장음표시 사용
181쪽
mam expectationem partes guinissu tiliores viam sibi pre M.
scosioresfaciebant, amplis congo iebus , falas magnas, nucesue im ricticas exquantibus, ebullire vim est quandoque in Medis rum praesentis admirationem , adeo volatilis erat finguis,eiusque expansio tam vehemens, ut extra intrum eam eontinens ebulliti Eufua exundaret a cuius non nisi quartam patruem ,quandoprimum iit
Secundum experimentum eruitur ex animii inclusis in mi china pneumonica; educto enim aere illud intumescit. coiiauellitur. Titulo secundo de phaenomenis viperarum, Guae inclusae fuerunt in recipiente exhausto . experimento primo ita halet. Dio satis exhaurire cessa eramus, priui, quam Ῥipera adeo tumeret, ut hiare cogeretur, quod ta en Iostmodum fecit.
Si igitur sanguis viperarum ad tactum reapse frigidus ita pollet particulis elasticis, ut sint caula illarum hiatus, quid dicendum
de sanguine illorum animalium , qui ad tactum calidus obse uatur ' Ex hoc phaenomeno deducimus sanguinem necessariis sementescere, quia sementationis causa essiciens, ut jam diximus , est particularum componentium elaterium. Secundum phaenomenum est spontanea sanguinis incalescentia. Non raro obseruamus homines *ncope, lypothiamia, fel alus similibus affectionibus detentos quasi mortuos & frigidos, s lite incalescere, & reviviscere. Spontanea incalescentia dependet primo ab atomis igniti,
expeditis ob nexum sblutum particularum hetemgenearum. mixtum componentium, quae a motu intellino soliuae tumulamantur, & libertatem praedictis ignieulis impertiunt. Secundo sipontanea incalescentia, a scholasticis appellata calor potentialis,magna ex parte pendet a partium textura, & alijs assectionibus, quae mechanicae dicuntur: in utroque casu est sermentatio, seu motus intestinus mole larum mixtum componentium. Consule Regiam Burgundiam tract. Iv. physic. gemmi. BI mihi Us. .. WVJ E
182쪽
Onuenit sermentatio humori recemti , & musseo ; major pars sanguianis vetus hospes eli, & ser repetita circuitiones probe defaecata, ut d positis iam in propriis emunciorijs recrementis, ulteriori nil opus h beat depuratione. Certe paucae s lum guttulae chyli per ductum th racicum delati sanguini Ur venam subclaviam transeunti sun unditur ;alioquin , ut notat famiseratissimus Entius, ille sanguis contraheret alborem ob chyli cNiosi mixtionem, quod a nemine unquam fuit obseruatum. Hinc. deducit Charietonius exiguam chyli portionem Lail uiniscuantitati immoderatae communicatam per venam subci viam delabentis non esse sussicientem ad sermentationem e
Respondeo ad singula argumentorum tela a tanto Viro v brata. Primb sermentatio nini m conuenit humori recemii de musteo, sed etiam veteri, ut docet Kergeri obseruatis;
ait enim Vir. cI nitium, quod motum succorum, diuti me coη-
183쪽
seruatur, Iermnitationis repetitas mxamos edo cet; idque non solam autumnest tempore, illato in cevas macto se mentescente, u9 Diritus f restres ob novam femorentationem stimulatur Hrήm etiam feri quot annis fermentationis paro
II. Cere vilia nosti Z, Kergerus, 2lo motu, vel ins
so cerevisiae recens coctae refrigeratae, nec tamen actu essem scentis, & sermentescentis modico, sermentationem iterat. Igitur, si cerevisia vetus sistis motu sermentescit, cur non
pariter sanguis , qui jugi motu circulari movetur ' Si cereu,
sia ob mixtionem cerevisiae recens coctae, vel modice se entescentis sermentationem iterat, cur non etiam sanguis ob
mixtionem noui chyli sementescentis III. Perperam fatenar Charietonius malorem partem sat guinis esse vetultum hin item, quia continuci restauratur ab assumptis alimentis in clay rum conuersis. Etenim sanguis dum violetiter ab arteriis traiicitur per carnium , aliarumque pamtium animalis poros, de ansnactus, particular volatiles, seu spirituos e magna ex parte dissi latur, ut constat ex subs quenti lassitudine , viriumque languore. Rursum sanguinis particulae spirituosae, seu impetum iacientes una cum innum ris particulis fluidis nutritus detruduntur pro nutricatu ad pariates animalis solidas, nempe ossa, tendines, carnes , neruos, S reliquas; ex quo fit, ut sanguis evadat minus fluxitis,tor sidus, de quasi cadaverosus ob dictam particularum fangu nem componentium deperditionem. Igitur , si ob chyli addia tamentum sanguis deformatus, &ad nutritionem ineptus restauratur, non est vetus, sed nouus hospes, idest de nouo formatus, seu genitus.
