장음표시 사용
201쪽
τό a edictae assertiones octoi rest. & inquit. Im itaque positis
videamus, quomodo fat , ut redeat par dismus, quandoauides. agrorum sors in Hiso jam consitura videtur, nimirum febrius materia nondum tota embravit, sed quemadmodum. σpum embrya statis temporibus sensim succrescunt, ita latens haec materia pro ty oram ratione denuo caput estere, ac novum negotium natura facessit, idem stadium decurrens , quod in praecaedentibus modo oIlendiamus. Nunc autem , siluis a me carisam quaesiixerit, cur fomes tiale delitescens effervescentia praecedenti non fatis subactus, ae proi
de cum reliqua mareria peccante non expulsus. proindeque noras tro dias daturus , non e m modo in omni febre intermittente progrediatur, cnam nune unum, nunc duos, nunc tres dies exigit. priusquam ad maturitatem perueniat, novumque par Ismum e
citet, de hac re, inquam , siquis mihi Notium exhibeat, Io , M me ne si re fateor. Neque vero qui quam alius, quod sciam, in hac causa tam praeclaia fierest, ut arcanum hoc opus naturae fatis
arasse videatur oeci Causam rigoris, atque horroris vult idem Author a materia febrili profici i, ouae non dum turgescens a massa sanguine in , utcunaue fuerit assimilata naturae aduersatur, illam exagitam do, & lacessendo, ex quo sit ut naturali quodam sensu irritata I& quasi fugam molita , rigorem in corpore excitet, atque horurorem, indignationis sitae indicem. E em plane modo, quo Potiones pu gantes a delicatulis assumptae, aut etiam toxica in cautEdeglutio, horrores statim inferre selent, aliaque id ge
Cceteriim etiam si concedatur rigoris causam esse predictam a cl. Viro excogitatam, non tamen sufficienter explicat illa duo phaenomena in accessus principio obseruata, rigorem vides licet, & frigus,cuius rationem examini non subiicit.
II. . plius contra cl. Borelli hoc dubitandi anam maris suggerit, quod, citra febrim, in cachinia glandulae sunt obstructae, indeque accidit lympham i suis ductibus non exugustalyna cum sanguine in venas revehi, atque in cor traduci, cujus impulsu sanguis per arterias vehitur ad partes nutriendaτ, vel
irificandas aquea colluvie imor natus, de in eas eis ditur quae propterea turgidae appares Hoc ipsam confirmant Ana'
omici, qui detin et in omnibus mei nursi glandulis obstru
202쪽
brim in statu illo valetudinario. Demum non raro Obseruamus patientes hepatis scirrho correptos absque febri. Hepar ex cl. Malpighii obseruatione est glandula conglomerata contianens in suo sinu glandulas aliquas conglobatas. Iuri modo p tientes conqueruntur de obstructione pancreatis absque febri, quam detexit cadaveris sectio anatomica: pancreas autem inter glandulas cor lomeratas recensetur. Nobis satis est aliquas rationes contra systema sebris Lorellianum attigisse, quia mea curiositas indoctrinaci. Borelli non acquiescit. Supposita sobris origine ex glandularum obstructione , adhuc mihi scire remanet, unde febres genesim traxerint, cum glandularum ob structio no sussciat. Quidquid ergo censuit cl. Lorelli,mox candido lectori animo revoluere liceat,unde quid credat,pro viribus exponat s ut proximiorem causam in febris inquisitione calleat. Alia instentosa systemata tanti nominis A ut horum,ut cl. Lai
rentii Bellini,Francisci GlisIonijHliorumque tecentiorum
