장음표시 사용
171쪽
hi alia Vmmipia esse rosblubilia
Reucit sementationis causas efficientes: ut supposititias I. illisio excogitatas Martinus Κergerus sect. I. cap. III. de sementationis causa efficiente pag. xl. Consule rationum m
menta ostendentia Willisj errores in statuenda natura,&ca ss sementationis. Quod ad Ariptores attinet it Κ gerus: Antonium Gu nilis rum Benichium sane partam in sua anatomia fermentationis platonicae, aut Platonem, aut veritatem assequutum notarunt eruditi a praesertim Conring hius in suis exercitationibus in Bellichis anatomiam conscriptis, 3e Seianerius in epistola ad Bellichium. Ipsemet vero Sennertus, felicioribus quidem auspiciis, sermentationis naturam in paralip m. cap. xxv.
Pag. mihi Lxxxx I i I. aggressus est ; sed succinctiori illa breviatate iace saltis, pr tulit sequuturis. Zieglerus quide post istos uberiori calamo de sementatione scripsit, & quidem germanice, sed non tam Mus naturam, quam ambitum vestigare deia crevit; qua in re tamen multoties a vero deflexit. Tandem
Thomas Willis Medicus Oxoniensis Diatriben de sermetati ne nuperis admodum annis edidit, quae avide quoque recepta est. Is, & si longius in indaganda servientatione , quam Zieglerus progressius est, nihilominus tamen in describendata sermentationis dioecesi justo plus; in fermentationis autem issius natura debito minus occupatur. Caeteri in ipsis sermento frigidi sunt , aut nulli.
Inter nuperos scriptores recensetur citatus Martinus Κerge,
rus, libro physic med ico de sermentatione. Ex alus ab ipso investigatis principiis, Mus naturam, causas emcientes ,& ii-nalem eruit; capite vero secundo definitionem proponit: EI itaque fermentatio actio, qua formae subiugatae cessante fresicae G inio in humido debito , spatio libero vitam nobili orem assis
ctant cum mixti naturali resolutione. Per actionem intelligit m tum comprehendentem sex illas species motus, generationem scilices, corruptionem, augmentationem, diminutionen . alterationem, de motum localem, quae motus species in se mentatione locum habent, quTromitatur quoque resolutio tanquam sementationis naturalis enectus. Actionis titulo limsignivit Author sermentationis motum. Et quis actionem neget,
172쪽
ait ipse, ubἰθαἰ Horma quiἷuscum uect eausis tussimas lari die, subiugataeas' ando Italum, istamque liberiorem, meliorem .
atque nobiliorem in humido proportionato, O competente varia i multuantur , supera infora miscent, turgi ρκηt, coali sint, erympunt , ra'iunt, diruunt, ad cant: ut diversis sudijs, actioniah que omnia feruere videantur, non sine mixti solutime, atqu intertrimento. Haud aliter, quam si tur lenti cives, qui pro re iis O olim partis, noua, ambigua , ancipitia malunt, Netera od re 'nora expetunt , Nel rebus laxis , O indulgentia Trincipis abusi, vel temporibus insidiantes, O transitus rerum , ut in moria te Principis, opportunos magnis conatibus iudicantes , mobili impetu , in seditiones ruunt, facinori libertatem , ac Deci a nominasraetexentes. μιi tunc tumultuantium νario dissensu amico rum
, solus e uuae asciitium facti ita , futurorum aucupia e Quae R publicae pernicio a concutio ' in eiusmodi actuosa civitate ne