IV. Fadlitur Charietonius, dum supponit , paucas chyliguttulas sanguini per venam subclaviam transeunti sumundi .
Proventus chyli in intestinis per ductum thoracicum conamu- vicari praedicto sanauini est copiosus, etenim vasa lactea ex ii aestinis emanantia sunt innumerabilia, de in animali vivo so.cto obseruantur turgida, in mortuo non Obseruantur s. quae mesenteriosustulta progrec santur versus mesenterij gland das, ab his per alia vasa liniarecta ad commune receptaculum
se exonerabant, incique chylus copiosiis per ductum morat
184쪽
ratissimus Entius asserit, sanguinem ob chyli copiosi mixtio nem contrahere debere alborem ; nam chylus non totus simul, sed succeIIive communicatur venae subclaviae, per quam maJor copia satauinis descendentis transit; hinc aurum non est , si chyli albor a calore sanguinis rube o offuscetur. Igitur cum chylus sanguine in sussicienti copia misceatur, latendum est sanguinem fermentescere. V. Non inlicior sanguinem per repetitas circuitiones probEdesecari in propriis emunctorijsi sed hujusnodi defaecatio sudimia. t diublutionem texturae corporis mixti, qua moleculis h rerogeneae possint mutuos araria glandularum adaptata fiugura, & deinceps in diuersis locis sistinctis reponi s texturaecis solutio sermentationis ope peragitur . est motus intestianus, vel spontaneus, vel a vi externa excitatus, particularum componentium corpus mixtum. Ad maiorem rei intellige tiam in medium adduco mixtionis distintionem a cl. Borelli traditam, de motu musculorum propos Et primo obse sis, quod mixtio duplici modo feri potest, aut quando particula b
te rogeneaesimplici contactu iuntur , aut eum arcta conserioni mutuo vinciuntur. In primo casu separatio unica tantum operati
ne loco moti absoluitur , ut in aceruo confuse milis, O tritici aeuoi necesse, ut granorum connexio scindatur; nam simplex conti. Ius nullam vim unitivam habet; ergo restat solummodo, ut cessi-rantvrgrana milij, siri propria vi motiva, βνὰ ab externa fa cultate impulpo in locum unum separatum ab eo, in quo triticu mcoadunatum est. Erc. GHremo alio modo fieri teIl a vi nimirum intrinseca, ετ M aliena hoc aut agendo , aut remouendo imp dimenta abjumtur . Hoc tet ferὸ in omnibusprata rationi Gersublimationibus ebimicis, quatenus a vi motisa ignis, aut te menti adiuncti diis istur xincula terrestria, En wDospororum , O anfractuum vegetabiliam, aut miser im; ex quo fit, Ma solutis, ear ruptis careeribus, interclis i ii, aut spiritusM- a partes se moventes, posmi liberis suam indolem motivam exemcere, oe sic discedere c. Secuista ratio: omnis seri utio ab acido proficiscitur;
finguis autem Φ liquor mitis inadus, di haris, ut sapor dux
185쪽
Certe haec ratio est inualida; stante enim experimento fatemur non omnem sermeiatationem ab acido suscitari; etenim, si sanguini si iritum vini, spiritum cornu cerui, suliginis, aliosque liquores spirituosos , aut salinos infuderis, inter Quos rech setur sal tartari Irer deliquium paratus, mira ebullitio,&esseruescentia excitabitur. Eamdem esseruescentiam expe- aeteris,li vim sipiritum ,& sanguinis humani spiritum consud
ris. Rursum, si laeti liquores acetosi , vel spiritus stulphuris . vitrioli,&c. insundantur, nulla ebullitio, aut effervescentias scitabitur, sed coagulatio tantum citra luctam. Pariter, si spiritus vini rectificatus oleo therebinthinae misceatur, sermentatio immoderata excitabitur. COria, e Quibus aluta sit, semmentari solent axungia piscis . Denique si urinae instillentur guttulae spiritus vitrioli, sermentationem non expectabis. Non ab acido igitur omnis sermentatio proficiscitur, neque nature pugiles, ut supponunt Chimici, sunt alchali, & acidum. Hinc reiicitur Otto Tachenius chimiae Antistes, qui per vim Feri vult principia rerum naturalium ultima esse alchali. &
gnem mollem, seu acidum; hoc exercet naturam sormae eucausae efiicientis internae tribuentis mixto proprietates, & te turam ; illud habet rationem materiae, quae ad nutum acidi ruguratur, & ab eo texturam mutuatur'. Ex acidi varietate , eiusque tumultuaria unione , seu sementatione cum alchali ςrrgunt varia mixtorum contextus. Quare supponit causam ministrmentationis esse ignem mollem exornantem ,