appendice de sermentatione admiror; at mihi satis non explicat senuinam febris estentiam , cum maximis sit inuoluta tricis ejus inuestigati Indagant Authores febris rationem, sed Lemostit,quid certi decernere, cum demonstrativo de rebus judicio homines careant,ijsque sit inhibitum ut Antistenes consessiis est. In serie rerum naturalium Phil. principia in animo fingunt, ui bus levis coniectura concedi potest. In natura Omnia fiunt obscura,multo magis in re medica,quam,citra contra versiam,omnes fatentur esse totaliter coniecturalem: quinimo coniecturae, quia bus Medicina innititur, adeo inanes sunt,& fallaces ι ut nullum m Iit in eis realitatis sundamentum constitui ; quod tamen in omnibus assectionum speciebus demonstrari deberet. Praecipua sane inter alia,quae Medicis sananda obi iunt ,est febris; haee autem unde proveniat δε quibus ex causis proximis generetur in quo consiliat ejus essentia, non adhuc per tot saecula cognosci potuit, ut nuper evidentissimE ostendimus, relatis variis Do istorum placitis. Papropter cum non benE iit cognita febris es
sentia nescio quo fundamento ad sanguinis evacuationem devoniatur. His accedit sanguinesi esse naturam,seu vitam, morbo rumque Medicatricem,ut cap. c. emonstravimus. Concludunt
nonnulli cum Carneade febris idcim claram,& distinctam noὰ solum limenus non esse inquisitam, sed esse acatalepticam.
203쪽
mentum de HippotamO. Iim ter praecipuas argumentati nes, quibus Medici, qui mi botomiam Umittunt, per adere nituntur sanguinis eu cuationem praesentaneum esse remedium ad morbos expetilemos, asserere non verenturhu; modi remedium, vel ex naturae instinctu indicari; ad quod Probandum exemplum asserunt depromptum ex Plinio , qui lib.8. cap.rct naturalis hiasioriae asserit quoddam e eanimal fluviatile, quod Graeci Hip potamum,Latini fluviatilem equum vocanto quod ubi se praga flectum valetudine sentit, E fluvio in littus prosilit ,& ostenta
dens acutum aliquid, vel ex arborum truncis, vel arundinum caesuris, applicato ibi corpore, Venam quamdam cruris vulnerat , Qua E vena tanto evacuam sanguine, ouantus est necessa rius ad morbum effugandum, plagaque postmodum limo oc- lusu pristinam recuperat sanitatem ; quo facto, iterum ad ii vium unde exierat, sanus redit. Oae narratio parcat mihi Plinius praestantissimus aluiqvi trituralium rerum obseruator
fabulosa mihi videtur, pro uolim Avempatucae Arabico Me dico visaeli : nam non desun uriosi, & eruditi Scriptores aΩ
204쪽
nrentes se ut lite de re intiores r erantur, inter asse illa
Him regionum habitatores, in quibus i simul evenire dieit ixi, hoe obseruassent ρ qui ingenue fassi sunt se nunciuam tale cuid obseruasse. Quod si Plinium a naendacio absoluere veli
mus, dicendum reor id furtuito cVςiuila, & Natura ipsa ima pellente, sati inem E naribus emu luc, non autem ex crur vulnerato, quod cum naturaliter ςvcni x, mirum non est, si sinitatem recuperavit ; quod enim natura molitur, id ars esti
ir. Aliquando natura crisim molitur per largas haemorrha, gias cum conisentia, & tolerantia ; qu re i cto inferri potest a Medico, qui est naturae minister celebrari posse, pro morborum
Res ndemus primo facultatem medicam naturae mlertiam imitari haud posse s haec enim sermentationis enicit motum rein quo cuncta moventur, agitantur, & volvuntur, di post quem similia aggregantur, heterogenea laparantur. Exempli loco sit exanthematum, peticularum, & rudoris eruptio; non enim imitiva quaedam virtus expultrix rii, sudorem expellat, sed Languinis sermentatio est, in qua dissociantur pa ticulae heterogeneae ad intima commixtae propter motum intestinum, εe exaltantur ι unde in sanguinis circuitu ab innum ris glandulis stib cuti sitis ob figurarum congruentiam dictae impuritates a massa sanguinea segregatae Ur sita vasa excret ria cum sero e xtta cutem eliminantur. Exanthemata pariter, psora, aliaeque sanguinis ei florescentiae sunt, quae per sernaei rationis motum a sanguine distaciatae praedictarum glandul