Diogenes quidem manum Polutando suo domicilio abstinere possit. Hel si exercitus , qui per reverentiam Drecis in Nuum corpus cohaes rat freto, vel subuerso imperio , cingulum soluat , quantum tui barum concitur I QΡim diverse aditones Aly passim, alj manipulatim , Est per νiarum anfracitus , es, publicὰ fugiunt, obuia quoque rapiunt, aut proterunt, hi opscia , ruulas , illi agros, Ν piscaturam rapientes: quidam tmen intacta fidei xiri'-Η-blicam, Ducemque non deserunt , fugiti rum alitu luLDari : sie quoque in fermentatione Erc. Vult igitur Vir cl. sermentationis causam e scientem esse formas subiugatas, quas probat dari
Hac tamen doctrina nillil fingi salsius poteti ; nam morales
hujus generis caulas a recto ratiocinio removere debemus. Geianuinae philoibpliandi rationi obsunt, cum ea, quae mentiri strae congrua sutit, ut illius ideae , aut affectioires, in res naturales tra sterimus; non enim possunt res naturales sensus, &cognitionis expertes modo esse sub imperio, seu subiugatae , modo esse liberae; quidqua aut amore,aut odio aut desiderio,aut fuga proleqiii. Quare lautus generis causae commentitiae, aut morales, quales liant imperium, libertas, seruitus, dominium,
bellum, pax, Odium , ana Cayn patiata, antipathia a phy-Mis scienti jssunt eliminandae, & naturalibus essectibus causae itidem verae, & naturales iunt tribuendae. Sis
173쪽
secundo supponit inmixtis vitae ex rtibus formarum pluaralitatem, formam s ilicet corporis specificam, seu dominam, reformas, quae imperium suscipiunt pro corpore aedificando. . Non immerito eruditi eas dixere subordinatas, quod quasi in ordinem redactae sub specificae,& dominatricis nutu depant. Subiugatas vocat Κergerus, idest sub specificae )ugum nussas,
quae sunt causa fermentationis efficiens. Non inficias eo in viventibus plures esse formas partiales ex. gr. ossis, carnis, nerui, membranae, quae omnes formae abiblutae totius, ideit anime subiiciuntur. Nam caro in uenon est tantum caro, scit caro vivens; idque habet a forma imitus; quare omnes prsdicts formae per se esse heterogeneum animalis constituunt cum ordine a natura profecto, necue antima, quae superuenit corpori completo, cujus partes heter geneae jam habent esse per formas partiales, est censenda a cidens, quia totum constitutum per ibrmas partiales ordin tur ex naturae instituto ad formam abiblutam animalis,cui su iiciuntur , ut recipiant animalitatis chartagina,&animal in sua specie constituant. Jn corporibus vitae expertibus nulla ratio nos cogit admittere sormarum subordinatarum pluralit tem , sed unica est corporis non viventis specifica, N. denomianans forma a ut docet Democritus asserens, distinctionem; &varietatem comorum ex motu, figura, situ, m nitudine , aut aliis mechanicis asseistionibus dependere, de formam rei cujusque nihil esse, praeter illarum assectionum complexum , qui rei naturilli constituendae est accomodatus. Lege Recentiores, quibus non desunt rationes conuincentes, & exempla
Democriti placitum sitabilientia. Corporum moleculae, vel suo loco emotae, vel in alium ordinem digestae novas species praebent absque illarum subiugatarum accessione, cum partiacularum dumtaxat agitatarum occursu,idest cum situs, & figi rarum mutatione. Afieri pulcherrimum exemplum Regia Burgundia physic. generat. tradi. I. quaest. I. Cum tritici gratia is farinam molarum compressisne rediguntur. tum ueriem tritici non aliud, quam motus immutat. Iam ubi farinae particula una cum aqua permiscentur , O ri: Iiis confertae, aut implexae massam esciunt , quae manibus subacta in clibano coquitur ; nihil a huc Erater ParticAlari in transpositionem , motum conspicimus .
