet instruere, dirigere, hortari; hε-n nitate . longam initate, patientia fovere. Postea hic tanti beneficii memor gaudebit sibi fuisse ejusinodi fratrem seniorem E .
Prima r Reverentiam & obsequium praestet fratri scniori; & id quidem ossicii in futurum non disserat ; quia cum aetas Sc vita ad sustine praetervolet, futurum sorte non dabitur Fb Secunda: Fratri aegrotanti assistat; de salute, etiam dum valet, eum quandoque interroget; ispe cum illo debita urbanitate ac reverentia Vertetur. JuΣta Varias anni tempestatos primorum fructuum aliarumque rerum munuscula fratri mittat G
A. I. cap. r. f. a. sic Doctor Ien in sua domesticae disciplinae