rum ope separantur, & per tubulos excretorios soras a cui extruduntur. In crisi igitur duas Operationes natura praestat et primo sermentationem, ob quam particulae licterogeneae dis iantur, & confunduntur: Secundo separationem partium consuarum glandularum interuentu. Quis unquam Medicus has vitales operationes, venam secando, amitari potest ' Coim eludendum itaque est per velis sectioncm Medicum non imit ri naturam recte operantem, sed perperam agentem, cum non raro eveniat in similibus evata 6 anibus per nares, uterum, de mariscas naturam sesimanter ach sepulchrum aegrotantes ducere. Appellant Medici praedictψ nitauinis evacuationes sym
205쪽
, cruda scilicet existente matern , que in eo conet stit, docente Galeno, quod non dum vitiostim ab utili se iratum est. Separat natura a anguine inutilia, ut diximus non per 'numtas iacultates ed glandularum ope; harum interuent in animalis corpore depuratur mas a sanguinea, ut notat cl iarletonius, qui licet sementationem inficieri r vult tamen ad herer meorum segregationem esse iis scienter i stlatairum 'u diam Sed parcat milii vir cl.; verum siquidem est glandulas esse instrumentum separationis nature in animali pr cedere debet sanguinis sementatio, quς dissociet particulastheterogeneas, ut E vinculis solvis similem inueniant in stlat
dulis meatuum configurationem pro sieparatione particularum heterogenearum. Et ut a ratione exordium desumana, at creta cum eit per .asis sectionem cum inutilibus sanguinem evacuari non depurari: hoc munus natura presitat ; quod sane reor Galenum agnovisse, dum ait Naturam in morborum curatione. Primo coquere, secundo segrepare, tertio expellere. Per venam sectam celebratur evacuatio symptomatica educens E vasi Promiscue purum,& impurum.
Respondemus secundo Galenum cum sivis pedissequis valdὰ decipi, dum putant curationem aliquarum 1ebrium a naturaffragi mr Gnguini iaemorrhagias, quoniam in sanguine si ras kvasis rubris effuso est commixtum, seu intra positum sermentum febrile, idest sicci acres, & maligni, qui vel e ner vulis glandularum, vel ab arteriis intra venas effunduntur seramentationis ope; quare dum foras per anastomasim, seu vG ιθ ei; iuntur, simul languis insons per dicta oscilla enunditur : sanguis igitur alteratus, idest pollutus non est la immediata labris , sed sermentum illud iebrile ni qui ne mixtum ; hic enim non morbi causa , sed est naturra, corporis balsamum, alimentum, si non proximum sal rem remotum, animalis vita, & totius corporis Oeconomii Praeterea obseruamus synochas raro per haemorrha iam si pius per sudores t inari, idest degenere illo hun re, seu ser mento febrili educto, unde sanguinis sermentatio violenta promovetur; mox 'ero reputaato sanguine per sudorem ab impuritatibus secretis in consitietis corporum emunctori s , seu glandulis ilenonis reducitur aher cum felici successu sine via A a rium'
206쪽
rium dispendio pristime suillati, quod non evenit patientibus per hemorrhagiam curatis, qui cum virium languore,&non raro cum recidiva a febri hunt immunes ob virium, seu sat ouinis jacturam simul cum sermento febrili e vasis rubris solas
III. Venae apertura plures assert utilitates. Refrigerat alium febrilem, ventilat fuligines, quae sunt causa humorum putredinis, levat, exoneratque naturam ea sanguinis copia . qua velut sarcina premitur, ut iacilius quod reliquum est coquat, & superet; sanguinis plenitudinem demolitur ι ticularem plenitudinem imminuit; motum sanguinis irregi larem corrigit; interiora pleraque mitigantur, ac deserue scunt: haemorrhagiae ipsae si untur : putridi, & pravi minuuntur humores, ut residuum cedat facilius medicaminia; excretiones antenuam sub cutim erumpant non respuunt venae ape turam ; nulla enim a circumferentia ad centrum reductio lai guinis est, sicut nec a centro ad circumferentiam; reuellum.