174쪽
AH penetrantisueco, o calore insterum comminuitur , atque e
ferὰ formam indiat, quam discolores laciniae quaperfusae pro en continua malleorum agitatione in pistrinis contusa s ferunt. Nam massa riscosa, est candida incitur, quae in cha
tam exiccatur. Hu;us itaque siforis in ventriculo parati , quem c - νω t. artes crasores in ina intestina protruduntur, dum tenuiore sper quosdam meatus sibi aptatos in venulas lactear, tum in commune receptaculam, deinde per communem durim in venas. atque in dexterum cordis sinum illabuntur. Nec quicquam adhue .
praeter motum localem animaduertimus, quant*muis species mutari videantur , ae nihil feri, quod ante fuit, restici appareat. ubi
Urget Migerus, praeter semiam specificam in mixto dari adhuc alias formas, quas subiugatas appellat; hoc probat ex
maxima illa rerum varietate, e quibus mixtum conitat, & in quas iterum resoluitur. Res ndemus corporum varietatem prolicisci ex varia textura, leu modificatione particularum componentium mixtum; vocamus ibraram suostantialem l lam contextum ex predictis particulis elementalilias, quae materiae saeundae vicem obtinent, & non formarum subiugat nim. Jam si plures moleculas componentes in unum corpus coaluisse mentem conspiciamus, i t tamen variὸ divelli, de imter se commisceri possint, tum ordo quidam inter particulas diutus exurget ; amue, ut ex vario a . litterarum complexuu es innumerae, sic ex diversa particularum elementalium admixtione infinitae prope res emergere possunt.
cilioluentur, si fornis specificet nomine intelligimus nouum contex 'm, idest particularum componentium miaificati non, in qua formet ratio consistit. Particule componentes . quas per peram Geter sormas sibiugatas appellat, non rationem sin exercent inmixto, sed materii, que in sua ge-mrali acceptione sic desinitur ι est corpus apriam singi, de fora mari ad scopum agentis, a corivimate materia, seu partic D c ponentes disponuntur formantur e forma mixti specima ex partibus materis, idest molecularum, quadam ratione inter se dispositas, & ea cata quali m proportione prur
175쪽
prodit Consule physicam generalem R h Burgundit.
Urgent secundor probant formas subiugatas semina illi ambigua, qui formas plures inter se ineludunt. ita tamendum hec dominatur. dc specifica est, altera seruiat, & corpus suum aominatrici sermet commodet: quod si specifica , quacumque occasone,vel vi, de imperio detur ur , illa, que subiugata seruiebat, in sγcificet locum, et jura, non sine v teris Domini subiugatione, succedat. Hinc triticum d generat in lolium, & uam ι rea in triticum; hordeum in nil rem;rapum in raphanum; sysimbrium in menthami ocimum in serpillum a vitis alba in nigram; nigra in albam a Imper
toria in angelicam idi cinnamomum in laurum; si extra pr prium locum plantentur, piper in hederam in Italiae Sylv. miray. aditu nouo ad symyth. de antip. pag. I.&GPrctat denique formas subiugatas ex spontaneo viventium ortu , seu ex generatione inui'oca, ut vocanti nascuntur quedam animalia non ex putri materia; sed ex semine, quod nunquam forma caret, ut probat Fortunius Licetus de spontaneo viventium ortu; λrmam vero illam animalis in ligno, carne, sis ctibus &c. non specificam, sed subiugatam fuisse, dubitari non potest. Resyondemus plantarum degenerationem non probare so mas subiugatas, sed varietatem molecularum, que in terra insunt: plantς, prςter aquam, ex terra sugunt salis,&partiaculas sulphureas , quq sinit corpuscula non simplicia, sed exprimis atomis elementalibus varie composita , ut contra GD micos demonstrat Regia Burgundia 4 alijque Neoterici. Hanc sententiam multis in locis coluit Hippocrates, potissumum in libro de veteri medicina. ubi docet in homine aderimarum , selsum , dulce, acidum, acerbum , fluidum, reliqua iii finita omnigenam qualitatem habentia, copiamque, ac r-ur, &c., causamque reddit, quia homo ve itur plantis,p animalibus, qu ae & ipsa plantis vescuntur: plantae etiam varium alimentum ex terra stigunt, eligendo siccos nutriti ni idoneos, de qua jam dixe in libro de natura hominis: Inen autem in t rea o Mi amarum, edi dulce , O omnlenum, prsdictae moleculae elementales per subtilissimas radiaera capillares fluorem aqueum excipere posIunt, de postea
176쪽
una vasbrum seriei exus re potest particulas pin alti silanas aqua dissolutas alia aerias, de alia liquores alios , pro divernorificiorum eorumdem vasurum configuratione ι lege cl. Borelli cap. de generatione, di vegetatione plant
Neque est, ut obstupescant quomodo illa corpuscula ele
mentalia in plantarum degeneratione, ex. gr. quae congruunt radicibus capillaribus imperatoriae pro ejus nutricatu, adaptentur orificijs radicum capillarium angelice diuerie configur itionis.