euacidum , non ignem culinarium mixtorum texturam d iuuentem. H κ placitum eruere contendit Tachenius a me
te Hippocratis lib. de dieta docentis duo esse principia mixt um, ignem mollem, & aquam, idest ignem exornantem , Ruacidum, & alchali. Demum duplex acidum distinguit acidum manifestum, & occultum. 'Sed tamen asserendum puto acidum manifestum no a ess causam sermentationis enicientem s multo minus acidum OG cultum. Neque valet dicere in mixtione ex. gr. spiritus vini oleo terebinthinae sermentationem emergere, quia in spia ritu vini delitescit acidum, quo illa dependet: ego enim .ce acido occulto aliter sentienaum existimo. Reperiri in spia
186쪽
illud tamen perne , hiumrodi acidum esse causam essicien
remsermentationis. Hanc ergo rem, ut paucis pro more nostro concludam, repeto praedicta exξerimenta nos docentia ex alcinii, & acido in aliquibus licuoribus i ermentationem non sulcitari. Neque acidum Occultum posset esse causia em ciens secinentationis, nisi fieret mani selium; etenim corpusc Ia occulta, seu ligata sunt immobilia, indeque agere nequeunt: sicut corpulcula ignea ligata , per Democriteos non comburunt, quia sinit fixa, & immobilia. Fit manifesta res inconlpicua, seu latitans per motum intestinum , vel f ntaneum , vel per vim externam sulcitatum dissMiantem particulas heterogeneas ; igitur si terebenthitiae spiritus sei mentescit cunal iritu vini. inon cum acido occulto agat , sed cum parte sulpi iurea spiritus vini, quae eit exaltata, & mobilis apta ad agendum. Con tu denique terebinthinae oleum cum acido manifesto, ideli spiritu nitri, vitrioli, aceti destillati, non esserueicere, ergo neque cum spiritu acido occulto.
Audi, quarib, Regiam Burgundiam . Accedit etiam quia neque forma subdant ales , aut elementa, nec aci m , O alchali modum imum,' o ex θs dimanent, qualitates fatis ex icant sid vero tuum meo icae assectiones velut oculis subjeiunt. Sis h drinorum , aurum , argentum , quaedam alia mei alia dissDiauit, ferrum vero ise attingit quidem: quod tamen aqua fortis tam facile dissoluit. Auri quippe meatus ita sunt aperti, ut eos merci rissarticula ocia subeant. 1ed aqua fortis particulae intra ferri p xos faciιὸ se in inuant, non Ncrcurius, idque ex figura, O magnia ιudine tum minutarum pcrtium, tum meatuum, qui sunt in corporibus, omnino pendet. Hinc rota en inter acidos fales dixerφιas, hi ea non possit, nise per mechanicas assectiones explicari: sie qua imis, vis ἡ diximus argentum disoluit, non aurum: quod 'salem communem, aut sineta ammoniacum ei addideris, jam vi r m sssoluet , non argentum. Acetum destillarum calcem plumbi
exoluit, quam dissoluere non potes spiritu solis longὸ acidior. His actis concludimus cuncta seth iuxta mechanicas leges in natura peragis haudquaquam a tumuiritura alchali, & acidi uni
, Quod ad saporem blandum, & suavem sanguinis attinet; non ideo ob suauitatem utari debet Chariet tu sanguinem non
187쪽
esse idon ad sementescendum ι etenim, ut diximus, non
ab acido sermentatio proficiscitur, sed a principio mechanico. seu elateris: neque sanguinis suavitas est unum simplex , sed unum per compositionem, juxta illud Hippocratis , misce . α redde inconspicuum. Constat sanguis,ut superius diximus, particulis heter feneis, amaro videlicet, simo , acido, dulci. acerbo, pontico, alijsque innumerabilibus, atque haec quidem temperata, & inconspicua sunt, saporem suavem , scilices obtusum, finguini conciliantia. Disquiritur hic cur per sementationem particulae heter peneae , idest sulphureae, oleosae, & salinae, quae intra aqua