tur, seu auertuntur influentium humorum incursus ad partem 'contrariam, fluxi humores derivantur , seu evacuantur per vias, ad quas inclinant: unde in inflammatione emitti sanguianem clamant; Suppressa menstrua, & lochia iuvat, haemo rhodias cohibitas, seu humorem melancholicum, d . lien rem per hirudines evacuat; vehementissa nos compescit lo res; naturam a cac himia in vasis sanguinuis existente de nerat . Haec eit rationum summa, quibus Galenulae innitunt pro unguinis eductione. Ad singula breviter respondebo. L Refrigerat, inquiunt, aestum febrilem. Hic multa sun consideranda. Primo curationem febris non per contraria efie instituendam, ut docet magnus Cous lib. de veteri media cina ; ait enim num. r. Manifesto errare, quisibi ipsissupposiverunt pro morbis ciuidum , aut frigidum , aut humidum , aut si cum c. Idem statuit num. 2 que humidam , , neque calidum, neque frigidum seminem iadere, Ied amarum , O talae, O acidum, O acerbum, O fluidum Aia in Arai omnigenas facultates habentia, piamque, ac robur. Atque diu quidem iuxta, ac intc se temperati, nec co Picua sunt, neque
hominem lauant i Hi τπο quid inu 'secretum fuerit, O Usum
207쪽
cesit eiusdem Hippocratis ratio iiuna. 22. Si enim calidum, a frigidum , aut siccum, aut humidum, quod hominem tedit, op x trem medentem auxiliuiri, calido quidem in frigidum permutato, frigido vero in calidum, sicco in bu nidum, humido in siiccum Concludit Hippocrates curationem non fieri neque a calidis , neque a frigidis, neque ab humidis, neque i siccis, ut hoc loco
monstrat inquiens. Num quia ipsi a frigido a licto calida bis
lata auxilium tulerunt, aut contra: equidem opinor me multam
h stationem interrogato praebiturum GP. R itur docente Medicianae Parente, contra Galeni placitum, curationes non fiunt per scontraria. Idem num. 3o. habet. Hetam dixerit in uis: ut ardenti fibri febricitant,itemque perlaneumoni's, alysfortibus morbis , non cito ex ea ore liberantur; neque adest luc frigidum aduersus ca
lidum, atque hic ego maximum lignum esse puto , quod non pro terealidum simpliciter bomines febricitent; neque Me sit sim id H ictionis causa, sed est a nouo cyc. Audi Petrum Poterium . Atque Medicus , inquit, qui dicit febrim si e calorem, O frigia dum ipsi onouit, O eam non curat, octendit Hai ta trio, non e C.
fibri eontrarium. Res andet Galenista, priuabesse removet tam febris causam. Instat Poterius di si hoc est, cur non prius causae talis caloris exuperantis subiecto quaesivit contrarium, &abo calorem praeter naturam deduxit' Neque obstat, quod Galenus in febris ardentis curatione utitur contrario, potu via delices aquae gelidae. Respondet enim Poterius, essectu, dogmatis fidei non respondere. At nos quoties, ait ipse , contrarium experti stimus, & hoc millies inaniter a nostris Praecept ribus expertum vidimus ' Pluries nonnullos obsidi avimus in cachexiam,& hydropem praecipitatos fuisse. Sed demus aliqud febri correptum unico haustu aquae frigidae sanatum ; non de sequitur ab Maa frigida febrim extingui; haec enim est vG hiculum sermenti sebrilis, quae vel per ludorem , vel per urinam, vel per secessum fuit a natura propulsa, etenim ob li miditatis deseruim non solum excrementa figuntur , veri m etiam ipse sanguis, qui ob huia ris serosi desectum coagulaturi Fatemur aquae usum in febrisntibus elle simpliciter necessari non ob refrigerandi intentionem , sed ut massa sanguineae
reddatur fluida, & vehiculua sit excrementorii . Concedi
208쪽
litur debet aqua mediocriter frigida, m=n gelida; frigus enici notabile sanguinem, lympham, cceterosque humores coagulat.