Respondemus enim plantarum degenerationem accidere ob duplicem causam. Ac primum nemini dubium plantas certis in locis generari, ut mineralia ; nam non omnis fert omnia tellus: natura ad destinata generationis loca miscibilia perduxit et neque omnes plantς in omnibus locis oriuntur . Secundo accidere potest plantam in alieno loco degenerare in aliam diveris nature. Hujus plignomeni sblutio deducitur tum ex laxitate, seu dilatatione radicum capillarium, earumque structura, ut postea particulis elementalibus quibus uis heteros mis, illis dilatatis, & apertis ad itus pateat s tum ex molec larum structura dissoluta, de sit btiliori reddita ab incisione is iacta a corpusculis acutis, rigidis, violenter sermentescenti bus, seu motis, & ictum imprimentibus; quod autem in contrarium opponi solet, moleculas distolutas mutare figuras, inprtientiarum sicco pede preterire licebit: consule Regiam Burgundiam tractatu primo pirysicq generalis de atomorum assectionibus. Secundo id veritati proximum videtur pleraque eorpora , ac sales in primis certam allectare figuram , quod atomis consimilis figurae consent; idque luculento satis experimento consis mari potest. Nam sit salem communem, nitrum , seu salem petrae ,
alumen, alios sales in vasse aqua pleno coni, cias, tum leni calore aquam emporari sinas, sales omnes separatim in fundo, . t oribus vasis concrescent, adeo ut similes cum similibus co ocientur, O nativam quaeque vel minutii marranula Aguram tueantur: ea
est enim constantisma natura sed et res unaquaeque sui si ilanx κaerat. Sic marini, scu communit Ialis rana cubicum figuram Huminis octaedricam, seu octos acies, eῆque triangulares ; is
petra particulae consuetam Iiguram Dramidi feta similem exbib
177쪽
sitat. Dψη vel gutta sensim exhaletur , fatis velut atomos
figura obica instructas microscopis intueri licebit s adeὸ he ut id satis verisimili rideatur atomos ipsus certis figuris addictas ,
quas majora quaeque corpora eo Mnti naturae lege tuenthr.
Alit rationes Κergeri probantes formas subiugatas non aia ducuntur in medium , quia minimi momenti sunt. Supponit Vir cl. formarum inseparabilitatem , & perennitatem cum materia. Audi Senecam. Non eit philosephia populare arti eium , nec ostentationi paratum: in rebus, non in verbis sita est. Alii cum Aristone hos Philosophos ijs argute comparant, qui
cancros comedunt, nam propter exiguum alimentum circi crustas, & testas diu Occupantur. Videtur rgerus imitari Zenonem Eleatem, qui acutis argumentis per motus motum negabat, & Anaxagoram negat tem nivem esse albam , quia nix aqua coiicreta est, aqua est
albedinis expers. Veteres alii Sophi:0, de quibus illud Comiciusurpari poteti: saciunt net intelligendo, ut nihil intelligant. Negat Κergem, formarum separabilitatem, sed allucinatur , quia in natura ibrnas corrumpuntur;experimur enim aliud ex alio refici, atque cx unius interitu aliud oriri, si autem res intereunt, & gci crantur, quomodo possent haec phaenom ita sine forma saluari r cum haec per Democritum consiliat in corporum textura, quae per meram atomorum congregati nem resultat, ita ut nulla Omnino subsilantia simplex formal ter prodocatur, Rd primigeniae moleculae, ea solum ratione , figura: situ, atque Ord me connectantur, ut talis determinataes ciet, leui Ormae mixtum efficiant, in cujus interitu forma,
seu textura destruitur, & resbluitur in praedictas illas molecu las ι corruptio autem consistit in atomorum disgregationes aquae iterum aggregatae mixtum procreant: vel in interitu mixti corrumpitur illa forma materialis, substantialis, Aristotelica iquae ab agente naturali educitur de potentia materiae, sicut numismata e crumena ab eaque pendet, demumque corrumpitur . nam de forma humana immateriali aliter Philolphi Orthodoxi ratiocinantur. juxta Dem riti , & Ariastotelis mentem, constat solbas a materia esse separabiles . Hoc ipsum docet experientia desipientium magistra. Si majorativeas, consule Philosophiae experimentalis Antistites, Gassen-
178쪽
dum. Retiam Pu Miam. Duma , Curetam. nobilem
Mylium, aliosque Recentiores. Igitur, ut ex dictis , quos
propius vero videtur, concludamus.