innatabant, & quiescebant, contactum particularum alterius generis deserant, de tam hae, quam illae in locis separatis coa- cunentur' Resipondemus particulas heterogeneas ante semmentationem intra spatium liberum , seu aquam innatare, &quiescere ob duplicem ratiotrem, aut quia ob molis paruitatem dictarum particularum vis speciscae gravitatis minor est resustentia fluidi, teli spatii liberi ; aut quia olei particula aut alia rum minus gravium particulis salis gravioribus coniunctς componunt moleculas eque graves in specie, ac est aqua. Jam ut pridicte Drticulς oleoli,aut salitas ab aqua separentur, Oportet, ut squalitas si cilics gravitatis alteretur, vel augendo , aut diaminuendo gravitatem spatij liberi, vel particularum innatar tium ι uod varijs modis fieri potest, addendo, re subtrahendo particulas igneas . aut s.linas rarefaciendo, vel medium fluidum condensando, vel corpuscula ipsa innatantia, aut dii soluendo connexionem particularum innatantium a reliquis lGvioribus, quς actiones a motu intestino praedictas partes dis
soluente proficissicuntur ; quare causa motiva particularum ii terogenearum est diuersa a sermentatione, & est gravitas livei
se vel spatij liberi, seu fluidi medii, vel particularum innata
tium, quς motionibus naturalibus a fluido separantur, & sua loca, vel sursum, vel deorsum repetunt. Denique dum lim scribo, en librum Charietonii de Sco buto cap. 4. De ortu seorbutia late fixo ait Vir. cl. VHis auteni haud paucos lienes mox ab execti ne gustu examinantibus, nil tale unquam oblatum ; qui,stilluora compe to habemus, lienisίνθαι tis,sve exsiccati frustula lac neutiquam cogere , etiam si to
188쪽
perexiguum aciditatis naturaliter inesse. Coetam, si inesset, meo uideo judicio , ad sanguinis non tam meteo ricationem faceret . am ad coaetulationem: acida enim sanguini admixta eum in thrembo. rumescere compellunt. Exemplo hi oleum sulptaris, quod eminadhue, O fluido sanguini i 'sum, panes, quas immedia.ιὸ tangit, est quibus innatat, prim-m quidem turpescere facit in
mulas, sed mox subsidentes , O ni sentes in selidam quasi
cructam eoagmentat; idemque accidit , infuso pariter oleo viresin. aut aluminis puluere acter . En claram Chariet si contradictionem: in libro de icorbum vult guinem ab acido gulari; in libro nuper edito de sementi uterini commento. acriter tuetur sanguinem esse sementationis incapacem, quia non acidus, cum aciditas, juxta eJus mentem, siccaus omnio sementationis. Sed ad Blutionem rationum reditum
Nobilis Mylsi experimentum a Charietonio allatum pro
confirmanda sua sententia dicimus nostram thesim nequa- ouam labefactare . Concedimus ex sanguine humano non aestillari spiritum vinosum, seu ardentem, uti plerumque ex eueteris liquoribus sementatis educitur; non ideo tamen mquitur sanguinem non sermentescere, quia causa efficiens se mentationis non est spiritus, seu ardens, ut constat ex chimiccis experimentis, sed vis elastica particularum ι sermentescunt quae sunt spiritus vinosi expertia, ut docet spiritus vitrioli mixtio cum sale ammoniaco aethnaeo, qui spiritibus siilphureis orbatus frigidam sermentationem aggreuitur. Rursum vini spiritus temperat, seu imminuit in aliquibus liquoribus sermentationem, ut experimur in illa unione spiritus salis, vel nitri dulcis cum oleo tartari. In sanguine soras eniam non perseverat sensibilis sermentatio, quia particulae elasticae ultra modum fugitivae illico dissipantur. Tertia ratior omnia sermenta, quae liquoribus ex hetero stene is particulis compositis misiniatur, torpida actione dius dunt suas partic fas activas per totam humidi corporati ram , ut valeant universalem itationem, ac enervescentiam Oncitare, ut docent quotidie uomestica experimenta. Nouus
intem chyli pNyctus sanguine in vena sublavia permixus una
189쪽
eum eodem sanguriae celeriter desertur a dextero cordis milii per pulmones in sinittrum; unde mox in aortam detruditur citra moram , quae est necellaria, ut termentatio peragi queat. Siqua plura scire desideriit attinentia ad tardum sermentationis motum, legat cl. I relli de motu animalium parte I I., propos 1 D. pag. 277. ubi triplicem assert istius tarditatis rationem. Respondeo ex Borelli, loco iam citato in calce, praedictam tarditatem non habere locum in sermentis, di mixtis spiri- tuosis, ac insigniter activis: chγlus, & sanguis uniti cito strinentescunt, quia sunt liquores sermentati , eorumque particulae sunt exaltatae, & notabiliter actirae , ut sunt liquores