Respondemus secundo a sanguinis eductione aestum sebrilem refrigerari. Distingue tamen, quaesb, duplicem refrigeratio. nem; Alteram Aristotelicam, ideit quailitatem positivam calori oppositam; ambae siquidem Palitates mutuo se expetalunt ab eodem subiecto, cum in eodem renere plurimum diustent. Alteram privativam, quae in spirituum calidorum d semiconsistit, re pro causa non agnoscit Veris frigidum, sed resolutionem nectam a quacunque causa resoluente partes mi tum componentes: ex. gr. vinum bifariam dicitur ab Aristo telicis frigidum, vel qualitative, vel substantifice ; priori m do consideratur incorruptum, sia alteratum ab agente frigido. secundo modo corruptum, & frigidum substantifice, cur carentia videlicet spirituum, ut est acetum, quod est vinum corruptum spiritibus sulphureis desiitutum. Resbluuntur spuritus ves lase, idest intrinses o , vel occasionaliter, a causis videlicet extrinsecis, ut est calor ambiens, vel alia causa mixti compagem destruens. Venae sectio refrigerat substantia sice corpus , exhauriendo sanguinem spiritibus faetum, qui est pars componens illud, ei impertiendo calorem; quare venae sectio refrigerat substantifice, privando corpus spiritibus vitalibus. Componitur animal tribus partibus, docente Hippocrate, continentibus , contentis , & impetum so 'lantibus . Febris juxta Galeni sententiam, est caloris ectet sui, cui O ponitur frigiditas qualitativa, non substantifica, juxta illud Galenistarum est atum: contraria contrarijs curantur. Frigia ditas substantifida non opponitur calori extraneo febrim constituenti , sed destruit vitam, idest sanguinem spiritibus vitali-- impraegnatum, ut obseruamus in prope morituris , su rum corpus algidum est ob sanguinem corruptum , idest spiria tuum vitalium extinctionem a causis moriaticis sanguini inductam . Rursum per se in venam non solum refrigeratur compus ob sanguinis absentiam, sed etiam sanguinis residuum spui tibus ei faeli; nam per vasis foramen avolit maior spirituum
copia, quam sarisuinis, quia ad sociun sunt magis expediti , utpote corpora sanguine leviora M
209쪽
. II. Ventilat fuligines. Nemo Anatomicorum sic perpearam locutus est in proponendo usu partium animalis . ordo analyticus anatomes docet transpirationem, quae est partium sigitivarum, & volatilium eruptio, fieri a sanguine sermente stente, quo per innumeras glandulas sub taneas circulantessit separatio illarum partium iusitivarum, quae per vasa excret ria ad extimam epiderinidis superficiem evehuntur. Hoc artiti cio Natura separat i massa sanguinea excrementum serosum, , idest sudorem, & excrementa volatilia, quae vulgo dicuntur fuligines. Ex nuper exaratis liquet venae sectionem non esse .