Dicimus primo sermentationis riaturam esse claram , sed concam. Quis enim de motu intestino particularum mixtum componentium dubitat, cum videamus quotidie in hac victia situdinis scena plures liquores E plantis expresses sponte moueri. & agitari. oc simul depurari, & quasi paribus passibus m
tum intestinum particularum heterogenearum cum depurati ne prin edere ' Di cause praedicti motus intestini investigatione non raro obseritamus offerri inania quaedam verba , & idae ilia, quibus nullus sensus subest. Sed in tanta naturae confusi ne, atque implexione causariim, eam sententiam seligemus . quae facilior captu videbitur. Recte Gualterus Charieton exercitation. phys anat. s. n. 16. ita inquit: interno princiapis intulis momentis recens emicat Gilor nativus, accensis perpetis constantspiriturus t idque motus cujusdam intectini ratione , quo subtiliores, aethereae, magi e agiles sanguinis particula sese e tricare, expandere, sim te que δε os a lare gestiunt; dumeta menta elaidem erassiora eorum motui reluctantur. Viae lucta qua dum, seu aenti praxis inter particulosanguinis beterogeneas, diue sis motibus borsum, vorsum , sur1um, deorsumque alternatim agitatas exoritur, quae sermenta is Deciem exam rierent. Drmentatio vitalis haud immerito nuncupetur . Mihi videtur Vir cl. satis aptὸ explicare naturam, & causam sement tionis uniuersim sumptae ; aam ut vix ulla magis clara, dedistincta asserri possit. Omnino asserimus, cum dicitur quo subtiliores, aetbereae, mari que agiles sanguinis sertisulae festextrica re. expandere. limite M suos ampliare fiunt causam
2 thregni optime i elligi, quae in elaterio posita est,
a principio interno, de naturali quodammdio proliciscensinam id videtur cuique rei ingenitum , ut Duram , de si eum partium naturalem tueatur, & si ab illo statu deest nauerit, aut violentiam patiatur, seitinanter partes ipsae subi connaturalem figuram restituunt ; quare particulae vi estientes, de abomine instit .recedentes, sese rellituere ,
nituntur. scillaei percussioni cmunt, & reflectuntur , at ubi tenuinam repetunt inuriun, obuium corpus repellunt: hine
179쪽
tium suscitatur. Admirationem tamen secit, quod cl. Charietonius in alio Iitrio nuper edito, a nobis i m citato, diversa philomphandi ratione circa naturam sumentationis sanguinis sibi aduersatur. Magis arrisit hoc in loco Virocl. acutis, atque longo gyro ducta sententia, mim Blida, ac sacilis captu , exercitation Phys. anat. s. n. 16. illa autem incerta, & vana opinione dividnat, sanguinem naturaliter non sementescere ι hac causas .essectus, de proprietates rectE exposuit, docuitque sanguinemnat me mee litate sermentescere. Non immerito ait Seneca epist. Irct vitia nostra, quia amamus, defendimus. Acceri inde novitatis gratia, ex qua suauis admiratio animos audia