chimyci, acidi videlicet, & alchalici, seu lixiviales,qui ad
Quarta ratio: deeii sanguini spatium liberum , idest locus
idoneus ad sementescendum, ut heterogeneae, & tumultua res sanguinis particulae impetuolam , & irregularem comm tionem . & quaquauersum exagitationem patiantur; constat
enim vini multum in doliolis angustioribus, & arcte obturatis inclusim haud fermentescere, sed semper in cruditatis statu perimnere ob sermentationis deiectum. Illustrat rem consumili exemplo. Si aliquot aquae guttulae, vini rubri, & hydrargyri, aerisque nonnihil in fistulam vitream exilem immi
tantur, quantumuis agitentur, & concutiantur, nunquam tamen motibus contrari js, & vertiginosis quales in omni se mentatione contingant necesse est:/ coniundi, & inter ses, permisceri possunt, ut sedes suas inuicem commutent. Ratio
est , quia fluida componuntur moleculis quantis figuratis , duris, & angulosis, ou. e simplici dumtaxat Contactu uniuimtur , ac propterea in strictissimis canaliculis non possunt coibtrarijs, & vertiginosis motibus agitari, quoniam diversae illae, & tantum contiguae ii*urae aggeriem componunt operi misesivo, sive tessellato non dissimiles ; proindenue una molecula sit per aliam excurrere nequit in loco valde restricto, iti quo ita di hilari non possunt, ut verticibus angulosis transitum conc dant ι praesertim cum istud impedimentum ab internis asperiatatibus fistularum aliquantiis, augeatur. Concludit, si se mentatio contrari)s, vertiginosis, & expansivis fluidamni
particularum motibus viciatur , certe in angusti, illis sistuli
190쪽
rum nequaquam emi potest. His accedit sermentationem requirere rares eii Onein, &eflcruescentiam , quae multo riiajus 1 Duum exigit, ut in liquoribus scrinentes litibus Oblerua tur: quare mi possibile videtur sanguitiis 1crmcntatiotiem l . praecordiorum anguliiJ, peragu i
Respondeo primo non deest e singuini spatium liberum, idest
locum idoneum, in quo ejus particulae possint impetuose , di irregulariter moveri,quia diametri vasorum rubrorum per quae sanguis in orbem movetur,iuiit majores diametro tiliuis vitregexilis,inculus orificiu immittuntur guttatura vinuo hydra Uyrum;& licet vasa capillaria lint exilia,& angustii,possunt absque dubio esse loci idonei pro sanguinis termentarione , quia sunt membranosi, & extensiles , ut obseruamus in Ophthalmia 6 in qua vasa rubra inconspicua tu ii adnati ob sanguinis co
gulati insaretum fiunt notabiliter majora ,& coni icua.. Hoc confirmat naturς scrutator Ha ejus inquiens: B uia fus cordis adiri siones singulas arteriae, quasi partibus imminuitur; adeo ut ad ultimas diu pones, arteriae penὸ capilla es factae , venis. non solum constitutione,Φtunicis, sed i quisse miles sunt, dum sensibilem pul um , aut nullum , aut non se cr edunt; nisecum cor Whe notius pulsit, aut arteriola nimium sit dilatata. Idem docet Uighmorus: Tullus in ivit, es arteriarum essenso violenta ab impulsι sanguinis a corde in arterias facta . Irarum enim cavitas sanguine repleta, O infarcta majorem quantitatem admittere n quit, nisi , membrana dilatentur. Cum itaque cin motu suo in talas novum per altum, non detentim ingerat sanguinem, uit rius ut dolendantur necesse est ; ut novum illum sanguinem subita neo motu immissum tunicas, ultra naturalem illarum LIIensionem, dilatantem admittant; atque hoc modo subitis, O violenter in- fata arteriae pulpum faciunt, nec rursus decidunt, donec totum
ex tuis in venas i undatur, quotum ἡ cordis senibus in arteriasi pel eretur, O reliqua. Sed tempus terere videmur comparando vata sanguiflua cum sistula vitrea firma, ac exili. Vasorum magnitudi in notat Matomia Bartholiniana eap. 28. de utero in genere pag. milii 266. Q standum autem -- uteri tempore gestationis adeo pre sanguine, O praecipuὸ circa partum, ut emulcntium gi situdinem, uel ne cavae, aut orta media, imptant. Resipon