instrumentum sep ratorium fuliginum, sed eductionem h iri tuum regentium, finguinis, & suliginum promiscuam. Notura horret vulnus in corpore animalis, ut sibi noxium, intem. dit vacua spatiola, per quae es fluvia continenter erumpunt. Deinde Prohibita transpiratio curatur tubulos cutis reserar do,qui vel ab humoribus glutinosis obstruebantur,vel eona osci la, idest pori a sicco, ut est alumen, sal esculentus, vitriolum, εο alia , vel a frigido densante claudebantur. Prima intentio a luitur attenuando humorum glutinositatem per ilicidentia ,&attenuantia. Secunda cutim laxando per humerint . Te
tia rarefaciendo corporis superficiem per calidat venae sectio nullam praedictis intentionibus praebet utilitatem, sed Qtur 'vires aegrotantium praedatur. Nec ossicit Plenistas velle prohibitam transpirationem interdum a sanguinis copia prolicisci
cutis tubulos opprimente; non empira praeter rationem est; si asseramus sanguinis copi naturam opprimentem esse λmni
tam, opinantes illam dari a veritatis copo valdE deflectere, ut mox demonstrabimus. III. Plenitudinem particularem demolitur. Quid ego mitiam, referre adnitar, dum de derivatione verba faciam. IV. Motum sanguinis irregularem corrigit. Recolo ex hoc duplicem sanguinis motum, vel alterationis , idest sement tionis, vel progressii m. Fermentatio vitiata duo includit ιvel sanguis plus aequo gliscit in sua sementatione, vel min. sermentescit ; utrumque vitium corrigere nequit venae sectio , ut liquet; natio est, quia sanguis plus aequo sermentescit, veL propria a flectione, idest propter particulas sanguinis element m exaltatas; in quo casu curationem ella dirigendam
210쪽
auxta Hippocratis mentem, libro de veteri medicina Milla, . reddet Q cutim per praesidia videlicti glutinosa, idest minoia aggregant a illas particulas disi latas: ex quo sequitur sanguianwn ine vitiatum, quia ejus particulae componentes sunt disi uciatae; adeoque curatio in ast latione,& mixtione consist . Medicitis sic ab Hippocrate desinitur est additio, est ablativi qua re decachinnandi sunt Medentes , curationem semper initiatilentes per medicamenta evacuantia, inter quae primum obti- irent locum venae sectio, & purgatio. Vel sanguis plus justo sementescit propter aliquod extraneum non miscinite cum eodem, quod a Glis lanio, loco cit to, sermentum febrile dicitur. Hi autem duplex, vel gener i vel particulare,aitque praedictum sementum esse succum c in sanguinis inii Iam admissum, suppeditatum ab aliquoslamite particulari, exillante vel in ventriculo, vel in caeteris corporis partibus , ad quem somitem pertinet partium inflammatio. Vel sermentum eligenerale, & sunt cruditate digestae in mole paret hymatum corporis animalis, quae jug, ter, & paulatim susis, re intime permixtae cum particulis et
sticis languimis, Opprimu it easdem, quae in sua vi elastica fiexplicant, agitant ue massam sanguineam, ipsumque sermen ' tum febrile foras eliminant. In hoc altero casu, quomodo v lnae sectio elutriat a partibus animalium sementum labrile 'Nec medendi methodus in eas a stias est redigenda , ut sanguinis missione , purgatione , tympis , aliisque vulgaribus
pseud praesidijs contineatur , cum dentur apud Chymiatros medicamenta, quae massam satauineam corrigant, ipsamquς pristinae texturae restituant. Neque venae sectio corrigere potest motum sanguinis progressivum, seu circularem, cum hic dependeat a sua natural i si, quae si vitietur, emendatur tum per praesidia dulcificantia , ut sunt obtundentia, vel reseruientantia, ut nuper diximus stum per medicamina depurantia, tollendo a sanguine vitium ;venae sectio autem non curat, sed vitium, de vitiatum, idest utiale. & inutile e corpore educit; quod est contra naturae leges, quae morbos curat, ut docet Galenus, se regando inutile ab utili. Natura primo coiacoquit, ait ipse, iecundo segregat,te