Adnotandum est hie, ut demotus intestini causa stalaum Asat judicium, non debere nos ejus contemplationem termin re cum ponderis inaequalitate particularum mixtum componentium, ut excoluit Π illisius; etenim pro determinanda causa motus intestini in inquisitione defecit. Supponit Vinci . subtiles, de magis activas particulas in sermentatione se quaquauersum explicare, seu rarefieri, & avolare s ouae tacmen ab aliis crastioribus implicitae inter avolandum cetinem tur ι has vero a volatilium nisu impelli , de attenuari, donec ad suas exaltationes evehantur . Ipse quid sentiam contra Willisium breuiter exponor Priamo sales fixi, de volatiles amicabili nexu maritantur . si sali al-chali in spatio libero, seu humido liquescente, accrescat ex. . spiritus suliginis, nulla lis inde suborietur. olea expressa , ac destillata absiue unione tumultuaria se subeunt. Non com-Petunt spiritui, seu seli volatili fuliginis attributa salis fixii suvolatilis es levissimus, & inconflantissimus ι siles fixi in humido liquestunt , ει in siccoco: antur; ales volatiles aer sustiiratur ι nies fixi sunt constantes; iales volatiles levissimo etiam calore promptE alambici capitellum irascendunt e siles fixi per se. illari nequV qto si ignis energia ab alijs a Lmixtis regati fluorem vis issicantur, in liquores acidos malantur:nt volatilis in ille, qui de omnibus principiorum pro-Prietatibus participat, quae non laminialesiao; iacit talum
180쪽
ratilis ad rerum seporem ad odorent, ad colorem, flammabilitatem. Igitur, si set volatilis est fugitivus, idest
volatilius, & levius corpus in mixtis, cur noli tumultu rie unitur cum Lale fixo ' Idem asseritur de oleis exprellis cum do iiii latis. Consule specimen experimenti clunaici novi de sale volatili plantarum. Secundo nullam esse levitatem positivam, seu abitutam , docent Neoreriai, sed dici leviora, idest minus gravia , comparata cum gravioribus; hoc enim efficit grauitas, ut resquς-que situ in ordinem,& locum seruet: sic cum magis graue mi patio libero, idellaquoso , incurrit in miniis grave, . A majo rem impulsum ei communicat; descendit cum minori gravi: contra accidit, si minus grave incurrit in magis graue, eique majorem impulsum communicat; non enim tunc regreditur,
sed ulterius cum illo procedit, & simul ascendunt: quare cum gravi tria omnia decidant ad perpendiculum, & levia respoisive iurium propellantur ad lineam directam, non videtur , cur particulae componentes mixtum inaequalis ponderis, juxta illisij mentem, agitari, demoveri debeant irregulariter , dc diversis motibus , horsum scilices, siurium , dc deorsum , ac ad alias spatij differentias. Hinc concludimus luctam illam , seu
unionem tumultuariam molecularum mixti ab eorum elaterio
exoriri. Sed ad id, unde digresti sumus revertamur, ad dia luendas videlicet Charietoiiij instantias a nobis iam superius adductas. Quae contri opponi solent a Charietonio facile dissolvuntur, si sanguinis phaenomena in animali vivente spectemus t his
perspectis , necessario satendum eli , sanguinem serment icere. Primum phaenomenum est, sanguinem particulis et ilicis componi, quod duplici experimento demonstrat nobilis yle Anglus. Nam in novis instrumentis pneumonicis de respiratione assert experimentum digressivum circa sanguinis , ali umque in animalibus expansionem: Calens inquit, agni, O arisque Duruis pro ut recens d maeello ubi fibrae ad coagulationem impediendam disrunti fuerunt ebatur: in vas Nitreo patulo ore in Mio, recipiente in eampa Yofuit inclusus, otoque mox
exercita, aer diligenter exhausus. Ac vero operatio non semper